༣. མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ཧཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ས་ཧ་ཀ་ཐཱི. སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན་པི ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, ཝ་ཙྪ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པི ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, ཝ་ཙྪ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དེ་སེ་ཡྻཾ; ཨ་པི ཙ ཏེ ཨ་ཧཾ, ཝ་ཙྪ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
༡༩༤. ‘‘ལོ་བྷོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལཾ; དོ་སོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་དོ་སོ ཀུ་ས་ལཾ; མོ་ཧོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་མོ་ཧོ ཀུ་ས་ལཾ. ཨི་ཏི ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ.
‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; པི་སུ་ཎཱ ཝཱ་ཙཱ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལཾ; ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཀུ་ས་ལཾ; བྱཱ་པཱ་དོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ཀུ་ས་ལཾ; མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀུ་ས་ལཾ. ཨི་ཏི ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ད་ས དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ, སོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི.
༡༩༥. ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ. ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པི སཱ་ཝ་ཀོ ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ [སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ན དྭེ ས་ཏཱ་ནི ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ. ཨ་ཏྠི པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པི སཱ་ཝི་ཀཱ ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ན དྭེ ས་ཏཱ་ནི ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ. ཨ་ཏྠི པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀུ་པཱ་ས་ཀོ་པི སཱ་ཝ་ཀོ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཡོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ན དྭེ ས་ཏཱ་ནི ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཡེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’’ཏི.
‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨ་ཏྠི པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀུ་པཱ་ས་ཀོ་པི སཱ་ཝ་ཀོ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི སཱ་ས་ན་ཀ་རོ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ ཡོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ན དྭེ ས་ཏཱ་ནི ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཡེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ སཱ་ས་ན་ཀ་རཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ. ཨ་ཏྠི པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀུ་པཱ་སི་ཀཱ་པི སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧི་ནཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནཱི ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ན དྭེ ས་ཏཱ་ནི ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནི་ཡོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’’ཏི.
‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ. ཨ་ཏྠི པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཀུ་པཱ་སི་ཀཱ་པི སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧི་ནཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནཱི སཱ་ས་ན་ཀ་རཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ ཡཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ ན དྭེ ས་ཏཱ་ནི ན ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ན པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ སཱ་ས་ན་ཀ་རཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙྪི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
༡༩༦. ‘‘ས་ཙེ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝཾ་ཡེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ནོ ཙ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཏེ་ན་ངྒེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཏེ་ན་ངྒེ་ན.
‘‘ས་ཙེ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ནོ ཙ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཏེ་ན་ངྒེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཏེ་ན་ངྒེ་ན.
‘‘ས་ཙེ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ནོ ཙ ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཏེ་ན་ངྒེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཏེ་ན་ངྒེ་ན.
‘‘ས་ཙེ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ནོ ཙ ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཏེ་ན་ངྒེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཏེ་ན་ངྒེ་ན.
‘‘ས་ཙེ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ནོ ཙ ཁོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཏེ་ན་ངྒེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཏེ་ན་ངྒེ་ན.
‘‘ས་ཙེ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ནོ ཙ ཁོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཏེ་ན་ངྒེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་ཉྩེ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ གི་ཧི་ནི་ཡོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ; ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཏེ་ན་ངྒེ་ན.
༡༩༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ངྒཱ ན་དཱི ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣཱ ས་མུ་དྡ་པོ་ཎཱ ས་མུ་དྡ་པ་བྦྷཱ་རཱ ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རི་སཱ ས་ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ‘‘ཡོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ, སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ; ཨ་པི ཙ མེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ; ཨ་ཧཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝ་སི་སྶཱ་མི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟུ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ.
ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཁེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཏཾ མ་ཡཱ; ཨུ་ཏྟ་རི ཙ མེ [ཨུ་ཏྟ་རིཾ མེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, དྭེ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཧི – ས་མ་ཐ་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ན་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ ཏེ, ཝ་ཙྪ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝི་ཏཱ – ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ – ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི.
༡༩༨. ‘‘སོ ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ [ཡཱ་ཝ་དེ (པཱི.)] ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་སྶཾ, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶཾ; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སེ་ཡྻཾ, པ་རི་མ་ཛྫེ་ཡྻཾ; ཡཱ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི – ‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎེ་ཡྻཾ – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ, ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི – ‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ; ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི; ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི; ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི – ‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི; ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ.
‘‘སོ ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི – ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སི, ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ’’ཏི.
༡༩༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི.
༢༠༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ! ཀ་ཧཾ པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཐ – ‘ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – པ་རི་ཙི་ཎྞོ མེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ཙི་ཎྞོ མེ སུ་ག་ཏོ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘པ་རི་ཙི་ཎྞོ མེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ཙི་ཎྞོ མེ སུ་ག་ཏོ’’’ཏི. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ – ‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི མེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.