༩. གོ་ལི་ཡཱ་ནི་སུ་ཏྟཾ

༡༧༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན གོ་ལི་ཡཱ་ནི [གུ་ལི་སྶཱ་ནི (སཱི. པཱི.), གོ་ལི་སྶཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ.)] ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ [ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ (ས་བྦ་ཏྠ)] པ་ད་ས་མཱ་ཙཱ་རོ [པ་ད་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ཊོ ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ གོ་ལི་ཡཱ་ནིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ས་གཱ་ར་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ས་པྤ་ཏི་སྶེ་ན. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན, ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ’ཏི – ཏ་སྶ [ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ་ཏི་སྶ (སཱི. པཱི.)] བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ས་གཱ་ར་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ས་པྤ་ཏི་སྶེ་ན.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་ཏི ཐེ་རེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི ན་ཝེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན, ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལོ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི [ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་མྤི དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀོ་པི དྷ་མྨོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་མྤི དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་མྤི དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀོ་པི དྷ་མྨོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ [ཨ་ཡཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན དི་སྶ་ཏི].

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ ནཱ་ཏི་དི་ཝཱ [ན དི་ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ, ནཱ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཨ་ཡཾ ནཱུ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ, ཏ་མེ་ནཾ ས་ངྒྷ་ག་ཏ་མྤི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཙ་པ་ལེ་ན. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཧོ་ཏི ཙ་པ་ལོ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཨི་དཾ ནཱུ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཙཱ་པ་ལྱཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཾ, ཏ་མེ་ནཾ ས་ངྒྷ་ག་ཏ་མྤི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཙ་པ་ལེ་ན.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨ་མུ་ཁ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙེ་ན. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མུ་ཁ་རོ ཧོ་ཏི ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ མུ་ཁ་རོ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨ་མུ་ཁ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙེ་ན.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན སུ་ཝ་ཙེ་ན [སུ་བྦ་ཙེ་ན (སཱི. ཀ.)] བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ན. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དུ་བྦ་ཙོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་བྦ་ཙོ པཱ་པ་མི་ཏྟོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན སུ་ཝ་ཙེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ན.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་སཱི་ཏོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དུ་པྤ་ཉྙོ’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ་རོ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན ས་མྤཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན ས་མྤཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏ་ཏྠ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ་རོ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན ས་མྤཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན ས་མྤཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏ་ཏྠ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.

‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ་རོ. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན ས་མྤཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ར་ཉྙེ སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཡོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི – ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ [མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལཱ་ནོ (ཀ.)] ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནེ་ཝ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཱ ཨུ་དཱ་ཧུ གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱ་པཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ནཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཱ པ་གེ་ཝ གཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱ’’ཏི.

གོ་ལི་ཡཱ་ནི་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ན་ཝ་མཾ.