༢. བྷི་ཀྑུ་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༡༠༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི, ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ པཱ་དཱ་ནཾ. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.

༡༠༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨི་མཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཡེ་སཾ ན་ཏྠི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ལ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་སཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་སཾ ཚ་ཌྜི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཡེ་སཾ ན་ཏྠི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ལ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨི་མཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཡེ་སཾ ན་ཏྠི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ལ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨི་མཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནཾ རི་ཏྟཾ ཏུ་ཙྪ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝཾ རི་ཏྟཾ ཏུ་ཙྪཾ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཡེ་སཾ ན་ཏྠི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ལ་ཛྫཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ [ཨུ་བྦཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ (སཱི. པཱི.)] ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ པུ་རི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་རི་མེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱི་སེ་ན་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཎྞེ་ཧི་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ད་ནྟེ་ཧི་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏེ་ཝ སོ་ཎྜཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ པུ་རི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི…པེ… ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏེ་ཝ སོ་ཎྜཾ. ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཁོ ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ’ནྟི. ཡ་ཏོ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ པུ་རི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི…པེ… ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ པུ་རི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ཧི་པི པཱ་དེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་རི་མེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱི་སེ་ན་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཎྞེ་ཧི་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ད་ནྟེ་ཧི་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཁོ ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ. ན་ཏྠི དཱ་ནི ཀི་ཉྩི ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ན་ཏྠི ལ་ཛྫཱ, ནཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི པཱ་པཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ‘ཧ་སྶཱ་པི ན མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.

༡༠༩. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཧུ་ལ, ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་དཱ་སོ’’ཏི? ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་དེ་ཝ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ [དུ་ཀྑུ་ནྡྲ་ཡཾ, དུ་ཀྑུ་ད་ཡཾ (ཀ.)] དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ས་ས་ཀྐཾ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ [སཾ་ས་ཀྐཾ ན ཙ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ (ཀ.)]. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.

‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, པ་ཊི་སཾ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ.

‘‘ཀ་ཏྭཱ་པི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི [སཾ་ཝ་ཏྟི (པཱི.)], པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ས་ཏྠ་རི ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་སུ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ; དེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.

༡༡༠. ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ས་ས་ཀྐཾ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.

‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, པ་ཊི་སཾ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི, ཏྭཾ རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ.

‘‘ཀ་ཏྭཱ་པི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི [སཾ་ཝ་ཏྟི (སཱི. པཱི.)], པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ས་ཏྠ་རི ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་སུ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏྟ་བྦཾ; དེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.

༡༡༡. ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དེ་ཝ ཏེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ས་ས་ཀྐཾ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.

‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཏ་དེ་ཝ ཏེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, པ་ཊི་སཾ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ.

‘‘ཀ་ཏྭཱ་པི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཏ་དེ་ཝ ཏེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི [སཾ་ཝ་ཏྟི (སཱི. པཱི.)], པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི? ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན [ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ (སཱི. པཱི.), ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པ་ན (སྱཱ. ཀཾ.)] ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ [མ་ནོ་ཀ་མྨེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཊྚཱི་ཡི་ཏ་བྦཾ ཧ་རཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ; ཨ་ཊྚཱི་ཡི་ཏྭཱ ཧ་རཱ་ཡི་ཏྭཱ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ མ་ན་སཱ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ ཨི་དཾ མེ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ་པི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁུ་དྲ་ཡཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.

༡༡༢. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, རཱ་ཧུ་ལ, ‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶཱ་མི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶཱ་མི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ.

༢. མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༡༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, རཱུ་པཾ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ‘‘རཱུ་པ་མེ་ཝ ནུ ཁོ, བྷ་ག་ཝཱ, རཱུ་པ་མེ་ཝ ནུ ཁོ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘རཱུ་པ་མྤི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝེ་ད་ནཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ས་ཉྙཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ས་ངྑཱ་རཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི, རཱ་ཧུ་ལཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ‘‘ཀོ ན་ཛྫ [ཀོ ནུ་ཛྫ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ’’ཏི.

༡༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ ད་ནྟཱ ཏ་ཙོ མཾ་སཾ ནྷཱ་རུ [ན་ཧཱ་རུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཝ་ཀྐཾ ཧ་ད་ཡཾ ཡ་ཀ་ནཾ ཀི་ལོ་མ་ཀཾ པི་ཧ་ཀཾ པ་པྥཱ་སཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རཱི་སཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ [པ་ཋ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི’’.

༡༡༥. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པི་ཏྟཾ སེ་མྷཾ པུ་བྦོ ལོ་ཧི་ཏཾ སེ་དོ མེ་དོ ཨ་སྶུ ཝ་སཱ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ལ་སི་ཀཱ མུ་ཏྟཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.

༡༡༦. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཡེ་ན ཙ ས་ནྟ་པྤ་ཏི ཡེ་ན ཙ ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏི ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.

༡༡༧. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་དྷོ་ག་མཱ ཝཱ་ཏཱ, ཀུ་ཙྪི་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཡཱ [ཀོ་ཊྛ་ས་ཡཱ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ་ཏཱ, ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་སྶཱ་སོ པ་སྶཱ་སོ, ཨི་ཏི ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.

༡༡༨. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ? ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཾ ནཱ་ས་ཙྪི་དྡཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ, ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ཡ་ཏྠ ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ [ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ, ཨ་གྷཾ ཨ་གྷ་ག་ཏཾ, ཝི་ཝ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ག་ཏཾ, ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ, མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ [ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ (སཱི. པཱི.)] – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.

༡༡༩. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. པ་ཐ་ཝཱི་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. པ་ཐ་ཝཱི་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.

‘‘ཨཱ་པོ་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་པོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་པ་སྨིཾ སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན ཨཱ་པོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་པོ་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་པོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.

‘‘ཏེ་ཛོ་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཏེ་ཛོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་ཛོ སུ་ཙི་མྤི ད་ཧ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི ད་ཧ་ཏི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཏེ་ཛོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་ཛོ་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཏེ་ཛོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.

‘‘ཝཱ་ཡོ་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཝཱ་ཡོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཡོ སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཝཱ་ཡོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཡོ་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཝཱ་ཡོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.

‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ཀཱ་སོ ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.

༡༢༠. ‘‘མེ་ཏྟཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. མེ་ཏྟ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ བྱཱ་པཱ་དོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཀ་རུ་ཎཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཀ་རུ་ཎ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡཱ ཝི་ཧེ་སཱ སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. མུ་དི་ཏཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. མུ་དི་ཏ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡཱ ཨ་ར་ཏི སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ པ་ཊི་གྷོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཨ་སུ་བྷཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨ་སུ་བྷ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ རཱ་གོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི.

༡༢༡. ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཧི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ? ཨི་དྷ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི ས་ཏོ་ཝ [ས་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་སྶ་ས་ཏི.

‘‘དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དཱི་གྷཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘ར་སྶཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་སྶཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘ར་སྶཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.

‘‘‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.

‘‘‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.

‘‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡེ་པི ཏེ ཙ་རི་མ་ཀཱ ཨ་སྶཱ་སཱ ཏེ་པི ཝི་དི་ཏཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ནོ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སྶ [མཱ་ལུ་ངྐྱ་པུ་ཏྟ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཋ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི་པི, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི་པི, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི་པི, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི་པི, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི་པི, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི་པི, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི་པི, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི་པི, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི་པི, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི་པི – ཏཱ་ནི མེ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཡཱ་ནི མེ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི ཏཾ མེ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏི. སོ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ – ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི; ནོ ཙེ མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ – ཨེ་ཝཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

༡༢༣. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༡༢༤. ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ཡཱ་ནི་མཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཋ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི་པི, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི་པི…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི་པི – ཏཱ་ནི མེ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཡཱ་ནི མེ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི ཏཾ མེ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏི. སོ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ – ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི. ནོ ཙེ མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ – ཨེ་ཝཱ་ཧཾ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི, ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ; ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ. ནོ ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཡ་དི་དཾ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ; ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ. ནོ ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཡ་དི་དཾ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ; ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ. ནོ ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཡ་དི་དཾ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ; ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ. ནོ ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཡ་དི་དཾ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ; ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི མེ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ. ནོ ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཡ་དི་དཾ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ན པ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.

༡༢༥. ‘‘ཀིཾ ནུ [ཀིཾ ནུ ཁོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཏཱ་ཧཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཾ – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར, ཨ་ཧཾ ཏེ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏྭཾ ཝཱ པ་ན མཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ – ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝཱ མེ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཏཾ ཝ་དཱ་མི – ཨེ་ཧི ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར, ཨ་ཧཾ ཏེ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ’ཏི; ན་པི ཀི་ར མཾ ཏྭཾ ཝ་དེ་སི – ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝཱ མེ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ…པེ… ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཀོ ས་ནྟོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སི?

༡༢༦. ‘‘ཡོ ཁོ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝཱ་ཏི, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཏཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་སྶ, ཨ་ཐ སོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, པུ་རི་སོ ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶ ས་ཝི་སེ་ན གཱ་ལ༹ྷ་པ་ལེ་པ་ནེ་ན. ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ བྷི་ས་ཀྐཾ ས་ལླ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཡྻུཾ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཝེ་སྶོ ཝཱ སུ་དྡོ ཝཱ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨི་ཏི ཝཱ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, དཱི་གྷོ ཝཱ ར་སྶོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཝཱ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཀཱ་ལོ༹ ཝཱ སཱ་མོ ཝཱ མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝཱི ཝཱ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ན་ག་རེ ཝཱ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ དྷ་ནུཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཡ་དི ཝཱ ཙཱ་པོ ཡ་དི ཝཱ ཀོ་ད་ཎྜོ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཛི་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡཱ་ཡ་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཡ་དི ཝཱ ཨ་ཀྐ་སྶ ཡ་དི ཝཱ ས་ཎྷ་སྶ [ས་ཎྛ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡ་དི ཝཱ ནྷཱ་རུ་སྶ ཡ་དི ཝཱ མ་རུ་ཝཱ་ཡ ཡ་དི ཝཱ ཁཱི་ར་པ་ཎྞི་ནོ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཡ་དི ཝཱ ག་ཙྪཾ ཡ་དི ཝཱ རོ་པི་མ’ནྟི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཡ་སྶ པ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཛི་ཏཾ [ཝཱ་ཁི་ཏྟཾ (ཀ.)] ཡ་དི ཝཱ གི་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཡ་དི ཝཱ ཀ་ངྐ་སྶ ཡ་དི ཝཱ ཀུ་ལ་ལ་སྶ ཡ་དི ཝཱ མོ་ར་སྶ ཡ་དི ཝཱ སི་ཐི་ལ་ཧ་ནུ་ནོ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཡ་སྶ ནྷཱ་རུ་ནཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཡ་དི ཝཱ ག་ཝ་སྶ ཡ་དི ཝཱ མ་ཧིཾ་ས་སྶ ཡ་དི ཝཱ བྷེ་ར་ཝ་སྶ [རོ་རུ་ཝ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡ་དི ཝཱ སེ་མྷཱ་ར་སྶཱ’ཏི; སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་ལླཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ས་ལླཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཡེ་ན་མྷི ཝི་དྡྷོ, ཡ་དི ཝཱ ས་ལླཾ ཡ་དི ཝཱ ཁུ་ར་པྤཾ ཡ་དི ཝཱ ཝེ་ཀ་ཎྜཾ ཡ་དི ཝཱ ནཱ་རཱ་ཙཾ ཡ་དི ཝཱ ཝ་ཙྪ་ད་ནྟཾ ཡ་དི ཝཱ ཀ་ར་ཝཱི་ར་པ་ཏྟ’ནྟི – ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཏཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཨ་སྶ, ཨ་ཐ སོ པུ་རི་སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ བྷ་ག་ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝཱ་ཏི – ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཏཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་སྶ, ཨ་ཐ སོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རེ་ཡྻ.

༡༢༧. ‘‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘ནོ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ‘ནོ ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི, ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཏི, ཨ་ཏྠི ཛ་རཱ, ཨ་ཏྠི མ་ར་ཎཾ, ས་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ; ཡེ་སཱ་ཧཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་མི. ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘ནོ ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ‘ནོ ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཏི, ཨ་ཏྠི ཛ་རཱ, ཨ་ཏྠི མ་ར་ཎཾ, ས་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ; ཡེ་སཱ་ཧཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་མི. ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘ནོ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ‘ནོ ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི, ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཏི…པེ… ནི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་མི. ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘ནོ ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ‘ནོ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི, ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཏི…པེ… ཡེ་སཱ་ཧཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་མི. ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘ནོ ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ‘ནོ ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི, ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཏི…པེ… ཡེ་སཱ་ཧཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་མི.

༡༢༨. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩ མེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ དྷཱ་རེ་ཐ; བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩ མེ བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ དྷཱ་རེ་ཐ. ཀི་ཉྩ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’ནྟི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’ནྟི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི – མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ ཙེ་ཏཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ན ཧེ་ཏཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ན ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ན [ནེ་ཏཾ (སཱི.)] ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ མ་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཀི་ཉྩ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི – མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི – མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི – མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ ཙེ་ཏཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཨེ་ཏ་ཉྷི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩ མེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ དྷཱ་རེ་ཐ; བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩ མེ བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. མ་ཧཱ་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི?

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དྷཱ་རེ་སི མ་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི; བྱཱ་པཱ་དཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ དྷཱ་རེ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དྷཱ་རེ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.

‘‘ཀ་སྶ ཁོ ནཱ་མ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི དྷཱ་རེ་སི? ན་ནུ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨི་མི་ནཱ ཏ་རུ་ཎཱུ་པ་མེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷི་སྶ་ནྟི? ད་ཧ་ར་སྶ ཧི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ མ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ ས་ཀྐཱ་ཡོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི? ཨ་ནུ་སེ་ཏྭེ་ཝ་སྶ [ཨ་ནུ་སེ་ཏི ཏྭེ་ཝ་སྶ (སཱི. པཱི.)] ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ. ད་ཧ་ར་སྶ ཧི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ མ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ? ཨ་ནུ་སེ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ. ད་ཧ་ར་སྶ ཧི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ མ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ སཱི་ལཱ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི སཱི་ལེ་སུ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ? ཨ་ནུ་སེ་ཏྭེ་ཝ་སྶ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ནུ་ས་ཡོ. ད་ཧ་ར་སྶ ཧི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ མ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ? ཨ་ནུ་སེ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. ད་ཧ་ར་སྶ ཧི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ མ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ས་ཏྟེ་སུ བྱཱ་པཱ་དོ? ཨ་ནུ་སེ་ཏྭེ་ཝ་སྶ བྱཱ་པཱ་དཱ་ནུ་ས་ཡོ. ན་ནུ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨི་མི་ནཱ ཏ་རུ་ཎཱུ་པ་མེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི དེ་སེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༡༣༠. ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སོ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏོ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏོ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སོ བྱཱ་པཱ་དོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏོ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ.

༡༣༡. ‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི སཱ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཱ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ན སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སོ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ སཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ སཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ན བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན བྱཱ་པཱ་ད་པ་རེ་ཏེ་ན; ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ སོ བྱཱ་པཱ་དོ སཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི.

༡༣༢. ‘‘ཡོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཏཾ མ་གྒཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནཱ་ག་མྨ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཏ་ཙཾ ཨ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཕེ་གྒུཾ ཨ་ཙྪེ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཙྪེ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡོ མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཏཾ མ་གྒཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནཱ་ག་མྨ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཡོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཏཾ མ་གྒཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཏ་ཙཾ ཚེ་ཏྭཱ ཕེ་གྒུཾ ཚེ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཙྪེ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡོ མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཏཾ མ་གྒཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ངྒཱ ན་དཱི པཱུ་རཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ. ཨ་ཐ དུ་བྦ་ལ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏི་རི་ཡཾ བཱ་ཧཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’ཏི [ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི (སཱི. པཱི.)]; སོ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏི་རི་ཡཾ བཱ་ཧཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི [ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི (ས་བྦ་ཏྠ)] ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི; སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ དུ་བྦ་ལ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ད་ཊྛ་བྦཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ངྒཱ ན་དཱི པཱུ་རཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ. ཨ་ཐ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏི་རི་ཡཾ བཱ་ཧཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’ཏི; སོ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏི་རི་ཡཾ བཱ་ཧཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཚེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི; སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ད་ཊྛ་བྦཱ.

༡༣༣. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ, ཀ་ཏ་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ ས་བྦ་སོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ ས་ལླ་ཏོ ཨ་གྷ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ པ་ར་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝཱ་པེ་ཏི [པ་ཊི་པཱ་པེ་ཏི (སྱཱ.), པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི (ཀ.)]. སོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ནོ ཙེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ… ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ…པེ… ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ…པེ… ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏཾ…པེ… ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་སོ ཙེ, བྷ་ནྟེ, མ་གྒོ ཨེ་སཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ནོ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ནོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྠ ཁོ པ་ནེ་སཱ་ཧཾ [ཨེ་ཏྠ ཁོ ཏེ་སཱ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

མ་ཧཱ་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ

༡༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི; ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ཁོ, ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏ་ཉྩ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐ་ཏ་ཉྩ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བ་ལ་ཉྩ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ. ཨེ་ཐ, ཏུ་མྷེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཐ; ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ་པི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏ་ཉྩ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཐ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐ་ཏ་ཉྩ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ བ་ལ་ཉྩ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ; ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ན་ཉྷི མེ, བྷ་ནྟེ, བྷུ་ཉྫ་ཏོ སི་ཡཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, སི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཡ་ཏྠ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཨ་སྶ་སི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ་པི བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་སི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀཱ་ས་ནོ ཡཱ་པེ་སྶ་སཱི’’ཏི [བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཡཱ་པེ་སྶ་སཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ; ཨེ་ཝ་མྤི ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, བྷུ་ཉྫ་ཏོ སི་ཡཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, སི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི ས་བྦཾ ཏཾ ཏེ་མཱ་སཾ ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི.

༡༣༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡཱ་ལིཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨི་དཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡཱ་ལི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི [ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ (ཀ.)]. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི. ཨི་ངྒྷཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཏཾ དོ་ས་ཀཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, མཱ ཏེ པ་ཙྪཱ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཾ ཏྭཾ མ་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སི. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – ‘བྷ་ག་ཝཱ ཁོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི – བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཁོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏེ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི – བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི – བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི, ཏེ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི – བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཁོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི, ཏཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི – བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཁོ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏེ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི – བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ ཐེ་ར་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཾ ཏྭཾ མ་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སི’’.

༡༣༦. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷ་སྶ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་མ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ཨེ་ཧི མེ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པ་ངྐེ ས་ངྐ་མོ ཧོ་ཧཱི’ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ ས་ངྐ་མེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣཱ་མེ་ཡྻ, ‘ནོ’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷ་སྶ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ… ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི… དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ… ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ… དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི… ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ཏ་མ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ཨེ་ཧི མེ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པ་ངྐེ ས་ངྐ་མོ ཧོ་ཧཱི’ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ ས་ངྐ་མེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣཱ་མེ་ཡྻ, ‘ནོ’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པི ནུ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝཱ ཧོ་སི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཝཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཝཱ’’ཏི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ན་ནུ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རི་ཏྟོ ཏུ་ཙྪོ ཨ་པ་ར་དྡྷོ’’ཏི?

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ. ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཾ ཏྭཾ མ་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི, ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་དྡྷི་ཧེ་སཱ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི’’.

༡༣༧. ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛེ་ཡྻཾ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ས་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི, དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ་པི ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་པི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ ན ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

༡༣༨. ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛེ་ཡྻཾ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ས་ཏྠཱ་པི ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་པི ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི, དེ་ཝ་ཏཱ་པི ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ་པི ཨ་ནུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་པི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི་པི ཨ་ནུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་དི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

༡༣༩. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ…པེ… ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ…པེ… སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶ.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་སྶཱ’’ཏི.

༡༤༠. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ [པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི? ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ བྷི་ཀྑུཾ ནོ ཏ་ཐཱ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ནཱ་ཧ. ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ནཱ་ཧ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཐ ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ [ཡ་ཐ་ཡི་དཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཁོ ཨེ་ཝཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

༡༤༡. ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནཱ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ན ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནཱ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ན ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཐ ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཁོ ཨེ་ཝཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

༡༤༢. ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ནཱ་ཧ. ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ནཱ་ཧ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཐ ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཁོ ཨེ་ཝཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

༡༤༣. ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནཱ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནཱ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ན ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ‘ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཐ ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཁོ ཨེ་ཝཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་སྶི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

༡༤༤. ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཧ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཧ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ – མཱ ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་མྷཱ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་དྡཱ་ལི, པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྑུཾ, ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྑུཾ ར་ཀྑེ་ཡྻུཾ – ‘མཱ ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྑུཾ ཏ་མྷཱ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཧ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཧ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ – མཱ ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་མྷཱ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡཱི’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩཾ བྷི་ཀྑུཾ ནོ ཏ་ཐཱ པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི.

༡༤༥. ‘‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧིཾ་སུ? ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱི’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི ས་ཏྟེ་སུ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ, ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ, བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི. ན ཏཱ་ཝ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཡཱ་ཝ ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ན ཏཱ་ཝ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི ཡཱ་ཝ ན ས་ངྒྷོ མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་ངྒྷོ མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ན ཏཱ་ཝ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི ཡཱ་ཝ ན ས་ངྒྷོ ལཱ་བྷ་གྒཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཡ་ས་གྒཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་ངྒྷོ ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.

༡༤༦. ‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ ཡ་དཱ ཝོ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་སཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སིཾ. ཏཾ ས་ར་སི [ས་ར་སི ཏྭཾ (སཱི. པཱི.), ས་ར་སི ཏཾ (?)] བྷ་དྡཱ་ལཱི’’ཏི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཏ་ཏྲ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཀཾ ཧེ་ཏུཾ པ་ཙྩེ་སཱི’’ཏི?

‘‘སོ ཧི ནཱུ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.

‘‘ན ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་པི ཙ མེ ཏྭཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ – ‘ན ཙཱ་ཡཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ མ་ཡཱ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སོ [ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ (ཀ.)] ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏཱི’ཏི. ཨ་པི ཙ ཏེ ཨ་ཧཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་སཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༡༤༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་དྡཱ་ལི, ད་ཀྑོ ཨ་སྶ་ད་མ་ཀོ བྷ་དྲཾ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཋ་མེ་ནེ་ཝ མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཏ་སྶ མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཏཱ་ནི ཝི་སེ་ཝི་ཏཱ་ནི ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཀཱ་ནི་ཙི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཀཱ་རི་ཏ་པུ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ. སོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་སྶ་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི ཡུ་གཱ་དྷཱ་ནེ. ཏ་སྶ ཡུ་གཱ་དྷཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཏཱ་ནི ཝི་སེ་ཝི་ཏཱ་ནི ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཀཱ་ནི་ཙི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཀཱ་རི་ཏ་པུ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ. སོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་སྶ་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ མ་ཎྜ་ལེ ཁུ་ར་ཀཱ་སེ [ཁུ་ར་ཀཱ་ཡེ (སཱི. པཱི.)] དྷཱ་ཝེ ད་ཝ་ཏྟེ [ར་ཝ་ཏྠེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] རཱ་ཛ་གུ་ཎེ རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ ཨུ་ཏྟ་མེ ཛ་ཝེ ཨུ་ཏྟ་མེ ཧ་ཡེ ཨུ་ཏྟ་མེ སཱ་ཁ་ལྱེ. ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མེ ཛ་ཝེ ཨུ་ཏྟ་མེ ཧ་ཡེ ཨུ་ཏྟ་མེ སཱ་ཁ་ལྱེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཏཱ་ནི ཝི་སེ་ཝི་ཏཱ་ནི ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཀཱ་ནི་ཙི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཀཱ་རི་ཏ་པུ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ. སོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་སྶ་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝ་ཎྞི་ཡ་ཉྩ པཱ་ཎི་ཡ་ཉྩ [ཝ་ལི་ཡ་ཉྩ (སཱི. པཱི.), བ་ལི་ཡ་ཉྩ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་དྲོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ད་ས་ཧི? ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༤༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་པ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཎཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་པ་ཎེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན་ཉྙ་ཏ་རོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ ཨུ་དཱ་ཡཱི པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཎཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་པ་ཎེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘བ་ཧཱུ་ནཾ [བ་ཧུ་ནྣཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སེ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ] ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཁ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱ; བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.

༡༤༩. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཁ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱ; བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱ’ཏི. མ་ཡ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ སཱ་ཡ་ཉྩེ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ་མ པཱ་ཏོ ཙ དི་ཝཱ ཙ ཝི་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཧུ ཁོ སོ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ངྒྷ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, ཨ་ཧུ་དེ་ཝ [ཨ་ཧུ (སཱི. པཱི.)] དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཡ་མྤི ནོ ས་དྡྷཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ནྟི ཏ་སྶ་པི ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཏ་སྶ་པི ནོ སུ་ག་ཏོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མཱ་ཧཱ’ཏི. ཏེ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝ་ཉྩ ཧི་རི་ཉྩ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཏཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧི་མྷཱ. ཏེ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཡ་ཉྩེ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ་མ པཱ་ཏོ ཙ. ཨ་ཧུ ཁོ སོ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ངྒྷ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ ར་ཏྟིཾ་ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་ཧུ་དེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཡ་མྤི ནོ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རཾ ཏ་སྶ་པི ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཏ་སྶ་པི ནོ སུ་ག་ཏོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མཱ་ཧཱ’ཏི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ དི་ཝཱ སཱུ་པེ་ཡྻཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཧ་ནྡ ཙ ཨི་མཾ ནི་ཀྑི་པ་ཐ, སཱ་ཡཾ ས་བྦེ་ཝ ས་མ་གྒཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཡཱ ཀཱ་ཙི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྑ་ཏི་ཡོ ས་བྦཱ ཏཱ ར་ཏྟིཾ, ཨ་པྤཱ དི་ཝཱ. ཏེ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝ་ཉྩ ཧི་རི་ཉྩ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཏཾ ར་ཏྟིཾ་ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧི་མྷཱ. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ ཙ་ནྡ་ནི་ཀ་མྤི པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨོ་ལི་ག་ལླེ་པི པ་པ་ཏ་ནྟི, ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ཝཱ་ཊ་མྤི [ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝ་ཏྟ་མྤི (སཱི. པཱི.), ཀ་ཎྚ་ཀ་རཱ་ཛི་མྤི (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, སུ་ཏྟ་མྤི གཱ་ཝིཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི་པི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི་པི, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ་པི ཏེ [ཏེ་ན (ཀ.)] ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རཱ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི. དི་སྭཱ མཾ བྷཱི་ཏཱ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སི – ‘ཨ་བྷུ་མྨེ [ཨ་བྦྷུ་མྨེ (སཱི. པཱི.)] པི་སཱ་ཙོ ཝ་ཏ མ’ནྟི! ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་གི་ནི, པི་སཱ་ཙོ; བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཋི་ཏོ’ཏི. ‘བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་ཏུ་མཱ་རཱི, བྷི་ཀྑུ་སྶ མཱ་ཏུ་མཱ་རཱི [ཋི་ཏོ’ཏི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་ཏུ་མཱ་ཏུ་མཱ་རཱི (ཀ.)]! ཝ་རཾ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཏི་ཎྷེ་ན གོ་ཝི་ཀ་ནྟ་ནེ་ན ཀུ་ཙྪི པ་རི་ཀ་ནྟོ, ན ཏྭེ་ཝ ཝ་རཾ ཡཾ [ན ཏྭེ་ཝ ཡཱ (སཱི. པཱི.)] ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ ཀུ་ཙྪི་ཧེ་ཏུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་སཱི’ཏི [ཙ་ར་སཱ་ཏི (སཱི. པཱི.)]. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ད་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཁ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱ; བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱ’’’ཏི.

༡༥༠. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནུ་དཱ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ས་ལླི་ཁ་ཏེ་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ’ཏི. ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ཡི ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཧོ་ཏི བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་དཱ་ཡི, ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་དྷཾ ཝཱ བ་ནྡྷཾ ཝཱ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ག་མེ་ཏི. ཡོ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡེ་ན སཱ ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་དྷཾ ཝཱ བ་ནྡྷཾ ཝཱ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ག་མེ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱ ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བྦ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ན’ནྟི; ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཡེ་ན སཱ, བྷ་ནྟེ, ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་དྷཾ ཝཱ བ་ནྡྷཾ ཝཱ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ག་མེ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱ བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ས་ལླི་ཁ་ཏེ་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ’ཏི? ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ཡི ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཧོ་ཏི བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ’’.

༡༥༡. ‘‘ཨི་དྷ པ་ནུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཡ་སྶ ནོ སུ་ག་ཏོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མཱ་ཧཱ’ཏི? ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ཡི ཙ ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཏེ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ པ་ནྣ་ལོ་མཱ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱ [པ་ར་ད་ཝུ་ཏྟཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཧོ་ཏི ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བྦ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་དཱ་ཡི, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ལ༹ྷེ་ཧི ཝ་ར་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ ཨཱི་ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི སཾ་ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཾ་པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཡོ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡེ་ཧི སོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ལ༹ྷེ་ཧི ཝ་ར་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ ཨཱི་ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི སཾ་ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཾ་པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ’ཏི; ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཡེ་ཧི སོ, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ལ༹ྷེ་ཧི ཝ་ར་ཏྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ ཨཱི་ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི སཾ་ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཾ་པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ…པེ… ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཡ་སྶ ནོ སུ་ག་ཏོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མཱ་ཧཱ’ཏི? ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ཡི ཙ ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཏེ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ པ་ནྣ་ལོ་མཱ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱ མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཧོ་ཏི ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བྦ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ’’.

༡༥༢. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་རི་སོ ད་ལི་དྡོ ཨ་སྶ་ཀོ ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཡོ; ཏ་སྶ’སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ཀཱ་ཀཱ་ཏི་དཱ་ཡིཾ [ཀཱ་ཀཱ་ཏི་ཌཱ་ཡིཾ (?)] ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཀཱ ཁ་ཊོ་པི་ཀཱ [ཀ་ལོ༹་པི་ཀཱ (ཀ.)] ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཱ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཱ, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ དྷ་ཉྙ་ས་མ་ཝཱ་པ་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཀཱ ཛཱ་ཡི་ཀཱ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཱ. སོ ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶེ་ཡྻ སུ་དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཾ མ་ནུ་ཉྙཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ སཱི་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏ, བྷོ, སཱ་མ་ཉྙཾ, ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝ་ཏ, བྷོ, སཱ་མ་ཉྙཾ! སོ ཝ་ཏ་སྶཾ [སོ ཝ་ཏ་སྶ (ཀ.)] ཡོ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ཀཱ་ཀཱ་ཏི་དཱ་ཡིཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཁ་ཊོ་པི་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ དྷ་ཉྙ་ས་མ་ཝཱ་པ་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཛཱ་ཡི་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡེ་ཧི སོ པུ་རི་སོ བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ཀཱ་ཀཱ་ཏི་དཱ་ཡིཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཁ་ཊོ་པི་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ དྷ་ཉྙ་ས་མ་ཝཱ་པ་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཛཱ་ཡི་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ; ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བྦ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ན’ནྟི; ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཡེ་ཧི སོ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ, ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ཀཱ་ཀཱ་ཏི་དཱ་ཡིཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཁ་ཊོ་པི་ཀཾ ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ དྷ་ཉྙ་ས་མ་ཝཱ་པ་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཛཱ་ཡི་ཀཾ ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ; ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ས་ལླི་ཁ་ཏེ་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ’ཏི? ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ཡི ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཧོ་ཏི བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ’’.

༡༥༣. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་དཱ་ཡི, ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ དྷ་ཉྙ་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟ་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ བྷ་རི་ཡ་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ས་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ, ནེ་ཀཱ་ནཾ དཱ་སི་ག་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཡོ; སོ ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶེ་ཡྻ སུ་དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཾ མ་ནུ་ཉྙཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ སཱི་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏ, བྷོ, སཱ་མ་ཉྙཾ, ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝ་ཏ, བྷོ, སཱ་མ་ཉྙཾ! སོ ཝ་ཏ་སྶཾ ཡོ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ནེ་ཀཱ་ནི ནི་ཀྑ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དྷ་ཉྙ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠུ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི བྷ་རི་ཡ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དཱ་ས་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དཱ་སི་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཡོ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡེ་ཧི སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ, ས་ཀྐོ་ཏི ནེ་ཀཱ་ནི ནི་ཀྑ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དྷ་ཉྙ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠུ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི བྷ་རི་ཡ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དཱ་ས་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དཱ་སི་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐི་རཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཐཱུ་ལོ, ཀ་ལི་ངྒ་རོ’ཏི; ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཡེ་ཧི སོ, བྷ་ནྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ, ས་ཀྐོ་ཏི ནེ་ཀཱ་ནི ནི་ཀྑ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དྷ་ཉྙ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠུ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི བྷ་རི་ཡ་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དཱ་ས་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ནེ་ཀཱ་ནི དཱ་སི་ག་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ; ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བྦ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ ཡ་སྶ, ནོ སུ་ག་ཏོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མཱ་ཧཱ’ཏི? ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ཡི ཙ ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཏེ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ པ་ནྣ་ལོ་མཱ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱ མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཧོ་ཏི ཨ་བ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བྦ་ལཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, པཱུ་ཏི་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་སཱ་ར་ཀཾ བ་ནྡྷ་ནཾ’’.

༡༥༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཏེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨི་མཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཾ ‘སཾ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་དཱ་མི ནོ ‘ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཧི མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཝི་དི་ཏཱ.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཏེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ནོ་དེ་ཏི, བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨི་མ་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཾ ‘སཾ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་དཱ་མི ནོ ‘ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཧི མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཝི་དི་ཏཱ.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི; ད་ནྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ནོ་དེ་ཏི, བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་རི་སོ དི་ཝ་སཾ་ས་ནྟ་ཏྟེ [དི་ཝ་ས་ས་ནྟ་ཏྟེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཡོ་ཀ་ཊཱ་ཧེ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནི ནི་པཱ་ཏེ་ཡྻ; ད་ནྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི; ད་ནྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ནོ་དེ་ཏི, བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨི་མ་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཾ ‘སཾ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་དཱ་མི ནོ ‘ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཧི མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཝི་དི་ཏཱ.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནུ་དཱ་ཡི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨུ་པ་དྷི དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ’ནྟི – ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ནི་རུ་པ་དྷི ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་མཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཾ ‘ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་དཱ་མི ནོ ‘སཾ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཧི མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཝི་དི་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

༡༥༥. ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ…པེ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཨི་མེ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཡཾ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་མེ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ མི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ [མཱི་ལ༹ྷ་སུ་ཁཾ (སཱི. པཱི.)] པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ན་རི་ཡ་སུ་ཁཾ, ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ན བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ‘བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི.

༡༥༦. ‘‘ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁཾ, ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ‘ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨི་དཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མི. ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ? ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ. ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མི. ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ? ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ. ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མི. ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ? ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ. ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨི་དཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨ་ནི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨི་དཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ད་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ‘ཨ་ན་ལ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ‘པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ? ཨི་དྷུ་དཱ་ཡི, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ; ཨི་ཏི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ་པི པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མི. པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཎུཾ ཝཱ ཐཱུ་ལཾ ཝཱ ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནོ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཙཱ་ཏུ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༥༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་མ་ལ་ཀཱི་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏུ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ པ་ནེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏུ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏུ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ་མེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎཱ་མེ་མི ཝོ, ན ཝོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.

༡༥༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀཱ ས་ཀྱཱ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ [ས་ནྡྷཱ་གཱ་རེ (ཀ.)] ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀཱ ས་ཀྱཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ; དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཀ་ཧཾ པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སཱི་ད་ཐ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ མ་ཡཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ས་ཀྱཱ་ནཾ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀཱ ས་ཀྱཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ; ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. ས་ནྟེ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བཱི་ཛཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙྪ་སྶ ཏ་རུ་ཎ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ; ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི.

༡༥༩. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ; ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. ས་ནྟེ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བཱི་ཛཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙྪ་སྶ ཏ་རུ་ཎ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ; ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི.

༡༦༠. ཨ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཁོ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀཱ ཙ ས་ཀྱཱ བྲ་ཧྨཱ ཙ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ བཱི་ཛཱུ་པ་མེ་ན ཙ ཏ་རུ་ཎཱུ་པ་མེ་ན ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ག་ཎྷ་ཐ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་སཱ་དི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀེ་ཧི ཙ ས་ཀྱེ་ཧི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཙ ས་ཧ་མྤ་ཏི་ནཱ བཱི་ཛཱུ་པ་མེ་ན ཙ ཏ་རུ་ཎཱུ་པ་མེ་ན ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཧོ་སི མ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཎཱ་མི་ཏེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧོ་སི – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མྤི དཱ་ནི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀི་ནྟི ཏེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་ཧོ་སི མ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཎཱ་མི་ཏེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧོ་སི – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ དཱ་ནི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན! ཨ་ཧཾ ཝཱ ཧི, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཝཱ’’ཏི.

༡༦༡. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ [ཨུ་མྨཱི་བྷ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ – ཨི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི བྷ་ཡཱ་ནི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ པུ་གྒ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ.

༡༦༢. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་མི་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨོ་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་མི་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙེ ཨོ་ཝ་དཱ་མ, ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མ [ཨོ་ཝ་དཱ་མ་པི ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨི་མེ པ་ན་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ མ་ཉྙེ, ན་ཏྟ་མ་ཏྟཱ མ་ཉྙེ, ཨ་མྷེ [ཨེ་ཝཾ (ཀ.)] ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’ཏི. སོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ‘ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

༡༦༣. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨི་དཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ; ཨི་དཾ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ; ཨི་དཾ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ; ཨི་དཾ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦཾ; ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ; ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ; ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ; ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦཾ; ཀཱ་ལེ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ; ཀཱ་ལེ ཏེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ; ཀཱ་ལེ ཏེ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ; ཀཱ་ལེ ཏེ པཱ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཏེ ན པཱ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ ཁཱ་དཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ ཁཱ་དཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ སཱ་ཡཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ སཱ་ཡཱ་མ; ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་མ ཏཾ པི་ཝཱ་མ [པི་པཱ་མ (སཱི. པཱི.)], ཡཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མ ན ཏཾ པི་ཝཱ་མ; ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཁཱ་དཱ་མ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཁཱ་དཱ་མ; ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫཱ་མ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫཱ་མ; ཀ་པྤི་ཡ་མྤི སཱ་ཡཱ་མ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི སཱ་ཡཱ་མ; ཀ་པྤི་ཡ་མྤི པི་ཝཱ་མ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི པི་ཝཱ་མ; ཀཱ་ལེ་པི ཁཱ་དཱ་མ, ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཁཱ་དཱ་མ; ཀཱ་ལེ་པི བྷུ་ཉྫཱ་མ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི བྷུ་ཉྫཱ་མ; ཀཱ་ལེ་པི སཱ་ཡཱ་མ, ཝི་ཀཱ་ལེ་པི སཱ་ཡཱ་མ; ཀཱ་ལེ་པི པི་ཝཱ་མ, ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པི་ཝཱ་མ. ཡ་མྤི ནོ ས་དྡྷཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ནྟི ཏ་ཏྠ་པི་མེ མུ་ཁཱ་ཝ་ར་ཎཾ མ་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི. སོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ‘ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ད་རི་ཀ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

༡༦༤. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ [པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་ཡཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རི་མྷཱ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ ཀུ་ལེ [སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ ཀུ་ལེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷོ་གཱ. ས་ཀྐཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུ’ནྟི. སོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

༡༦༥. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ན [ཨ་ནུ་དྡྷ་སྟེ་ན (སཱི. པཱི.)] ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. ‘སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ པུ་གྒ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.

ཙཱ་ཏུ་མ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༦༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ནེ པ་ལཱ་ས་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི – ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་དྡི་ཡོ [ན་ནྡི་ཡོ (སཱི. པཱི.) ཝི་ན་ཡེ ཙ མ. ནི. ༡ ཙཱུ་ལ༹་གོ་སི་ངྒེ ཙ], ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཀི་མི་ལོ [ཀི་མྦི་ལོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་གུ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ [ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ནོ (སཱི. པཱི.)], ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ རེ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་ཉྙེ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.

༡༦༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི! ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏུ་མྷེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨ་བྷི་ར་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ’’ཏི? ‘‘ཏ་གྒྷ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ར་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ! ཨེ་ཏཾ ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨ་བྷི་ར་མེ་ཡྻཱ་ཐ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ. ཡེ་ན ཏུ་མྷེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་ཐ ཏེ་ན ཏུ་མྷེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷ་དྲེ་ན་པི ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏེ ཙ ཁོ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ན ཙོ་རཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ན ཨི་ཎ་ཊྚཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ན བྷ་ཡ་ཊྚཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ནཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཨ་པི ཙ ཁོ་མྷི ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞོ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏོ; ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ་ཏི – ན་ནུ ཏུ་མྷེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཙ པ་ན, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ? ཝི་ཝེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝཱ [ཨ་ཉྙཾ ཙ (ཀ.)] ཏ་ཏོ ས་ནྟ་ཏ་རཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཐཱི་ན་མི་དྡྷ་མྤི [ཐཱི་ན་མི་དྡྷ་མྤི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ར་ཏཱི་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ནྡཱི་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཝི་ཝེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ས་ནྟ་ཏ་རཾ’’.

‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ས་ནྟ་ཏ་རཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཐཱི་ན་མི་དྡྷ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ར་ཏཱི་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ནྡཱི་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཝི་ཝེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ས་ནྟ་ཏ་རཾ.

༡༦༨. ‘‘ཀི་ནྟི ཝོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, མ་ཡི ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ [པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ (སཱི. པཱི.)] ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ; ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ན ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ; ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི ཧོ་ཏི – ‘ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ, པ་ཧཱི་ནཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ; ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ! ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ, པ་ཧཱི་ནཱ ཏེ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཏཱ་ལོ མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣོ ཨ་བྷ་བྦོ པུ་ན་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི་ཡཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཡེ ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ, པ་ཧཱི་ནཱ ཏེ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ; ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་བྦྷ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨ་སུ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ; ཨ་སུ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ’’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠཾ ན ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠཾ ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠཾ ན ‘ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་བྦྷ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨ་སུ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ, ཨ་སུ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ས་ནྟི ཙ ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝེ་དཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱ་མོ་ཛྫཱ. ཏེ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ’’.

༡༦༩. ‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ [ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧཱི’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ…པེ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ…པེ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ…པེ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

༡༧༠. ‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧཱི’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནཱི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

༡༧༡. ‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ…པེ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙོ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

༡༧༢. ‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནཱི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ… ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི. སཱ ཁོ པ་ན་སྶཱ བྷ་གི་ནཱི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཝཱ – ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ སཱ བྷ་གི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཏི་པཱི’ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཏ་ཉྩ ཙཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠཾ ན ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠཾ ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠཾ ན ‘ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’ཏི སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་བྦྷ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨ་སུ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ, ཨ་སུ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ས་ནྟི ཙ ཁོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝེ་དཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱ་མོ་ཛྫཱ. ཏེ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.