༢. མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༡༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, རཱུ་པཾ – ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ – ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ‘‘རཱུ་པ་མེ་ཝ ནུ ཁོ, བྷ་ག་ཝཱ, རཱུ་པ་མེ་ཝ ནུ ཁོ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘རཱུ་པ་མྤི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝེ་ད་ནཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ས་ཉྙཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ས་ངྑཱ་རཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི, རཱ་ཧུ་ལཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ ‘‘ཀོ ན་ཛྫ [ཀོ ནུ་ཛྫ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ’’ཏི.
༡༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ ད་ནྟཱ ཏ་ཙོ མཾ་སཾ ནྷཱ་རུ [ན་ཧཱ་རུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཝ་ཀྐཾ ཧ་ད་ཡཾ ཡ་ཀ་ནཾ ཀི་ལོ་མ་ཀཾ པི་ཧ་ཀཾ པ་པྥཱ་སཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རཱི་སཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ [པ་ཋ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི’’.
༡༡༥. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པི་ཏྟཾ སེ་མྷཾ པུ་བྦོ ལོ་ཧི་ཏཾ སེ་དོ མེ་དོ ཨ་སྶུ ཝ་སཱ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ལ་སི་ཀཱ མུ་ཏྟཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
༡༡༦. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཡེ་ན ཙ ས་ནྟ་པྤ་ཏི ཡེ་ན ཙ ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏི ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
༡༡༧. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་དྷོ་ག་མཱ ཝཱ་ཏཱ, ཀུ་ཙྪི་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཡཱ [ཀོ་ཊྛ་ས་ཡཱ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ་ཏཱ, ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་སྶཱ་སོ པ་སྶཱ་སོ, ཨི་ཏི ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
༡༡༨. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ? ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཾ ནཱ་ས་ཙྪི་དྡཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ, ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ཡ་ཏྠ ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ [ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ, ཨ་གྷཾ ཨ་གྷ་ག་ཏཾ, ཝི་ཝ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ག་ཏཾ, ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ, མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ [ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ (སཱི. པཱི.)] – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
༡༡༩. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. པ་ཐ་ཝཱི་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. པ་ཐ་ཝཱི་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.
‘‘ཨཱ་པོ་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་པོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་པ་སྨིཾ སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི དྷོ་ཝ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་ན ཨཱ་པོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་པོ་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་པོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.
‘‘ཏེ་ཛོ་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཏེ་ཛོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་ཛོ སུ་ཙི་མྤི ད་ཧ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི ད་ཧ་ཏི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཏེ་ཛོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏེ་ཛོ་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཏེ་ཛོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.
‘‘ཝཱ་ཡོ་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཝཱ་ཡོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཡོ སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, མུ་ཏྟ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ཁེ་ལ༹་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, པུ་བྦ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ན ཝཱ་ཡོ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཧ་རཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཝཱ་ཡོ་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཝཱ་ཡོ་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.
‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ཀཱ་སོ ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱ ཕ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟི.
༡༢༠. ‘‘མེ་ཏྟཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. མེ་ཏྟ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ བྱཱ་པཱ་དོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཀ་རུ་ཎཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཀ་རུ་ཎ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡཱ ཝི་ཧེ་སཱ སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. མུ་དི་ཏཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. མུ་དི་ཏ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡཱ ཨ་ར་ཏི སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ པ་ཊི་གྷོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཨ་སུ་བྷཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨ་སུ་བྷ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ རཱ་གོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙ་ཉྷི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི.
༡༢༡. ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཧི ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ? ཨི་དྷ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི ས་ཏོ་ཝ [ས་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་སྶ་ས་ཏི.
‘‘དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དཱི་གྷཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘དཱི་གྷཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ‘ར་སྶཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་སྶཾ ཝཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ‘ར་སྶཾ པ་སྶ་སཱ་མཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
‘‘‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
‘‘‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ས་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་མོ་ཙ་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
‘‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི; ‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི སི་ཀྑ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡེ་པི ཏེ ཙ་རི་མ་ཀཱ ཨ་སྶཱ་སཱ ཏེ་པི ཝི་དི་ཏཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ནོ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ.