༡༠. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༩༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན སཱ་ལཱ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ; ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
༩༣. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཝོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཀོ་ཙི མ་ནཱ་པོ ས་ཏྠཱ ཡ་སྨིཾ ཝོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི ས་དྡྷཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི མ་ནཱ་པོ ས་ཏྠཱ ཡ་སྨིཾ ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི ས་དྡྷཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ’’ཏི. ‘‘མ་ནཱ་པཾ ཝོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ ཧི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དྷ་མྨོ ས་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, སོ ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ’’?
༩༤. ‘‘ས་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ; ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ [སུ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ; ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ; ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ; ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ [ས་མ་གྒ་ཏཱ (ཀ.)] ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠི ཧུ་ཏཾ; ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ; ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ; ཨ་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ཨ་ཏྠི པི་ཏཱ; ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ; ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ – ‘ན་ནུ་མེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
༩༥. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ? ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (ཀ.)] ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ [ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཛྫེ་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་བྷི་ནི་བྦི་ཛྫི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (ཀ.)] ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ ཏི་སྶ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི; སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ཨཱ་ཧ; ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝི་དུ་ནོ ཏེ་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི པ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི [པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི (ཀ.)]; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི [ཨ་སྶ་དྡྷ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟི (ཀ.)]. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ སུ་སཱི་ལྱཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ – ཨ་ཡ་ཉྩ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ [ཨེ་ཝཾ’སི’མེ’ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཁོ ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ སོ་ཏྠི་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི; ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཧུ པ་རོ ལོ་ཀོ, ཧོ་ཏུ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ – དུ་སྶཱི་ལོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དོ’ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠེ་ཝ པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ལི་གྒ་ཧོ – ཡ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ དུ་སྶ་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཨེ་ཀཾ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ ཋཱ་ནཾ.
༩༦. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ…པེ… ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ? ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? པ་སྶ་ནྟི ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ ཏི་སྶ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི; སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི ཨཱ་ཧ; ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝི་དུ་ནོ ཏེ་ས་མ་ཡཾ ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ལོ་ཀཾ ‘ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ’ཏི པ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, སུ་སཱི་ལྱཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ – ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཧུ པ་རོ ལོ་ཀོ, ཧོ་ཏུ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ – སཱི་ལ་ཝཱ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དོ’ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠེ་ཝ པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་གྒ་ཧོ – ཡ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ སུ་ས་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཨུ་བྷ་ཡཾ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཋཱ་ནཾ.
༩༧. ‘‘ས་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ, ཚི་ནྡ་ཏོ ཚེ་དཱ་པ་ཡ་ཏོ, པ་ཙ་ཏོ པཱ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, སོ་ཙ་ཡ་ཏོ སོ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཀི་ལ་མ་ཏོ ཀི་ལ་མཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཕ་ནྡ་ཏོ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོ, པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོ [པཱ་ཎ་མ་ཏི་མཱ་པ་ཡ་ཏོ (སཱི. པཱི.), པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏཱ་པ་ཡ་ཏོ (སྱཱ. ཀཾ.), པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་པ་ཡ་ཏོ (ཀ.)], ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ, ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡ་ཏོ, ནི་ལློ་པཾ ཧ་ར་ཏོ, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏོ, པ་རི་པ་ནྠེ ཏི་ཊྛ་ཏོ, པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏོ, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ; ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ. ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ན ཡོ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པཱ་ཎེ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལཾ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་པུ་ཉྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཧ་ན་ནྟོ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ, ཚི་ནྡ་ནྟོ ཚེ་དཱ་པེ་ནྟོ, པ་ཙ་ནྟོ པཱ་ཙེ་ནྟོ; ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ད་ད་ནྟོ དཱ་པེ་ནྟོ, ཡ་ཛ་ནྟོ ཡ་ཛཱ་པེ་ནྟོ; ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. དཱ་ནེ་ན ད་མེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན [ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙེ་ན (ཀ.)] ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ, ཚི་ནྡ་ཏོ ཚེ་དཱ་པ་ཡ་ཏོ, པ་ཙ་ཏོ པཱ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, སོ་ཙ་ཡ་ཏོ སོ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཀི་ལ་མ་ཏོ ཀི་ལ་མཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཕ་ནྡ་ཏོ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོ, པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ, ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡ་ཏོ, ནི་ལློ་པཾ ཧ་ར་ཏོ, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏོ, པ་རི་པ་ནྠེ ཏི་ཊྛ་ཏོ, པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏོ, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ; ཀ་རོ་ཏོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ. ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ན ཡོ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པཱ་ཎེ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལཾ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་པུ་ཉྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ཨ་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཧ་ན་ནྟོ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ, ཚི་ནྡ་ནྟོ ཚེ་དཱ་པེ་ནྟོ, པ་ཙ་ནྟོ པཱ་ཙེ་ནྟོ; ཨ་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ཨ་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ད་ད་ནྟོ དཱ་པེ་ནྟོ, ཡ་ཛ་ནྟོ ཡ་ཛཱ་པེ་ནྟོ; ཨ་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་ཉྙཾ, ཨ་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. དཱ་ནེ་ན ད་མེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི པུ་ཉྙཾ, ཨ་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ན་ནུ་མེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
༩༨. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ, ཚི་ནྡ་ཏོ ཚེ་དཱ་པ་ཡ་ཏོ, པ་ཙ་ཏོ པཱ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, སོ་ཙ་ཡ་ཏོ སོ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཀི་ལ་མ་ཏོ ཀི་ལ་མཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཕ་ནྡ་ཏོ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོ, པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ, ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡ་ཏོ, ནི་ལློ་པཾ ཧ་ར་ཏོ, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏོ, པ་རི་པ་ནྠེ ཏི་ཊྛ་ཏོ, པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏོ, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ; ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ. ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ན ཡོ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པཱ་ཎེ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལཾ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་པུ་ཉྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཧ་ན་ནྟོ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ…པེ… དཱ་ནེ་ན ད་མེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ? ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ ཏི་སྶ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི; སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི ཨཱ་ཧ, ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ ཏེ་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི པ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ སུ་སཱི་ལྱཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ – ཨ་ཡ་ཉྩ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཁོ ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ སོ་ཏྠི་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི; ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཧུ ཀི་རི་ཡཱ, ཧོ་ཏུ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ – དུ་སྶཱི་ལོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ’ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ལི་གྒ་ཧོ – ཡ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ དུ་སྶ་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཨེ་ཀཾ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ ཋཱ་ནཾ.
༩༩. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ, ཚི་ནྡ་ཏོ ཚེ་དཱ་པ་ཡ་ཏོ, པ་ཙ་ཏོ པཱ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, སོ་ཙ་ཡ་ཏོ སོ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཀི་ལ་མ་ཏོ ཀི་ལ་མཱ་པ་ཡ་ཏོ, ཕ་ནྡ་ཏོ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོ, པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ, ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡ་ཏོ, ནི་ལློ་པཾ ཧ་ར་ཏོ, ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏོ, པ་རི་པ་ནྠེ ཏི་ཊྛ་ཏོ, པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏོ, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ; ཀ་རོ་ཏོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ. ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ན ཡོ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པཱ་ཎེ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལཾ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་པུ་ཉྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ཨ་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཧ་ན་ནྟོ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ, ཚི་ནྡ་ནྟོ ཚེ་དཱ་པེ་ནྟོ, པ་ཙ་ནྟོ པཱ་ཙེ་ནྟོ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ཨ་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྩེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ད་ད་ནྟོ དཱ་པེ་ནྟོ, ཡ་ཛ་ནྟོ ཡ་ཛཱ་པེ་ནྟོ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་ཉྙཾ, ཨ་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. དཱ་ནེ་ན ད་མེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི པུ་ཉྙཾ, ཨ་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ? ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? པ་སྶ་ནྟི ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ ཏི་སྶ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི; སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི ཨཱ་ཧ; ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ ཏེ་ས་མ་ཡཾ ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀི་རི་ཡཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ’ཏི པ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, སུ་སཱི་ལྱཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ – ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཧུ ཀི་རི་ཡཱ, ཧོ་ཏུ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ – སཱི་ལ་ཝཱ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ’ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་གྒ་ཧོ – ཡ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ སུ་ས་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཨུ་བྷ་ཡཾ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཋཱ་ནཾ.
༡༠༠. ‘‘ས་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ན་ཏྠི བ་ལཾ, ན་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡཾ [ཝི་རི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ན་ཏྠི པུ་རི་ས་ཐཱ་མོ, ན་ཏྠི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ; ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏི་སཾ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཚ་སྭེ་ཝཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཏྠི བ་ལཾ, ཨ་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི པུ་རི་ས་ཐཱ་མོ, ཨ་ཏྠི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ; ན ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ [ཨ་ཏྠི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ, ས་བྦེ ས་ཏྟཱ… ས་ཝ་སཱ ས་བ་ལཱ ས་ཝཱི་རི་ཡཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ནི་ཡ་ཏི་སཾ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཚ་སྭེ་ཝཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ན་ནུ་མེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ’ཏི? ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’.
༡༠༡. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ན་ཏྠི བ་ལཾ, ན་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི པུ་རི་ས་ཐཱ་མོ, ན་ཏྠི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ; ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏི་སཾ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཚ་སྭེ་ཝཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ? ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ ཏི་སྶ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི; སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི ཨཱ་ཧ; ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དཱ ཏེ་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི པ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ སུ་སཱི་ལྱཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ – ཨ་ཡ་ཉྩ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཁོ ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སོ་ཏྠི་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི; ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཧུ ཧེ་ཏུ, ཧོ་ཏུ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ – དུ་སྶཱི་ལོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དོ’ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ལི་གྒ་ཧོ – ཡ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ དུ་སྶ་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཨེ་ཀཾ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི ཀུ་ས་ལཾ ཋཱ་ནཾ.
༡༠༢. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཏྠི བ་ལཾ, ཨ་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི པུ་རི་ས་ཐཱ་མོ, ཨ་ཏྠི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ; ན ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏི་སཾ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཚ་སྭེ་ཝཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་ས་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ? ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ – ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? པ་སྶ་ནྟི ཧི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ ཏི་སྶ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི ས་ངྐ་པྤེ་ཏི; སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི ཨཱ་ཧ, ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དཱ ཏེ་ས་མ་ཡཾ ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’ཏི པ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི; སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, སུ་སཱི་ལྱཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ – ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶི་མེ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཀཱ་མཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཧུ ཧེ་ཏུ, ཧོ་ཏུ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ; ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ – སཱི་ལ་ཝཱ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དོ’ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཨ་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་གྒ་ཧོ – ཡ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ དྷ་མྨོ སུ་ས་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཨུ་བྷ་ཡཾ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཋཱ་ནཾ.
༡༠༣. ‘‘ས་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ ཨཱ་རུ་པྤཱ’ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ ཨཱ་རུ་པྤཱ’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ན་ནུ་མེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ ཨཱ་རུ་པྤཱ’ཏི, ཨི་དཾ མེ ཨ་དི་ཊྛཾ; ཡེ་པི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ ཨཱ་རུ་པྤཱ’ཏི, ཨི་དཾ མེ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻཾ – ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ. ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ ཨཱ་རུ་པྤཱ’ཏི, ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ དེ་ཝཱ རཱུ་པི་ནོ མ་ནོ་མ་ཡཱ, ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ མེ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ ཨཱ་རུ་པྤཱ’ཏི, ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ དེ་ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཉྙཱ་མ་ཡཱ, ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ མེ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དི་སྶ་ནྟི ཁོ པ་ན རཱུ་པཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ [རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎཱ (ཀ.)] ད་ཎྜཱ་དཱ་ན-ས་ཏྠཱ་དཱ་ན-ཀ་ལ་ཧ-ཝི་གྒ་ཧ-ཝི་ཝཱ་ད-ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ-པེ་སུ་ཉྙ-མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ. ‘ན་ཏྠི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨ་རཱུ་པེ’’’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
༡༠༤. ‘‘ས་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ན་ནུ་མེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏ་ཏྲ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ཨི་དཾ མེ ཨ་དི་ཊྛཾ; ཡེ་པི ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ཨི་དཾ མེ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻཾ – ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ. ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ དེ་ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཉྙཱ་མ་ཡཱ ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ མེ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི – ཡཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི. ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ཏེ་ས་མ་ཡཾ དི་ཊྛི སཱ་རཱ་གཱ་ཡ [ས་རཱ་གཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.)] ས་ནྟི་ཀེ, སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ. ཡེ པ་ན ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སོ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, ཏེ་ས་མ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་སཱ་རཱ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ’’’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ བྷ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
༡༠༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ར་ནྟ་པོ ཙ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན པ་ར་ནྟ་པོ ན པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; སོ ཨ་ན་ཏྟ་ནྟ་པོ ཨ་པ་ར་ནྟ་པོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་ཙྪཱ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
༡༠༦. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི མུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རོ ཧ་ཏྠཱ་པ་ལེ་ཁ་ནོ…པེ… [ཝི་ཏྠཱ་རོ མ. ནི. ༢.༦-༧ ཀ་ནྡ་ར་ཀ་སུ་ཏྟེ] ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ནྟ་པོ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ ཧོ་ཏི སཱུ་ཀ་རི་ཀོ…པེ… ཡེ ཝཱ པ་ན་ཉྙེ་པི ཀེ་ཙི ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ནྟ་པོ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཙ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ར་ནྟ་པོ ཙ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ རཱ་ཛཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ…པེ… ཏེ་པི ད་ཎྜ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ རུ་ད་མཱ་ནཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ ཙ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ར་ནྟ་པོ ཙ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་པོ ནཱ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན པ་ར་ནྟ་པོ ན པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; སོ ཨ་ན་ཏྟ་ནྟ་པོ ཨ་པ་ར་ནྟ་པོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་ཙྪཱ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་པོ ནཱ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན པ་ར་ནྟ་པོ ན པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; སོ ཨ་ན་ཏྟ་ནྟ་པོ ཨ་པ་ར་ནྟ་པོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་ཙྪཱ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་ཏེ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མ དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏེ’’ཏི.
ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ད་ས་མཾ.
ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ ནི་ཊྛི་ཏོ པ་ཋ་མོ.