༨. མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༣༠༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཛ་ངྒ་ལཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཧ་ཏྠི་པ་དེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་པ་དཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི ཡ་དི་དཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟེ་ན; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦེ་ཏེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? དུ་ཀྑེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ’’.
༣༠༡. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ་པི དུ་ཀྑཱ, མ་ར་ཎ་མྤི དུ་ཀྑཾ, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ་པི དུ་ཀྑཱ, ཡ་མྤི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཏ་མྤི དུ་ཀྑཾ; སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ? སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ? ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ? པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ.
༣༠༢. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ? པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ ད་ནྟཱ ཏ་ཙོ མཾ་སཾ ནྷཱ་རུ ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཝ་ཀྐཾ ཧ་ད་ཡཾ ཡ་ཀ་ནཾ ཀི་ལོ་མ་ཀཾ པི་ཧ་ཀཾ པ་པྥཱ་སཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རཱི་སཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ‘ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི [པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི (ཀ.)]. ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བཱ་ཧི་རཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཁ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ མ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དི་ནྣ་སྶ ‘ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་སྨཱི’ཏི ཝཱ? ཨ་ཐ ཁྭཱ་སྶ ནོ་ཏེ་ཝེ་ཏྠ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ པ་རེ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ. སཱ ཙ ཁོ པ་ཊི་ཙྩ, ནོ ཨ་པ་ཊི་ཙྩ. ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ? ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ’. སོ [སོ་པི་ཁོ (སྱཱ.), སོ་པི (ཀ.)] ཕ་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩོ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ དྷཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ པ་རེ ཨ་ནི་ཊྛེ་ཧི ཨ་ཀ་ནྟེ་ཧི ཨ་མ་ནཱ་པེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི – པཱ་ཎི་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི ལེ་ཌྜུ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི ས་ཏྠ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཁོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པཱ་ཎི་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི, ལེ་ཌྜུ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི, ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི, ས་ཏྠ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི. ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མོ་ཝཱ་དེ – ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཙོ་རཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཨོ་ཀ་ནྟེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཡོ མ་ནོ པ་དཱུ་སེ་ཡྻ ན མེ སོ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་ཀ་རོ’’ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ ཝཱི་རི་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ཀཱ་མཾ དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པཱ་ཎི་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ལེ་ཌྜུ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ས་ཏྠ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཧི་དཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ན’ནྟི.
‘‘ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ, དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ, ཡ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཎི་སཱ ས་སུ་རཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏི, སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ, དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ, ཡ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༣༠༣. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པི་ཏྟཾ སེ་མྷཾ པུ་བྦོ ལོ་ཧི་ཏཾ སེ་དོ མེ་དོ ཨ་སྶུ ཝ་སཱ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ལ་སི་ཀཱ མུ་ཏྟཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ‘ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ བཱ་ཧི་རཱ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི. སཱ གཱ་མ་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ནི་ག་མ་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ན་ག་ར་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་ས་མྤི ཝ་ཧ་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཚ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཚ་ཏྟཱ་ལ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, པ་ཉྩ་ཏཱ་ལ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྟཱ་ལ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏི་ཏཱ་ལ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, དྭི་ཏཱ་ལ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏཱ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི [ཏཱ་ལཾ་པི (སཱི.)] ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ས་ཏྟ་པོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཚ་པྤོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, པ་ཉྩ་པོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཙ་ཏུ་པྤོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏི་པོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, དྭི་པོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, པོ་རི་ས་མ་ཏྟ་མྤི [པོ་རི་སཾ་པི (སཱི.)] ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཌྜྷ་པོ་རི་ས་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཀ་ཊི་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཛཱ་ཎུ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, གོ་པྥ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ, ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བཱ་ཧི་རཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཁ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ མ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དི་ནྣ་སྶ ‘ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་སྨཱི་ཏི’ ཝཱ? ཨ་ཐ ཁྭཱ་སྶ ནོ་ཏེ་ཝེ་ཏྠ ཧོ་ཏི…པེ… ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༣༠༤. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཡེ་ན ཙ ས་ནྟ་པྤ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏི, ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ‘ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི. སཱ གཱ་མ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ནི་ག་མ་མྤི ད་ཧ་ཏི, ན་ག་ར་མྤི ད་ཧ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་མྤི ད་ཧ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་ས་མྤི ད་ཧ་ཏི. སཱ ཧ་རི་ཏ་ནྟཾ ཝཱ པ་ནྠ་ནྟཾ ཝཱ སེ་ལ་ནྟཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟཾ ཝཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཝཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟེ་ན་པི ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལེ་ན་པི ཨ་གྒིཾ ག་ཝེ་ས་ནྟི. ཏ་སྶཱ ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བཱ་ཧི་རཱ་ཡ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཁ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ མ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དི་ནྣ་སྶ ‘ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་སྨཱི’ཏི ཝཱ? ཨ་ཐ ཁྭཱ་སྶ ནོ་ཏེ་ཝེ་ཏྠ ཧོ་ཏི…པེ… ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༣༠༥. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, སི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ? ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མཱ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་དྷོ་ག་མཱ ཝཱ་ཏཱ, ཀུ་ཙྪི་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ, ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཡཱ [ཀོ་ཊྛ་ས་ཡཱ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ་ཏཱ, ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ཝཱ་ཏཱ, ཨ་སྶཱ་སོ པ་སྶཱ་སོ ཨི་ཏི, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ, ཡཱ ཙ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་རེ་ཝེ་སཱ. ‘ཏཾ ནེ་ཏཾ མ་མ ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏི.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ བཱ་ཧི་རཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏི. སཱ གཱ་མ་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ནི་ག་མ་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ན་ག་ར་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་མྤི ཝ་ཧ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་ས་མྤི ཝ་ཧ་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡོ ཡཾ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན་པི ཝི་དྷཱུ་པ་ནེ་ན་པི ཝཱ་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཨོ་སྶ་ཝ་ནེ་པི ཏི་ཎཱ་ནི ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྶཱ ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བཱ་ཧི་རཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཁ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶ མ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དི་ནྣ་སྶ ‘ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་སྨཱི’ཏི ཝཱ? ཨ་ཐ ཁྭཱ་སྶ ནོ་ཏེ་ཝེ་ཏྠ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ པ་རེ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ. སཱ ཙ ཁོ པ་ཊི་ཙྩ, ནོ ཨ་པ་ཊི་ཙྩ. ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ? ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ. སོ་པི ཕ་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩོ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ དྷཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་ཉྩེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུཾ པ་རེ ཨ་ནི་ཊྛེ་ཧི ཨ་ཀ་ནྟེ་ཧི ཨ་མ་ནཱ་པེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, པཱ་ཎི་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི ལེ་ཌྜུ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི ས་ཏྠ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཁོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པཱ་ཎི་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི, ལེ་ཌྜུ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི, ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི, ས་ཏྠ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟི. ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མོ་ཝཱ་དེ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཙོ་རཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཨོ་ཀ་ནྟེ་ཡྻུཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཡོ མ་ནོ པ་དཱུ་སེ་ཡྻ, ན མེ སོ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་ཀ་རོ’’ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ ཝཱི་རི་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ཀཱ་མཾ དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པཱ་ཎི་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ལེ་ཌྜུ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ད་ཎྜ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ, ས་ཏྠ་ས་མྥ་སྶཱ་པི ཀ་མ་ནྟུ. ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཧི་དཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ན’ནྟི.
‘‘ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ, དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ. ཡ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཎི་སཱ ས་སུ་རཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་སྶ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. སོ ཏེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ, དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ. ཡ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ས་ལ་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༣༠༦. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ཊྛ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ལླི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཏི་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཨ་གཱ་རཾ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཊྛི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ནྷཱ་རུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ མཾ་ས་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ རཱུ་པཾ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཀྑུཾ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ ཙ རཱུ་པཱ ན ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཙ ཏ་ཛྫོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཏ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩེ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩེ་པི (?)], ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཀྑུཾ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི བཱ་ཧི་རཱ ཙ རཱུ་པཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཙ ཏ་ཛྫོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཏ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཙ་ཀྑུཾ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ ཙ རཱུ་པཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཛྫོ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ རཱུ་པཾ ཏཾ རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ སཱ ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ སཱ ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡེ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ ཏེ ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀི་ར ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ཏི སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི; ཡོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི སོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁོ པ་ནི་མེ ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཡོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ལ་ཡོ ཨ་ནུ་ན་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ སོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ. ཡོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, སོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སོ་ཏཾ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི…པེ… གྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི… ཛི་ཝ྄ཧཱ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཱ ཧོ་ཏི… ཀཱ་ཡོ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི… མ་ནོ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ ཙ དྷ་མྨཱ ན ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ནོ ཙ ཏ་ཛྫོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཏ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ ཙེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ནོ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ ཙ དྷ་མྨཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནོ ཙ ཏ་ཛྫོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཏ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ ཙེ་ཝ མ་ནོ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ ཙ དྷ་མྨཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཛྫོ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཛྫ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ རཱུ་པཾ ཏཾ རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ སཱ ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ སཱ ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡེ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ ཏེ ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀི་ར ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ཏི སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི; ཡོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི སོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁོ པ་ནི་མེ ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཡོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ལ་ཡོ ཨ་ནུ་ན་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ སོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ. ཡོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ སོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་མཾ.