༦. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༧༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ [པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀཱ (དཱི. ནི. ༢.༡༤༨)] ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་ར’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ས་བྦ་ས་ནྠ་རི་ས་ནྠ་ཏཾ [ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ས་ནྠ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ; ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི; ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ [ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ (སྱཱ.)] ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཡ་སྶ་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཾ བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ་པི ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མཾ བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ པ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ཏིཾ བྷོ་ག་ཛཱ་ནིཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི – ཡ་དི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ས་མ་ཎ་པ་རི་སཾ – ཨ་ཝི་སཱ་ར་དོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི – ཡ་དི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ས་མ་ཎ་པ་རི་སཾ – ཝི་སཱ་ར་དོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨ་མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ར་ཏྟི; ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི. [‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ‘‘ཏི ཁོ་པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥; དཱི. ནི. ༢.༡༥༡)] ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ [‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ‘‘ཏི ཁོ་པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥; དཱི. ནི. ༢.༡༥༡)] ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡེ་སུ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ [སུ་ནཱི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ཝ [ས་ཧ་སྶེ་ཝ (སྱཱ. ཀ.), ས་ཧ་སྶ་སྶེ་ཝ (པཱི.)] པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནཱི་ཙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱི་ཙཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནཱི་ཙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ནཱི་ཙཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཀེ ནུ ཁོ [ཀོ ནུ ཁོ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཨཱ་ན་ནྡ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི [མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ)]. ‘‘སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝེ་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡ. ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་དྡ་སཾ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནཱི་ཙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱི་ཙཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎི་པྤ་ཐོ ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནཾ. པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི – ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་རཱ་ཎི་ཡཾ [སཱ་རཱ་ཎཱི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཡེ་ན ས་ཀོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སུཾ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རེ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘‘ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཀ་པྤེ་ཏི, ཝཱ་སཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡོ;
སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཏྠ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ས་ཉྙ་ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ [བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ (སྱཱ.), བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ (པཱི. ཀ.)].
‘‘ཡཱ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་སུཾ, ཏཱ་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སེ;
ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟི, མཱ་ནི་ཏཱ མཱ་ན་ཡ་ནྟི ནཾ.
‘‘ཏ་ཏོ ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི, མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ་ཝ ཨོ་ར་སཾ;
དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ པོ་སོ, ས་དཱ བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི – ‘‘ཡེ་ན་ཛྫ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘གོ་ཏ་མ་དྭཱ་རཾ’ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ག་ངྒཾ ན་དིཾ ཏ་རི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘གོ་ཏ་མ་ཏི་ཏྠཾ’ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི ཏཾ ‘གོ་ཏ་མ་དྭཱ་རཾ’ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ག་ངྒཱ ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ག་ངྒཱ ན་དཱི པཱུ་རཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷ་ནྟི ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ [ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཱ (བ་ཧཱུ་སུ) མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༦; དཱི. ནི. ༢.༡༥༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ)] ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡེ ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཎྞ་ཝཾ ས་རཾ,
སེ་ཏུཾ ཀ་ཏྭཱ་ན ཝི་ས་ཛྫ པ་ལླ་ལཱ་ནི;
ཀུ་ལླ་ཉྷི ཛ་ནོ པ་བ་ནྡྷ་ཏི [བ་ནྡྷ་ཏི (སྱཱ. པཱི.)],
ཏི་ཎྞཱ [ནི་ཏི་ཎྞཱ (ཀ.)] མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;