༨. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༧༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཏེ་དྷ བྷི་ཀྑཱུ [ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ (སཱི. སྱཱ. པཱི. ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ [ཨ་ཊྛཱི་ཀ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.), ཨ་ཊྛི་ཀ་ཏྭཱ (པཱི.)] མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ [ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ (ཨི་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་སུ་ཏྟེ་སུ)] ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི, ན ཨཱ་པོ, ན ཏེ་ཛོ, ན ཝཱ་ཡོ, ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ནཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན པ་ར་ལོ་ཀོ, ན ཨུ་བྷོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི, ན ག་ཏིཾ, ན ཋི་ཏིཾ, ན ཙུ་ཏིཾ, ན ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ; ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༧༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཏེ་དྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘དུ་དྡ་སཾ ཨ་ན་ཏཾ ནཱ་མ, ན ཧི ས་ཙྩཾ སུ་ད་སྶ་ནཾ;
པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཏ་ཎྷཱ ཛཱ་ན་ཏོ, པ་སྶ་ཏོ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ན’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༧༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཏེ་དྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ, མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ནོ ཙེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ན་ཡི་དྷ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༧༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཏེ་དྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏཾ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠི. ཙ་ལི་ཏེ ཨ་ས་ཏི པ་སྶ་དྡྷི, པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏི ན་ཏི ན ཧོ་ཏི. ན་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི ན ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཨ་ས་ཏི ནེ་ཝི་དྷ ན ཧུ་རཾ ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ན [ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ (ས་བྦ་ཏྠ) མ. ནི. ༣.༣༩༣; སཾ. ནི. ༤.༨༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཙུ་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༧༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན པཱ་ཝཱ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙུ་ནྡ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ.
ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཙུ་ནྡཾ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧཱུ་ཏ་ཉྩ སཱུ་ཀ་ར་མ་དྡ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ཙུ་ནྡ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙུ་ནྡཾ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ ཏེ, ཙུ་ནྡ, སཱུ་ཀ་ར་མ་དྡ་ཝཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཏེ་ན མཾ པ་རི་ཝི་ས, ཡཾ པ་ན་ཉྙཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཧོ་སི སཱུ་ཀ་ར་མ་དྡ་ཝཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝི་སི; ཡཾ པ་ན་ཉྙཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙུ་ནྡཾ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ ཏེ, ཙུ་ནྡ, སཱུ་ཀ་ར་མ་དྡ་ཝཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཏཾ སོ་བྦྷེ ནི་ཁ་ཎཱ་ཧི. ནཱ་ཧཾ ཏཾ, ཙུ་ནྡ, པ་སྶཱ་མི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཡ་སྶ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི [ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི (ཀ. སཱི.)]. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཧོ་སི སཱུ་ཀ་ར་མ་དྡ་ཝཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཏཾ སོ་བྦྷེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཙུ་ནྡཾ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙུ་ནྡ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་སྶ ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ པ་བཱ་ལ༹ྷཱ [བཱ་ལ༹ྷཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ན་ནྡ, ཡེ་ན ཀུ་སི་ནཱ་རཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
‘‘ཙུ་ནྡ་སྶ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, ཀ་མྨཱ་ར་སྶཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ;
ཨཱ་བཱ་དྷཾ ས་མྥུ་སཱི དྷཱི་རོ, པ་བཱ་ལ༹ྷཾ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ.
‘‘བྷུ་ཏྟ་སྶ ཙ སཱུ་ཀ་ར་མ་དྡ་ཝེ་ན, བྱཱ་དྷི་པྤ་བཱ་ལ༹ྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི ས་ཏྠུ་ནོ;
ཝི་རི་ཙྩ་མཱ་ནོ [ཝི་རི་ཉྩ་མཱ་ནོ (?) ཝི་རེ་ཙ་མཱ་ནོ (དཱི. ནི. ༢.༡༩༠)] བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ, ‘ག་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ན་ག་ར’’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧི; ཀི་ལ་ནྟོ་སྨི, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ར; པི་པཱ་སི་ཏོ་སྨི, ཨཱ་ན་ནྡ, པི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི. ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཙྪི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཏྟཾ ལུ་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཝི་ལཾ ས་ནྡ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཀུ་ཊྛཱ [ཀ་ཀུ་ཏྠཱ (སཱི.), ཀུ་ཀུ་ཊཱ (སྱཱ.), ཀ་ཀུ་དྷཱ (དཱི. ནི. ༢.༡༩༡)] ན་དཱི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཱ སཱ་ཏོ་ད་ཀཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཱ སེ་ཏོ་ད་ཀཱ སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ. ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པི་ཝི་སྶ་ཏི ག་ཏྟཱ་ནི ཙ སཱི་ཏཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི [སཱི་ཏིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི (སཱི.), སཱི་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ. པཱི. ཀ.)].
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ར; པི་པཱ་སི་ཏོ་སྨི, ཨཱ་ན་ནྡ, པི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ ན་དཱི ཙ་ཀྐ་ཙྪི་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ ལུ་ལི༹་ཏཱ ཨཱ་ཝི་ལཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ཨ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཱ ས་ནྡ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ! ཨ་ཡ་ཉྷི སཱ ན་དཱི ཙ་ཀྐ་ཙྪི་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ ལུ་ལི༹་ཏཱ ཨཱ་ཝི་ལཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ མ་ཡི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ཨ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཱ ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི!! པ་ཏྟེ་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ! ཨ་ཡ་ཉྷི སཱ, བྷ་ནྟེ, ན་དཱི ཙ་ཀྐ་ཙྪི་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ ལུ་ལི༹་ཏཱ ཨཱ་ཝི་ལཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ མ་ཡི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ཨ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཱ ས་ནྡ་ཏི!! པི་ཝ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ, པི་ཝ་ཏུ སུ་ག་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་པཱ་ཡི [ཨ་པཱ་སི (སཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཀུ་ཀུ་ཊྛཱ ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀུ་ཀུ་ཊྛཾ ན་དིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཙུ་ནྡ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ, ཙུ་ནྡ་ཀ, ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧི; ཀི་ལ་ནྟོ་སྨི, ཙུ་ནྡ་ཀ, ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་ནྡ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན ཙུ་ནྡ་ཀོ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི.
‘‘ག་ནྟྭཱ་ན བུ་དྡྷོ ན་དི་ཀཾ ཀུ་ཀུ་ཊྛཾ,
ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཾ སཱ་ཏུ་ད་ཀཾ [སཱ་ཏོ་ད་ཀཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ;
ཨོ་གཱ་ཧི ས་ཏྠཱ སུ་ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་མོ་དྷ ལོ་ཀེ.
‘‘ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙུ་ད་ཏཱ་རི [ནྷ་ཏྭཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི (ཀ.)] ས་ཏྠཱ,
པུ་ར་ཀྑ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ;
ས་ཏྠཱ པ་ཝ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨེ,
ཨུ་པཱ་ག་མི ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ མ་ཧེ་སི;
ཨཱ་མ་ནྟ་ཡི ཙུ་ནྡ་ཀཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུཾ,
ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ནྠ་ར [པ་ཏྠ་ར (སཱི. པཱི.)] མེ ནི་པ་ཛྫཾ.
‘‘སོ ཙོ་དི་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ན ཙུ་ནྡོ,
ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ནྠ་རི [པ་ཏྠ་རི (སཱི. པཱི.)] ཁི་པྤ་མེ་ཝ;
ནི་པ་ཛྫི ས་ཏྠཱ སུ་ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ,
ཙུ་ནྡོ་པི ཏ་ཏྠ པ་མུ་ཁེ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སི་ཡཱ ཁོ, པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཙུ་ནྡ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ ཀོ་ཙི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཨུ་པ་ད་ཧེ་ཡྻ – ‘ཏ་སྶ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, ཨ་ལཱ་བྷཱ, ཏ་སྶ ཏེ དུ་ལླ་དྡྷཾ ཡ་སྶ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི. ཙུ་ནྡ་སྶཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦོ –
‘‘‘ཏ་སྶ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, ལཱ་བྷཱ, ཏ་སྶ ཏེ སུ་ལ་དྡྷཾ ཡ་སྶ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཙུ་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – དྭེ་མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ ས་མ་ས་མ་ཕ་ལཱ ས་མ་ས་མ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ཧི མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཱ ཙ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ཏ་རཱ ཙ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡ་ཉྩ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨི་མེ དྭེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ ས་མ་ས་མ་ཕ་ལཱ ས་མ་ས་མ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ཧི མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཱ ཙ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ཏ་རཱ ཙ.
‘‘‘ཨཱ་ཡུ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཝ་ཎྞ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཡ་ས་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ’ནྟི. ཙུ་ནྡ་སྶཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ད་ད་ཏོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི,
སཾ་ཡ་མ་ཏོ ཝེ་རཾ ན ཙཱི་ཡ་ཏི;
ཀུ་ས་ལོ ཙ ཛ་ཧཱ་ཏི པཱ་པ་ཀཾ,
རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཀྑ་ཡཱ ས་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི [པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)]. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༧༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ [པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀཱ (དཱི. ནི. ༢.༡༤༨)] ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར མ་ག་དྷེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་ར’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ས་བྦ་ས་ནྠ་རི་ས་ནྠ་ཏཾ [ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ས་ནྠ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ; ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི; ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ [ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ (སྱཱ.)] ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཡ་སྶ་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཁོ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཾ བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ་པི ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མཾ བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ པ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ཏིཾ བྷོ་ག་ཛཱ་ནིཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི – ཡ་དི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ས་མ་ཎ་པ་རི་སཾ – ཨ་ཝི་སཱ་ར་དོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དུ་སྶཱི་ལོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཡ་ཉྙ་དེ་ཝ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི – ཡ་དི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཾ, ཡ་དི ས་མ་ཎ་པ་རི་སཾ – ཝི་སཱ་ར་དོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི ཨ་མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, སཱི་ལ་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, པ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ར་ཏྟི; ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི. [‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ‘‘ཏི ཁོ་པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥; དཱི. ནི. ༢.༡༥༡)] ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ [‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ‘‘ཏི ཁོ་པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥; དཱི. ནི. ༢.༡༥༡)] ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡེ་སུ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ [སུ་ནཱི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ཝ [ས་ཧ་སྶེ་ཝ (སྱཱ. ཀ.), ས་ཧ་སྶ་སྶེ་ཝ (པཱི.)] པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནཱི་ཙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱི་ཙཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནཱི་ཙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ནཱི་ཙཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཀེ ནུ ཁོ [ཀོ ནུ ཁོ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཨཱ་ན་ནྡ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི [མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ)]. ‘‘སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝེ་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡ. ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་དྡ་སཾ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནཱི་ཙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱི་ཙཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ར་ཉྙཾ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎི་པྤ་ཐོ ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནཾ. པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི – ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་རཱ་ཎི་ཡཾ [སཱ་རཱ་ཎཱི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཡེ་ན ས་ཀོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སུཾ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རེ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘‘ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཀ་པྤེ་ཏི, ཝཱ་སཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡོ;
སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཏྠ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ས་ཉྙ་ཏེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ [བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ (སྱཱ.), བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ (པཱི. ཀ.)].
‘‘ཡཱ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་སུཾ, ཏཱ་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སེ;
ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟི, མཱ་ནི་ཏཱ མཱ་ན་ཡ་ནྟི ནཾ.
‘‘ཏ་ཏོ ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི, མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ་ཝ ཨོ་ར་སཾ;
དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ པོ་སོ, ས་དཱ བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི – ‘‘ཡེ་ན་ཛྫ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘གོ་ཏ་མ་དྭཱ་རཾ’ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ག་ངྒཾ ན་དིཾ ཏ་རི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘གོ་ཏ་མ་ཏི་ཏྠཾ’ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི ཏཾ ‘གོ་ཏ་མ་དྭཱ་རཾ’ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ག་ངྒཱ ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ག་ངྒཱ ན་དཱི པཱུ་རཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱ ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷ་ནྟི ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ [ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཱ (བ་ཧཱུ་སུ) མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༦; དཱི. ནི. ༢.༡༥༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ)] ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡེ ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཎྞ་ཝཾ ས་རཾ,
སེ་ཏུཾ ཀ་ཏྭཱ་ན ཝི་ས་ཛྫ པ་ལླ་ལཱ་ནི;
ཀུ་ལླ་ཉྷི ཛ་ནོ པ་བ་ནྡྷ་ཏི [བ་ནྡྷ་ཏི (སྱཱ. པཱི.)],
ཏི་ཎྞཱ [ནི་ཏི་ཎྞཱ (ཀ.)] མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. དྭི་དྷཱ་པ་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༧༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དྭི་དྷཱ་པ་ཐཾ [དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ (སཱི.)]. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ནྠོ; ཨི་མི་ནཱ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ, པ་ནྠོ; ཨི་མི་ནཱ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ནྠོ; ཨི་མི་ནཱ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ, པ་ནྠོ; ཨི་མི་ནཱ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་མཱ་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི – ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ་སྶ ཏེ་ན པ་ནྠེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙོ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སུཾ པ་ཏྟ་ཉྩ བྷི་ནྡིཾ་སུ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཉྩ ཝི་པྥཱ་ལེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ བྷི་ནྣེ་ན པ་ཏྟེ་ན ཝི་པྥཱ་ལི་ཏཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ན པ་ནྠེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙོ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སུཾ, པ་ཏྟ་ཉྩ བྷི་ནྡིཾ་སུ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཉྩ ཝི་པྥཱ་ལེ་སུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་མེ་ཀ་ཏོ ཝ་སཾ,
མི་སྶོ ཨ་ཉྙ་ཛ་ནེ་ན ཝེ་ད་གཱུ;
ཝི་དྭཱ པ་ཛ་ཧཱ་ཏི པཱ་པ་ཀཾ,
ཀོ་ཉྩོ ཁཱི་ར་པ་ཀོ་ཝ ནི་ནྣ་ག’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. ཝི་སཱ་ཁཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ ན་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཧོ་ཏི པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྟཱ མེ, བྷ་ནྟེ, པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ [ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཱ (?)] སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀེ [ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ (?)] པུ་ཏྟེ ཙ ན་ཏྟཱ་རོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ག་ཝཱ [ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ (སྱཱ.)] ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀེ པུ་ཏྟེ ཙ ན་ཏྟཱ་རོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཀཱི་ཝ་བ་ཧུ་ཀཱ པ་ན, ཝི་སཱ་ཁེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ད་ས་པི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི; ན་ཝ་པི, བྷ་ནྟེ… ཨ་ཊྛ་པི, བྷ་ནྟེ… ས་ཏྟ་པི, བྷ་ནྟེ… ཚ་པི, བྷ་ནྟེ… པ་ཉྩ་པི, བྷ་ནྟེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི, བྷ་ནྟེ… ཏཱི་ཎི་པི, བྷ་ནྟེ… དྭེ་པི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཀོ་པི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནུ་སྶོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨ་པི ནུ ཏྭཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨ་ན་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ན་ལླ་ཀེ་སཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཨ་ལཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀེ་ཧི པུ་ཏྟེ་ཧི ཙ ན་ཏྟཱ་རེ་ཧི ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཡེ་སཾ ཁོ, ཝི་སཱ་ཁེ, ས་ཏཾ པི་ཡཱ་ནི, ས་ཏཾ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ན་ཝུ་ཏི པི་ཡཱ་ནི, ན་ཝུ་ཏི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཨ་སཱི་ཏི པི་ཡཱ་ནི, ཨ་སཱི་ཏི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ས་ཏྟ་ཏི པི་ཡཱ་ནི, ས་ཏྟ་ཏི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ས་ཊྛི པི་ཡཱ་ནི, ས་ཊྛི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ པ་ཉྙཱ་སཾ པི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྙཱ་སཾ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ པི་ཡཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི, ཡེ་སཾ ཏིཾ་སཾ པི་ཡཱ་ནི, ཏིཾ་སཾ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཝཱི་ས་ཏི པི་ཡཱ་ནི, ཝཱི་ས་ཏི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི, ཡེ་སཾ ད་ས པི་ཡཱ་ནི, ད་ས ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ན་ཝ པི་ཡཱ་ནི, ན་ཝ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཨ་ཊྛ པི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ས་ཏྟ པི་ཡཱ་ནི, ས་ཏྟ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཚ པི་ཡཱ་ནི, ཚ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ པ་ཉྩ པི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པི་ཡཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཏཱི་ཎི པི་ཡཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ དྭེ པི་ཡཱ་ནི, དྭེ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་ནི; ཡེ་སཾ ཨེ་ཀཾ པི་ཡཾ, ཨེ་ཀཾ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཾ; ཡེ་སཾ ན་ཏྠི པི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སོ་ཀཱ ཏེ ཝི་ར་ཛཱ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི སོ་ཀཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏཱ ཝཱ,
དུ་ཀྑཱ ཙ [དུ་ཀྑཱ ཝ (ཨ་ཊྛ.)] ལོ་ཀ་སྨི་མ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ;
པི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་པྤ་བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ,
པི་ཡེ ཨ་ས་ནྟེ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཏེ སུ་ཁི་ནོ ཝཱི་ཏ་སོ་ཀཱ,
ཡེ་སཾ པི་ཡཾ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ;
ཏ་སྨཱ ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ,
པི་ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ་ཐ ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. པ་ཋ་མ་ད་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༧༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ མེ དཱ་ནི, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ ན མ་སི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན མ་སི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ ན མ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་བྷེ་དི ཀཱ་ཡོ ནི་རོ་དྷི ས་ཉྙཱ,
ཝེ་ད་ནཱ སཱི་ཏི་བྷ་ཝིཾ་སུ [པཱི་ཏི་ད་ཧཾ་སུ (སཱི. པཱི.), སཱི་ཏི་ད་ཧིཾ་སུ (ཀ.)] ས་བྦཱ;
ཝཱུ་པ་ས་མིཾ་སུ ས་ངྑཱ་རཱ,
ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་མཱ་ག་མཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ད་བྦ་སུ་ཏྟཾ
༨༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ད་བྦ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ ན མ་སི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན མ་སི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ ན མ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ཡོ་གྷ་ན་ཧ་ཏ་སྶེ་ཝ, ཛ་ལ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་སོ [ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་སྶ (སྱཱ.)];
ཨ་ནུ་པུ་བྦཱུ་པ་ས་ནྟ་སྶ, ཡ་ཐཱ ན ཉཱ་ཡ་ཏེ ག་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀཱ་མ་བ་ནྡྷོ་གྷ་ཏཱ་རི་ནཾ;
པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ག་ཏི ན་ཏྠི, པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཙ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི. ད་ས་མཾ;
པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡ་ཝ་གྒོ [པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝ་གྒོ (ཀ.)] ཨ་ཊྛ་མོ.