༣. སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ཀུ་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ

༤༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི – མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ, མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ, མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཛཱི་ཡ་ཏི [བྷཱ་ཛཱི་ཡི་སྶ་ཏི (སཱི.)]. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཡེ་ན སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཛཱི་ཡ་ཏི. ས་མ་ཎོ ཨ་ཡཾ གོ་ཏ་མོ པ་རི་ས་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ པ་རི་སཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་དྷ བྷ་བྦོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི? ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨི་དྷ བྷ་བྦོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི. སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ [ཨཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སཱི.), ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ; ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ ས་ངྐི་ལེ་སཾ; ནེ་ཀྑ་མྨེ [ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀུ་ཊྛི་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ, སོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?

‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི; པ་ཙྩ་པཱ་དི དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ; ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧེ་སེ་སི. སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཊྛཱི ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི – མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ, མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ, མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ’’ཏི?

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ནི་ཡྻ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཏ་ག་ར་སི་ཁིཾ [ཏ་གྒ་ར་སི་ཁིཾ (ཀ.)] པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀྭཱ་ཡཾ ཀུ་ཊྛཱི ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’ཏི? ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་བྱ་ཏོ [ཨ་པ་བྱཱ་མ་ཏོ (སྱཱ. སཾ. ནི. ༡.༢༥༥)] ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྠ. ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ, མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ, མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་དྡྷཾ ས་མཱ་དི་ཡི སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི སུ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡི ཙཱ་གཾ ས་མཱ་དི་ཡི པ་ཉྙཾ ས་མཱ་དི་ཡི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་དྡྷཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙཱ་གཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྙཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ. སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ ཝི་ས་མཱ་ནཱི་ཝ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ར་ཀྐ་མེ;

པ་ཎྜི་ཏོ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀ་སྨིཾ, པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;