༥. ནཱ་ག་སུ་ཏྟཾ
༣༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་སྨཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་མྦིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ སཱ་མཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི. ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ་སྶ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝ་ཏི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ་སྶ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝཱ་མི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་སྨཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡཱུ་ཐཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལཾ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ སུ་དཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏཾ པ་དེ་སཾ [ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ ཙ [ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ (བ་ཧཱུ་སུ)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི [ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧཱ་སིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་སིཾ. སོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ སུ་ཁཾ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་པི ཁོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧཱ་སིཾ ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དིཾ, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཨ་པཱ་ཡིཾ, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་སིཾ. སོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ན ཁཱ་ད་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝཱ་མི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ན ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ སུ་ཁཾ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨེ་ཏཾ [ཨེ་ཝཾ (ཀ.)] ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ན, ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ;
ས་མེ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ན, ཡ་དེ་ཀོ ར་མ་ཏཱི མ་ནོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;