༤. ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ

ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་སྨིཾ [ད་ཀྑི་ཎ་གི་རི་སྨིཾ (ཀ.)] ཨེ་ཀ་ནཱ་ལཱ༹་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ན་ངྒ་ལ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ས་མ་ཎ, ཀ་སཱ་མི ཙ ཝ་པཱ་མི ཙ; ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫཱ་མི. ཏྭ་མྤི, ས་མ་ཎ, ཀ་ས་སྶུ ཙ ཝ་པ་སྶུ ཙ; ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་སཱ་མི ཙ ཝ་པཱ་མི ཙ; ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ པ་ན མ་ཡཾ [ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཎ (སྱཱ.)] པ་སྶཱ་མ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཡུ་གཾ ཝཱ ན་ངྒ་ལཾ ཝཱ ཕཱ་ལཾ ཝཱ པཱ་ཙ་ནཾ ཝཱ བ་ལི་བ་དྡེ [བ་ལི་ཝ་དྡེ (སཱི. པཱི.), བ་ལཱི་བ་དྡེ (?)] ཝཱ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་སཱ་མི ཙ ཝ་པཱ་མི ཙ; ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

༧༦. ‘‘ཀ་སྶ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སི, ན ཙ པ་སྶཱ་མ ཏེ ཀ་སིཾ;

ཀ་སིཾ ནོ པུ་ཙྪི་ཏོ བྲཱུ་ཧི, ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནེ་མུ ཏེ ཀ་སིཾ’’.

༧༧. ‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛཾ ཏ་པོ ཝུ་ཊྛི, པ་ཉྙཱ མེ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལཾ;

ཧི་རཱི ཨཱི་སཱ མ་ནོ ཡོ་ཏྟཾ, ས་ཏི མེ ཕཱ་ལ་པཱ་ཙ་ནཾ.

༧༨. ‘‘ཀཱ་ཡ་གུ་ཏྟོ ཝ་ཙཱི་གུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨུ་ད་རེ ཡ་ཏོ;

ས་ཙྩཾ ཀ་རོ་མི ནི་དྡཱ་ནཾ, སོ་ར་ཙྩཾ མེ པ་མོ་ཙ་ནཾ.

༧༩. ‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ མེ དྷུ་ར་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ་དྷི་ཝཱ་ཧ་ནཾ;

ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི.

༨༠. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་སཱ ཀ་སཱི ཀ་ཊྛཱ, སཱ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཱ;

ཨེ་ཏཾ ཀ་སིཾ ཀ་སི་ཏྭཱ་ན, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཡ་སཾ [པཱ་ཡཱ་སཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི – ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ པཱ་ཡ་སཾ. ཀ་སྶ་ཀོ བྷ་ཝཾ; ཡཾ ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཾ [ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལ་མྤི (སཾ. ནི. ༡.༡༩༧)] ཀ་སིཾ ཀ་ས་ཏཱི’’ཏི.

༨༡. ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻཾ, ས་མྤ་སྶ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ནེ་ས དྷ་མྨོ;

གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ པ་ནུ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ, དྷ་མྨེ ས་ཏཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཝུ་ཏྟི་རེ་སཱ.

༨༢. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཙ ཀེ་ཝ་ལི་ནཾ མ་ཧེ་སིཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ;

ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶུ, ཁེ་ཏྟཾ ཧི ཏཾ པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྶ ཙཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ པཱ་ཡ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་སྶཱ་མི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ, ཡ་སྶ སོ པཱ་ཡ་སོ བྷུ་ཏྟོ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏཾ པཱ་ཡ་སཾ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཧི ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ པཱ་ཡ་སཾ ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ པཱ་ཡ་སོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི [ས་ནྡྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི (སྱཱ.)]. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཕཱ་ལོ དི་ཝ་སཾ ས་ནྟ་ཏྟོ [དི་ཝ་ས་ས་ནྟ་ཏྟོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ པཱ་ཡ་སོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི [ད་ཀྑི་ནྟཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ, ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི.

ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ [ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ ཁོ (སཱི. པཱི.), ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཁོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.

ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.