༣. སུ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱུ་མི
༣༢. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སུ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ལོ་བྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ དོ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ མོ་ཧཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དོ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་མོ་ཧཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ལོ་བྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཐི་ཏ་སྶ [ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་མྨ་ཐི་ཏ་སྶ (ཀ.) དྷ. པ. ༣༤༩] ཛ་ནྟུ་ནོ, ཏི་བྦ་རཱ་ག་སྶ སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ;
བྷི་ཡྻོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨེ་ས ཁོ གཱ་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི བ་ནྡྷ་ནཾ.
ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཐི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གོ. སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ. བྷི་ཡྻོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ. ཨེ་ས གཱ་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི བ་ནྡྷ་ན་ནྟི རཱ་གཾ, ཨི་ཏི ཡོ ཡོ དྷ་མྨོ མཱུ་ལ་ནི་ཀྑི་ཏྟོ, སོ ཡེ་ཝེ་ཏྠ དྷ་མྨོ ཨུ་གྒཱ་ཝ་ཧི་ཏ་བྦོ [ཨུ་གྒཱ་པ་ཡི་ཏ་བྦོ (པཱི. ཀ.)]. ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཡ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི. ཏི་བྦ་རཱ་ག་སྶཱ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ བྷི་ཡྻོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་མེ་ཝ རཱ་གཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨེ་ས གཱ་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏི བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཏ་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ནུ་མི་ནི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ.
ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཕ་ལ་ཏོ.
ད་དཾ པི་ཡོ [པ་སྶ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ] ཧོ་ཏི བྷ་ཛ་ནྟི ནཾ བ་ཧཱུ, ཀི་ཏྟི་ཉྩ པ་པྤོ་ཏི ཡ་སོ ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
ཨ་མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་སཾ ཝི་གཱ་ཧ་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏི ན་རོ ཨ་མ་ཙྪ་རཱི.
ད་ད་ནྟི ཡཾ ཡཾ དཱ་ནཾ, ཨི་དཾ དཱ་ན་མ་ཡི་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཀྲི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ. ཡཾ ཙེ་ཏཾ. བྷ་ཛ་ནྟི ནཾ བ་ཧཱུ, ཀི་ཏྟི་ནྟི ཡོ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ལོ་ཀེ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་སྶ ཛ་ན་སྶ པི་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་དཾ ལོ་བྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
༣༣. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དོ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏི;
ལོ་ཀེ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ར་དཱ་ར་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི;
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན་ཉྩ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི [ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ཏི (པཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨ. ནི. ༥.༡༧༤].
ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི, དུ་སྶཱི་ལོ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དུ་པྤ་ཉྙོ, ནི་ར་ཡཾ སོ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཊྛོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི དོ་སོ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན་ཉྩ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི དོ་སོ ནི་དཱ་ནཾ. ཡོ ཙ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཡ་ཐཱ་པ་ར་དཱ་ར་ཝི་ཧཱ་རཱི [ཡ་ཐཱ་པ་མུ་དི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱི (ཀ.)] ཨ་མི་ཏྟཱ ཛ་ན་ཡ་ནྟི.
པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དོ་ས་ཛཱ་ནཾ སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི, ཏེ་ནེ་ཝ དོ་ས་ཛ་ནི་ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་པི དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ་ནཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ, ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཕ་ལེ་ན ཙ.
ཏཱི་ཎི བཱ་ལ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི – དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི [དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཱ (པཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨ. ནི. ༣.༣] ཙ ཧོ་ཏི, དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཏཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ བྷཱ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་ནི་དྡི་ཊྛཾ, ཨི་ད་མ་སྶ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ. ཡ་ཉྩ ས་ངྐ་པྤེ་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ བྱཱ་པཱ་དཾ, ཨི་ད་མ་སྶ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ. ཡཾ སོ ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏཱི་ཎི ཏ་ཛྫཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ས་གྒ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཛྫཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ནྟི. ཡ་དཱ བྷ་ཝ་ཏི སོ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི. པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཡ་དཱ པ་སྶ་ཏི ཙོ་རཾ རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀཾ ར་ཉྙཱ ག་ཧི་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཙེ མ་མ་མྤི རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ མ་མ་མྤི རཱ་ཛཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི, སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. པུ་ན ཙ་པ་རཾ བཱ་ལོ ཡ་དཱ བྷ་ཝ་ཏི ཨཱ་ས་ནཱ ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ ཡཱ་ཝ ཡཱ མེ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨི་ཏོ པེ་ཙྩ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨི་ཏི བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧེ་ཏུ. ཏཱི་ཎི ཏ་ཛྫཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི ནི་སྶ་ནྡོ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་དཾ དོ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
༣༤. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ མོ་ཧཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ས་ཏ་ཉྩེ་ཝ ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཀ་པྤཱ་ནཾ སཾ་ས་རི་སྶ་ཏི;
ཨ་ཐ་ཝཱ པི ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ, ག་བྦྷཱ ག་བྦྷཾ ག་མི་སྶ་ཐ.
ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ;
དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
ཡོ ཡཾ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་སཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཡ་ཏེ ཙ མཱི་ཡ་ཏེ ཙ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཡཱ་ནི་པི ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི, ཡཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཡོ ཙ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཧ་ར་ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་ཉྩ དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཀྑི་པི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ སུ་ཏྟེ ན་ཡེ་ན [སུ་ཏ་ན་ཡེ་ན (པཱི.)] དྷ་མྨེ་ན ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ན ཨ་ཉྙཾ.
ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན, ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཝི་དྷེ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡ་ཉྩ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི པ་རཱ་མ་ས་ཏི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཕ་ལ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ ཙ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཧེ་ཏུ ཁ་ལུ ཨཱ་དི་ཏོ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟེ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེ ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ཡ་ཉྩ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ. ཡཾ དོ་སཱ, ཨ་ཡཾ དོ་སོ་ཡེ་ཝ. ཡཾ མོ་ཧཱ, ཨ་ཡཾ མོ་ཧོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ དྭེ ཡ་ཐཱ ཏཱི་ཎི, ན ཧི ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟེ ཧེ་ཏུ ཝཱ ནི་སྶ་ནྡོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ –
ཚ་ནྡཱ དོ་སཱ བྷ་ཡཱ མོ་ཧཱ, ཡོ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི;
ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི [ནི་ཧཱི་ཡ་ཏེ (པཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨ. ནི. ༤.༡༧] ཏ་སྶ ཡ་སོ, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ.
ཀ་ཏྠ ཚ་ནྡཱ ཙ ཨ་ཡཾ ལོ་བྷོ ཡ་ཐཱ ནི་དྡི་ཊྛཾ པུ་བྦེ. ཨི་དཾ མོ་ཧཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
༣༥. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
‘‘ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶིཾ [ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི (པཱི.) པ་སྶ དྷ. པ. ༨] ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཾ;
བྷོ་ཛ་ན་མྷི ཙ མ་ཏྟ་ཉྙུཾ, ས་དྡྷཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ;
ཏཾ ཝེ ན་པྤ་ས་ཧ་ཏི མཱ་རོ, ཝཱ་ཏོ སེ་ལཾ་ཝ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་གོ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ལོ་བྷ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཾ མ་མ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་སོ་ཙི་ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ. བྷོ་ཛ་ན་མྷི ཙ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནྟི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཏོ དྷཱ་ར་ཡ་ཏི, སོ ཨ་ལོ་བྷོ ཧེ་ཏུ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་ཏོ དྷཱ་ར་ཡ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནེ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ པ་ར་ཏོ དྷཱ་ར་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཏཾ ཝེ ན་པྤ་ས་ཧ་ཏི མཱ་རོ, ཝཱ་ཏོ སེ་ལཾ ཝ པ་བྦ་ཏ་ནྟི, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་ཏི ཡོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ ཨཱ་དི་མྷི ནི་ཀྑི་ཏྟོ, སོ་ཡེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙེ་ཝ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ.
ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (པཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨ. ནི. ༡.༡༧] ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་ལོ་བྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ. ཡཾ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི རཱུ་པ་རཱ་གཾ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གཾ, ཨི་ཏི ཕ་ལཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཙ དྷ་མྨོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ ཙ ཕ་ལ་ཏོ ཙ. ཨི་དཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དོ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ པཱ་ཎ་མ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ, མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏི ཀུ་ས་ལོ [ཀུ་ས་ལཱི (ཀ.) པ་སྶ ཨི་ཏི་ཝུ. ༢༧] ཏེ་ན ཧོ་ཏི;
ས་བྦེ ཙ པཱ་ཎེ མ་ན་སཱ་ནུ་ཀ་མྤཾ [ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ (པཱི.)], པ་ཧཱུ་ཏ་མ་རི་ཡོ པ་ཀ་རོ་ཏི པུ་ཉྙཾ.
ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ པཱ་ཎ་མ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་དོ་སོ. ནི་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་དོ, ཀུ་ས་ལོ ཏེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན དྷ་མྨེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙོ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ. པ་ཧཱུ་ཏ་མ་རི་ཡོ པ་ཀ་རོ་ཏི པུ་ཉྙ་ནྟི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡ་སྶ, ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠ ཡཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཡཾ ཀུ་ས་ལོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡཱ་ཝ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ བྷཱུ་མི་ཡཾ བ་ཧུ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་ཏི ཨ་དོ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ ཙ ཕ་ལ་ཏོ ཙ.
ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ལོ་ཀི་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཀཱ ཧེ་ཏུ, ཡཾ སུ་ཁཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏཱ་ཝཱི བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་དཾ ཨ་དོ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
༣༦. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་མོ་ཧཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
པ་ཉྙཱ ཧི སེ་ཊྛཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཡཱ་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི [ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ནཱི (པཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༡];
ཡཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡཾ.
པ་ཉྙཱ ཧི སེ་ཊྛཱ་ཏི ཝ་ཏྠུཾ. ནི་བྦེ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་མྨཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡ་ནྟི ཨ་མོ་ཧོ. པ་ཉྙཱ་ཏི ཧེ་ཏུ. ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡོ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡོ, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་ཏི ཨ་མོ་ཧོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཙ ཕ་ལེ་ན ཙ.
ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༢ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ], ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཱ ཙ མ་གྒོ, ཨི་དཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཉྙཱ, ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཡཾ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཡཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡེ་ན ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཧེ་ཏུ, ཡཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་ཉྩ, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ མེ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི, ཨི་དཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་མོ་ཧོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཙ ཕ་ལེ་ན ཙ. ཨི་མཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི? ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཉྩེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ? ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་དོ་སོ ཨ་མོ་ཧོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀུ་ས་ལཾ? ཨ་ཊྛ ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཡ་ཉྩ ཨ་ལོ་བྷོ ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ས་ངྐ་པྤཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ས་མཱ་དྷི་ཉྩ, ཨ་ཡཾ ཨ་ལོ་བྷ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་དོ་སོ, ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཡཾ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ པ་ཊྛ་པེ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་མོ་ཧོ ཧེ་ཏུ, ཡཾ དྭེ དྷ་མྨེ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་མྤི ཙ ཨ་ན་བྷི་ལཱ་པ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. ཨི་མ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཡཾ ཕ་ལཾ, ཏཱ དྭེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་རཱ་གཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ ཙ ཕ་ལ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཡ་ཏྠ དུ་ཝེ ཡ་ཏྠ ཏཱི་ཎི. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ.
‘‘ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནི;
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི.
ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏུ་ལ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ཏུ་ལ་ས་ངྑ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ས་ངྑ་ཏཱ ཏུ་ལཾ, ཏེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ཏུ་ལི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་སྶཱ་དོ. ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨི་མ་སྶ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏུ་ལཾ ན ཙ ས་ཀྐཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏུཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ནེ་ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་ན ཨ་ཏུ་ལཾ. ཨ་ཐ པཱ་པུ་ཎཱ ར་ཏ་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏུ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ ཛཱ་ན་ནཱ པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་མོ་ཧོ. ཡཾ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཏཱ ཨོ་སི་ར་ཎཱ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ལོ་བྷོ. ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཎཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དོ་སོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་མོ་ཧོ. ཡོ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ལོ་བྷོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ ས་མྦྷེ་དོ, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ. སཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ ཙ ཕ་ལ་ཏོ ཙ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟི ཙ ནི་ཝ་ཏྟི ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ ཏཱི་ཧི ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ དྷ་མྨེ ཝཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཝཱ ཀོ་དྷོ་ཏི ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཝཱ ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཝཱ མ་ཀྑོ་ཏི ཝཱ པ་ལཱ༹་སོ་ཏི ཝཱ ཨ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨི་སྶཱ་ཏི ཝཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝཱ, ཏེ་ཧི ཡེ ཙ ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ན སོ ཨ་ཏྠི ཀི་ལེ་སཱ, ཡོ ཨི་མེ་སུ ན་ཝ་སུ པ་དེ་སུ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སོ, ན ཙ ལོ་བྷོ, ན ཙ དོ་སོ, ན ཙ མོ་ཧོ.
ཡ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨི་དཾ ཨ་མོ་ཧཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
༣༧. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཀཱ་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རེ, ཨ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ;
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེ.
ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི [ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༩ སུ་ཙ་རི་ཏ་སུ་ཏྟེ]. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ [སུ. ནི. ༤༥༢ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ] ཨུ་ཏྟ་མ་མཱ་ཧུ ས་ནྟོ, དྷ་མྨཾ བྷ་ཎེ ནཱ་དྷ་མྨཾ ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ;
པི་ཡཾ བྷ་ཎེ ནཱ་པྤི་ཡཾ ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ, ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ནཱ་ལི་ཀཾ ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི ཙ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨི་དཾ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
མ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ, མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷ་ཝེ;
མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེ.
ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི?
ཝཱ་ཙཱ་ནུ་ར་ཀྑཱི མ་ན་སཱ སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ, ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ནཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ [ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཀ་ཡི་རཱ (པཱི. ཀ.) པ་སྶ དྷ. པ. ༢༨༡];
ཨེ་ཏེ ཏ་ཡོ ཀ་མྨ་པ་ཐེ ཝི་སོ་དྷ་ཡེ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡེ མ་གྒ་མི་སི་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ.
ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡོ – ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི, ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི, མ་ནོ་ཀ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི? མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི…པེ… ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི? ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨི་དཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ སུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ.
༣༨. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ [སཾ. ནི. ༡.༢༦༠; ཐེ་ར་གཱ. ༥༠༧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཙ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ, ཨ་ཙ་ལཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
སཱི་ལ་ཉྩ ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཾ པ་སཾ་སི་ཏཾ.
ས་ངྒྷེ པ་སཱ་དོ ཡ་སྶ་ཏྠི, ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
ས་དྡྷཱ ཝེ ན་ནྡི་ཀཱ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀོ, ནོ ཏ་སྶ ས་དྡྷོ་ཏི;
ས་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ དྷ་མྨ་ས་མྤ་སཱ་དོ.
ཨི་དཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ [ཨཱ་ར་བྷ་ཐ (པཱི.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༡.༡༨༥] ནི་ཀྐ་མ་ཐ, ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
དྷུ་ནཱ་ཐ མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཾ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཨི་དཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ས་ཏཱི་མ་ཏོ ས་དཱ བྷ་དྡཾ, བྷ་དྡ་མ་ཏྠུ ས་ཏཱི་མ་ཏོ;
ས་ཏཱི་མ་ཏོ ས་དཱ [སུ་ཝེ (སཾ. ནི. ༡.༢༣༨)] སེ་ཡྻོ, ས་ཏཱི་མཱ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨི་དཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏོ ཏེ ན་ར་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི, དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ མ་ན་སཱ ཝི་ཙི་ནྟི་ཏཾ;
ས་བྦེ་ན ཛ་ཉྙཱ ཀ་སི་ཎཱ་པི པཱ་ཎི་ནོ, ས་ནྟཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ར་ཎཾ ནི་སེ་ཝ་ཏོ.
ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷཱི – ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ. ཨི་དཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ?
པ་ཉྙཱ ཧི སེ་ཊྛཱ ལོ་ཀ་སྨི་ནྟི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན.
ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ – སུ་ཏ་མ་ཡཱི, ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི, ཨི་དཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཏྟཾ, ཨི་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི.
༣༩. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི?
ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ [ཨ. ནི. ༦.༥༤] ཀཱ་མེ་སུ, ཡ་སྶ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ མུ་དཱུ;
ས་དྡྷཱ ས་ཏི ཙ ཝཱི་རི་ཡཾ, ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ;
ཏཱ་དི་སཾ བྷི་ཀྑུ་མཱ་ས་ཛྫ, པུ་བྦེ་ཝ ཨུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི.
པ་ཉྩི་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱི་སུ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི. ཡཾ ཡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ན་ཏྠ་ཉྙོ དྷ་མྨོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་པི ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཡ་ཐཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི…པེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ.
ཏ་ཏྠི་མཱ ཨུ་དྡཱ་ན་གཱ་ཐཱ
ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧི མ་མ་ཏྠི་ཀོ [པ་མ་ཏྠི་ཀོ (པཱི.)], ད་དཾ པི་ཡོ ན་རོ ཨི་ཏི;
ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, ཏཱི་ཎི ཏ་སྶ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་ཏ་ཉྩེ་ཝ ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཡེ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ཚ་ནྡཱ དོ་སཱ བྷ་ཡཱ མོ་ཧཱ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ག་ཏཱི་ཧི ཙ.
ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶིཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ, ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་སུ་བྷཱ ཙ;
ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ པི་ཡཾ པཱ་ཎཾ, མི་ཏྟཱ ས་ཙེ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ.
པ་ཉྙཱ ཧི སེ་ཊྛཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ ཏཱི་ཎི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི;
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙ, ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝཾ.
ཀཱ་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རེ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཙ;
སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མ་མཱ་ཧུ, ས་ནྟོ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཙ.
ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཙ;
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ར་ཀྑཱི ཙ ས་དཱ, ཏི་སྶོ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡོ.
ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ, ས་མུ་པྤཱ་དེ ཙ དེ་སི་ཏོ;
ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐ, ཡཱ ཙ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ.
ས་ཏཱི་མ་ཏོ ས་དཱ བྷ་དྡཾ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ;
ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཎཾ, ཡེ ཙ ཏཱི་ཎི ས་མཱ་དྷ་ཡོ.
པ་ཉྙཱ ཧི སེ་ཊྛཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཏི་སྶོ པ་ཉྙཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;
ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཀཱ་མེ་སུ, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ.
ཨི་ཏི ཐེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་སྶ
ཛ་མྦུ་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ནོ པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་སེ
ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱུ་མི སུ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ.