༢. སཱ་ས་ན་པ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཏི་ཡ་བྷཱུ་མི
༡༣. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ས་ན་པྤ་ཊྛཱ་ནཾ? སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ, ཝཱ་ས་ནཱ བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ, ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ, ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི, ཕ་ལཾ, ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཕ་ལ་ཉྩ, ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ. ཨ་སྶཱ་དོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ, ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ, ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ. ལོ་ཀི་ཀཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ལོ་ཀི་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ. ཀ་མྨཾ, ཝི་པཱ་ཀོ, ཀ་མྨ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀོ ཙ. ནི་དྡི་ཊྛཾ, ཨ་ནི་དྡི་ཊྛཾ, ནི་དྡི་ཊྛ་ཉྩ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཉྩ. ཉཱ་ཎཾ, ཉེ་ཡྻཾ, ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཉེ་ཡྻ་ཉྩ. ད་སྶ་ནཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ, ད་སྶ་ན་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ. ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་མྨཾ, ན ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་མྨཾ, ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་མྨཾ. ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཐ་ཝོ, ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཀི་རི་ཡཾ, ཕ་ལཾ, ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཕ་ལ་ཉྩ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ. ཨི་མཱ་ནི ཚ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི.
༡༤. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ?
ཀཱ་མ་ནྡྷཱ ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ད་ན་ཚཱ་དི་ཏཱ;
པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ་ནཱ བ་དྡྷཱ, མ་ཙྪཱ་ཝ ཀུ་མི་ནཱ་མུ་ཁེ;
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མ་ནྭེ་ནྟི, ཝ་ཙྪོ ཁཱི་ར་པ་ཀོ་ཝ [ཁཱི་རཱུ་པ་ཀོ་ཝ (ཀ.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༦༤] མཱ་ཏ་རཾ.
པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ?
མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ, མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ;
མ་ན་སཱ ཙེ པ་ས་ནྣེ་ན, བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ;
ཏ་ཏོ ནཾ སུ་ཁ་མ་ནྭེ་ཏི, ཚཱ་ཡཱ་ཝ ཨ་ན་པཱ་ཡི་ནཱི.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ སུ་ཏྟཾ.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ན་ག་རེ ན་ཡ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ཉྙེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཏཾ ནཱ་མ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ?
ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ [ཨུ་དཱ. ༦༡] ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཧ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི;
ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཏཱ་རི ཨོ་གྷཾ, ཨ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦཾ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ.
སཱི་ལཱ་ནི ནུ ཁོ བྷ་ཝ་ནྟི ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་ཙྪ་ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ?
‘‘ཡ་སྶ སེ་ལཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཋི་ཏཾ ནཱ་ནུ་པ་ཀ་མྤ་ཏི;
ཝི་ར་ཏྟཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, ཀོ་པ་ནེ་ཡྻེ [ཀོ་པ་ནཱི་ཡེ (ཀ.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༣༤] ན ཀུ་པྤ་ཏི;
ཡ་སྶེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀུ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་ར་ཉྙ་ཏ་རོ སོ མཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ ནཱུ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨ་སྶ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
༡༥. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ?
ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏི [ཨུ་དཱ. ༤༥], ཝི་ཝ་ཊཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏི;
ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏི.
ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཝི་ཝ་ཊཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ས་ནཱ. ཏ་མོ ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན. ཏ་ཏྠ ཡོ ཙ ཏ་མོ ཡོ ཙ ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ, ཨ་ཡཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཡོ ཙ ཛོ་ཏི ཡོ ཙ ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་ས་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ?
ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཡ་དཱ་ཡ་སཾ དཱ་རུ་ཛ་པ་བྦ་ཛ་ཉྩ [དཱ་རུ་ཛཾ པ་བྦ་ཛ་ཉྩ (པཱི.) དྷ. པ. ༣༤༥; སཾ. ནི. ༡.༡༢༡];
སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ, པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ.
ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཡ་དཱ པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཛ་ནྟི དྷཱི་རཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ས་བྦ་ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷོ. ཡཾ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏཾ པ་ཀ་པྤི་ཏཾ ཡཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་སོ. པ་ཙྪི་མ་ཀེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ནི་བྦེ་དྷོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ?
ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ས་ནྟཱ་པ་ཛཱ་ཏོ, ཕ་སྶ་པ་རེ་ཏོ རོ་གཾ [རོ་དཾ (པཱི.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༣༠] ཝ་ད་ཏི ཨ་ཏྟ་ཏོ;
ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ.
ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱི བྷ་ཝ་ས་ཏྟོ ལོ་ཀོ, བྷ་ཝ་པ་རེ་ཏོ བྷ་ཝ་མེ་ཝཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི;
ཡ་ད་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཏཾ བྷ་ཡཾ, ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི ཏཾ དུ་ཀྑཾ;
བྷ་ཝ་ཝི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཁོ པ་ནི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི.
ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ཝི་པྤ་མོ་ཀྑ་མཱ་ཧཾ་སུ, ས་བྦེ་ཏེ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་སྨཱ’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡེ ཝཱ པ་ན ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཝི་བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་མཱ་ཧཾ་སུ, ས་བྦེ་ཏེ ‘‘ཨ་ནི་སྶ་ཊཱ བྷ་ཝ་སྨཱ’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨུ་པ་དྷིཾ ཧི པ་ཊི་ཙྩ དུ་ཀྑ་མི་དཾ ས་མྦྷོ་ཏི, ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ ན་ཏྠི དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ, ལོ་ཀ་མི་མཾ པ་སྶ, པུ་ཐཱུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་རེ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་ར་ཏཱ བྷ་ཝཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བྷ་ཝཱ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་ཏེ བྷ་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ;
བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝི་བྷ་ཝཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི;
ས་བྦ་སོ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ, ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ.
‘‘ཏ་སྶ ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ན ཧོ་ཏི;
ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མཱ་རོ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ, ཨུ་པེ་ཙྩ་གཱ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་ནི ཏཱ་དཱི’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ས་ནྟཱ་པ་ཛཱ་ཏོ ཡཱ་ཝ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡཾ ཏ་ཎྷཱ སཾ་ཀི་ལེ་སོ.
ཡཾ པུ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑ་མཱ་ཧཾ་སུ, ས་བྦེ་ཏེ ‘‘ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་སྨཱ’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡེ ཝཱ པ་ན ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཝི་བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨ་ནི་སྶ་ཊཱ བྷ་ཝ་སྨཱ’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏཾ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ, ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཡཾ པུ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཝི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ ས་བྦ་སོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝཱ, ཨི་དཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཏ་སྶ ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་ནི ཏཱ་དཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ནུ་སོ་ཏ་གཱ་མཱི སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཋི་ཏ་ཏྟོ ཙ པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མཱི ཙ ནི་བྦེ་དྷོ. ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི.
༡༦. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ?
‘‘ད་ད་ཏོ [ཨུ་དཱ. ༧༥; དཱི. ནི. ༢.༡༩༧] པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སཾ་ཡ་མ་ཏོ ཝེ་རཾ ན ཙཱི་ཡ་ཏི;
ཀུ་ས་ལོ ཙ ཛ་ཧཱ་ཏི པཱ་པ་ཀཾ, རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཀྑ་ཡཱ ས་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི.
‘‘ད་ད་ཏོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སཾ་ཡ་མ་ཏོ ཝེ་རཾ ན ཙཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་ས་ནཱ. ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཙ ཛ་ཧཱ་ཏི པཱ་པ་ཀཾ, རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཀྑ་ཡཱ ས་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི ནི་བྦེ་དྷོ.
སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏེ་སུ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷེ་སུ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཨ་པ་མུ་ཊྛཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, སོ ཡུ་ཉྫ་ནྟོ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་སེ་སཾ པ་པྤོ་ཏི. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་སེ་སཾ པ་པྤོ་ཏི, གི་ལཱ་ནོ པ་པྤོ་ཏི. ནོ ཙེ གི་ལཱ་ནོ པ་པྤོ་ཏི, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ པ་པྤོ་ཏི. ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ པ་པྤོ་ཏི, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ནོ ཙེ དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ན ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷོ. ཡཾ ས་མྤ་རཱ་ཡེ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝཱ་ས་ནཱ. ཨི་མཱ་ནི སོ་ལ༹་ས སུ་ཏྟཱ་ནི ས་བྦ་སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ན་ཝ་ཝི་དྷོ སུ་ཏྟ་ནྟོ ཝི་བྷ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏི. སོ ཙ པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ནོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ, ཡུ་ཏྟ་སྶ ནོ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཧཱ་རི་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀེ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙ་ར་ཏི. སོ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཏི་ཝི་དྷོ – ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཏ་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ སཾ་ཀི་ལེ་སོ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཀུ་ས་ལོ དི་ཊྛ་ཏོ ས་ཙེ ཏཾ སཱི་ལ་ཉྩ དི་ཊྛི་ཉྩ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏ་སྶ སོ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཾ [བྷ་ཝི་སྶཱ་མི (པཱི.)] དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི ཡ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ཨེ་ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སོ བྷ་ཝ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་སྶ ཧི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཛ་ནེ་ཏི ཡཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་མྷི་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝཱ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏཾ ‘‘སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱི་ལེ་སུ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. སོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ཡ་དི ཝཱ སཱ་ས་ན་ནྟ་རེ, ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཡ་དི ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙེ. ཏ་ཏྠ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཙ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ནེ་ཡྻོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ དུ་ཝི་དྷོ – ཀོ་ཙི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཀོ་ཙི མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཡྻོ་པི དུ་ཝི་དྷོ – ཀོ་ཙི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཀོ་ཙི མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ, ཡོ ཙ ནེ་ཡྻོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ, ཨི་མེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ས་མི་ནྡྲི་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨི་མེ པུ་གྒ་ལཱ ས་མི་ནྡྲི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཏོ, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནེ་ཡྻ་ཏོ, ཨི་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ བྷཱུ་མི་ག་ཏཱ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ.
༡༧. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ པ་ན པ་ཉྩ་མཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནེ་ཡྻོ ཙ, ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཧོ་ཏི པ་ཋ་མོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་ཏི་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཡྻོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ཋི་ཏཱ.
ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ཧོ་ཏི, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཡྻོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཡོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ, ཏེ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི – ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཙ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཙ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཡོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ, ཏེ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི – ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཙ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཡྻོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཙ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཙ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཙ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནེ་ཡྻོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ནེ་ཡྻོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཚ་ཊྛོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཏ་ཡོ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨི་མེ ན་ཝ སེ་ཀྑཱ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཋི་ཏ་ཀ་པྤཱི [ཋི་ཏ་ཀ་པྤི (པཱི. ཀ.) པ་སྶ པུ. པ. ༡༧] ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝོ པུ་གྒ་ལོ ཙ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷ་བྦོ ཙ ར་ཀྑ་ཎཱ་བྷ་བྦོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ མུ་དི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཙེ ཙེ་ཏེ་ཏི ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ནོ ཙེ ཙེ་ཏེ་ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ནོ ཙེ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ནེ་ཡྻོ པུ་གྒ་ལོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཏོ ཝཱ ས་མ་སཱི་སི ཝཱ, ཨི་མེ ན་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སུ་ཏྟཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཨི་མེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ས་ཝི་དྷཾ བ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༨. ཀ་ཏ་མཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ? ཨི་དྷ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏཱ [ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏཱ (པཱི. ཀ.)] ཧོ་ནྟི ‘‘དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨ’’ནྟི. སོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་སཱ་སི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཡོ རཱ་སཱི་ནཾ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ རཱ་སི མི་ཙྪཱ་ས་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ས་ཏྠུ་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ རཱ་སི ཨ་རི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ན་རི་ཡ་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ རཱ་སི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་རཱ་སིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་རཱ་སིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་རཱ་སིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་རཱ་སིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ མེ ས་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ མཾ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན པ་ཊི་ཙོ་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ཀོ་ཙི པ་ཊི་ཙོ་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཏོ པ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་སྶ རཱ་སི་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, སཱ ན དི་སྶ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏོ ཡཾ པ་ན མེ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་རཱ་སི སཱ་ཝ་ཀོ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ན ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༡༩. ཡཾ ཁོ མུ་ནི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ནཱ་ནཱ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ དེ་ཝ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ད་མེ་ཏི དྷ་མྨེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡ་ཏོ པ་ནི་མཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཏོ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་བྷི་ས་མྦྷུ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ནི་རུ་ཏྟི ཁོ པ་ན ཨ་བྷི་ས་མ་གྒ་ར་ཏཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠ་མ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན ཝཱ མཱ་ན་སི་ཀེ་ན ཝཱ པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎཱི་ཏི ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ཁ་ཉྫེ ད་ནྡྷ་སྶ [ད་ནྟ་སྶ (པཱི. ཀ.)] སོ ཨ་ཏྠོ ན པ་རི་བྷཱ་ཛི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡ་མྷི ཏཾ ཏེ་སཾ ཧོ་ཏི ཏ་མྷི ཨ་ས་ནྟཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ཧི ནཱ་སཾ ཏེ་སཾ ན བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་མྷི ནཱ་སཾ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ. མཱ་རོ ཝཱ ཨི་ནྡོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཝཱ སོ ཝ་ཏ ནཱ་མ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, པུ་རི་སོ ཨ་སྶ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ པ་ཋ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ཏཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཏཱི་ཧི རཱ་སཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ. ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཙ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཡ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ བ་ལཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཡེ་སཾ པ་ན ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ རཱ་སི, ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ རཱ་སི, ཨེ་སཱ་པི ན ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ. ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ག་ཙྪ་ཏི ཨ་པཱ་ཡཾ, ག་ཙྪ་ཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་སྶ. ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ས་བྦ་ཏྠ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ. ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
སཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ཀཱ་མེ་སུ ཀེ་ཙི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཡཾ ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི སཾ་སཱ་རེ་ན སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ནྟི ཀེ་ཙི ཨ་ན་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ན ཙ་རི་ཏེ་ན ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟི བྷཱ་ཝེ་ནྟི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཀ་མྨུ་པ་ས་ཡཱ་ནཾ ཏ་དཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ. སཱ ཙེ་ཝ དྷཱ་ཏུ སཾ་ཝ་ཧ་ཏི. ཀ་ཏ་རཱ པ་ནེ་སཱ དྷཱ་ཏུ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ བ་ལ་དྷཱ་ཏུ ཀཱ་ཙི ས་མྤ་ཏྟི ཀཱ་ཙི མི་ཙྪ་ཏྟ་ཉྩ དྷཱ་ཏུ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨུ་ཏྟ་རི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི. ཏེ ཏ་དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ. ཡཾ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏུ [ཡཾ ཡ་དེ་ཝ དྷཱ་ཏུཾ (ཀ.)] སེ་ཊྛ་ནྟི ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྦྷ་ནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀོ. ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཱ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟ་རཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཀེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་པ་ཙྩི་སྶ་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝཾ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི’’. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ’’ཏི ཨ་པ་ར་མྷི ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཙ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ’’ …པེ… ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་སོ ཋཱ་ན་སོ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྩ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ ཡཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ རཱ་གཱ་ནུ་ག་ཏེ སུ་ཉྙ་མཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ པུ་ན ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཝོ་དཱ་ན་ག་ཏེ མཱ་ན་སེ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཛྷཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ པཱི་ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དི་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཙ དྷ་མྨཱ ཡ་ཏྠ པ་ཛཱ་ཡ་ནྟི ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཏཱི་ཎི ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑ་ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ ཙ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཏཱི་ཎི ཙ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི. ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་དྷཱི – ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སཾ་ཀི་ལེ་སོ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཨེ་ཝཾ དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་སྶ. མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་སྶ. རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་ཧི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ཊྛཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ལཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི ཐཱ་མ་ག་ཏཾ མ་ནོ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏི་སྶ དེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཉཱ་ཎཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ དྷ་མྨེ་ཧི ཨི་མེ པུ་གྒ་ལཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཝོ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ བྷཱུ་མཱི་སུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཉྩ སེ་ཀྑཱ་ནཾ དྭཱི་ཧི བ་ལེ་ཧི ག་ཏིཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏཾ ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ བ་ལཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧི་ཏཱ་ནི. སོ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ དི་བྦ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏི གོ་ཙ་རོ ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་སཾ ཙ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མ་དྡྷཱ་ནཾ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སོ, ན་ཝ་མཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཨོ་དྷི་སོ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི དྭཱི་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝེ་ན ཙ བྷ་ཝཱ་ས་ཝེ་ན ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི དྭཱི་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝེ་ན ཙ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ད་ས་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ.
༢༠. ཨི་མེ་སུ ད་ས་སུ བ་ལེ་སུ ཋི་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ སཱ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ད་སྶ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཨི་མ་སྶ ཨ་ལོ་བྷོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡོ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཨི་མ་སྶ ཨ་མོ་ཧོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡོ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཨི་མ་སྶ ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལཱ་ནི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཀིཾ ནི་དཱ་ནཾ? ཏཱི་ཎི ཨི་མཱ་ནི [ཏཱི་ཎི ཧི ཨི་མཱ་ནི (པཱི.)] མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི – ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ བྱཱ་པཱ་དོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྩ ཏ་དུ་པ་ནི་བྦ་དྡྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ ས་བྦ་ཝི་ཏ་ཐཾ ས་བྦཾ ཝཱ་ཙ་མ་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦ་མ་ཀྑཾ པ་ལཱ་སཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ནྟི, སུ་ཙ་རི་ཏེ སུ་ཙ་རི་ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་དོ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ས་བྦ་ཉྩ མེ་ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ནི་བྦ་དྡྷཾ རོ་ཙ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ བྱཱ་པཱ་དཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྶ ཡོ ཀོ་ཙི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙཱ་གོ རཱ་ག་ཛོ ཝཱ དོ་ས་ཛོ ཝཱ ས་བྦ་སོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི.
ཡཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, སོ ལོ་བྷོ. ཡོ བྱཱ་པཱ་དོ, སོ དོ་སོ. ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, སོ མོ་ཧོ. ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བ་ཧུ་སི་ཏོ ནི་དྡེ་སོ ཡ་ཐཱ ལོ་བྷོ དོ་སོ མོ་ཧོ་པི, ཏ་ཏྠ ཨ་སི་ཏུཾ ཨེ་ཏྠ ལོ་བྷོ ཨུ་སྶ་དོ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ ལོ་བྷོ པ་ཉྙ་པི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མོ་ཧོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ པ་དཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི ཙ ཨ་ཉྙོ ཙ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ས་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་སྶ་ཏཾ བྷ་ཛ་ནྟི ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཏཾ དུ་ཀྑ་མི་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ པ་ཏ་ནྟི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྩ མཱ་ན་ཡི [མཱ་ན་ཏི (པཱི.)]. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི སཾ་སཱ་རེ་ན སུ་དྡྷི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཚ་ལཱ༹་སཱི་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་སྶ་ཏཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཙ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ཀེ ཙ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ བྷ་ཛ་ནྟི པ་རཱ་མ་ས་ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝོ ཝཱ དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ, ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ སོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’མི་ཏི ཏཾ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་བྷི་པྤ་སཱི་ད་ཏི པུ་བྦ་ནྟེ ཨ་པ་ར་ནྟེ པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ…པེ… ཨི་ཏི ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡེ་སུ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ.
༢༡. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་བྦཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀོ་དི ཀ་རོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. སོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ནི་ར་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སུ་དྡྷེ་ཧི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. སོ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཙྩཱ་ནི ཨི་དཾ ད་སྶ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་ཧཱི་ནཱ་ནི དྭེ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཚ བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙ བྱཱ་པཱ་དེ་སུ ཏ་ནུ་ཀ་ཏེ་སུ ཚ བྷ་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ མ་རི་ཡཱ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དྭེ བྷ་ཝཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ. ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ བྱཱ་པཱ་དོ ཙ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀོ བྷ་ཝོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. སོ ཙ མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ལེ་སཱ རཱུ་པ་རཱ་གོ བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཀེ་ཏུ་སྨི་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ན་པྤ་ཊི་བ་ལཱ ཨ་སྨི་མཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ, ས་བྦེ་པི ཏེ ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏེ. ཁཱི་ཎེ་སུ ན ཙ ཏེ་སུ ཨི་ད་མུ་ཏྟ་རི་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཉྩ་སུ སེ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏཱི་སུ ཙ པ་ཊི་པྤ་ནྣ་ཀེ་སུ དྭཱི་སུ ཙ ཕ་ལ་ཊྛེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ. ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི བྷཱུ་མི ནི་པཱི་ལི༹་ཡ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཉྩ་མཾ སུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དེ་སི་ཏཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ཋ་མ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ. སཱ པ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཨཱ་ཀཱ་རེ [ས་ཏྟ་ཝཱི་སཾ ཨཱ་ཀཱ་རེ (པཱི.)] པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་སུ ཏ་སྶ ག་ཏཱི་ནཾ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི. ཏ་ཉྩ ཁོ ས་ངྑེ་པེ་ན པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྤ་ཏ་ཏི, ཡེ པ་ཉྙཱ་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ སཱ་ས་ནེ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏེ ས་ངྑི་པི་ཡ་ནྟཱ ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཏ་ནྟི. ཡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཋི་ཏེ ས་ངྑི་པི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ པ་ཏ་ནྟི. ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཡཱ ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་མི, ཏེ ས་ངྑི་པི་ཡ་ནྟཱ པ་ཉྩ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ པ་ཏ་ནྟི. སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡེ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡེ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡེ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡེ ཙ. ཏེ ས་ངྑི་པི་ཡ་ནྟཱ ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ པ་ཏ་ནྟི. སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡེ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡེ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡེ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡེ ཙ. ཏེ ས་ངྑི་པི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ པ་ཏ་ནྟི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་གི་ཡེ སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡེ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡེ ཙ. ཏེ ས་ངྑི་པི་ཡ་ནྟཱ དྭཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ པ་ཏ་ནྟི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡེ ཙ པུ་བྦ་ཡོ་ག་བྷཱ་གི་ཡེ ཙ. ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ…པེ… ས་ཏྠཱ པུ་བྦ་ཡོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝ་སི་ཡ་ནྟི པུ་བྦ་ཡོ་གཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ་དྷ་རཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ སུ་ཏྟ་ས་ངྑེ་པེ, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ མ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ.
ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་མཱ ཨུ་དྡཱ་ན་གཱ་ཐཱ
ཀཱ་མ་ནྡྷཱ ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཙ;
མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ, མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ཙ སཱ་ཀི་ཡོ.
ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ, ཡ་ཉྩ སཱི་ལ་ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱ;
ཡ་སྶ སེ་ལཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཙྪཱ་དི་ཀཱ.
ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི, ཚ་ནྣཾ ཏ་མོ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ;
ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙེ་ཝ པུ་གྒ་ལཱ, ད་ད་ཏོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ;
སོ་ཏཱ་ནུ་ག་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ, ཨི་མཱ ཏེ་སཾ ཨུ་དྡཱ་ན་གཱ་ཐཱ.
༢༢. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི?
ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་ཐ [ཨུ་དཱ. ༤༤] དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཝོ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ;
མཱ་ཀ་ཏྠ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ.
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ, རཱ་དྷ, རཱུ་པེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཀི་ནྟི་མེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལཾ?
དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, ཚ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་ཐ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ;
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི.
ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ?
‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ [དྷ. པ. ༢༧༩] ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ.
‘‘ས་ཏྟ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་པི ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙཱ་ལེ་ཡྻ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཚ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ས་ཏྟ་ཀེ་སུ’’ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཕ་ལ་ཉྩ?
ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་ཐ དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཝོ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ;
མཱ་ཀ་ཏྠ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ.
ས་ཙེ ཧི པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཀ་རོ་ཐ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཐ;
ན ཝོ དུ་ཀྑཱ པ་མོ་ཀྑཱ་ཏྠི, ཨུ་པ་ཙྩཱ་པི པ་ལཱ་ཡ་ཏཾ [པ་ལཱ་ཡ་ཏོ (པཱི.)].
པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཎ་ཏྟི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཕ་ལཾ. སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དྭེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཡཱ ཙ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཡཱ ཙ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཡཱ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙ ཕ་ལཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ?
སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ [སཾ. ནི. ༡.༢༣] ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊཾ.
པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡོ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཕ་ལཾ. ན་ནྡི་ཡོ [ན་ནྡི་ཀོ (པཱི. ཀ.)] ས་ཀྐོ ཨི་སི་ཝུ་ཏྠ་པུ་རི་རི་ཀཱ་མ་ཨེ་ཀ་ར་ཀྑེ [ཨི་སི་ཝུ་ཏྟ… (པཱི.)] སུ་ཏྟཾ མཱུ་ལ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ [ཡོ ཙ ཡོ་གོ (པཱི.)] ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཨ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ས་བྦཱ་སུ ཚ་སུ ཏཱི་སུ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ ཕ་ལ་ཉྩ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ?
སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛ ས་དཱ ས་ཏོ;
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཧ་ཙྩ [ཨཱུ་ཧ་ཙྩ (སུ. ནི. ༡༡༢༥)], ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ.
‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི. ‘‘ས་དཱ ས་ཏོ’’ཏི ཨུ་པཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཧ་ཙྩ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ’’ཏི ཕ་ལཾ. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི་པི ཨི་དྷ ཏཱི་ཎི་པི’’.
༢༣. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ?
ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ.
‘‘དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཙ་རི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི’’. ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ?
ཀཱ་མེ་སུ ཝེ ཧ་ཉྙ་ཏེ ས་བྦཱ མུ་ཙྩེ་ཝ – ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. པ་སེ་ན་དི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ སུ་ཏྟེ པ་བྦ་ཏོ་པ་མཱ – ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ?
ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་པྤ་སྶེ་ཝ པ་དཱ སི་རོ;
སོ་མཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ལོ་ཀེ, ས་ཏོ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ སུ་ཏྟཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ས་ནྣི་པ་ལཱ་སོ – ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ?
ཡཱ་ནི [ཛཱ. ༡.༢.༡༤༤ དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ] ཀ་རོ་ཏི པུ་རི་སོ, ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི པ་སྶ་ཏི;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀཾ.
ཏ་ཏྠ ཡཾ པཱ་པ་ཀཱ་རཱི པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷ་ཨ་ཊྛ་ཀེ་སུ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱ་བྷོ ཨ་ཡ་སོ ནི་ནྡཱ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ལཱ་བྷོ ཡ་སོ སུ་ཁཾ པ་སཾ་སཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘‘སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཁི་པྤ་ཉྩ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, ནི་བྦཱ་ན་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཡོ ཙ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཡཱ ཙ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ ཁི་པྤ་ཉྩ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ ནི་བྦཱ་ན་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
བཱ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཡེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ས་ཙེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི ས་བྦེ་ན ཨོ་གྷེ་ན [ཨོ་ས་དྷེ་ན (པཱི. ཀ.)] ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
ཨཱ་དཱ་ན་སྶ [ཨཱ་དི་ནྣ་སྶ (ཀ.)] བྷ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཨ་ནཱ་དཱ་ཏུཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡཱ.
པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཨ་ནཱ་དཱ་ཏུཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཡཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་མི་དཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ ཙ མཱི་ཡ་ཏེ ཙ. ཡཱ་ཝ ཀུ་ད་སྶུ་ནཱ་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་ར་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ ཨུ་པ་རི་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ གེ་དྷཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཡཱ་ཝ པུ་རཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
ཀཱ་མཱ ཧི ཙི་ཏྲཱ ཝི་ཝི་དྷཱ [མ་དྷུ་རཱ (ཐེ་ར་གཱ. ༧༨༧)] མ་ནོ་ར་མཱ, ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ཧི མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ;
ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ [ཐེ་ར་གཱ. ༧༨༧] པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛ, ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ.
ཡཾ ‘‘ཀཱ་མཱ ཧི ཙི་ཏྲཱ ཝི་ཝི་དྷཱ མ་ནོ་ར་མཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ ‘‘ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ཧི མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡཾ ཨ་ཧཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛ ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
བ་ལ་ཝཾ བཱ་ལོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ ཡཾ ཨཱ་སཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ གཱ་ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙེ་པི ཡཾ ཡཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི. ཡཾ པུ་རཱ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟོ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོ བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ཨ་པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
༢༤. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ལོ་ཀི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ?
ན ཧི པཱ་པཾ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ས་ཛྫུ་ཁཱི་རཾ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི;
ཌ་ཧ་ནྟཾ བཱ་ལ་མ་ནྭེ་ཏི, བྷ་སྨ་ཙྪ་ནྣོ་ཝ [བྷ་སྨཱ་ཚ་ནྣོ་ཝ (ཀ.) པ་སྶ དྷ. པ. ༧༡] པཱ་ཝ་ཀོ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི, ཨི་དཾ ལོ་ཀི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཏྟཾ?
‘‘ཡ་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མ་ཐ་ངྒ་ཏཱ་ནི [ས་མ་ཐཾ ག་ཏཱ་ནི (པཱི.) པ་སྶ དྷ. པ. ༩༤], ཨ་སྶཱ ཡ་ཐཱ སཱ་ར་ཐི་ནཱ སུ་ད་ནྟཱ;
པ་ཧཱི་ན་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་སྶ, དེ་ཝཱ་པི ཏ་སྶ པི་ཧ་ཡ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ’’ཏི.
‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ལོ་ཀི་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ སུ་ཏྟཾ?
ས་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨོ་མ་ཊྛོ, ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ;
ཀཱ་མ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ.
‘‘ས་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨོ་མ་ཊྛོ, ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི ལོ་ཀི་ཀཾ;
‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ;
ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི ཚ་ནྡོ་ཏི ལོ་ཀི་ཀཾ. ན་ཏྠི ཚ་ནྡོ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀ་མྨཾ?
ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏི;
ལོ་ཀེ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི [ཨཱ་དི་ཡི (ཀ.) པ་སྶ ཨ. ནི. ༥.༡༧༤], པ་ར་དཱ་ར་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི.
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན་ཉྩ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི;
ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི, དུ་སྶཱི་ལོ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི. ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་པཱ་ཀོ?