༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༧༠. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་མི. དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨ་པི ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དེ་ཝ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི.

‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘མི་ཙྪཱ མ་ནཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ, མི་ཙྪཱ ཝཱ་ཙ་ཉྩ བྷཱ་སི་ཡ [མི་ཙཱ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཡ (ས་བྦ་ཏྠ)];

མི་ཙྪཱ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་དྷ པུ་གྒ་ལོ.

‘‘ཨ་པྤ་སྶུ་ཏཱ་པུ་ཉྙ་ཀ་རོ [ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ་པུ་ཉྙ་ཀ་རོ (སཱི.), ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཨ་པུ་ཉྙ་ཀ་རོ (སྱཱ. པཱི.)], ཨ་པྤ་སྨིཾ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏེ;

ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དུ་པྤ་ཉྙོ, ནི་ར་ཡཾ སོ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༧༡. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་མི. དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨ་པི ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དེ་ཝ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི.

‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ. ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ས་མྨཱ མ་ནཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ, ས་མྨཱ ཝཱ་ཙ་ཉྩ བྷཱ་སི་ཡ [ས་མྨཱ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཡ (ས་བྦ་ཏྠ)];

ས་མྨཱ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་དྷ པུ་གྒ་ལོ.

‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ པུ་ཉྙ་ཀ་རོ, ཨ་པྤ་སྨིཾ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏེ;

ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ས་པྤ་ཉྙོ, ས་གྒཾ སོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༧༢. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ [ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ (ཨ. ནི. ༥.༢༠༠)] དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ ཏི་སྶོ? ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, རཱུ་པཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་རུ་པྤཾ, ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ནི་རོ་དྷོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ – ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཀཱ་མ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ, རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;

ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐཾ, ཕུ་སཾ ཨཱ་ཏཱ་པི ས་བྦ་དཱ.

‘‘ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ, ཡ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི;

ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོ ས་ནྟོ, ས ཝེ ཡོ་གཱ་ཏི་གོ མུ་ནཱི’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ས་ནྟ་ཏ་ར་སུ་ཏྟཾ

༧༣. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘རཱུ་པེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རཱུ་པཱ [ཨཱ་རུ་པྤཱ (སཱི.)] ས་ནྟ་ཏ་རཱ, ཨ་རཱུ་པེ་ཧི ནི་རོ་དྷོ ས་ནྟ་ཏ་རོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཡེ ཙ རཱུ་པཱུ་པ་གཱ ས་ཏྟཱ, ཡེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ [ཨཱ་རུ་པྤ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ (སཱི.)];

ནི་རོ་དྷཾ ཨ་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, ཨཱ་ག་ནྟཱ་རོ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ.

‘‘ཡེ ཙ རཱུ་པེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ས་ཎྛི་ཏཱ;

ནི་རོ་དྷེ ཡེ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ ཛ་ནཱ མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནོ.

‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་མ་ཏཾ དྷཱ་ཏུཾ, ཕུ་ས་ཡི་ཏྭཱ ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ;

ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཾ, ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ;

དེ་སེ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ པ་ད’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ

༧༤. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, ན དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, ན ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ; པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. པུ་ཏྟོ ཙ ནེ་སཾ ཧོ་ཏི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ; པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ; པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ. པུ་ཏྟོ་པི ནེ་སཾ ཧོ་ཏི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ; པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ; པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ. པུ་ཏྟོ ཙ ནེ་སཾ ཧོ་ཏི ན བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ན དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ན ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ; པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏཾ, པུ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;

ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཡོ ཧོ་ཏི ཀུ་ལ་ག་ནྡྷ་ནོ.

‘‘ཨེ་ཏེ ཁོ པུ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཡེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ;

ས་དྡྷཱ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ, ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རཱ;

ཙ་ནྡོ ཨ་བྦྷ་གྷ་ནཱ མུ་ཏྟོ, པ་རི་སཱ་སུ ཝི་རོ་ཙ་རེ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༧༥. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ, པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི, ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶཱི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦེ་ས་ཉྙེ་ཝ ན དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ [… ཝ་ཎི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ (སཱི.)] ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དཱ་ཏཱ (ཧོ་ཏི) [( ) ན་ཏྠི སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ], ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ན དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦེ་སཾ་ཝ དེ་ཏི, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ཏྠཱ་བྷི་ཝ་སྶཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ན ས་མ་ཎེ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ, ན ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀེ;

ལ་དྡྷཱ་ན སཾ་ཝི་བྷཱ་ཛེ་ཏི, ཨ་ནྣཾ པཱ་ན་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ;

ཏཾ ཝེ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀ་ས་མོ་ཏི, ཨཱ་ཧུ ནཾ པུ་རི་སཱ་དྷ་མཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ན ད་དཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏི;

ཏཾ ཝེ པ་དེ་ས་ཝ་སྶཱི་ཏི, ཨཱ་ཧུ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ.

‘‘སུ་བྷི་ཀྑ་ཝཱ་ཙོ པུ་རི་སོ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;

ཨཱ་མོ་ད་མཱ་ནོ པ་ཀི་རེ་ཏི, དེ་ཐ དེ་ཐཱ་ཏི བྷཱ་ས་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་པི མེ་གྷོ ཐ་ན་ཡི་ཏྭཱ, ག་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཝ་སྶ་ཏི;

ཐ་ལཾ ནི་ནྣ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏི, ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ནྟོ་ཝ [ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ནྟོ་ཝ (?)] ཝཱ་རི་ནཱ.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ, པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི ཏཱ་དི་སོ;

དྷ་མྨེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ན, ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ག་ཏཾ དྷ་ནཾ;

ཏ་པྤེ་ཏི ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན, ས་མྨཱ པ་ཏྟེ ཝ་ནི་བྦ་ཀེ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. སུ་ཁ་པ་ཏྠ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ

༧༦. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཁཱ་ནི པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? པ་སཾ་སཱ མེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི [ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི (སྱཱ.)] སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ, བྷོ་གཱ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱུ་ཏི སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི སུ་ཁཱ་ནི པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ མེ་དྷཱ་ཝཱི, པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ ཏ་ཡོ སུ་ཁེ;

པ་སཾ་སཾ ཝི་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཉྩ, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ནཾ.

‘‘ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཙེ པཱ་པཾ, ཀ་རོ་ནྟ་མུ་པ་སེ་ཝ་ཏི;

ས་ངྐི་ཡོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་སྨིཾ, ཨ་ཝ་ཎྞོ ཙ་སྶ རཱུ་ཧ་ཏི.

‘‘ཡཱ་དི་སཾ ཀུ་རུ་ཏེ མི་ཏྟཾ, ཡཱ་དི་སཾ ཙཱུ་པ་སེ་ཝ་ཏི;

ས ཝེ ཏཱ་དི་ས་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཧི [ས་ཧ་ཝཱ་སོ་པི (སཱི. ཀ.)] ཏཱ་དི་སོ.

‘‘སེ་ཝ་མཱ་ནོ སེ་ཝ་མཱ་ནཾ, ས་མྥུ་ཊྛོ ས་མྥུ་སཾ པ་རཾ;

ས་རོ དི་དྡྷོ ཀ་ལཱ་པཾ་ཝ, ཨ་ལི་ཏྟ་མུ་པ་ལི་མྤ་ཏི;

ཨུ་པ་ལེ་པ་བྷ་ཡཱ [ཨུ་པ་ལི་མྤ་བྷ་ཡཱ (ཀ.)] དྷཱི་རོ, ནེ་ཝ པཱ་པ་ས་ཁཱ སི་ཡཱ.

‘‘པཱུ་ཏི་མ་ཙྪཾ ཀུ་ས་གྒེ་ན, ཡོ ན་རོ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ཏི;

ཀུ་སཱ་པི པཱུ་ཏི ཝཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ལཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ.

‘‘ཏ་ག་ར་ཉྩ པ་ལཱ་སེ་ན, ཡོ ན་རོ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ཏི;

པ་ཏྟཱ་པི སུ་ར་བྷི ཝཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དྷཱི་རཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ.

‘‘ཏ་སྨཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊ་སྶེ་ཝ [པ་ལཱ་ས་པུ་ཊ་སྶེ་ཝ (པཱི. ཀ.)], ཉ་ཏྭཱ ས་མྤཱ་ཀ་མ་ཏྟ་ནོ;

ཨ་ས་ནྟེ ནུ་པ་སེ་ཝེ་ཡྻ, ས་ནྟེ སེ་ཝེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ;

ཨ་ས་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ནེ་ནྟི, ས་ནྟོ པཱ་པེ་ནྟི སུ་གྒ་ཏི’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. བྷི་དུ་ར་སུ་ཏྟཾ

༧༧. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘བྷི་དུ་རཱ་ཡཾ [བྷི་ནྡ་ནྟཱ་ཡཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ, ས་བྦེ ཨུ་པ་དྷཱི ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཀཱ་ཡ་ཉྩ བྷི་དུ་རཾ [བྷི་ནྡ་ནྟཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཉ་ཏྭཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་རཱ་གུ་ནཾ [ཝི་རཱ་གི་ཀཾ (ཀ. སཱི.), པ་བྷ་ངྒུ་ཎཾ (སྱཱ.)];

ཨུ་པ་དྷཱི་སུ བྷ་ཡཾ དི་སྭཱ, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་མ་ཙྩ་གཱ;

ས་མྤ་ཏྭཱ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. དྷཱ་ཏུ་སོ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟཾ

༧༨. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘དྷཱ་ཏུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི.

‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡིཾ་སུ ས་མིཾ་སུ. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡིཾ་སུ ས་མིཾ་སུ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡིཾ་སུ ས་མིཾ་སུ.

‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ས་མེ་སྶ་ནྟི. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ས་མེ་སྶ་ནྟི, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ས་མེ་སྶ་ནྟི.

‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘སཾ་ས་གྒཱ ཝ་ན་ཐོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཚི་ཛྫ་ཏི;

པ་རི་ཏྟཾ དཱ་རུ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ཡ་ཐཱ སཱི་དེ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ.

‘‘ཨེ་ཝཾ ཀུ་སཱི་ཏ་མཱ་ག་མྨ, སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝཱི་པི སཱི་ད་ཏི;

ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, ཀུ་སཱི་ཏཾ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ.

‘‘པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི, པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ཧི ཛྷཱ་ཡི་བྷི;

ནི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི, པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་ཧཱ་ཝ་སེ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. པ་རི་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༧༩. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁོ བྷི་ཀྑུ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ར་ཏོ, ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, བྷ་སྶ་ར་ཏོ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ནི་དྡཱ་ར་ཏོ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ཁོ བྷི་ཀྑུ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ར་ཏོ, ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན བྷ་སྶ་ར་ཏོ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ; ན ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ནི་དྡཱ་ར་ཏོ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ [བྷ་སྶ་ར་ཏོ (ས་བྦ་ཐ)], ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཏོ;

ཨ་བྷ་བྦོ ཏཱ་དི་སོ བྷི་ཀྑུ, ཕུ་ཊྛུཾ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ.

‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩ་སྶ, ཨ་པྤ་མི་དྡྷོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ;

བྷ་བྦོ སོ ཏཱ་དི་སོ བྷི་ཀྑུ, ཕུ་ཊྛུཾ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ད་ས་མཾ.

ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

དྭེ དི་ཊྛཱི ནི་སྶ་ར་ཎཾ རཱུ་པཾ, པུ་ཏྟོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀེ་ན ཙ;

སུ་ཁཱ ཙ བྷི་དུ་རོ [བྷི་ནྡ་ནཱ (ས་བྦ་ཏྠ)] དྷཱ་ཏུ, པ་རི་ཧཱ་ནེ་ན ཏེ ད་སཱ་ཏི.