༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༣. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི ཧི་པི ཏྱཱ་ཡནྟི ཀ་ཏི ཏེ ཨ་ཡཾ, ཧི་ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་པཱུ་ར་ཎོ, པི་ཀཱ་རོ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ, ཨ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཊི ཏ་ཝ ཀ་ཏི དི་ཝ་སཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཏི་ཧ་མྤི ཏྱཱ་ཡནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི་ཧ་ནྟི ཀ་ཏི ཨ་ཧཱ་ནི, ཀ་ཏི དི་ཝ་སཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀ་ཏི་ཧི་པི མྱཱ་ཡནྟི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གི་ཧཱི་པི ནཾ གི་ཧི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ནནྟི ནཱ་མ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, གི་ཧཱི ནཱ་མ གི་ཧི་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༩༤. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སི་ཀ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྷི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡནྟི ཀ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཀྐ་ཡ་ཉྩ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ན་ཡེ་ན པ་ར་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཀ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཀྐ་ཡཾ.
༥༩༥. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཝི་ཀྐ་ཡི་ཏ་ཉྩཱཏི ཡ་དཱ ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཝི་ཀྐཱི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པ་ན པཱ་ཋེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ ད་སྶི་ཏཾ.
ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི གི་ཧི་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཝ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཧོ་ཏུ བྷ་ཏྟེ་ན ཝཱ བྷ་ཏྟཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧི, ཨི་མཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜེ པ་ར་ཧ་ཏྠཾ པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཏྟེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. མཱ་ཏ་རཾ པ་ན པི་ཏ་རཾ ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ མོ་ཙེ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝི་དྷི – བྷི་ཀྑུ་སྶ པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བྷ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ནོ ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, བྷ་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. པུ་རི་སོ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་སྶོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ནྟ་མ་སོ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. པ་ར་ཏོ ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠོ་ཏི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ཝི་གྷཱ་སཱ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, ར་ཛ་ནཾ ཝཱ དཱ་རཱུ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ར་ཛ་ན་ཚ་ལླི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དཱ་རུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ད་ནྟ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི སི་པྤི་ཀེ་ཧི དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ར་ཛ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཝ་ཏྠཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི; ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ནྷཱ་པི་ཏེ་ན ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ཧི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏི; ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ བྷུ་ཏྟོ་སི བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནེ ཝཱ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནེ ཝཱ བྷཱུ་མི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ན་ཝ་ཀ་མྨེ ཝཱ པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་རི་བྷུ་ཏྟེ ཝཱ ན་ཊྛེ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི དེ་སེ་ཏ་བྦཾ.
༥༩༦. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ཉྙཱི ཝཱ བྷ་ཝ་ཏུ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ, ན ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ཉྙཱི ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཙཱུ་ལ༹་ཏྟི་ཀེ དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༥༩༧. ཨ་གྒྷཾ པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཝ པ་ཏྟོ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ནཾ པ་ཊི་ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, མ་མ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ མ་ཧ་གྒྷཾ, ཏ་ཝ པ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཐཱ་ལ་ཀ་མྤི ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཏ་ཏི. ས་ཙེ སོ པ་ཏྟོ མ་ཧ་གྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཏྠུ ཨ་པྤ་གྒྷཾ, པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀོ ཙ་སྶ ཨ་པྤ་གྒྷ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཏྟོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ‘‘མ་མ ཝ་ཏྠུ ཨ་པྤ་གྒྷ’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧ་གྒྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཧི ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀོ ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, སེ་སཾ མ་མ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. སོ ཙེ ཚེ་ཀོ ཧོ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཚེ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ, ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ ཏཾ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ‘‘མཱ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ‘‘ཨི་དཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏེ་ལཾ ཝཱ ས་པྤི ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དེ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ལཾ ན མི་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ནཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏེ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྪཱ མི་ན་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ དཱུ་སེ་ཡྻཱ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.