༢. ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༢. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཀོ་སི་ཡཾ་སཱུ་ནི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་ཧི སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན་པི ཀོ་སི་ཡཾ་སུ་ནཱ མི་སྶི་ཏྭཱཏི ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན མི་སྶི་ཏཾ, ས་ཙེ་པི ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཀོ་སི་ཡཾ་སུཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ,
ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནནྟི སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་མི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༢. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟེ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ.
དྭེ བྷཱ་གཱཏི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. དྭེ ཏུ་ལཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཏུ་ལཱ་ཧི ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མེ་ཧི ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀོ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ཙ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟི་པི ཨུ་མྨི་ཧ་ནྟི་པཱིཏི ས་ནྠ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝ་ཙྩ་མྤི པ་སྶཱ་ཝ་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
དི་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྠ་ཏ་ས་མྨུ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཡཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་རོ་གོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན མཱུ་ལ་བྱཱ་དྷི་ནཱ་ཝ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རོ, ན་ཏྠ་ཉྙཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘སོ ཝཱ བྱཱ་དྷི པ་ཊི་ཀུ་པྤ་ཏུ, ཨ་ཉྙོ ཝཱ, ‘ས་ཀིཾ གི་ལཱ་ནོ’ཏི ནཱ་མཾ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ, པུ་ན ས་མྨུ་ཏི་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨོ་རེ་ན ཙེ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་རི་མ་བྷཱ་གེ, ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ས་ངྑྱཱ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱུ་ན་ཀ་ཚ་བྦ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་དཱ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ‘‘ཡ་དཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི སོ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༥. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཏཾ ཏེ་མཱ་སཾ ན ཀི་ཉྩི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཏཾ ཨུ་པ་སེ་ནོ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཏ་ཏོ མཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ་ཧི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ས་ནྠ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ནི ཧི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཱི་ཏི.
ས་པ་རི་སོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༥) ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏྭཾ མོ་གྷ་པུ་རི་ས ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡོ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ མ་ཉྙི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ག་ར་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ག་ར་ཧཾ ཨ་དཱ་སི, སོ དཱ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏེ་ནེ་ཝ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རཱི་ཀེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞེ་ན མུ་ཁེ་ན བྲ་ཧྨ་གྷོ་སཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཧ་ད་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་སཾ ཙི་ནི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ པུ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་པ་རི་སོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོཏི ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐོ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཀ་ཉྩ་ན་པ་བྦ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. མ་ནཱ་པཱ་ནི ཏེ བྷི་ཀྑུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑུ ཏ་ཝ ཨི་མཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི མ་ནཱ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཁ་ནྟི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་ནཱ་པཱ་ནཱིཏི, བྷ་ནྟེ ན མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ག་ལ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝི་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ་ལ༹་ནེ་ན ཝི་ཡ ཙ གཱ་ཧི་ཏོ་མྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན མ་ཡཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱཏི མ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མ, བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ ཧི ཨེ་སོ ཡ་དི་དཾ ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་པ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝཱ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑི་སྶཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ པུ་ན་པི ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི.
༥༦༦. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝུ་སོཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ. པི་ཧེ་ནྟཱཏི པི་ཧ་ཡ་ནྟཱ. ས་ནྠ་ཏཱ་ནི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ས་ནྠ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ནྠ་ཏཱ་ནི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ནྠ་ཏཱ་ནི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, པ་རི་བྷོ་གུ་པཱ་ཡཾ ནེ་སཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
༥༦༧. ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠ་མྤི ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱིཏི ས་ཀིཾ ནི་སི་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ནྣ་ཉྩ. སཱ་མ་ནྟཱཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ས་ནྠ་ར་ནྟེ་ན པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཐི་ར་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ས་ནྠ་ཏེ་སུ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༡. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་སུནྟི ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝ་ཧ་སིཾ་སུ. ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨཱ་སུ་མྦྷཱིཏི ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཝ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༧༢. ས་ཧ་ཏྠཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བ་ཧི་ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ བ་ཧི པཱ་ཏེ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན པ་ཏ་ན་ཀེ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ས་ཙེ བ་ཧི་ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ རུ་ཀྑེ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ནྟོ པ་ཏ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ཋ་ཏྭཱ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་བྷ་ཎྜི་ཀཱ པུ་ན ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ཊྚེ་ཏི ཋ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཋ་ཏྭཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ བྷ་ཎྜི་ཀཱ ག་ཙྪ་ཏུ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཉྙོ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཋ་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཧ་རི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ བ་ཧི པཱ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཱདཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ཋ་པེ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཀཱ་ཛེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དི པ་ན ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ཛ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ར་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཉྙ་སྶ ཡཱ་ནེ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟེ ཡཱ་ནེ ཝཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཡཱ་ནེ ཝཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙོ་དེ་ཏི, པ་ཀྐོ་ས་ནྟོ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཱདཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ས་མེ་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ པ་ན སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཡཱ ཧི ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི, སཱ ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡཱ ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ཏྟི, སཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཝཱ ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་བྦ་ཏྠ ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༧༥. ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཧ་ར་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ག་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཙོ་རཱ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་དེ་ནྟི, ཏཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜནྟི ཀ་ཏཾ་བྷ་ཎྜཾ ཀ་མྦ་ལ་ཀོ་ཛ་ཝ་ས་ནྠ་ཏཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་མ་སོ སུ་ཏྟ་ཀེ་ན བ་དྡྷ་མ་ཏྟ་མྤི. ཡོ པ་ན ཏ་ནུ་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ནྟ་རེ ཝཱ ཨཱ་ཡོ་ག་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་སུ ཝཱ པི་པྥ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ལ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡེ་པི ལོ་མཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སུ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝེ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ར་ཏི, ཨི་དཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁཾ ནཱ་མ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༦. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ རི་ཉྩ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༢. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝི་སོཏི ཀོ་ཊྛཱ་སོ.
༥༨༣-༤. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཡོ ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ ལོ་ཧ་ཝི་སེ་སོ, ཨི་དཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ར་ཛ་ཏཾ པ་ན ‘‘ས་ངྑོ, སི་ལཱ, པ་ཝཱ་ལ, ར་ཛ་ཏཾ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༥༠༦) རཱུ་པི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝོ་ཧཱ་ར་ག་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོཏི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡོ ཝཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཝཱ. ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོཏི ཏ་མྦ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོཏི སཱ་ར་དཱ་རུ་ནཱ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ནཱ་པི རཱུ་པཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོཏི ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་སེ་ན ཝཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. ‘‘ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡོ ཡོ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཛ་ན་པ་དེ ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཊྛི་མ་ཡོ་པི ཙ་མྨ་མ་ཡོ་པི རུ་ཀྑ་ཕ་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཡོ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་རཱུ་པོ་པི ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་རཱུ་པོ་པི ས་བྦོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ.
ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་མཱ་ས་ཀོ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི ར་ཛ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི. མུ་ཏྟཱ, མ་ཎི, ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ, ས་ངྑོ, སི་ལཱ, པ་ཝཱ་ལ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ, མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ, ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི, དཱ་སི་དཱ་ས་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. སུ་ཏྟཾ ཕཱ་ལོ པ་ཊ་ཀོ ཀ་པྤཱ་སོ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩ ཨི་དཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཏྠ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་བྦ་མྤི ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སཱི་སེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏོ ཨུ་པ་རི ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ས་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི.
ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་བྷ་ཎྜེ་སུ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མཱ་ས་ཀེ་སུ ཙ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎྷཱ་པ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཧ་སྶཾ ཙེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ སི་ཐི་ལ་བ་དྡྷཱ་ཡ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ སི་ཐི་ལ་པཱུ་རི་ཏེ ཝཱ བྷཱ་ཛ་ནེ རཱུ་པ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི. གྷ་ན་བ་དྡྷེ པ་ན གྷ་ན་པཱུ་རི་ཏེ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ནེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི ཙི་ཏྟེ་ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཧི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨེ་ཀོ ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ག་ཏོ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ད’’ནྟི? ཡཾ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. སོ ཙེ ཝ་ད་ཏི – ‘‘གོ་པ་ཡི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ, གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི, ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྤི པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་སྶ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ ཨ་ཏྠི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཝ་ཏྠུ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ན མ་ཡཾ ཏ་ཝ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་མ, ‘‘ནི་ཀྑ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ‘‘ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ས་པྤི ཝཱཏི ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་པྤི ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ས་བྦེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན བྷཱ་གོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཏྟ་བྷཱ་ག་མྤི ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཏོ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཋ་པི་ཏཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ལི༹་ཏཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊེ་ན ཕཱ་ཎི་ཏེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་དྷཱུ་པ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་པྤི་ནཱ ཝཱ ཏེ་ལེ་ན ཝཱ པ་དཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ, པོ་ཏྠ་ཀ་མྤི ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ཧི པ་ན ས་རཱི་རེ ཝ་ཎཾ མ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚཱ་ཡཱ་པི གེ་ཧ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཋི་ཏཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན་པི སེ་ཏུ་ནཱ་པི ནཱ་ཝཱ་ཡ་པི ཨུ་ལུ༹་མྤེ་ན་པི ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཁ་ནཱ་པི་ཏཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨུ་བྦྷི་དོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝ་སྶོ་ད་ཀཾ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱི་ཏཱ་ཡ ཡེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ཏཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨཱ་རཱ་མོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི བྷཱུ་མི་པི བཱི་ཛ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནེ་ཝ བྷཱུ་མིཾ ན ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ བྷཱུ་མིཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི རོ་པི་ཏཱ་ནི ཕ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཐ བཱི་ཛཱ་ནི ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ རོ་པི་ཏཱ་ནི, ཕ་ལཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ སོ ཚ་ཌྜེ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཁི་པ་ཏི, ཨ་ཐཱ་པི ན ཚ་ཌྜེ་ཏི, ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཚ་ཌྜེ་ཏཱིཏི ཨ་ཐ ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ བྱཱ་པཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ.
ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟོ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ནཱ་མ ག་ཙྪ་ཏི. དོ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘ནེ་ཝཱ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝི་ན་ཡ’’ནྟི པ་རཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ནཱ་མ ག་ཙྪ་ཏི. མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན མུ་ཊྛ་པ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ནཱ་མ ག་ཙྪ་ཏི. རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ བྷ་ཡེ་ན ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ནཱ་མ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༨༥. ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ན་དི་ཡཱ ཝཱ པ་པཱ་ཏེ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནེ ཝཱ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟེ་ན པཱ་ཏེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦེ་པི རཱུ་པི་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནེ་ཝ ཏ་སྶ ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཊྚ་ནྟི, དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི པ་རི་བྷོ་གཱ – ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ, དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ, སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ‘‘ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ’’ ནཱ་མ. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ‘‘ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ’’ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨཱ་ལོ་པེ ཨཱ་ལོ་པེ. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ. ས་ཙ་སྶ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་ཝ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི སུ་དྡྷི – དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི, སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷི, པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི ནཱ་མ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ, ཏ་ཉྷི དེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ, ཏ་ཉྷི ན པུ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཝ་རེ་ནེ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ཏ་ཉྷི ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷི ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ, ཏ་ཉྷི ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ, ཏེ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི? གི་ཧཱི་ཧི དི་ནྣཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི (མ. ནི. ༡.༢༩) ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ.
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ, ཏེ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ས་བྱཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་མེ་སུ པ་རི་བྷོ་གེ་སུ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ས་བྦེ་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཨ་པ་རེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་བྷོ་གཱ – ལ་ཛྫི་པ་རི་བྷོ་གོ, ཨ་ལ་ཛྫི་པ་རི་བྷོ་གོ, དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ, ཨ་དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ལ་ཛྫི་ནོ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཡཱ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏ་དཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཐ, ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ མཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡ་དི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ན ཨོ་ར་མ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ས་ཏ་མྤི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ལ་ཛྫི་ནོ ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ དྭི་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ན་ས་དི་སོ་ཏི.
དྷ་མྨི་ཡཱ་དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པུ་གྒ་ལོ་པི ཨ་ལ་ཛྫཱི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི ཨ་དྷ་མྨི་ཡོ, ཨུ་བྷོ ཛེ་གུ་ཙྪཱ. པུ་གྒ་ལོ ཨ་ལ་ཛྫཱི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ དྷ་མྨི་ཡོ, པུ་གྒ་ལཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལོ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་གྒ་ལོ ལ་ཛྫཱི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་དྷ་མྨི་ཡོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛེ་གུ་ཙྪོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པུ་གྒ་ལོ ལ་ཛྫཱི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི དྷ་མྨི་ཡོ, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་པ་རེ དྭེ པ་གྒ་ཧཱ; དྭེ ཙ པ་རི་བྷོ་གཱ – ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧོ, ཨ་ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧོ; དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ལ་ཛྫིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱི་དི་སོ ཙ ཨཱི་དི་སོ ཙཱ’’ཏི ཏ་སྶ པ་རི་ས་ཏི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་ག-ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ པ་ན ཡ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ ག་ནྠོ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – མ་ཧཱ་བྷ་ཡེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སོ པ་གུ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མ་ཧཱ་ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ, ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པཱ་པོ ཀི་རཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ག་ཎྷཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཧཾ ཏེ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་སུ ནི་སི་ནྣེ་སུ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟོ ཨོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, སུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ མེ པུ་བྦེ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ན ཨཱི་དི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ བ་ཧཱུ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ.
༥༨༦. རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ རཱུ་པི་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
རཱུ་པི་ཡེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོཏི ‘‘སུ་ཝ་ཎྞཾ ནུ ཁོ, ཁ་ར་པ་ཏྟཾ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཾ་ས་ཡ་ཛཱ་ཏོ.
རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཁ་ར་པ་ཏྟཱ་དི་ས་ཉྙཱི. ཨ་པི་ཙ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་ཀ་ག་ནྡྷ་པི་ཎྜཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ དེ་ནྟི, ཙོ་ལ༹་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཙོ་ལ༹་ཀཱ་ནི དེ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཙོ་ལ༹་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི རཱུ་པི་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨི་དཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན ཧི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཏ་ཝ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་སྶཱ་ཧཱི’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ རཱུ་པི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧི ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནི, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རནྟི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ དོ་སཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཀ་རོ་ནྟི.
༥༨༩. སཱི་སཱུ་པ་གནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སཱི་སཱུ་པ་གཾ, པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘སཱི་སཱུ་པ་ཀ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སཱི་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཀ་ཏེ་ན ཀ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་དྡྷོ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ.
རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་པ་རཱ་པ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི དུ་ཏི་ཡོ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཨ་ཡ་མ་པ་རོ་པི རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཏི་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཧི ཨ་རཱུ་པི་ཡེ་ན པ་ར་སྶ རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ རཱུ་པི་ཡེ་ན པ་ར་སྶ ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན རཱུ་པི་ཡ་པ་ཀྑེ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ག་རུ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ, ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་པི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཙེ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ན ཧི དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི. ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ རཱུ་པི་ཡེ་ན ཙ རཱུ་པི་ཡཱ་རཱུ་པི་ཡ་ཙེ་ཏཱ་པ་ནཾ ཨ་རཱུ་པི་ཡེ་ན ཙ རཱུ་པི་ཡ་ཙེ་ཏཱ་པ་ནཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཙེ་ཏཱ་པ་ནཾ ནེ་ཝ ཨི་དྷ ན ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་སྶ ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སྶ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨུ་པ་རི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨི་མ་སྶ ཙ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་དཾ པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཧི རཱུ་པི་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ཡ་བཱི་ཛཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ལོ་ཧེ་ན པ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ནཱ་མ, ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤི་ཡོ ཀཱ་ཏུཾ. ས་ཙེ ཧི ཏཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཐཱ་ལ་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཝཱ་སིཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཚི་ནྣཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. བ་ལི༹་སཾ ཀཱ་རོ་ཏི, ཏེ་ན མཱ་རི་ཏཱ མ་ཙྪཱ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ. ཝཱ་སི་ཕ་ལཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཁཱི་རཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ.
ཡོ པ་ན རཱུ་པི་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་ཏྟཾ ཀི་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི པ་ཏྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀྐཱ པ་ན ཀ་པྤི་ཡོ ཀཱ་ཏུཾ, སོ ཧི མཱུ་ལེ མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པ་ཏྟེ ཙ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣེ ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡོ་པི རཱུ་པི་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙ ཏཾ རཱུ་པི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཀ་མྨཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི པ་ཏྟོ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏོ་པི དུ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ, མཱུ་ལ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ. ཀ་སྨཱ སེ་སཱ་ནཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི? མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ.
ཡོ པ་ན རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཏ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ, ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ.
མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ ཀི་ར ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཏྟཾ ས་པྤི་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་སྶ་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཐེ་རོ་པི ས་པྤི་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ.
ས་ཙེ པ་ན རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཏ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཧཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙ ཏཾ རཱུ་པི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཀ་མྨཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡོ བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧོ་ཏི.
༥༩༡. ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི ཁ་ར་པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙཱི. ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ས་ཙེ ཏེ་ན ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་མ་ཏི་ཀེ. ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙི་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷི ‘‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༣. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི ཧི་པི ཏྱཱ་ཡནྟི ཀ་ཏི ཏེ ཨ་ཡཾ, ཧི་ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་པཱུ་ར་ཎོ, པི་ཀཱ་རོ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ, ཨ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཊི ཏ་ཝ ཀ་ཏི དི་ཝ་སཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཏི་ཧ་མྤི ཏྱཱ་ཡནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི་ཧ་ནྟི ཀ་ཏི ཨ་ཧཱ་ནི, ཀ་ཏི དི་ཝ་སཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀ་ཏི་ཧི་པི མྱཱ་ཡནྟི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གི་ཧཱི་པི ནཾ གི་ཧི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ནནྟི ནཱ་མ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, གི་ཧཱི ནཱ་མ གི་ཧི་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༩༤. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སི་ཀ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྷི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡནྟི ཀ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཀྐ་ཡ་ཉྩ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ན་ཡེ་ན པ་ར་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཀ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཀྐ་ཡཾ.
༥༩༥. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཝི་ཀྐ་ཡི་ཏ་ཉྩཱཏི ཡ་དཱ ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཝི་ཀྐཱི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པ་ན པཱ་ཋེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ ད་སྶི་ཏཾ.
ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི གི་ཧི་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཝ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཧོ་ཏུ བྷ་ཏྟེ་ན ཝཱ བྷ་ཏྟཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧི, ཨི་མཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜེ པ་ར་ཧ་ཏྠཾ པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཏྟེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. མཱ་ཏ་རཾ པ་ན པི་ཏ་རཾ ཝཱ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ མོ་ཙེ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝི་དྷི – བྷི་ཀྑུ་སྶ པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བྷ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ནོ ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, བྷ་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. པུ་རི་སོ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་སྶོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ནྟ་མ་སོ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. པ་ར་ཏོ ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠོ་ཏི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ཝི་གྷཱ་སཱ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, ར་ཛ་ནཾ ཝཱ དཱ་རཱུ་ནི ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ར་ཛ་ན་ཚ་ལླི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དཱ་རུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ད་ནྟ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི སི་པྤི་ཀེ་ཧི དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ར་ཛ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཝ་ཏྠཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི; ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ནྷཱ་པི་ཏེ་ན ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ཧི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏི; ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ བྷུ་ཏྟོ་སི བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ནེ ཝཱ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནེ ཝཱ བྷཱུ་མི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ན་ཝ་ཀ་མྨེ ཝཱ པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་རི་བྷུ་ཏྟེ ཝཱ ན་ཊྛེ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི དེ་སེ་ཏ་བྦཾ.
༥༩༦. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ཉྙཱི ཝཱ བྷ་ཝ་ཏུ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ, ན ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་ཉྙཱི ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཙཱུ་ལ༹་ཏྟི་ཀེ དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༥༩༧. ཨ་གྒྷཾ པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཝ པ་ཏྟོ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ནཾ པ་ཊི་ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, མ་མ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ མ་ཧ་གྒྷཾ, ཏ་ཝ པ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཐཱ་ལ་ཀ་མྤི ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཏ་ཏི. ས་ཙེ སོ པ་ཏྟོ མ་ཧ་གྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཏྠུ ཨ་པྤ་གྒྷཾ, པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀོ ཙ་སྶ ཨ་པྤ་གྒྷ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཏྟོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ‘‘མ་མ ཝ་ཏྠུ ཨ་པྤ་གྒྷ’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧ་གྒྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཧི ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀོ ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, སེ་སཾ མ་མ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. སོ ཙེ ཚེ་ཀོ ཧོ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཚེ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ, ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ ཏཾ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ‘‘མཱ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ‘‘ཨི་དཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏེ་ལཾ ཝཱ ས་པྤི ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དེ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ལཾ ན མི་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ནཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏེ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྪཱ མི་ན་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ དཱུ་སེ་ཡྻཱ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.