༡༠. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ མཱུ་ལེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྙཱ་ས་བ་ནྡྷོཏི པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་ཎྜོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་སཾ བ་དྡྷོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཉྙཱ་སཾ ཛི་ཏོ པ་ཉྙཱ་སཾ དཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཛྫ་ཎྷོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཧཱིཏི བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་ཊྛ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱ་མ་སཱིཏི ག་ཎྷི. ཛཱི་ནོ་སཱིཏི ཛི་ཏོ་སི.
༥༣༨-༩. རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོཏི རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གྒཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, རཱ་ཛ་བྷོ་གོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱཏི པེ་སེ་ཡྻ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷ་ཏནྟི ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཀཱ་ལེ་ན་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན, ཡ་དཱ ནོ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོཏི ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ, ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠོ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཨི་ད་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ; ཨི་དཾ ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘དེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ སཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ཡ་མཱ་ནོ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཙེ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་དི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སུ་ནྡ་རཾ.
ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་དྡི་སྶ ཋཱ་ཏ་བྦནྟི ཋཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ནྟི ཙ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ཉྷི ཨེ་ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཋཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཨཱ་མི་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་པི ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ན དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོཏི མ་ངྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ཐཱ་ཏི ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་པི ཀི་ཉྩི ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨི་ད་ཉྷི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཙྪཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡོ ཧི པུ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཋཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཉྫ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ཏི་སྶོ ཙོ་ད་ནཱ, ཚ ཙ ཋཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཌྜྷི་ཉྩ ཧཱ་ནི་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙོ་ད་ནཱ་ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ དྭི་ནྣཾ ཋཱ་ནཱ་ནཾ ཧཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ ཙོ་ད་ནཱ དི་གུ་ཎཾ ཋཱ་ན’’ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཀིཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ ན ཋཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋ་ཏྭཱ ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་པི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཙོ་དེ་ཏི་ཡེ་ཝ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཚ ཙོ་ད་ནཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝ ན ཙོ་དེ་ཏི, དྭཱ་ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཙོ་དེ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པི, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏི, ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ བྷ་ཉྫ་ཏི. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏནྟི ཡ་ཏོ རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒ་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཡ་ཏྭ་སྶཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པེ་སི་ཏ་ནྟི ཙ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ན ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ; ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཏཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ས་ཀནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ. མཱ ཝོ ས་ཀཾ ཝི་ན་སྶཱཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏུ. ཡོ པ་ན ནེ་ཝ སཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀིཾ པ་ན ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཙ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཙ. ཏ་ཏྠ ནི་དྡི་ཊྛོ དུ་ཝི་དྷོ – བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛོ, དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི. ཨ་ནི་དྡི་ཊྛོ་པི དུ་ཝི་དྷོ – མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ, པ་ར་མྨུ་ཁ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི. ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛོ ས་མྨུ་ཁཱ་ས་མྨུ་ཁ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ་པི.
ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, དཱུ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧི་ཏཾ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, དཱུ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛཱ ས་མྦྷ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཏཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི. དཱུ་ཏོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ནོ ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ བྷི་ཀྑུ ནི་དྡི་ས་ཏི – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི, སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ན ཧེ་ཝ ཁོ སོ དཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘དི་ནྣཾ མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ, ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ད་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཏ་ཡོ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱུ་ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏོ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, དཱུ་ཏོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ དཱུ་ཏེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ཨ་པ་རོ དཱུ་ཏོ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ཧི་ཎ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ད་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ དཱུ་ཏེ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏ་ཡོ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ མེ་ཎྜ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཏེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟི – ‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ཡཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཏཾ དེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡཾ ཏཾ སཱ་དི་ཏུཾ, ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༩). ཨེ་ཏྠ ཙ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, མཱུ་ལཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཋཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཙེ དེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ན་མྤི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ; ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱུ་ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ད་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར བྷོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. དཱུ་ཏོ ‘‘ཧ་ནྡ བྷོ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟོ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་ད་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཀི་ཉྩི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ‘‘དཱུ་ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ད་ད་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཀོ་ཙི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨི, ཨཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཐ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ད་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧི ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཙེ པ་ན ‘‘ན་ཡི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘མ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ ཡཾ ཡ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ས་ངྒྷཾ ཝཱ ག་ཎཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དེ་མ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མ, ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ ཨི་དཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཙེ ས་ངྒྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙ ‘‘ཡ་དི ན ཀ་པྤ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཏ་ཡཱ ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀ་ཏོ’’ཏི ན ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡོ ཧི ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ན ཨེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཏཱ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་མ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དི་ནྣཾ ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒྷོ ཀི་ལ་མ་ཏི, ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ་པི, སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨཱི་དི་སེ ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི ཀོ་ཙི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏི་ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཀཾ མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཙེ ས་ངྒྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡོ ཧི ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ན ཨེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཏཱ.
ཡོ པ་ན ‘‘ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཐཾ དི་ནྣཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ནྟི. སོ ས་ཙེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཙཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, བྷ་ཎྜ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶ་ཏི, མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་སཱི་སེ་ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ས་ངྒྷོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ཎྜ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶ་ཏི, མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཐཱ་པི ‘‘མ་མ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ‘‘ཝུ་ཏྟེ, སཱ་དྷུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ས་ངྒྷོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཀཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་སྶཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མིཾ ཁ་ནི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ཋ་པེ་ཏུ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ རཱ་ཛ་བ་ལི་ནཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ན ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་ཉྩི དེ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་སི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ, ན ས་སྶ་ཀཱ་ལེ. ས་ཙེ ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་སྶཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘མ་ཡ་མྤི ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཏ་ལཱ༹་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏི ཝཱ, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཾ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣོ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཙྪི་ནྣེ ཀུ་ལ་ཝཾ་སེ ཡོ ཏ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་སྶ སཱ་མི་ཀོ, སོ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན དེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱི་ཧ་ཊ་ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀཾ ཨ་ལ༹་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་མ་ཧེ་སཱི ཝི་ཡ, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པི ཨུ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཏྟི་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎ་པཱ་ལི༹་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ན ས་སྶཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཏྟི་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎ་པཱ་ལི༹་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན པ་ན ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཀ་པྤི་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ས་ག་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ར་ས་མི་སྶ་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ དུ་བྦི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པཱ་ལི༹ ཐི་རཱ, ཡ་ཐཱ བ་ཧུཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏཱི་ར་ས་མཱི་པེ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨ་གྒིཾ ན པཱ་ཏེ་ནྟི, ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཀ་མྨཾ ལ་བྦྷ་ཏུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ པ་སྶ་ཏོ ཝཱ པི་ཊྛི་ཏོ ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཝ་ནཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་དཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་ཀེ་དཱ་རེ་སུ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་གཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན་ཝ་ས་སྶེ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ས་སྶེ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ.
ཡོ པ་ན ‘‘ཀ་སྶ་ཐ ཝ་པ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་མྷེ་ཧི ས་སྶཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་སུ ཀ་སྶ་ཀེ་སུ བྷཱུ་མི་པྤ་མཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ མི་ནཱ་ཏི, ཁ་ལེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏི, ཁ་ལ་ཏོ ཝཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ.
ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཀཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྷི་ཀྑུ ‘‘ན ས་ངྒྷོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི སཱ་ཊ་ཀེ ཨཱ་ཧ་ར, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ཙེ དྷ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཝཱི་ཧཱི་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? དྷ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ཙེ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཝཱ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ.
པུ་བྦེ པ་ན ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ སྭེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ པཱུ་ཝེ པ་ཙེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏཾ དི་སྭཱ ཚེ་ཀོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ པཱུ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ནེ་ཝ པི་ཏཱུ་ནཾ ན པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཡྻེ་ན ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་དྭཱ་རེ པཱུ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཉྙཱ ཀ་ཏཱ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཡྻཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝ་ད་ནྟུ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི པཱུ་ཝོ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་མྤི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ –
ས་ལླེ་ཁཾ ཨ་ཙྩ་ཛ་ནྟེ་ན, ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ;
ཀ་པྤི་ཡེ་པི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་མི་ས་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ལ་ཏཱ་ཏི.
ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝུ་ཏྟོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི-ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་ཨུ་ཙྪུ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ད་མྨཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡ་དཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཝ་ནཾ ད་མྨི, ཨ་ར་ཉྙཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷཱ་གཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི; ཨ་དེ་ནྟཱ ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཏེ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨ་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་ཉྩི དེ་ནྟི, ཏེ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨི་དྷ ས་སྶཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘མ་ཡ་མྤི ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་ཉྩི ས་སྶུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སཱི་མཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱི་མཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ན ཐ་མྦྷཱ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཝཱ ས་ཡཾ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཨ་ན་གྒྷཱ ཨ་པྤ་ཀེ་ནཱ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཋཱ་ནེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་མཱ ག་ཏཱ’’ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ཏེ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་དི པ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཐ་མྦྷེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཁ་ན་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ནེ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་ནི དུ་སྶ་ནྟི, ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ས་ངྒྷོ ཀི་ཉྩི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ་རེ་ཏི, སོ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཨི་སྶ་རོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ན ཝཱ་རེ་ཏི, ‘‘ནེ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཝཱ་རེ་ཏི, ས་ངྒྷོ་ཝ ཨི་སྶ་རོ. ས་ངྒྷི་ཀེ་སུ ཧི ཀ་མྨེ་སུ ཡོ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཝ ཨི་སྶ་རོ. ས་ཙེ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཀ་རོ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏཾ པཾ་སུཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཨུ་པ་རི ག་ཧི་ཏཾ པཾ་སུཾ ཨུ་པ་རི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ཙྪུཾ ཝཱ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ཝ་ལླི་ཕ་ལཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ལླི་ཕ་ལཱ་ཝཱ་ཊཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི སོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
‘‘དཱ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཾ ད་མྨི, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ད་མྨི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦཾ བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་མྤི ཏ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་པོ ན དཱ་ཏ་བྦོ. ཡེ་པི པ་ཉྩ་དི་ཝ་ས་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ པ་ཀྑ་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཉྩ ནི་ཝཱ་པོ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙེ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ར་ཛ་ཀ་དཱ་ས་མྤི པེ་ས་ཀཱ་ར་དཱ་ས་མྤི ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ནཱ་མེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ ‘‘གཱ་ཝོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མཱ གཱ་ཝོ ཀུ་ཏོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ གོ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ཏི, ‘‘མ་ཡ་མྤི པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཧ་ཏྠིཾ དེ་མ, ཨ་སྶཾ མ་ཧི་སཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ སཱུ་ཀ་རཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཧོ་ཐ, མ་ཡཾ ཨི་མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ, ཨི་མཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཨི་མཾ ཝ་ཏྠུཾ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་ད་མྤི ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.