༡. ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏིཾ་ས ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ ཝུ་ཏྟཱ ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱ;
ཏེ་སཾ དཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ.
༤༥༩. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གོ་ཏ་མ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ ས་ངྒྷཱ་ཊཱི་ཏི ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཡ་དཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཙྪ་ནྟི ནྷཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན, ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི.
༤༦༠. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ནོ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན.
ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་ར ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛོ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠཱི་ཏི གུ་ཎ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་མ་མཱ་ཡ་ཏི. སོ ས་དཱ་པི མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཝཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཐེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ་ཧི དཱ་ར་ཀེ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ‘‘པི་ཏུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་རོ, ཏཾ མ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་མཱ་ཡ་ཏི, སོ་པི མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ དེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན མ་མཱ་ཡ་ནྟོ ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ན་ཝ་མཾ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཝ་སཾ ད་ས་མཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘ཀ་ཐཾ ཐེ་རོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མཱ པ་མ་ཛྫཱི’’ཏི. ས་ཙེ ས་མྨུ་ཁཱ ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པེ་སེ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ཏི, ཡེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཐ, ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཙ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ས་དཱ ཙ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏི. ཨ་པི་ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡོ་གཾ ས་ཧ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཝ་སི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ དི་ཝ་སཾ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཨ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ་སཾ ཡེ་ས་ཉྷི པ་ཉྙཱ མ་ཧ་ཏཱི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ མ་ཧཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན་ཝ་མཾ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཝ་སཾ ད་ས་མཾ ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ན ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ; ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རེ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཝཱ མཱ་སོ ཝཱ ཨུ་དྡི་ཊྛོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་སྶ.
༤༦༢-༣. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནི་ཊྛི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ར་ཎེ་ན་པི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏནྟི སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱུ་ཙི་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པཱ་ས་པ་ཊྚ་ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཾ. ན་ཊྛནྟི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཊཾ, ཨེ་ཏ་མྤི ཧི ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ན་ཊྛནྟི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏཾ. ད་ཌྜྷནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཾ. ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀུ་ལེ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, སཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ, ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཧི ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེཏི ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ. ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ་ཡ – པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ, ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀཱ, ས་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ, སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ, ས་ཧུ་བྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡོ ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རོ་པི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ; ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ; ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི, ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རོ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཨུ་བྦྷ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༩༢༦) ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠོ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝུ་ཏྟོ་པི ཙ ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡ.
ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མནྟི ད་ས ཨ་ཧཱ་ནི པ་ར་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མོ, ཏཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཱ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཡཱ་ཝ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཏཱ་ཝ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ’’ནྟི.
ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རནྟི ཁོ་མཾ, ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ, ཀོ་སེ་ཡྻཾ, ཀ་མྦ་ལཾ, སཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ དཱི་གྷ་ཏོ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཏི་རི་ཡཾ ཝི་ད་ཏྠི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨).
ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་བྦ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཙ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མི་ཙྩེ་ཝ. ཀི་ནྟཾ? པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ས་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ཡ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོ, སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་ཨེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བ་དྡྷཱ་ཝེ་ཋི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ.
ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱཏི ཀ་ཐཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ? ཡ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩). ཨི་དྷ པ་ན ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ དྭེ, ‘‘དྭེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧཱུ་ནི ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་མེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནི ཝཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ནི མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སེ་ཏི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’ནྟི.
ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘པ་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ཨཱ་མ, པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩). དྭཱི་སུ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཉཱ་ཏ་བྦོ.
ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནེ་པི ‘‘ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ག་ཎ་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶུ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ –
‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སེ་ཏི. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’ནྟི.
ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘པ་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ཨཱ་མ, པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི.
ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘པ་སྶ་སཱི’ཏི, ཨཱ་མ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩). ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ག་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི པཱ་ལི༹ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི ཧི ཝི་སེ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཐེ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞ་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ཏི་ཎྞ་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) ན་ཡེ་ན ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝི་སུཾ པཱ་ལི༹ཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ཡ་སྨཱ པ་ན ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི, ག་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ལི༹.
ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ, ཡ་ཐཱ ག་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. དྭི་ནྣ་ཉྷི ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་དི སི་ཡཱ དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝི་སུཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ.
ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནེ་པི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཀོ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ནི ཧི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི་པི ‘‘ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ. ན ཏཾ ཏེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༤༦༨. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙཱིཏི ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་རེ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི, ད་སཱ་ཧེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ད་སཱ་ཧོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི. ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ན ཨི་དྷ ས་ཉྙཱ ར་ཀྑ་ཏི. ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི, ཏ་སྶ་པི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཙ. ས་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཱ ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དི་ནྣེ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི.
ཨ་ན་ཊྛེ ན་ཊྛ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ཧཱུ་ནི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྲེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ན་ཊྛེ ན་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཝི་ན་ཊྛཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ག་བྦྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་མྤི ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཙེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཝཱ པཱ་རུ་པ་ཏི ཝཱ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ ས་ཎྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༧༠) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༦༩. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ – ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི ‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ’ཏི ཝཱ ‘ནི་སཱི་ད་ན’ནྟི ཝཱ ‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’ནྟི ཝཱ ‘ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི’ཏི ཝཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀ་ནྟི ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ནུ ཁོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཡཱ་ཝ་ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ; པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨).
‘‘ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ’’ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལཱ་མ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རུ་པ་ཎེ་ན་པི ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ – ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཙ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏེ ར་ཛ་ནེ ཙ ཀ་པྤེ ཙ ཨི་མཾ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་མེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊྚཾ ཝཱ ཁ་ཎྜཾ ཝཱ སཾ་སི་བྦ་ནྟེ་ན པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་མེ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི.
ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཀི་རཱ་ཧ – ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་ཧཱ་རོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཎ་ཀོ པུ་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་པི ཀི་ར ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ པུ་བྦེ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི.
‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ’’ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ’’ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’’མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ནཱི་ལ་མྤི པཱི་ཏ་ཀ་མྤི ས་ད་ས་མྤི པུ་པྥ་ད་ས་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི’’ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་བཱ་དྷེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ’’ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི དྭེ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཐ་ཝི་ཀཱ་པི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. བ་ཧཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷེ་ས་ཛྫ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ནྟེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་ཀ་བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ.
ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན, ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན, ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན, ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ན, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཚི་དྡེ་ན. ཏ་ཏྠ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཚི་དྡ་ཉྩ ཝི་ནི་བྦི་དྡྷ་ཚི་དྡ་མེ་ཝ. ཚི་དྡ་སྶ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཏ་ནྟུ ཙེ་པི ཨ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏེ ཚི་དྡེ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ ན པ་མཱ་ཎཾ, དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཨོ་ར་བྷཱ་གེ བྷི་ནྡ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ་པི ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་དྡཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་དཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ དཱི་གྷ་སོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལེ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ ཙོ་ལེ༹ ཏ་ཏོ པ་རེ་ན ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཀེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་ཉྷི ནི་སཱི་ད་ན-ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི-ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ན པ་ཙྪི་མཾ ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་པི སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ. པ་ཙྪི་མཾ པ་ན ཝི་སུཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ན པ་ཙྪི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶེ་ཝ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་པ་བྷེ་དཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཀེ་སུ་ཙཱི་ཝ་རེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ས་མེ་ཏི.
ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཝཱ་དེ་པི དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཚི་དྡཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ན ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་དེ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པ་ན ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ཧ་ནྟཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཏྟ་སྶཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨོ་མ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ན ཙ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཝཱ་དོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ.
ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཀ་སྨཱ? པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ཚི་དྡ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ཚི་དྡུ་པྤ་ཏྟི་དེ་ས་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ སྭེ་ཝ ཝཱ་དོ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་དྡྷཱ ཧི སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི, ན པུ་བྦཱ་པ་རཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི.
ཡོ པ་ན དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་པ་ཊྚ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཊ་ལེ ཚི་དྡེ ཝཱ ཛཱ་ཏེ ག་ལི༹་ཏེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གྷ་ཊེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཝི་ཀ་པྤ་ནེ པ་ན དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ – ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཨ་པ་རོ་པི ན་ཡོ – ཏ་ཐེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’ཏི ཝཱ ‘ཏི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཏི་སྶ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི? ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝཱ…པེ… ཏི་སྶཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི་ཏི ཝཱ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
དྭི་ནྣཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ས་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི. པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, སོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དོ ན ཧོ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྱ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨི་དཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ བྷཱ་ས་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ པ་ན ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཡོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏཾ? ‘‘ཨི་མཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མི ད་དཱ་མི ད་ཛྫཱ་མི ཨོ་ཎོ་ཛེ་མི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི ནི་སྶ་ཛྫཱ་མི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དེ་མི…པེ… ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སུ་དི་ནྣཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་མི, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, དུ་དྡི་ནྣཾ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ནེ་ཝ དཱ་ཏཱ དཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ ག་ཧེ་ཏུཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ‘‘ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན སོ ‘‘དི་ནྣཾ མ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་པི ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ པུ་རི་མོ་པི ‘‘མ་ཡཱ དི་ནྣ’’ནྟི ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, པ་ཙྪི་མོ་པི ‘‘མ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི? ན ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཡ་སྶ པ་ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ཡོ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཏེ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ? ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ, ནཱ་པི ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུཾ ཧོ་ཏི.
ན་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཡོ ན ད་དེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དི་ནྣཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ན དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ ལེ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནེ་ན ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༡. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ནཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ, ས་ཧ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རཾ, ཏེ་ན ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན, ས་ཧ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎྞ་ཀི་ཏཱ་ནཱིཏི སེ་དེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ་སུ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི. ཨ་དྡ་ས ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོཏི ཐེ་རོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏི དི་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ གི་ལཱ་ནེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟོ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་ས ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ’’ཏི.
༤༧༣. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ དཱ་ཏུནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ས་མྨུ་ཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཝཱ ས་མྨུ་ཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི. ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ? ཡེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་ས་ཏི, ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ? མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏི, ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ན རོ་གེ སཱི་གྷཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ རོ་གོ པ་ཊི་ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ས་ཏྠཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ‘ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘ན དཱ་ནི ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ རོ་གོ པ་ཊི་ཀུ་པྤ་ཏི, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ སོ་ཡེ་ཝ རོ་གོ པ་ཊི་ཀུ་པྤ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝ ས་མྨུ་ཏི, པུ་ན ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ་ཉྙོ ཀུ་པྤ་ཏི, པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཱ ས་མྨུ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སོ ཝཱ རོ་གོ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙོ ཝཱ པུ་ན ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི.
༤༧༥-༦. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་དྷ པ་ན པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ན་ཏྠི. སཱ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཙེ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. ཨེ་ཀེ་ན ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠོ་པི ཧི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་སི་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝ་སེ་ཡྻ.
༤༧༧-༨. གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ནྣ་ར་ས མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོཏི ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཝཱ བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ གཱ་མོ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་གཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གཱ་མ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏེ ཋཱ་ནེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝ གཱ་མ་སྶ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ གྷ་རཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་པྤ་དེ་སཱ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ན ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨིཾ གྷ་རེཏི གྷ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༨༠) ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༧༩. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོཏི ནཱ་ནཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ གཱ་མོ, ཝེ་སཱ་ལི་ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་དི་ས་དི་སོ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་གཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཡ་ནྟི ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་བྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. དྭཱ་ར་མཱུ་ལེཏི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཝཱ ཛ་ན་ས་མྦཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ. ཏ་ཏྲ་པི ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ ཨཱ་ག་མྨ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་བྷཱ་ཡ་དྭཱ་ར་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. གྷ་ར་སྶ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ས་བྷཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ས་ཙེ གྷ་རེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་བྷཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑེ་པ་སུ་ཁེ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ག་ཏེ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨཱ་པ་ཎེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱི་ཐི་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་པི ས་བྷཱ་ཡ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་པི དྭཱ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་པི ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན་ག་ར་སྶ བ་ཧཱུ་ནི་པི དྭཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི བ་ཧཱུ་ནི་པི ས་བྷཱ་ཡཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྶཱ པ་ན ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ ཏ་སྶཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྷཱ་ཡ་ཉྩ དྭཱ་ར་ཉྩ ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཡ་སྶ ཙ དྭཱ་ར་སྶ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ས་ཀྐཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཛཱ་ནི་ཏུ’’ནྟི. ས་བྷཱ་ཡཾ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཡ་སྶ ཨཱ་པ་ཎི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ས་ཙེ སོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཝཱི་ཐི་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ན ར་ཀྑ་ཏི, གྷ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ཧ་ནྟཾ གྷ་རཾ ཧོ་ཏི, དྭེ ཝཱི་ཐི་ཡོ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྷཱ་ཡེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ན ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི་ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝ གཱ་མ་སྶ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཙ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་མྷི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟེ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ད་སྶཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་བྦ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཙ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༨༠-༡. ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨོ་ཝ་ར་ཀཱཏི ག་བྦྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝེ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱཏི ག་བྦྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ. དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱཏི ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ གྷ་ར་དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱཏི ག་བྦྷ་སྶ ཝཱ གྷ་ར་དྭཱ་ར་མཱུ་ལ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ.
༤༨༢-༧. ཨུ་དོ་སི་ཏོཏི ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ སཱ་ལཱ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྚོཏི པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏོ བ་ཧ་ལ་བྷི་ཏྟི་ཀོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ. མཱ་ལོ༹ཏི ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ. པཱ་སཱ་དོཏི དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡནྟི མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོ.
༤༨༩. ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཏྠོ ག་ཙྪ་ནྟོ གཱ་མཾ ཝཱ ན་དིཾ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ར་ཉྩ པཱ་ར་ཉྩ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠ་པ་རི་ཧཱ་རོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཐ གཱ་མེ ཝཱ ན་དི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛོ, གཱ་མ་པ་རི་ཧཱ་རོ ཙེ་ཝ ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་རོ ཙ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི ས་ཏྠ་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཀ་ཊེ ཝཱ བྷ་གྒེ གོ་ཎེ ཝཱ ན་ཊྛེ ཨ་ནྟ་རཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ.
༤༩༠. ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ ཁེ་ཏྟ་དྭཱ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ.
༤༩༡-༤. དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎནྟི ཁ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་རཱ་མོཏི པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. དྭཱི་སུ་པི ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཝི་ཧཱ་རོ ནི་ཝེ་ས་ན་ས་དི་སོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ནྟོ་ཚཱ་ཡཱ་ཡནྟི ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཝི་ར་ལ༹་སཱ་ཁ་སྶ པ་ན རུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ སཱ་ཁཱ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཁ་ནྡྷ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཊ་པེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཨ་ཉྙ་སཱ་ཁཱ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཁུ་ཛྫ་རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ དཱུ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཚཱ་ཡཱ་ཡ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཡེ་ཝ.
ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེ དཱི་པ་ཀེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ ས་མ་ཏྟཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཝི་ནི་བྦེ་དྷེ་ན ཙུ་དྡ་ས ཧོ་ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཝཱ དི་སཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ལེ པ་ན པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྟ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སཱི་མཱ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
༤༩༥. ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ པ་དྷཱ་ནི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ས་ས་མ་ཡེ ‘‘ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱི་ཎི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ནྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. སོ ཧི ཡ་དི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ན་གྒོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དྭེ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དཱུ་རེ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑཱུ ན པ་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ བ་ཧི་གཱ་མེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧི་གཱ་མེ ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ ས་མྦཱ་དྷཱ ཧོ་ཏི ཛ་ནཱ་ཀི་ཎྞཱ, ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བ་ཧི་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ ད་ཧ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ ས་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ད་ཧ་རེ་སུ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ན ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ད་ཧ་རཱ་ན་མྤི པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཐེ་རེ་སུ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་གྒཾ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ད་ཧ་རཱ ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ས་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀཱ་སེ ཏུ་མྷེ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ས་ཡ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ད་ཧ་རེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་སུ ས་ཡ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ དི་སྭཱ ཐེ་རཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་གྒོ’’ ད་ཧ་རཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་གྒོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ས་ཧ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ ད་ཧ་རཱ མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཏེ་སཾ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ན ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན དྷེ་ནུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ སུ་ན་ཁ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཋ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཝི་བྷཱ་ཡ་ཏུ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ་པི ན ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཡེ་པི ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ན ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་སཱི་ད་ནྟི, ས་ཧ ཨ་རུ་ཎ་སྶུ་གྒ་མ་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཐེ་རེ་ན ད་ཧ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ གཱ་མ་ཀཾ པེ་སེ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ད་ཧ་ར་སྶཱ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཐེ་རོ ན་སྶ་ར་ཏི, ད་ཧ་རོ ཨེ་ཝ ས་ར་ཏི, ད་ཧ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏི་ཡཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ཨི་དྷ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཝ་ལཱི་སུ ན་ཊྛཱ་སུ ཨི་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨུ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཾ གྷཾ་ས་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཏ་པེ སུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ པུ་ན་པི ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་མ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཀི་ལ་མ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་ས ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༩༩-༥༠༠. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེཏི ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ. ས་ཏྟ་མཱ་སེཏི ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཾ ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་མཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ ས་ཏྟ་མཱ་སེ. ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ.
ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ག་ཎ་ཏོ ཝཱཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ག་ཎ་སྶ དེ་མ, ཨི་དཾ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ག་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་སྶ དེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ.
ནོ ཙ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རཱིཏི ནོ ཙེ པཱ་རི་པཱུ་རཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱུ་ན་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཙྩཱ་སཱ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ག་ཎོ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ པ་ཙྩཱ་སཱ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏཾ, མི་ཏྟེ་ཧི པེ་སི་ཏཾ, ཏེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རེ ད་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ པ་ཙྩཱ་སཱ ཧོ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ ལ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩཱ་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤཱ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི་ནཱ དྷ་ནེ་ན, ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ ལ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ པ་ཙྩཱ་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ ས་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡཱཏི མཱ་ས་པ་ར་མ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རེ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་མོ དི་ཝ་སོ ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པྤ་ནྣེ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཝི་ས་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེཏི ཡ་དི མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཎྷཾ, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་ལཾ, ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ. ར་ཏྟི་ཡོ ཙ སེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ མཱ་སོ པཱུ་ར་ཏི, ན ཨ་ཀཱ་མཱ ནི་གྒ་ཧེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཎྷཾ, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པུ་ན མཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༣-༥. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱཏི པི་ཏུ་པི་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧོ, པི་ཏཱ་མ་ཧ་སྶ ཡུ་གཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཡུ་ག་ནྟི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ལཱ་པ མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ ཏཱ་ཝ ཡཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ སཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་མུ་ཁ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ. ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་ག་མྤི པི་ཏཱ་མ་ཧི་ཡུ་ག་མྤི མཱ་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་ག་མྤི མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཡུ་ག་མྤི ཏེ་སཾ བྷཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ་པི ས་བྦེ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ – པི་ཏཱ པི་ཏུ་པི་ཏཱ ཏ་སྶ པི་ཏཱ ཏ་སྶཱ་པི པི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, པི་ཏཱ པི་ཏུ་མཱ་ཏཱ ཏ་སྶཱ པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ པུ་ཏྟཱ ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་དྷོ ཙ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, པི་ཏཱ པི་ཏུ་བྷཱ་ཏཱ པི་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི པི་ཏུ་པུ་ཏྟཱ པི་ཏུ་དྷཱི་ཏ་རོ ཏེ་ས་མྤི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་མཱ་ཏཱ ཏ་སྶཱ མཱ་ཏཱ ཏ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་པི་ཏཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ པུ་ཏྟཱ ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་དྷོ ཙ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི མཱ་ཏུ་པུ་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་དྷཱི་ཏ་རོ ཏེ་ས་མྤི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, ནེ་ཝ མཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ན པི་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་མྦ་དྡྷཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ.
ཨུ་བྷ་ཏོ ས་ངྒྷེཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ.
ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠ་མྤི ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱིཏི ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ. ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨཾ་སེ ཝཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་སྶཱི་ས་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏ་མྤི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་སེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
དྷོ་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏི, དཱ་རཱུ་ནི སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ཡཱ་ཝ ནཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ དུ་དྡྷོ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ པུ་ན སི་ཉྩ་ཏི ཝཱ དྷོ་ཝ་ཏི ཝཱ ཡཱ་ཝ ནི་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཏཱ་ཝ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ར་ཛ་ནཱ་ཀོ་ཊ་ནེ་སུ. ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཡ་ཉྷི ར་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ས་ཀིཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ར་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཝཱ པ་ཊི་ར་ཛ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ནེ་པི པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༠༦. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱིཏི ནོ ཙེ་པི ‘‘ཨི་མཾ དྷོ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ དེ་ཏི, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཝཱ ཁི་པ་ཏི, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་ཏི, ན་དཱི་ཏི་ཏྠེ དྷོ་ཝ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཁི་པ་ཏི, ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ, དྷོ་ཝཱ་པི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏི སཱ ཙེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏི, སཱ ཙེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ དེ་ཏི, སོ ཙེ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ དི་ནྣེ་པི ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི ར་ཛཱ་པེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཱི་ཎི་པི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, སེ་སེ་ཧི དྭེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཙེ་པི ཧི ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཋ་མཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ར་ཛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་སུ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི ཙེ་ཝ ར་ཛ་ཏི ཙ, དྷོ་ཝཱ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ར་ཛ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ཀ་ར་ཎེ ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱིཏི ཨི་མཱ་ནི་པི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ དྷོ་ཝཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ.
༥༠༧. ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡེ་སཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀི་ལི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་སྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘དེ་ཐ, ཨ་ཡྻ, དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ དྷོ་ཝ་ཏི ཙེ་ཝ ར་ཛ་ཏི ཙ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏི ཙ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི ནཱ་མ. ཡཱ་པི ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ’’ཏི ད་ཧ་རཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ་ཡྻ ཨ་ཧཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷོ་ཝ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི ནཱ་མ.
ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་བྷི་སི་ཏ་ཊྚི་ཀཱ་དིཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༨. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ. ཡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱཏི ཀ་ཏ་ཙོ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ, ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙོ་ར་གཱ་མ་ཎི་ཀོཏི ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ. སོ ཀི་ར པུ་བྦེ ཐེ་རིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙོ་རཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ མཱ ག་ཙྪ་ཐ, ས་བྦེ ཨི་ཏོ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཐེ་རཱི ཀི་ར པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི. སོ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་སྶོ་སི, སུ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ’’ཏི ཏཾ མཾ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨོ་ཧི་ཡྻ་ཀོཏི ཨ་ཝ་ཧཱི་ཡ་ཀོ ཨ་ཝ་སེ་སོ, ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ མེ ཏྭཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ས་ཎྷཾ གྷ་ན་མ་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ དི་སྭཱ ལོ་བྷེ་ན, ཨ་པི་ཙ ཨ་པྤ་ཀོ ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ལོ་བྷོ, ཐེ་རི་ཡཱ པ་ན སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མྤ་ཏྟི ཏེ་ན་སྶཱ ས་རཱི་ར་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནྟི་མནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟི་མཾ, ཨ་ནྟི་མ་ནྟི པ་ཙྪི་མཾ. ཨ་ཉྙཾ ལེ་སེ་ནཱ་པི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ, ན ལོ་བྷེ་ན, ན ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ལོ་བྷོ ཨ་ཏྠི. ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ གཱ་ལ༹ྷཾ པཱི་ལ༹་ཡ་མཱ་ནཱ.
ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ས་ངྐ་ཙྩི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐོ ན པཱུ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
༥༡༠. ཀ་སྨཱ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་ག་ཎྷ་ནྟེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ? ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་པི ཨ་མྷེ་སུ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་སྶཱ་སོ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་མ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏྟཱ.
ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ས་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་སཱི་ལཱ་ནཾ ས་མ་དི་ཊྛཱི་ནཾ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༡༢. པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. ཏ་ཏྠ ཙ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ དེ་ཏུ, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུ, ཨུ་པ་རི ཝཱ ཁི་པ་ཏུ, སོ ཙེ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཙ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ནྟི, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁི་པ་ནྟི, ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ པ་ན ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཁི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, ཨི་དཾ ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི ཉཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ས་མེ་ཏི. ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ཏི, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཋ་པེ་ཏི, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༥༡༣. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱིཏི ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.
༥༡༤. པ་རི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་པུ་ལནྟི ཨ་པྤ་གྒྷ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱི་ཁ་ཎྜེ་ནཱ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པུ་ལེ་ན ཝཱ པ་རི་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ན པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཱ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ; ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་སུ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡༥. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོཏི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏི་ཀི་ཊྛོ ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོ. པ་ཊྚོཏི ཚེ་ཀོ ས་མ་ཏྠོ པ་ཊི་བ་ལོ ས་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཀ་ཎྛ་མཱ་དྷུ་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཀི་སྨིཾ ཝི་ཡཱཏི ཀིཾ་སུ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་སོ ཝི་ཡ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྤ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ངྐ་མྤ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ, ན ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཙྪི་ནྡིཾ་སཱུཏི མུ་སིཾ་སུ, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནེ་སཾ ཧ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱ་ཧཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་ཙྪ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཡོ ‘‘སཱ་ཀེ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
༥༡༧. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཙོ་རེ པ་སྶི་ཏྭཱ ད་ཧ་རཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ, ཙོ་རཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཐེ་རེ་ཧི ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ད་ཧ་རཱ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ, ཙོ་རཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཏ་ཉྩ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ད་ཧ་རེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཧི ཨ་ན་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་རེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རེ་ཧི ཝཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ད་ཧ་རེ་ཧི ཝཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ནེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ཏེ་སཾ དྷཱ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ར་ཛ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཏཱ་དི་སེ མ་ནུ་སྶེ པ་སྶ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ཏེ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ནི་ཝཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ས་ད་སཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ད་སཱ་ནི ཝཱ ནཱི་ལཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི་པི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུ་ཉྩ པཱ་རུ་པི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི་ཧེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ –
‘‘ཨ་ཀ་པྤ་ཀ་ཏཾ ནཱ་པི ར་ཛ་ནཱ་ཡ ར་ཏྟཾ;
ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྠོ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ཝ་ཛེ་ཡྻ;
ན ཙ་སྶ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི;
སོ ཙ དྷ་མྨོ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏོ;
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);
ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཉྷོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ པ་ན ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ས་ཧ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཙ ནེ་སཾ ཀུ་ས་ཙཱི་ར་ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཱ་ནི དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི་པི ལ་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པི ལ་དྡྷི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཱ པ་རི་བྷོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎནྟི མ་ཉྩ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷུ་མ་ཏྠ་ར་ཎནྟི པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏ་ཊྚི་ཀཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི. བྷི་སི་ཙྪ་ཝཱིཏི མ་ཉྩ་བྷི་སི་ཡཱ ཝཱ པཱི་ཋ་བྷི་སི་ཡཱ ཝཱ ཚ་ཝི, ས་ཙེ པཱུ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨོ་ད་ཧི་སྶཱ་མི པུ་ན ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ན མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ. ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ཏོ་ཙི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་དེ་ས་ག་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ངྒྷི་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཛཱི་ར་ཏི ཝཱ ན་སྶ་ཏི ཝཱ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ གི་ཧི་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་ན ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི.
༥༡༩. ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་མྤི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙེ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཋི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་ན ནེ་སཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༥༢༡. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཡཾ ཡཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཱ་ནུ་ཀཱ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ་ན ཡེ་ན་ཏྠོ ཏཾ ཏཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཡོ པ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཝཱ ན དེ་ཏི, སོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧཾ པ་ཝཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ན ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་ཝཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, གེ་ཧེ པ་ན ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ན དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཡེ ཨ་ཉྙ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏཱ, ཏེ ཏ་སྶེ་ཝ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་ད་མྤི ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༢-༤. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུནྟི ཨ་བྷཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒོ, ཧ་རི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ག་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨི་ཙྪཱ་པེ་ཡྻ, ཨི་ཙྪཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་དེ་ཡྻ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟེ་ན པ་ན ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ’’ཏི (སུ. ནི. ༤༢༦, ༡༡༠༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞི་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༦༧) ཨེ་ཏྠ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་བྷི་ཨ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་བྷི་ཧཱ་རོ ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཧི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མནྟི ས་ཨ་ནྟ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ པ་ར་མཾ ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ, ནི་ཝཱ་ས་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨི་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རི་ཀེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཡ་སྶ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནི, ཏེ་ན དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་སྶ་ཏི. ཡ་སྶ དྭེ ན་ཊྛཱ་ནི, ཏེ་ན ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཙ་ར་ཏི, དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་སྶ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ན་ཊྛཾ, ན སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ པ་ན དྭཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ན་ཊྛཾ, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ན་ཊྛཾ, དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ན པ་ཉྩ་སུ་པི ན་ཊྛེ་སུ དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཱི་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཀི་ཉྩི ན སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ དྭཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༥༢༦. སེ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱིཏི དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སེ་སཾ པུ་ན ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱཏི བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དི་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན དེ་ནྟི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བ་ཧུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་ད་མྤི ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ མཾ སོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོཏི ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡཾ ཏྭཾ བྷ་ཎ་སི, ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སོ མ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི མེ་ཡྻ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པི མེ ཨ་ཡྻ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པི མ་ཡྻཱ ཨེ་ཝ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
༥༢༨-༩. བྷི་ཀྑུཾ པ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡི་སྶཱ་ཏི ཨ་པ་དི་སྶ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ, ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཧི ‘‘ལ་བྷ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༤༣) ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨུ་དྡི་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཀ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཧི ཏེ་ན ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨི་ཏི སོ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ…པེ… ག་ཧ་པ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣནྟི ཙཱི་ཝ་ར་མཱུ་ལཾ, ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཧི་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཛྫི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ, ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱཏི ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྷི ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ, ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཙྪཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་པི ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲ ཙེ སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡ་ཏྲ སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཝཱ ཏ་ཏྲ སོ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཙེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྠེ སི་དྡྷེ པ་ཙུ་ར་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘གྷ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྲ པ་ན སོ དཱ་ཡ་ཀོ ཏ་ཏྲ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི. ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཝི་སི་ཊྛ་ཀ་པྤཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཝ་ཏཱཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ. མནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནི་དཾ ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ཏྠོ ན ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཀཱ་མ་ཏཾ ཝི་སི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཙེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སོ སཱ་དྷ་ཏྠི་ཀོ མ་ཧ་གྒྷ་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ན ཨི་མ་སྶ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི སཱི་སཾ ཨེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༣༡. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ཧ་གྒྷཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་པྤ་གྒྷཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱིཏི ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན, ད་ས་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་པྤ་གྒྷནྟི ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ས་མ་ཀེ་པི པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ཉྷི ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ‘‘ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ མེ ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཉྷི ཨི་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་སཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨེ་ཀ་སྶ པཱི་ལཱ༹ ཀ་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡེ དྭི་ནྣཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ས་བྦཾ པ་ཋ་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ དྭི་ནྣཾ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ནཾ པཱི་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༧. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ མཱུ་ལེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཉྙཱ་ས་བ་ནྡྷོཏི པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་ཎྜོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་སཾ བ་དྡྷོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཉྙཱ་སཾ ཛི་ཏོ པ་ཉྙཱ་སཾ དཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཛྫ་ཎྷོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཧཱིཏི བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་ཊྛ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱ་མ་སཱིཏི ག་ཎྷི. ཛཱི་ནོ་སཱིཏི ཛི་ཏོ་སི.
༥༣༨-༩. རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོཏི རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གྒཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, རཱ་ཛ་བྷོ་གོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱཏི པེ་སེ་ཡྻ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷ་ཏནྟི ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཀཱ་ལེ་ན་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན, ཡ་དཱ ནོ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོཏི ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ, ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠོ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཨི་ད་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ; ཨི་དཾ ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘དེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ སཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ཡ་མཱ་ནོ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཙེ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་དི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སུ་ནྡ་རཾ.