སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ ཝི་སེ་ས་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ཡཾ སི་ཀྑ་ཉྩ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ས་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ སི་ཀྑཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཏི་སྶོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ; ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཉྩ ཏཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ སི་ཀྑཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ-ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་སུ.
ཀ་ཏ་མཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱི་ལཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྙཱ, ཀ་ཏ་མཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – པ་ཉྩ་ངྒ་ད་ས་ངྒ་སཱི་ལཾ ཏཱ་ཝ སཱི་ལ་མེ་ཝ. ཏ་ཉྷི བུ་དྡྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ལོ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏ་སྨིཾ སཱི་ལེ བུ་དྡྷཱ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཙ དྷ་མྨི་ཀཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. སཱ་མ་མྤི པ་ཎྜི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཏེ ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྷི སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཛྫོ་ཏཱ་ནཾ སི་ནེ་རུ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཝི་ནཱ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱ. ན ཧི ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་བྦ་སོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཏཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཏཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ན ཧི ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི པ་ན ཨ་ཊྛ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱ་ནུ་པྤཱ་དེ ཙ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ས་མཱ་ད་པ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཉྩ སཱི་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ཝི་ཡ སཱི་ལཱ་ནཾ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཝི་ནཱ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱ. ཏ་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ན ཧི ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༧༡; ཝི་བྷ. ༧༩༣; མ. ནི. ༣.༩༢) -ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ, སཱ ཧི བུ་དྡྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ལོ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་པི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཙ དྷ་མྨི་ཀཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི. སཱ་མ་མྤི པ་ཎྜི་ཏཱ ས་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ངྐུ་རོ ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཝེ་ལཱ་མོ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ, ཨ་ཉྙེ ཙ བ་ཧཱུ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཨ་དཾ་སུ. ཏེ ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ་སུ. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ-ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ སཱི་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཱ ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཱ ཙ, ན ཙ ཝི་ནཱ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱ ལོ་ཀེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ, སཱ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ན ཧི ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏཱ་སུ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ. ཡཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ. ཨེ་ཏཾ སཱ་ཛཱི་ཝཾ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ན་ཡེ ཋ་པི་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་དེ་ས་ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ས་བྷཱ་ག་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘སཱ་ཛཱི་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ནུ ཁོ སི་ཀྑཱ་མི ན སི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩཱ་ཡ་མེ་ཏ་སྨིཾ སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑ་ཏི, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི སི་ཀྑ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏཾ སཱ་ཛཱི་ཝཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – ཏ་སྶཱ ཙ སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ སཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ སི་ཀྑ་མྤི ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ‘‘སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་མྤི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི.
སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.