༡. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜཾ
༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
སུ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེཏི་ཨཱ་དི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཀ་ལ་ནྡ་གཱ་མོཏི ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ གཱ་མོ. ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟོཏི གཱ་མ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ རཱ་ཛ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ ཀ་ལ་ནྡ་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨ་ཉྙེ་པི ཀ་ལ་ནྡ་ནཱ་མ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧཱིཏི བ་ཧུ་ཀེ་ཧི. ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧཱིཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ས་ཧ ཨཱ་ཡ་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧཱ་ཡཱ, ས་ཧཱ་ཡཱ ཨེ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ, ཏེ་ཧི ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི. ས་དྡྷིནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ. ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ བྷ་ཎྜ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཨུ་དྡྷཱ་ར་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཀི་ཙྩེ་ན; ཀ་ཏྟི་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་ཀི་ཙྩེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཀ་ཏྟི་ཀ་ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝེ་སཱ་ལིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཀ་ཏྟི་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹ ཙེ་ཏྠ ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ད་ཏྠཾ ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་དྡ་ས ཁོཏི ཀ་ཐཾ ཨ་དྡ་ས? སོ ཀི་ར ན་ག་ར་ཏོ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཾ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཧ་ཏྠཾ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀྭ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་ས ཁོ…པེ… དེ་སེ་ནྟ’’ནྟི. དི་སྭཱ་ན་སྶཱཏི དི་སྭཱ་ན ཨ་སྶ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ བྷ་བྦ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀིཾ ཨ་ཧོ་སི? ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ནྣཱུ་ནཱཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ‘‘ཡ་མ་ཡཾ པ་རི་སཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཏཾ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་དི་ནྣོ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན སཱ པ་རི་སཱཏི ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ‘‘ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན སཱ པ་རི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ. བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་ར་ཛ་ནཱ མ་ཧ་ཏཱི པ་རི་སཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཏ་ཏྲ ན ས་ཀྐཱ ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ. པ་རི་སཱ་ཡ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ཀྐཱ་ཏི སོ ཏཾ པ་རི་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་དི་ནྣོ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན སཱ པ་རི་སཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཁོ སུ་དི་ནྣ་སྶ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ན ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏྟ་ཡཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཐོ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ; ཏཾ པ་ན་སྶ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཁོ སུ་དི་ནྣ་སྶ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཀིཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི? ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཧཾ ཁོ ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ན ཏེ་ན མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཙ ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལཱི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་སེ ཙ མ་སྶུ་ཉྩ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྶ ཧི་ཏཾ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཨ་གཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི; ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ‘‘ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ’’ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཱ. ཏཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ. པ་བྦ་ཛེ་ཡྻནྟི པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ.
༢༥. ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སུ་དི་ནྣོ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྲ་སྶ བ་ཧཱུ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ས་ནྟི, ཏེ ‘‘‘ཏྭཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ, ན ལ་བྦྷཱ ཏ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’ནྟི བཱ་ཧཱ་ཡ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཧེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་ལེ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་དི་ནྣོ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི པ་ན ཏྭཾ སུ་དི་ནྣ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི…པེ… པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི.
༢༦. ཨི་ཏོ པ་རཾ པཱ་ཋཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི; ན ཧི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡ་སྶ བྷ་ཎྜ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཨུ་དྡྷཱ་ར་སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཝཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. ཨ་མྨ ཏཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་མྨཱཏི མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི; ཏཱ་ཏཱཏི པི་ཏ་རཾ. ཏྭཾ ཁོ་སཱིཏི ཏྭཾ ཁོ ཨ་སི. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ་ཝ པུ་ཏྟ་ཀོ; ཨ་ཉྙོ ཏེ ཛེ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་ནི་ཊྛོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཡོཏི པཱི་ཏི་ཛ་ན་ན་ཀོ. མ་ནཱ་པོཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ. སུ་ཁེ་དྷི་ཏོཏི སུ་ཁེ་ན ཨེ་དྷི་ཏོ; སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་པ་རི་ཧ་ཏོཏི སུ་ཁེ་ན པ་རི་ཧ་ཏོ; ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཨ་ངྐ་ཏོ ཨ་ངྐཾ ཧ་རི་ཏྭཱ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཐ་ཀཱ་དཱི་ཧི བཱ་ལ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཀེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ སཱ་དུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁེ་ན པ་རི་ཧ་ཏོ.
ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ, ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་གཾ དུ་ཀྑ་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་སི; ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑེ་ན ནཱ་ནུ་བྷོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠེ ཙ ཛཱ་ན་ནཱ; ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑཾ ན་སྶ་ར་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ར་ཎ་ཏྠེ ཙ ཛཱ་ན་ནཱ. ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ་པི པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ན ས་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ར་ཎེ་ན་པི མ་ཡཾ ཏེ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ས་ཙེ་པི ཏ་ཝ ཨ་མྷེ་སུ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་སུ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཏེ མ་ར་ཎེ་ན་པི མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ཀཱ ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ, ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ; ཏ་ཡཱ ཝི་ཡོ་གཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ པ་ན ཀིཾ ནཱ་མ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཡེ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ; ཨ་ཐ ཝཱ ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏ་ནྟི ཀེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༢༧. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ནཾ ཋི་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ.
༢༨. པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙཱ་རེ་ཧི ས་ཉྩཱ་རེ་ཧི; ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་ལ༹, ཨུ་པ་ལ་ལ༹, ར་མ, ཀཱི་ལ༹་སྶཱུ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོཏི བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ དཱ་ན་པྤ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི སུ་ག་ཏི་མ་གྒ་སོ་དྷ་ཀཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ. ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀ་ཐཱ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་རཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས ཝོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ནི་ཝཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་པི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ, ཏེ་ས་མྤི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་དི་ནྣ་སྶ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
༢༩. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ མ་རི་སྶ་ཏི ན ཀོ་ཙི གུ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་ན ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟི. མ་ཡ་མྤི པ་སྶི་སྶཱ་མ. པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཙ ནཱ་མེ་སཱ བྷཱ་རི་ཡཱ, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ནཱ་ག་རི་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, སོ ཏཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་དི་ནྣ་སྶ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཡེ་ན སུ་དི་ནྣ་སྶ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ…པེ… ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི.
༣༠. ཧ་ཊྛོཏི ཏུ་ཊྛོ. ཨུ་ད་གྒོཏི པཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྦྷུ་ནྣ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟོ. ཀ་ཏི་པཱ་ཧནྟི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི. བ་ལཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ, ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་ནྷཱ་པ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ, ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱཏི. བྷ་ག་ཝཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ སུ་དི་ནྣཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ སུ་དི་ནྣཾ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟཾ ཛི་ན་ད་ཏྟི་ཡཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ལ་དྡྷཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ སུ་དི་ནྣོ ཀ་ལ་ནྡ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཋ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཀ་ཐི་ཏཱ. མ་ཡཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝཱ པ་རི་ཝཱ་རེ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ངྒེཀ་ཐི་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ པཱ་ལི༹་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨི་མཾ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སོ སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨ་ཙི་རཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ; ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ ན་ཙི་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀེ. དྷུ་ཏ་གུ་ཎེཏི ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡྷུ་ན་ན་ཀེ གུ་ཎེ. ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ་ར་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཙུ་དྡ་ས བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀོཏི ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི; གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཝ་ཛྫི་གཱ་མནྟི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ གཱ་མཾ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཝཱ གཱ་མཾ.
ཨ་ཌྜྷཱ མ་ཧ་དྡྷ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷཱ; ཡེ ཧི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་བྷོ་གཱ ཡཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི, ཏཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བ་ཧུ་ལཱ་ནི སཱ་ར་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་དྷེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དྷ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ. མ་ཧཱ་བྷོ་གཱཏི དི་ཝ་ས་པ་རི་བྦ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་བྷོ་ག་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་གེ་ཧི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཧཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཱ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ; ཡ་ཐཱ ན ཝི་ན་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ སུ་ཊྛུ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ས་ཊྛི་ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཙེ་ཏྠ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀོ ད་ས་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཚ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་རིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ. ཀིཾ ཨ་བྷི་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི? བྷ་ཏྟཾ. བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རོ, ཏཾ བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རཾ. ཨ་བྷི་ཧ་རིཾ་སཱུཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཀིཾ པ་མཱ་ཎ་ནྟི? ས་ཊྛི ཐཱ་ལི་པཱ་ཀཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་རིཾ་སཱུ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ས་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ད་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙ ལཱ་བྷཾ ལ་ཙྪ་ནྟི ཨ་ཧ་ཉྩ པི་ཎྜ་ཀེ་ན ན ཀི་ལ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
༣༡. ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ དཱ་སཱི. ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝ་དོ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་དོ་སོ, ཨ་བྷི་དོ་སོ་ཝ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཝཱ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ. ཀུ་མྨཱ་སནྟི ཡ་ཝ་ཀུ་མྨཱ་སཾ. ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ན་མྤི གོ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་ཏནྟི ས་ཙེ ཨེ་ཏཾ. བྷ་གི་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཉཱ་ཏི་དཱ་སིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘བྷ་གི་ནི, ཨེ་ཏཾ ས་ཙེ བ་ཧི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཏཾ ཨི་དྷ མེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རཱ’’ཏི.
ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཡ་ཏྠ སཱ་མི་ཀཱ ཨ་ནཱ་ལ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘དེ་ཐ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ཨི་དྷ ཨཱ་ཀི་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་གྒ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ་པི ‘‘ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨི་དྷ མེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༩༩) ཨ་ཝ་ཙ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠཱ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མ་ཡ་ཏོ མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི ཧ་ཏྠཱ་ནཾ. པཱ་དཱ་ནནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭི་ནྣ་མྤི པཱ་དཱ་ནཾ. ས་ར་སྶཱཏི ‘‘ས་ཙེ་ཏཾ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡ་ཏོ ས་ར་སྶ ཙ. ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི ས་ཉྫཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་སི. སུ་དི་ནྣོ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝ་སྶི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ; ཏེ་ན ནཾ སཱ ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི དི་སྭཱ་ཝ ན ས་ཉྫཱ་ནི, ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི.
སུ་དི་ནྣ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨ་ཏི་ག་རུ་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏེ་ན སཱ་མི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ‘‘ཏྭཾ ནུ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ སུ་དི་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སུ་དི་ནྣ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཡ་གྒྷེཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ས་ཙེ ཛེ ས་ཙྩནྟི ཨེ་ཏྠ ཛེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་སྨིཾ དེ་སེ དཱ་སི་ཛ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏྭཾ, བྷོ་ཏི དཱ་སི, ས་ཙེ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༢. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལནྟི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར དེ་སེ དཱ་ན་པ་ཏཱི་ནཾ གྷ་རེ་སུ སཱ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཡཾ; ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ནྟི, དཱ་ན་པ་ཏཱི་ན་མྤི ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱི་དི་སཱ་ཡ སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་རུ་པྤེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཏྠི ནཱ་མ ཏཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠེ; ནཱ་མཱཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ མ་ཉྙ་ན་ཏྠེ ཙ ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ, ན མ་ཡཾ ནི་དྡྷ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ་སཾ ནོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི’’; ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ན མ་ཡཾ མ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ་སཾ ནོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི’’; ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ, ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ, ཏ་ཝ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ ས་མ་ཎ་གུ་ཎོ, ཡཾ ཏྭཾ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་པི ཨི་མཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨ་མ་ཏ་མི་ཝ ནི་བྦི་ཀཱ་རོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི.
སོ པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ, ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་མཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི – ཨ་ནོ་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་རི་ས་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠི་ནཱ་མ་ས་དྡེ ཨུ་པ་པ་དེ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨ་ཏྠི ནཱ་མ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་མྤི ཨ་ཧཾ ན ས་དྡ་ཧཱ་མི ན མ་རི་ས་ཡཱ་མཱི་ཏི. ཏ་ཏཱ་ཡཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཝ གེ་ཧ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ ཀུ་མྨཱ་སོ ལ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ་ཡ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་དཱ་ཡ་ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཡེ་ན ས་ཀ་པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནནྟི ཡེ་ན ས་ཀ་སྶ པི་ཏུ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ; ཐེ་རོ པི་ཏ་རི པེ་མེ་ནེ་ཝ སུ་བྦ་ཙོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ཐེ་རོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ་པི ས་མཱ་ནོ ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ག་ཧེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནེ་སཾ དོ་མ་ན་སྶཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
༣༣. ཨོ་པུ་ཉྫཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ལི་མྤཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧི་ར་ཉྙནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་རི་སོཏི ནཱ་ཏི་དཱི་གྷོ ནཱ་ཏི་ར་སྶོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པྤ་མཱ་ཎོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ; སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་རོ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ; ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཛྫ སུ་དི་ནྣོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཧི ཨི་ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ.
༣༤. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀཱ་ལཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཏེ ཏཱ་ཏཱཏི དྭེ པུ་ཉྫེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. མཱ་ཏཱུཏི ཛ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ. མ་ཏྟི་ཀནྟི མཱ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ; ཨི་དཾ ཏེ མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཡཱ མཱ་ཏུ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ དི་ནྣ་དྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་དྷ་ནནྟི ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ དྷ་ནཾ ཀི་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྶཱ་པི ཏཱ་ཝ པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་སྶ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་དཾ ཏེ ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ མཱ་ཏུ དྷ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ཏྟི་ཀཾ, ན མ་ཡཱ དི་ནྣཾ, ཏ་ཝ མཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ན ཀ་སི་ཡཱ ན ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་དྷ་ནཾ. ཡཾ ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ཏོ སཱ་མི་ཀ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་བྦཾ ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་དྷ་ནཾ, ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཉྙཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ པི་ཏཱ་མ་ཧནྟི ཡཾ པ་ན ཏེ པི་ཏུ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ. ནི་ཧི་ཏ་ཉྩ པ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཧུ; ཨེ་ཏྠ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧནྟི ཏ་དྡྷི་ཏ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པེ་ཏཱ་མ་ཧ་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ལ་བྦྷཱ ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཏཱ་ཏ, སུ་དི་ནྣ, ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་རི་ཡ་དྡྷ་ཛཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ལ་བྦྷཱ བྷོ་གཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ནཱ་ལ་བྦྷཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ན ཏྭཾ རཱ་ཛ་བྷཱི་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀེ་ཧི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི. ཏཱ་ཏ ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏཱ་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མེ་ན ཨཱ་ཧ, ན ས་མ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན. ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱིཏི ན ས་ཀྐོ་མི. ན ཝི་ས་ཧཱ་མཱིཏི ན་པྤ་ཧོ་མི, ན ས་མ་ཏྠོ་མྷི.
‘‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ ཁོ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ནཱ་ཧ. ནཱ་ཏི་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཡཾ ཏེ མ་ཡི པེ་མཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏཾ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ན ཨ་ཏི་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻཱ་སི; ས་ཙེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ས་ངྒ་ཧཾ མ་ཉྙེ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་དེ་ཧི ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣཱ’’ཏི. ཏེ་ན་ཧཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནནྟི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཏོ-ཨཱ་དེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ས་མཱ་སེ ཙ་སྶ ལོ་པཱ་བྷཱ་ཝོ. བྷ་ཡཾ ཝཱཏི ‘‘ཀི་ནྟི མེ བྷོ་གེ ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ རཱ་ཛཱ་དི་བྷ་ཡཾ; ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི རཱ་ཛཱུ་ཧི ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ‘‘དྷ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཡི་ཉྫ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྤོ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་ཙ་ལ་ནཾ. ལོ་མ་ཧཾ་སོཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷ་ཡེ ལོ་མཱ་ནཾ ཧཾ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་གྒ་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་ར་ཀྑོཏི ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝཱ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཎཾ.
༣༥. ཏེ་ན ཧི ཝ་དྷཱུཏི སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི དྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་དི་སཾ དཱ་ནི པུ་རི་སཱ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི ཝ་དྷཱུ’’ཏི. པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀནྟི པུ་རཱ་ཎཾ དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ པུ་བྦེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ, གེ་ཧ་སི་ཏ་སུ་ཁུ་པ་བྷོ་ག་ས་ཧཱ་ཡི་ཀཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་བྷ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཧཱིཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་དི་སཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ན་ཏྠི. པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ; ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, པཱ་དེ་སུ ཝཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ནཱ་མ ཏཱ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཏ་དཱ ཀི་ར ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རེ་པི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་པི མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛ་ནྟེ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི – ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏེ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ དེ་ཝ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. སཱ ཀ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ན ཁོ ཨ་ཧཾ བྷ་གི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཝ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏཱཏི ནཾ བྷ་གི་ནི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ དཱ་ནི མ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཡོ མཾ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ས་ཡི་ཏ་དཱ་རི་ཀཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ས་མུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏཱ; པ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ ནོ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡི་ཏྠཱཏི མཱ ཨ་མྷེ དྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཉྩ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡི་ཏྠ; ཝི་ཧེ་སཱ ཧེ་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཏཱ་ཏ སུ་དི་ནྣ བཱི་ཛ་ཀ་མྤི དེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི. ས་ཙེ ཏྭཾ ཨ་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་སི, ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏཱ ཧོ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་བཱི་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ དེ་ཧི. མཱ ནོ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ལི་ཙྪ་ཝ་ཡོ ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་སུནྟི མ་ཡ་ཉྷི ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ ག་ཎ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ར་ཛྫེ ཝ་སཱ་མ, ཏེ ཏེ པི་ཏུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་མཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་བྷ་ཝཾ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཀུ་ལ་དྷ་ན་ར་ཀྑ་ཀེ་ན པུ་ཏྟེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རཾ ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻུ་ནྟི, ཏཾ ཏེ མཱ ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་སུཾ, མཱ ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱུ་ཏི.
ཨེ་ཏཾ ཁོ མེ, ཨ་མྨ, ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུནྟི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཧ་མེ་ཝ སཱ་མཱི, ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི. ཏེ མཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶ་ནྟི; ཏེ་ནཱ་ཧཾ ན ལ་ཙྪཱ་མི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ, པུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨོ་ར་མི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མཾ ན་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི.
༣༦. པུ་པྥནྟི ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཧི ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ག་བྦྷ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ པི་ལ༹་ཀཱ ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ‘‘པུ་པྥ’’ནྟི. ཏཾ པ་ན ཡཱ་ཝ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི བ་ཧུ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ དི་ནྣཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཏི་ཊྛ་ཏི, དོ་སེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི; དོ་སེ པ་ན པ་གྒྷ་རི་ཏེ སུ་དྡྷེ ཝ་ཏྠུ་མྷི དི་ནྣཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཁི་པྤཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. པུ་པྥཾ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫཱིཏི པུ་པྥཾ ཨ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི; ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ས་ནྡྷི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཡཱ བཱ་ཧཱ, ཏ་ཏྲ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཊྛ་པི་ཏེ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡིཾ་སུ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་མ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡིཾ་སུ ཝ་ཏ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༢༥). ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ན པ་ཉྙ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཝ་སེ་སེ པ་ཉྩ ཁུ་དྡ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ’’ཏི.
ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶོཏི ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ. ས་ཙེ ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ་པི ན ཀ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་དྡོ་ས་ས་ཉྙཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶོ’’ཏི. པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱིཏི པ་ཝ་ཏྟེ་སི; པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་པི ཧི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཙོ་པ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཉྩེ་ས ག་བྦྷ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏྠ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱིཏི སཱ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཀིཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན, ཙོ་ལ༹་གྒ་ཧ་ཎེ་ན, ཨ་སུ་ཙི་པཱ་ནེ་ན, ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན, རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན, ས་དྡེ་ན, ག་ནྡྷེ་ན. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧ-ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧ-ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི་ཡོ་པི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ན པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏཾ ཨ་སུ་ཙིཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཙོ་ལ༹་ཀེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ པ་ཀྑི་པི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཨེ་ཝཾ ཙོ་ལ༹་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
མི་ག་སི་ངྒ་ཏཱ་པ་ས་སྶ མཱ་ཏཱ མི་གཱི ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེ ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་སྶཱ་ཝཾ པི་ཝི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ མི་ག་སི་ངྒཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་ཙི་པཱ་ནེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་མ་སྶ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ པུ་ཏྟཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ དུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཎྜི་ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ མ་ཡཾ ཨེ་ཏེ་ན, ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེ ཨ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ནཱ་བྷིཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ སཱ་མཾ ཏཱ་པ་ས་དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨེ་ཝཾ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན མ་ཎྜ་བྱ་སྶ ཙ ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ཙ ཝ་ཏྠུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཐཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧོ་ཏི? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ ཨི་ཏྠཱི ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེ པུ་རི་ས་སཾ་ས་གྒཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་ག་ཏཱ་ཝ པུ་རི་སཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ ཝི་ཡ, སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
བ་ལཱ་ཀཱ་སུ པ་ན པུ་རི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏཱ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡེ མེ་གྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡོ་པི ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཀཱ་པི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ གཱ་ཝཱི ཨུ་ས་བྷ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ས་དྡེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
གཱ་ཝཱི ཨེ་ཝ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ས་བྷ་ག་ནྡྷེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ག་ནྡྷེ་ན ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༨).
བྷུ་མྨཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུནྟི ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ར་ཧོ ནཱ་མ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཀུ་བྦ་ཏོ. ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཧི་སྶ ཏཾ པཱ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཐ་ཉྙཱ་པི པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནི་ཡོ དེ་ཝ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དཱུ ས་ཀ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ནི་སྶི་ཏཱ བྷུ་མྨཱ དེ་ཝཱ ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་དྡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་པི དེ་ཝཱ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་སུཾ. ཀི་ནྟི? ནི་ར་བྦུ་དོ ཝ་ཏ, བྷོ…པེ… ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་སྶོ་སུཾ; ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ ཙ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨ་སྶོ་སུཾ; སུ་ཏྭཱ ཙ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི་ཧ ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན སུ་དི་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་ན. ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ. ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪཱིཏི ཨ་བྷི་ཨུ་གྒ་ཙྪི ཨ་བྦྷུ་ཊྛཱ་སི ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་མ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སཾ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟཾ ཛ་ནེ་སི. བཱི་ཛ་ཀོ་ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སཱུཏི ན ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མཾ ཀཱ་ཏུ་མ་དཾ་སུ, ‘‘བཱི་ཛ་ཀ་མྤི དེ་ཧཱི’’ཏི མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ‘‘བཱི་ཛ་ཀོ ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ‘‘བཱི་ཛ་ཀོ’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. པུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི་སྶ ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི བཱི་ཛ་ཀ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཀ་མཱ་ཏ་ར་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བཱི་ཛ་ཀ་སྶ ཀི་ར ས་ཏྟ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ སོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི.
༣༧. ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ས་ཕ་ལཱ ཨ་ཧོ་སི. པི་ཏཱ པ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་དི་ནྣ་སྶ་ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧུ་དེ་ཝཱཏི ཨ་ཧུ ཨེ་ཝ, ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀོ པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པོ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. སོ ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ཀ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་རཱུ་པཾ ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཏ ཨ་ལཱ་བྷཱ; ཡེ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷཱ ནཱ་མ, ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ, ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱཏི ཡེ་པི མེ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ པ་བྦ་ཛྫ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ན་གུ་ཎཱ, ཏེ་པི ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ལཱ་བྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་མ་ལཱི་ན་ཏྟཱ. དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེཏི ཨི་དཾ སཱ་ས་ནཾ ལ་དྡྷ་མྤི མེ དུ་ལླ་དྡྷཾ. ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་མ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཀི་སོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་ནུ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ. ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ. དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོཏི པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སི་རཱ་ཛཱ་ལེ་ནེ་ཝ ས་ནྠ་རི་ཏ་ག་ཏྟོ. ཨ་ནྟོ་མ་ནོཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་བྦེ་པི ཨ་ནྟོ་མ་ནཱ་ཡེ་ཝ. ལཱི་ན་མ་ནོཏི ཨུ་དྡེ་སེ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎེ ཙ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལཱི་ནོ ས་ངྐུ་ཙི་ཏོ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི ལཱི་ན་མ་ནོ. དུ་ཀྑཱིཏི ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑཱི. དུ་མྨ་ནོཏི དོ་སེ་ན དུ་ཊྛ་མ་ནོ, ཝི་རཱུ་པ་མ་ནོ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ. པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ཧ་ཙྪི་ནྣོ ཝི་ཡ ག་དྲ་བྷོ ཏཾ ཏཾ ཙི་ནྟ་ཡི.
༣༨. ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཾ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་པ་པ་ཉྩེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཡ་སྶ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ཀ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ. པཱི་ཎི་ནྡྲི་ཡོཏི པ་སཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ས་མྤུ་ཎྞ་ཏྟཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡོ. སོ དཱ་ནི ཏྭནྟི ཨེ་ཏྠ དཱ་ནཱིཏི ནི་པཱ་ཏོ, སོ པ་ན ཏྭ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཙྩི་ནོ ཏྭནྟི ཀ་ཙྩི ནུ ཏྭཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ; གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་ཏོ་ཝ ཨ་ཧ་ནྟི. ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏནྟི མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝི་ཡ མེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ལ་ཉྷི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་དི་ནྣ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་དི་ནྣ, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ལཾ ས་མ་ཏྠཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ; པ་ཊི་བ་ལཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏྭནྟི ཨཱ་དི་མྷི ཡེ་ན པཱ་པེ་ན ཏྭཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ, ཏཾ ཏེ པཱ་པཾ ཨ་ལཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱ ‘‘ན་ནུ ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ན་ནཱུཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝི་རཱ་ག་ཏྠཱ་ཡ. ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ནོ རཱ་གེ་ན ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཨི་མཾ མེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ ས་བྦ་བྷ་ཝ་བྷོ་གེ་སུ ཝི་ར་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ནོ ར་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནོ སཾ་ཡོ་གཱ་ཡཱཏི ན སཾ་ཡུ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ནོ་ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡཱཏི ན ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.
ཏ་ཏྠ ནཱ་མ ཏྭནྟི ཏ་སྨིཾ ནཱ་མ ཏྭཾ. ས་རཱ་གཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་སྶ་སཱིཏི ས་ཧ རཱ་གེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་སྶ་སི ཀ་པྤེ་སྶ་སི པ་ཀ་པྤེ་སྶ་སི; ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཝཱ་ཡ་མི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པུ་ན རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་དཱི་ནི ན་ཝ པ་དཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་ཙྩ རཱ་གོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ མཱ་ན་མ་ད-པུ་རི་ས་མ་དཱ་ད་ཡོ མ་དཱ ནི་མྨ་དཱ ཨ་མ་དཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦཱ་པི ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ ཝི་ན་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ཡཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པི་པཱ་ས་ཝི་ན་ཡོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ལ་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚུ་པ་ཙྪེ་དོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་སོ ཏ་ཎྷཱ ཁ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཡོ་ནི་ཡོ, པ་ཉྩ ག་ཏི་ཡོ, ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ, ན་ཝ ཙ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ, ཨ་པ་རཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝི་ན་ན་ཏོ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཏོ ཝཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ནི་སྶ་ཊཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱཏི ས་བྦཱ་ས་མྤི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ པ་རི་ཉྙཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ་ནནྟི ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་མེ ཝཱ པཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་ནཾ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནནྟི ཀཱ་མུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ནཾ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ. ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་དཱ་ཧཱ་ནཾ. ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་ཀ་རོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. ས་བྦ་པ་ཋ་མེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀོ མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནེ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོཏི ན ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྩ པ་སཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་སཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁྭེ་ཏནྟི ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱཏི པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡེ མ་གྒེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི – ‘‘ཨཱི་དི་སེ་པི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ མ་ཡཾ པ་ས་ནྣཱ, ཡ་ཏྠེ་ཝཾ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ཡེ པ་ན མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ སི་ནེ་རུ ཝི་ཡ ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཙ་ལོ པ་སཱ་དོ ཨཱི་དི་སེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨི་ཏོ ཝཱ དཱ་རུ་ཎ་ཏ་རེ་ཧི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི.
༣༩. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡིཾ་སུ. ཨཱ་རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ ནེ་ཝ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ན བྷེ་ད་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ན ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ཝ་ཎྞ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ, ན ཀ་ལི་སཱ་ས་ནཱ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ནཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཾ ན ད་སྶ་ཏི, ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སྶ་ཏི ན’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨི་མཾ སཱ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་བྦུ་དཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ཏི, ཝེ་ལཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨཱ་ཎཾ ཋ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དི་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ནི་དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ‘‘ག་ཎྷཱ་ཐ ན’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤེ་ཏི, པ་ཀ་རོ་ཏི ཙ ནཾ ཀ་ཏྟུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཝཱ; ཏ་སྨཱ ནི་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱཏི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ག་ར་ཧི ནི་ནྡི; ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ བྷ་ཎ་ནྟེ་སུ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀ་རཾ པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ གོ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡེ་ན ཝཱ ག་ནྠེ་ན ཝཱ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི ཨཱི་དི་སཾ པུ་གྒ་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་པི པེ་ས་ལཾ གུ་ཎ་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ གུ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ག་ར་ཧ་ཏི ཨེ་ཝ, པ་སཾ་སི་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་སཾ་ས་ཏི ཨེ་ཝ, ཨ་ཡ་ཉྩ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦོ; ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏོ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡ་དི་དཾ ཏ་ཡཱ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཏུ་ཙྪ་མ་ནུ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཝཱ ན ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཏེ་སཾ ཚ་ཝིཾ ཚཱ་ཡཾ སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝཾ ན ཨ་ནྭེ་ཏི ནཱ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ, ཏེ་སཾ ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ལོ་མཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ. ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, པ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་དི་སཾ པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ས་དི་སཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་མེ་ཝ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ, ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཎ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ན ཧི ས་མ་ཎཱ ཡཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཉྩེ་ཏཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཏེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཀ་ཏཾ…པེ… ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མཱཏི ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཀིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ར་ཏོ ‘‘ན་ནུ མ་ཡཱ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཡཾ ཏེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཝི་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ད་ཡཱ་ལུ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སུ་དི་ནྣཾ པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟོ ‘‘ཝ་རཾ ཏེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་སུ སཱི་གྷཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ. གྷོ་རཾ ཙ་ཎྜ་མ་སྶ ཝི་ས་ནྟི གྷོ་ར་ཝི་སོ, ཏ་སྶ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སྶ གྷོ་ར་ཝི་ས་སྶ. ‘‘པ་ཀྑི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཝ་ར’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱི་དི་ས་སྶ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སྶ གྷོ་ར་ཝི་ས་སྶ མུ་ཁེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་རཾ པ་ཀྑི་ཏྟཾ; ས་ཙེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝ་རཾ སི་ཡཱ; སུ་ནྡ་རཾ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཏྭེ་ཝཱཏི ན ཏུ ཨེ་ཝ ཝ་རཾ ན སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝ ན སཱ་དྷུ་མེ་ཝ ན སུ་ཊྛུ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་སྶཱཏི ཀཱ་ལ༹་ས་པྤ་སྶ. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱཏི ཨ་ངྒཱ་ར་པུ་ཎྞ་ཀཱུ་པེ, ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སི་མྷི ཝཱ. ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡཱཏི པ་དི་ཏྟཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཨ་གྒི་ཝ་ཎྞཱ་ཡ. ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩི་ཡོ མུ་ཙྩ་ནྟི་ཡཱ. ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་པྤ་བྷཱ་ཡ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཧི ཛཱ་ལཱ་ཧི ཨེ་ཀ་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཡཾ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ར’’ནྟི ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ, ཀ་ཏ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཙེ? མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སོ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཨི་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ ཁོ…པེ… ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཡཾ ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པ་ཀྑི་པ་ནཾ, ཨི་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ ཏཾ ག་ར་ཧི, ན ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ག་མཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ ཏྭནྟི ཏ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀ་མྨེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫེ ས་མཱ་ནེ་པི ཏྭཾ. ཡཾ ཏྭནྟི ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ཧཱི་ལ༹་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏྭནྟི ཏཾ-ས་དྡ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ; དྭཱི་ཧི་པི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧཱི་ལི༹་ཏ་མ་ཝ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་དྡྷ་མྨནྟི ཨ་ས་ཏཾ ནཱི་ཙ་ཛ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ; ཏེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མ་དྷ་མྨནྟི གཱ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ; གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ས་ལ་དྷ་མྨནྟི པཱ་པ་དྷ་མྨེ ཝ་ས་ནྟི པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝ་ས་ལཱ, ཏེ་སཾ ཝ་ས་ལཱ་ནཾ ཧཱི་ན་པུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ, ཝ་ས་ལཾ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀཾ དྷ་མྨཾ. དུ་ཊྛུ་ལླནྟི དུ་ཊྛུ ཙ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་སི་ཏཾ ཐཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་སུ་ཁུ་མཾ, ཨ་ནི་པུ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀནྟི ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ནྟི་ཀཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀོ, ཏཾ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀཾ. ར་ཧ་སྶནྟི ར་ཧོ་བྷ་ཝཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི དྷ་མྨོ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨཱ་ཝི ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡེ ཀཱ་ཏུཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ར་ཧ་སྶ’’ནྟི. དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, དྭ་ཡཾ དྭ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ད་ཡཾ ད་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ནཱ་མ ཏྭ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶ་སི ནཱ་མཱ’’ཏི.
བ་ཧཱུ་ནཾ ཁོ…པེ… ཨཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ངྒ་མོཏི སཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཏྭཾ བ་ཧཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ, ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཀ་ར་ཎ་ཏོ; པུ་བྦ་ངྒ་མོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ; དྭཱ་རཾ་ད་དོ, ཨུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་ཉྷི ལེ་སཾ ལ་དྡྷཱ ཏ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ བ་ཧཱུ པུ་གྒ་ལཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ཀྐ་ཊི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མེ་ཧི ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ཧི, བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡ…པེ… ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱཏི དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ནི་ནྡཾ ག་ར་ཧཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟཱ དུ་བྦྷ་ར་ཏ་ཉྩེ་ཝ དུ་པྤོ་ས་ཏ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ‘‘དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ, དུ་པྤོ་ས་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཾ སི་ནེ་རུ་པྤ་མཱ་ཎེ་པི ཙ པ་ཙྩ་ཡེ ལ་དྡྷཱ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ‘‘མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀོ་ས་ཛྫཱ་ནུ་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ‘‘ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ, ཙེ་ཝ ཀོ་ས་ཛྫ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱཏི སུ་བྷ་ར་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ སུ་བྷ་རོ ཧོ་ཏི སུ་པོ་སོ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཾ ནི་ཏྟ་ཎྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨི་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ-ཡ་ཐཱ་བ་ལ-ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཏི་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་རོ ‘‘སུ་བྷ་ར་ཏཱ ཙེ་ཝ སུ་པོ་ས་ཏཱ ཙ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ནི་དྡྷུ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་རོ ‘‘ས་ལླེ་ཁོ ཙ དྷུ་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཨ་པྤཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཙ པཱ་སཱ་དི་ཀ་སྶ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ས་ནྟ་སྶ སཱ་རུ་པྤ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་རོ ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ཙ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ, ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ཡ, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་རོ ‘‘ཨ་པ་ཙ་ཡོ ཙེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མི་ཀནྟི ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཾ ཨི་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉྩ. ཡོ ཝཱ ཨ་ཡཾ སུ་བྷ་ར་ཏཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉྩ སཾ་ཝ་ར་པྤ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ པཱ་ལི༹་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཀུ་སུ་མ་མཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ, ར་ཏ་ན་དཱ་མཾ ས་ཛྫེ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཙ ཡེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཏེ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ན ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ཡེ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏཱ ཏེ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི-ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི-སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་སུ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་པི ས་གྒ་མ་གྒེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟོ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཏེ་ན སུ་དི་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. སི་ཀྑཱ་པ་དནྟི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི སི་ཀྑཱ, པ་ཛྫ་ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཏི པ་དཾ, སི་ཀྑཱ་ཡ པ་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ; སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལཾ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཝ་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཝ་རོ ཧི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ སི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཏྟཱ ཨི་དྷ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ན་མྤི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི ཡོ ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ པ་ད་ཀཱ་ཡོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀཱ་ཡོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ དྷ་མྨ་པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀོ པ་དེ་སོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ད་ས་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ད་ས ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡེ ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ག་མྨ ཨཱ་ར་བྦྷ, ད་ས་ནྣཾ ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ད་ས ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ཊྛུ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘སུ་ཊྛུ དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ‘‘སུ་ཊྛུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཡོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷ་སྶ ‘‘སུ་ཊྛུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི མ་མ ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི, ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ན བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ངྒྷ་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ; ས་ཧ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱཏི དུ་མྨ་ངྐཱུ ནཱ་མ དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལཱ; ཡེ མ་ངྐུ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི དུ་ཀྑེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ན ལ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ; ཏེ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ས་ཏི ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ, ཀིཾ སུ་ཏཾ – ཀིཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ; ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ནི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་ངྒྷཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ནྟི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ས་ཏི ཏེ ས་ངྒྷོ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན ནི་གྒ་ཧེ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི པེ་ས་ལཱ་ནཾ པི་ཡ་སཱི་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. པི་ཡ་སཱི་ལཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝེ་ལཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ གྷ་ཊ་མཱ་ནཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི, ས་ནྡི་ཊྛ་མཱ་ནཱ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝེ་ལཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཉ་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ གྷ་ཊ་མཱ་ནཱ ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ས་ནྡི་ཊྛ་མཱ་ནཱ ན ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ནེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡོ ཝཱ དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ, སྭེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ. དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སཱ་མ་གྒཱི ན ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནེ་ཀ་གྒཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. དུ་སྶཱི་ལེ་སུ པ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ས་བྦོ་པི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ‘‘པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏེ་ན ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏྟ་བྦཱ པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར-ད་ཎྜ་པྤ་ཧཱ་ར-ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་ད-པཱ་ད་ཙྪེ་ད-ཨ་ཀི་ཏྟི-ཨ་ཡ་ས་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པི་དྷཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒ་ཐ་ཀ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏེ་ན ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ན་ར་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཏྟ་བྦཱ དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ པ་སཱ་དཱ་ཡཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཝཱ ཡེ་པི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ ‘‘ཡཱ་ནི ཝ་ཏ ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ར་ཛྫ་ན-དུ་སྶ་ན-མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཏེ་ཧི ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་ཀཱ ཝི་ར་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, དུ་ཀྐ་རཾ ཝ་ཏ ཀ་རོ་ནྟི, བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི པ་སཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ པོ་ཏྠ་ཀཾ དི་སྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ-ཏི་ཝེ་དཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ པ་སཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི.
པ་ས་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཡེ་པི སཱ་ས་ནེ པ་ས་ནྣཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏེ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻཱ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ནོ, ཡེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ནྟཱི’’ཏི བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ པ་སཱི་ད་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ས་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི.
ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱཏི ཏི་ཝི་དྷོ ས་དྡྷ་མྨོ – པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ, ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ’’ ནཱ་མ. ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་གུ་ཎཱ, ཙུ་དྡ་ས ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི, དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི, སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ’’ ནཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨོ’’ ནཱ་མ. སོ ས་བྦོ་པི ཡ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཉྩ ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒ་ཉྩ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ’’ཏི.
ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་ཏི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ ཙ ས་མ་ཐ་ཝི་ན་ཡོ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ཝི་ན་ཡོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ སཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཋ་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི, ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཡཾ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ ཏཾ ས་ངྒྷ་ཕཱ་སུ, ཡཾ ས་ངྒྷ་ཕཱ་སུ ཏཾ དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑ་ལི་ཀ་ན་ཡཾ; ཡཾ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ ཏཾ ས་ངྒྷ་ཕཱ་སུ, ཡཾ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ ཏཾ དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་མཱུ་ལི་ཀཾ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༣༣༤) –
‘‘ཨ་ཏྠ་ས་ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ཏཾ, དྭེ ཙ ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཀ་ར་ཎེ’’ཏི.
ཏཾ ས་བྦཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཡ་སྨཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པ་ན མ་ཡཱ ཨི་ཏི ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ་ནི་སཾ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ ཙ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཐ ཙ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐ ཙ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཝཱ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ན་ཡ་ན་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ཙ ས་དྡོ, ཏེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་ནཱི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཀྐ་ཊཱི་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཙ, ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
མ་ཀྐ་ཊཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༤༠. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – མ་ཀྐ་ཊིཾ ཨཱ་མི་སེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཙི་ཏྟཱ བ་ཧཱུ མི་ག་མོ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མ་ཀྐ་ཊཱ་ད་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ པ་དྷཱ་ནཱ་གཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྲ ཨེ་ཀཾ མ་ཀྐ་ཊིཾ ཨཱ་མི་སེ་ན ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ, ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི པ་ཙུ་ར་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནོ ཧོ་ཏི; པ་ཙུ་ར་ཏྠེ ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཀོ བྷི་ཀྑུ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ’’ཏི. ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཏཱ་དི་ས་ཉྙེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སཱ མ་ཀྐ་ཊཱི ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ ཏེ་ས་མྤི ཏཾ ཝི་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི.
ཚེ་པྤནྟི ན་ངྒུ་ཊྛཾ. ཨོ་ཌྜཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཋ་པེ་སི. ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ཡེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ མེ་ཐུ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཏེ ཛཱ་ན་ནྟི ཏཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡ་སྶཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ལཱི་ཡིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨ་ཙྪིཾ་སུ.
༤༡. ས་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ས་ཧོ་ཌྜྷ་གྒ་ཧི་ཏོ ཙོ་རོ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཙོ་དི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀིཾ ཝཱ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ས་ཙྩཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝུ་སོ ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ, ན་ནུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཧི ད་སྶ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎ་མྤི ཨཱ་མ་ས་ན་མྤི ཕུ་ས་ན་མྤི གྷ་ཊྚ་ན་མྤི དུ་ཊྛུ་ལླ་མེ་ཝ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཏཾ ས་བྦཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་མེ་ཝ. ཀོ ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ? ཨ་ལེ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཏྭཾ ལེ་སཾ ཨོ་ཌྜེ་སཱི་ཏི.
༤༢. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ – ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ ནཱ་མ. སེ་སཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ རུ་ནྡྷ་ནྟཱི དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟཱི སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ནྡ་མཱ་ནཱ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ ཨ་ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སི་ཐི་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི མོ་ཙེ་ནྟཱི དྭཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཝི་ཡ. ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ་ཡ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ན ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ག་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཡ་སྨཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ; ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི རུ་ནྡྷ་ནྟཱི དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟཱི སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ནྡ་མཱ་ནཱ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫི.
ཨེ་ཝཾ དྭེ་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཙ ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི.
མ་ཀྐ་ཊཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ནྠ་ཏ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣-༤༤. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཝཱ་སི་ནོ. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱཏི ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ. སཱ་ས་ནེ ཀི་ར ཡོ ཡོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨ་བྦུ་ད་མུ་པྤ་ཛྫི, ས་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་པི ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀེ པ་ཀྑེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་སུཾ. ཨི་མེ་པི ཏེ་སཾ ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ…པེ… མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝིཾ་སཱུ་ཏི.
ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཝི་ཀྑེ་པོ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྠཾ. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ, ཏེ་ན ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན, རཱ་ཛ་ད་ཎྜ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཏི་ཝི་ནཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ པ་ན ཨཱ་རོ་གྱ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ རོ་གོ ཨེ་ཝ རོ་ག་བྱ་ས་ནཾ. སོ ཧི ཨཱ་རོ་གྱཾ བྱ་ས་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ. རོ་གོ་ཝ བྱ་ས་ནཾ རོ་ག་བྱ་ས་ནཾ, ཏེ་ན རོ་ག་བྱ་ས་ནེ་ན. ཕུ་ཊྛཱཏི ཨ་དྷི་པ་ནྣཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བུ་དྡྷ་ག་ར་ཧི་ནོཏི བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཾ ན བུ་དྡྷཾ ག་ར་ཧཱ་མ, ན བུ་དྡྷ་སྶ དོ་སཾ དེ་མ. ན དྷ་མྨ་ག་ར་ཧི་ནོ, ན ས་ངྒྷ་ག་ར་ཧི་ནོ. ཨ་ཏྟ་ག་ར་ཧི་ནོ མ་ཡནྟི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ མ་ཡཾ ག་ར་ཧཱ་མ, ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་སཾ དེ་མ. ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱཏི ནི་སྶི་རི་ཀཱ. ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱཏི པ་རི་ཏྟ་པུ་ཉྙཱ. ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཡེ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པ་སྶ་ཀཱ; ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་པ་སྶ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟནྟི ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦཾ པུ་བྦ་ར་ཏྟཾ, ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རཾ ཨ་པ་ར་ར་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནནྟི བོ་དྷི་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མཱཏི གི་ཧི་པ་ལི་བོ་དྷཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཏྟེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཀི་ཙྩཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མ.
ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོཏི ཐེ་རོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་དཾ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ག་ཛྫི་ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་མེ ཨཱི་དི་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, སཱ་དྷཱུ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ་སྶ ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་སྨཱ ‘‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཝ་ཀཱ་སོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝཱ…པེ… ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ‘‘ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི ཡཱ་ཙ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ན ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
སོ ཨཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཡ་དི ཧི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, སཱ་ས་ནེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ན ཋི་ཏོ ས་གཱ་ར་ཝོ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་ཉྩ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སོ ཨཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. སོ ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ ས་ཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི.
ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ
༤༥. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཡོ པ་ནཱ་ཏི, ཡོ ཡཱ་དི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ས་ཀ་ལེ ཙ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཀོ་ས་ལླཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ –
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཉྷི ཝི་ན་ཡཾ, མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ;
ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་སུཾ, དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ པུ་རཱ.
ཀ་ཏ་མཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ? སུ་ཏྟཾ, སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ནྟི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པ་དེ་ན ར་སེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ’’ཏི, ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པ་དནྟི སུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ར་སོཏི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་སོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟཾནཱ་མ ས་ཀ་ལེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ པཱ་ལི༹.
སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ; ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ – ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ‘ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏཾ ཙེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི; ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ‘ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏཾ ཙེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི; ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏི. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ‘ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཙེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི; ཏཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ‘ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཙེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི; ཏཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥).
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏ་ནྟི.
ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི ནཱ་མ སུ་ཏྟ-སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ-ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཐ་ནཾ.
ཨ་པི་ཙ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ ས་བྦོ་པི ཐེ་ར་ཝཱ་དོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི’’ ནཱ་མ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ན ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠེ་ན པཱ་ལི༹ཾ, པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ས་མེ་ཏི ཙ, ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ནེ་ཝ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ན ས་མེ་ཏི, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི ནཱ་མ ས་བྦ་དུ་བྦ་ལཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ་པི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ས་མེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་རོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་ཏོ ཧི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ.
སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་མྤི སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཾ ས་མེ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཧི སུ་ཏྟ་མེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. སུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་ས་དི་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་དི་སཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཀ་ཙྪ་ནྟི, ས་ཀ་ཝཱ་དཱི སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ར་ཝཱ་དཱི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ. ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཁེ་པཾ ཝཱ ག་ར་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ; སུ་ཏྟ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཏེ་ཧི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཁེ་པཾ ཝཱ ག་ར་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟོ ཨ་ས་མེ་ནྟོ ཙ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ; སུ་ཏྟ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ. ཏེ་ཧི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཁེ་པཾ ཝཱ ག་ར་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཏྟ་སྨིཾ ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ སུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི ན ས་མེ་ཏི, བཱ་ཧི་ར་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏི སི་ལོ་ཀོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་སུ་ཏྟཾ གུ་ལ༹ྷ་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་གུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་ཝེ་ད་ལླཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ སུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་སུ་ཏྟཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཏ་ར་ནྟཾ ས་མེ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ སུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་སུ་ཏྟཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཏ་ར་ནྟཾ ས་མེ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ས་མེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦོ; ཨི་ཏ་རོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ བ་ལི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ ཁེ་པོ ཝཱ ག་ར་ཧཱ ཝཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི. སུ་ཏྟེ ཙ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཙ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧུཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི, པ་རོ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧུཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ དྭི་ནྣ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ན་ཡ་ཉྷི པ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ རུ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, གཱ་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་རོ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི. སུ་ཏྟེ ཙ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཙ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཡཾ བ་ཧཱུ་ཧི སུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་རོ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་རོ བ་ཧཱུ་ཧི སུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ དྭི་ནྣ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་པྤི་ཡེ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ; ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་དེ ཙ, ལ་ཧུ་ཀ་ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་དེ ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་དེ ཙཱ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ནཱ་ནཾ, ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡེ ནཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡོ སུ་ཏྟ-སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏཱི་སུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ་དེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་སོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན སུ་ཏྟཾ ན ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཏྟ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ས་ཀ་ལེ ཙ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཀོ་ས་ལླཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝི་ན་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏཱི་ཎི ཧི ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ‘‘སུ་ཏྟ་ཉྩ་སྶ སྭཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ཝི་ན་ཡེ ཁོ པ་ན ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཧཱི་རོ’’ཏི ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ ཁོ པ་ན་སྶ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ. ཏ་ཉྩ་སྶ སྭཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ ཨཱ་ག་ཏཾ. སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་གུ་ཎཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ. སུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོཏི པཱ་ལི༹་ཏོ ཙ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ངྑ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ.
ཝི་ན་ཡེ ཁོ པ་ན ཋི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡེ ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ལ་ཛྫཱི ཧི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་པི ས་མཱ་ནོ ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ནྟིཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་མྤི ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ལ་ཛྫཱི པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ཏ་ནྟིཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་མེ་ཝ ཙ དཱི་པེ་ཏི, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ལ་ཛྫཱི ར་ཀྑི་སྶ་ཏི, ལ་ཛྫཱི ར་ཀྑི་སྶ་ཏི, ལ་ཛྫཱི ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ ལ་ཛྫཱི, སོ ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ན་ཡེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི. ཨ་སཾ་ཧཱི་རོཏི སཾ་ཧཱི་རོ ནཱ་མ ཡོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝཱ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ ཝཱ པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཏྠུ་ན་ཏི ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི ས་ནྟི་ཊྛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི; ཡཾ ཡཾ པ་རེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏཾ ཏཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་ཀ་ཝཱ་དཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ར་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝཱ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡེ་ན ཝཱ པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཝི་ཏྠུ་ན་ཏི ན ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མཾ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ ཝ་དཱ་མ; ཨེ་ཝཾ ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི; ཡ་མྷི པཱ་ལི༹ ཙ པཱ་ལི༹་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཱ ཝི་ཡ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨ་སཾ་ཧཱི་རོ’’ཏི.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ ཁོ པ་ན་སྶ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཐེ་ར་པ་ར་མྤ་རཱ ཝཾ་ས་པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་སྶ སུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ; ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨུ་ཛྫ་ལི་ཏ་པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ; ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་སུ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཎྷི, སོ ཨ་སུ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ངྒཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱི་ཏི པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཎྷི, དཱ་ས་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ, སོ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ དཱ་ས་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ, སི་གྒ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ སོ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ, མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ སི་གྒ་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ་ཎྜ་ཝ་ཛྫི་ཏྠེ་ར་སྶ ཙཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ངྒཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ དྭེ ཏ་ཡོ པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་པ་ཙྪི་མེ་ན ཧི ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ པཱ་ལི༹་ཉྩ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན ཏཱི་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙ ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཝ་ཏྠུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ཧི ‘‘ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ན་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ; ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༧) ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི. སོ ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི.
མཱ་ཏི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༢) ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ‘‘ཨ་ཀྑ་ཡི་ཏེ ས་རཱི་རེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཁ་ཡི་ཏེ ས་རཱི་རེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༩ ཨཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི, སོ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏོ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི.
ཏི་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ཏི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཏི་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་སྶ་ཏི, སོ ཏ་ཏོ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི.
ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ‘‘པ་ཊི་ལཱ་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༥༥) ཨེ་ཝཾ ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟ་རེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཏཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ན མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ན མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ, ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི.
ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་མཱ་ནི ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡོ, བུ་དྡྷེ་ན ས་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཙེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀུ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀོ་ཙི ཀ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ; ཏེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སཱ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི ཙེ, ‘‘དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཙེ, ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི, ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ན ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ན སུ་ཁུ་མཱ ཙི་ཏྟ་ལ་ཧུ་ཀཱ. ཏེ སུ་ཁུ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སུ་ཁུ་མེ་ན ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་ཙ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ དྷ་ར་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཙྪཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ སོ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སུ་ཏྟ་ཏོ ན་ཡ་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘ས་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’ཏི མཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ནེ་ན སོ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ བྷ་ཎ་ཏི ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ཏྠི, ས་དྡྷིཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏ་བྦོ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ས་ཧ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྠེ་རོ ག་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑོ, ཏཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་པི ‘‘ས་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪི་ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ ས་དྡྷིཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྠེ་རོ་པི ན་ཏྠི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏ་བྦོ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ད་ཧ་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་པི ‘‘ས་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪི་ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ ད་ཧ་ར་སྶཱ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་ནཱ་པི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་སཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. དུ་ལླ་བྷོ ཧི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ, ཏ་ཏོ དུ་ལླ་བྷ་ཏ་རཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ཏཱ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཏ་སྶ ཨ་རོ་གཾ སཱི་ལཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ གྷ་ཊ་ཡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཀཱི་དི་སཱ ཏེ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
ཡ་སྶ པ་ན སཱི་ལཾ བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན གྷ་ཊ་ཡ་ཏི, པ་ཏོ་དཱ་བྷི་ཏུ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སོ ཨཱ་ག་ཏོ ‘‘ཀཱ ཏེ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ར་ཧོ ནཱ་མ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཀུ་བྦ་ཏོ. ས་བྦ་པ་ཋ་མ་ཉྷི པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཉྙཱ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནི ཏ་ཝ སོ་ཏྠིཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ
ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀ་ཐཱ.
བྷི་ཀྑུ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡོ པ་ནཱ་ཏི ཡོ ཡཱ་དི་སོཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཡོ པ་ནཱཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་པ་དཾ; ཡོ ཡཱ་དི་སོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ཛ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ པ་ནཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ; ཡོཏི ཨ་ཏྠ་པ་དཾ; ཏ་ཉྩ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན པུ་གྒ་ལཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན པུ་གྒ་ལ་དཱི་པ་ཀཾ ཡོ ས་དྡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡོ པ་ནཱཏི ཡོ ཡོ་ཀོ་ཙཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡོ ཡོ་ཀོ་ཙི ནཱ་མ, སོ ཨ་ཝ་སྶཾ ལི་ངྒ-ཡུ་ཏྟ-ཛཱ་ཏི-ནཱ་མ-གོ་ཏྟ-སཱི་ལ-ཝི་ཧཱ་ར-གོ་ཙ་ར་ཝ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཏཾ པ་བྷེ་དཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ་དི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་དི་སོཏི ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་དི་སོ ཝཱ ཏཱ་དི་སོ ཝཱ ཧོ་ཏུ; དཱི་གྷོ ཝཱ ར་སྶོ ཝཱ ཀཱ་ལོ༹ ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏོ ཝཱ མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝི ཝཱ ཀི་སོ ཝཱ ཐཱུ་ལོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཡུ་ཏྟོཏི ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ; ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཝཱ་ས་དྷུ་ར་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཛ་ཙྩོཏི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡཾ་ཛ་ཙྩོ ཝཱ ཏཾ་ཛ་ཙྩོ ཝཱ ཧོ་ཏུ; ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཝེ་སྶོ ཝཱ སུ་དྡོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ནཱ་མོཏི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ནཱ་མོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ; བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་གོ་ཏྟོཏི གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་གོ་ཏྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་གོ་ཏྟོ ཝཱ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ གོ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏུ; ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ཝཱ ཝཱ་སི་ཊྛོ ཝཱ ཀོ་སི་ཡོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་སཱི་ལོཏི སཱི་ལེ་སུ ཡ་ཐཱ་སཱི་ལོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་སཱི་ལོ ཝཱ ཧོ་ཏུ; ན་ཝ་ཀ་མྨ་སཱི་ལོ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་སཱི་ལོ ཝཱ ཝཱ་ས་དྷུ་ར་སཱི་ལོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཝི་ཧཱ་རེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཝཱ ཧོ་ཏུ; ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཝི་ཧཱ་རཱི ཝཱ ཝཱ་ས་དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རཱི ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་གོ་ཙ་རོཏི གོ་ཙ་རེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏུ; ན་ཝ་ཀ་མྨ་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་གོ་ཙ་རོ ཝཱ ཝཱ་ས་དྷུ་ར་གོ་ཙ་རོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་རོ ཝཱཏི ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷཱ་དཱི་སུ ཡོ ཝཱ སོ ཝཱ ཧོ་ཏུ; པ་རི་པུ་ཎྞ་ད་ས་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡ ཐེ་རོ ཝཱ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡ ན་ཝོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦོ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི.
བྷི་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སེ བྷི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑ་ཀོ; ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཡཱ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ ནཱ་མ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི ཨ་པྤཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ ཧི་ཏྭཱ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ; པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. ཨ་གྒྷ་ཕ་སྶ་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཾ པ་ཊཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཀ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན ཨ་གྒྷ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀོ་པི ཧི པ་ཊོ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྣོ བྷི་ནྣ་གྒྷོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་གྒྷ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མྤི ན ཨ་གྒྷ་ཏི. སུ་ཏྟ་སཾ་སི་བྦ་ནེ་ན ཕ་སྶ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶོ་པི ཧི པ་ཊོ སུ་ཏྟེ་ཧི སཾ་སི་བྦི་ཏོ བྷི་ནྣ་ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཁ་ར་ས་མྥ་སྶ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སཱུ་ཙི་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་པི ཧི པ་ཊོ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱུ་ཙི་མ་ལེ་ན, ཧ་ཏྠ་སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀཱ་ཧི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ར་ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཙ བྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི; པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. གི་ཧི་ཝ་ཏྠ་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ་ཏི བྷི་ཀྑུ.
ས་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་དི་མྷི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ སཱ་མ་ཎེ་རེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ་སྶཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ་པི ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༩༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་མྦྷ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ དྷ་མྨི་ཀཱ པ་ཊི་ཉྙཱ. ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་པི པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ‘‘མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ པ་ཏྟོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ར་ཏྟ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ནྟ་ར་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་གྷོ་སཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཧི, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ས་ཧེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ རུ་ཧ་ཏི. བྷ་ཎྜུ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ས་ནོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་མཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཨཱ་ས་ཏྟ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟོ –
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;
པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི ས་རཱི་རེ པ་ཊི་མུ་ཀྐེ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་ཊྛི་ཝ་སྶི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣོ བུ་དྡྷཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ བུ་དྡྷུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཙ ས་ཧ་སྶུ་པ་རི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཏཱི་ཎི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ; སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་ཏྠེ་རཱ, ཡ་སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ, ཏིཾ་ས བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡཱ, ས་ཧ་སྶ་པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལཱ, ས་དྡྷིཾ དྭཱི་ཧི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, ཨེ་ཀོ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཏྠེ་རོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཏཱི་ཎི ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶ་ཉྩ, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ པུ་ནཱ་པ་རེ;