༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༥. ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཀོ་སོ ནཱ་མ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་ཀཱ་སོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྭཱ་ར་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཀ་ཝཱ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཝཱ་ཊཾ ནཱ་མ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠ་མྤི ཧོ་ཏི དྭི་ཧ་ཏྠ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ‘‘པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ; ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭཱ་ར་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ཧི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྷི ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཀཾ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, པི་ད་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ. ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་ན་ནེ་ན བྷི་ཏྟི ཀ་མྤ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ ཙ་ལ་ཏི, ཙ་ལི་ཏྭཱ སི་ཐི་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཏ་ཏི ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལེ་པཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡཾ པ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ དྭཱ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཨུ་ཙྩཱ བྷི་ཏྟི, ཏ་སྶ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དྭཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཡཾ བྷི་ཏྟིཾ ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, སཱ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་པི ཧོ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ན ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ དྭཱ་ར་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ལེ་པོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ་པི ལེ་པོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ལི་མྤི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱིཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི བྷི་ཏྟི་པྤ་དེ་སཾ པ་ཧ་ར་ནྟི. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སེ་ཏ་ཝ་ཎྞནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ལེ་པ་ཀ་མྨེ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ད་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཚ་ད་ན་སྶ དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ; པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པོ, པ་རི་ཀྑེ་པ་དྭ་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏྟ་ཡཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ན. ཧ་རི་ཏནྟི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་བྷེ་དཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ མུ་གྒ་མཱ་ས་ཏི་ལ་ཀུ་ལ་ཏྠ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཧ་རི་ཏཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཎྞཾ ཨ་པ་ར་ཎྞ’’ནྟི.
ས་ཙེ ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨི་མྤི ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ བཱི་ཛཾ ན ཏཱ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཝ་སྶེ ཝཱ པ་ན པ་ཏི་ཏེ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཧ་རི་ཏ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁེ་ཏྟེ་པི ཋི་ཏེ་ན ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཧ་རི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ, པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་སྶ ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཐུ་པི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ ཚ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཨ་ནྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ཡ་སྨི་ཉྩ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ, ཏཾ ཨུ་པ་རི ནི་སི་ནྣ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཧ་རི་ཏེ་པི ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཧི པ་ཏ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཏ་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི.
༡༣༦. མ་གྒེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒེ་ན ཚཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཚཱ་ད་ནཾ; ཏཾ ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏི. དྭེ མ་གྒེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི དྭེ མ་གྒཱ ས་ཙེ དུ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི; ཏ་ཐཱ དྭེ མ་གྒེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ་མ་གྒཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན. ཨེ་ཝཾ་ཚ་ད་ནཾ པ་ན ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ དྭེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཚ་ད་ནཾ ཚ་ད་ནཱུ་པ་རི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ ཧི ཝི་ཧཱ་རོ ཙི་རཾ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རིནྟི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ཏྠེ མ་གྒེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝཱ.
༡༣༧. ཀ་ར་ལེ༹ ཀ་ར་ལེ༹ཏི ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡཾ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན་ཝ་མཾ.