༢. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོཏི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ. དཱ་ར་ཀ་སྶ བཱ་ཧུཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སཱིཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཾ ཕ་ར་སུཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷེ རུ་ཀྑ་ཊྛ་ཀ་དི་བྦ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་པ་ནྣ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ བཱ་ཧུཾ ཐ་ན་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཚི་ནྡི. ན ཁོ མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཀི་ར པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཏྭཾ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ ན ཋི་ཏཱ’’ཏི? རུ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ རུ་ཀྑེ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ནོ་པ་དོ་ས་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཨ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་ཉྩ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་དྡ་ས, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏ་པུ་བྦ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཚ་དྡ་ནྟཱ་དི་ཀཱ་ལེ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི. ཏེ་ན་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ…པེ… ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻནྟི ཨི་དཾ པ་ན་སྶཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་པི་ཏི་ཀོ པུ་ཏྟོ, ཨ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ སུ་ཏྭཱ མ་རི་ཡཱ་དཾ བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཙ་ཛྫ ཏྭཾ དེ་ཝ་ཏེཏི ས་ཙེ ཨ་ཛྫ ཏྭཾ དེ་ཝ་ཏེ. པ་ས་ཝེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཛ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ དེ་ཝ་ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ –
‘‘ཡོ ཝེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཀོ་དྷཾ, ར་ཐཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཝཱ་ར་ཡེ;
ཏ་མ་ཧཾ སཱ་ར་ཐིཾ བྲཱུ་མི, ར་སྨི་གྒཱ་ཧོ ཨི་ཏ་རོ ཛ་ནོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༢༢);
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. པུ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ –
‘‘ཡོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཝི་ནེ་ཏི ཀོ་དྷཾ, ཝི་ས་ཊཾ ས་པྤ་ཝི་སཾ་ཝ ཨོ་ས་དྷེ་ཧི;
སོ བྷི་ཀྑུ ཛ་ཧཱ་ཏི ཨོ་ར་པཱ་རཾ, ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞ་མི་ཝ་ཏྟ་ཙཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡);
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྲ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ དྷ་མྨ་པ་དེ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ, དུ་ཏི་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ, ཝ་ཏྠུ པ་ན ཝི་ན་ཡེ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, དེ་ཝ་ཏེ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ རུ་ཀྑོ ཝི་ཝི་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཀི་ར རུ་ཀྑོ ན ཨཱ་ལ༹་ཝི་ར་ཊྛེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཀྑེ་པེ, ཡ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཙུ་ཏོ; ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ པ་ན སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏོ ལ་དྡྷ་པ་རི་ཧཱ་རཱ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་མཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་སུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་སུ ཨ་ཉྙཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཱ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་མྤི པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དེ་ཝ་ཏཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏཾ དེ་ཝ་ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི.
༩༠. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཧུ་ཝུ་ཉྩཱ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ; ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མོཏི རཱ་སི; བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གཱ་མོ་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ; བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ གཱ་མོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ; པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཏ་བྱ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ; ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ; ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཚེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ས་ཏི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ས་མེ་ནྟི. ན ཧི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟི, མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ཀ་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་པ་དཾ. པ་ཉྩཱཏི ཏ་སྶ ཝི་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ. བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བཱི་ཛེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ་ནི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི; རུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – བཱི་ཛཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཙ པ་སཱུ་ཏཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ལླ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ་ནཾ སི་ངྒི་ཝེ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི བཱི་ཛེ་ཧི ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མཱུ་ལ་བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སཾ ཨུ་དྡེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཝ. ནི་དྡེ་སེ ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི མཱུ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན བཱི་ཛཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་སེ་རུ་ཀ་མ་ལུ་པྤ་ལ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་ཀ་ནྡ་པཱ་ཊ་ལི་མཱུ་ལཱ་དི་བྷེ་དེ མཱུ་ལེ ག་ཙྪ་ཝ་ལླི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟི ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཡ་མྷི མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཙེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི ཙ ཏ་ཉྩ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ལི་དྡཱ་དི ཙ ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཏཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཱ་དཱི་སུ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛེ་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་ནུ་ཧཱི་པཱ་ལི༹་བྷ་དྡ་ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཱ་ནི, ཨ་མཱུ་ལ་ཝ་ལླི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླི་ཀ་ཎ་ཝཱི་རཱ་དཱི་ནི ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཱ་ནི མ་ཀ་ཙི་སུ་མ་ན་ཛ་ཡ་སུ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་གྒ་བཱི་ཛཱ་ནི, ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་པ་ན་ས་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི བཱི་ཛ་བཱི་ཛཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི.
༩༢. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་བྷེ་ད་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ བཱི་ཛེ བཱི་ཛ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ་ལཱི་ནཾ ཙེ་པི ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༧༦) སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ ཨོ་ད་ནོ ‘‘སཱ་ལཱི་ནཾ ཨོ་ད་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱི་ཛ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ‘‘བཱི་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན ‘‘བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༠) ཝུ་ཏྟཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ བཱི་ཛཾ, ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨཱ་དི་པ་དཾ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཾ བཱི་ཛཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ བཱི་ཛེ བཱི་ཛ་ས་ཉྙཱི ས་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི, པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏི, ཨ་གྒིཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ པ་ཙ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ བཱི་ཛ་སྶ ཚི་ནྡ་ནཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ – བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི བཱི་ཛ་གཱ་མཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མེ་ས ཨ་ཏྠི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛོ, ཨ་ཏྠི ཐ་ལ་ཊྛོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛོ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀཱ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་པ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་པ་ཎྞི་ཀཱ ཙ ས་བྦཱ སེ་ཝཱ་ལ་ཛཱ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི ཐ་དྡྷོ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཎྞོ, ཧེ་ཊྛཱ མུ་དུ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ མཱུ་ལཾ ཨོ་རཱུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི ཋཱ་ནཾ. ཡོ ཨུ་ད་ཀེ ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ. པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨུ་ད་ཀེ ས་ཉྩ་ར་ནྟཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ཉྷི ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ན སོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྐཱ་མི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ནཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པྤ་ལི་ནཱི་པ་དུ་མི་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ནི ཛ་ལ་ཛ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. པ་རེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཱ་ནི ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཱ་ནི ཧི བཱི་ཛ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀ་སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་ཀ་སེ་ཝཱ་ལོ་པི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་མི་ལཱ་ཏོ ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཀ་ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ན ས་མེ་ཏི, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, བཱི་ཛ་གཱ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཏ་ཏི་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཨེ་ཏཾ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཏ་མྤི ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶཱ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀེ་སུ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཐ་ལ་ཊྛེ – ཚི་ནྣ་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཧ་རི་ཏ་ཁཱ་ཎུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཀུ་དྷ་ཀ་ར་ཉྫ་པི་ཡ་ངྒུ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ཎུ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ཎུ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཀ་ད་ལི་ཡཱ པ་ན ཨ་ཕ་ལི་ཏཱ་ཡ ཁཱ་ཎུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཕ་ལི་ཏཱ་ཡ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན. ཀ་ད་ལཱི པ་ན ཕ་ལི་ཏཱ ཡཱ་ཝ ནཱི་ལ་པ་ཎྞཱ, ཏཱ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཕ་ལི་ཏོ ཝེ་ལུ༹. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན? ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན. ཀིཾ ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི? ན ཀི་ཉྩི. ཡ་དི ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨི་ནྡ་སཱ་ལཱ་དི་རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀི་ཉྩཱ་པི རཱ་སི་ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི སཱ་ཁཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མ་ཎྜ་པ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ལླི་ཨཱ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎ་ནྟི, མཱུ་ལེ་སུ ཙེ་ཝ པ་ཎྞེ་སུ ཙ ནི་གྒ་ཏེ་སུ པུ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ་སུ པ་ན པ་ཎྞ་མ་ཏྟེ་སུ ཝཱ ནི་གྒ་ཏེ་སུ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ.
ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ལླ་པཾ་སུཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་བྦཱ་ནི མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ པ་ཎྞ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་གྒ་ཏེ་པི བཱི་ཛཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ་པི མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་རི ཨ་ངྐུ་རོ ཙ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨ་ངྐུ་རོ ཧ་རི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱི་ཛཱ་ནི་ཡེ་ཝ. མུ་གྒཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པ་ཎྞེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ངྐུ་རེ ཧ་རི་ཏེ ནཱི་ལ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏཱ་ལ་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཋ་མཾ སཱུ་ཀ་ར་དཱ་ཋཱ ཝི་ཡ མཱུ་ལཾ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི. ནི་གྒ་ཏེ་པི ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱི་ཛ་གཱ་མོ་ཡེ་ཝ. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཏ་ཙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་ནྟ་སཱུ་ཙི ཝི་ཡ ཨ་ངྐུ་རོ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ཝ མི་ག་སི་ངྒ་ས་དི་སཱ ནཱི་ལ་པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱི་ཛ་གཱ་མོ་ཡེ་ཝ. མཱུ་ལེ ཨ་ནི་གྒ་ཏེ་པི ཏཱ་དི་སཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་མྦ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝ་ནྡཱ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ ཝཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི རུ་ཀྑེ ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, རུ་ཀྑོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཋཱ་ནཾ, ཏཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨེ་ཀཱ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ ལ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་ཋ་ཀོ ཝི་ཡ ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦ་ད་ཎྜ་ཀེ ཝེ་ཋེ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. གེ་ཧ་མུ་ཁ་པཱ་ཀཱ་ར་ཝེ་དི་ཀཱ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ སེ་ཝཱ་ལོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ དྭེ ཏཱི་ཎི པ་ཏྟཱ་ནི ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི ཏཱ་ཝ ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཏྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སུ་དྷཱ་ལེ་པ་མྤི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ལི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི་སྣེ་ཧ་ལེ་པོ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ སུ་ཀྑ་སེ་ཝཱ་ལོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧི སེ་ཝཱ་ལོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ནྟོ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀོ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་པཱུ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་ཎྞ་ཀ་མྤི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་ཙེ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟི ཀ་ཎྞ་ཀི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༦).
པཱ་སཱ་ཎ་ཛཱ་ཏི་པཱ་སཱ་ཎ་ད་དྡུ་སེ་ཝཱ་ལ་སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཧ་རི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི. ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ཡཱ་ཝ མ་ཀུ་ལ༹ཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཨ་ལླ་རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ན ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. རུ་ཀྑ་པ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ པ་ན ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་ཀ་ཀུ་དྷཱ་དཱི་ནཾ པ་པྤ་ཊི་ཀཱ རུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནི་ཡྻཱ་ས་མྤི རུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ སུ་ཀྑ་རུ་ཀྑེ ཝཱ ལ་གྒཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལླ་རུ་ཀྑ་ཏོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ལཱ་ཁཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. རུ་ཀྑཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཎ་ཏ་ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ་དི་པུ་པྥཾ ཝཱ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན མུ་དུ་ཀེ་སུ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་ནུ་ཧཱི་ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཀྑ་རཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཾ ཨོ་ཙི་ན་ནྟཱ་ནཾ སཱ་ཁཾ ཨོ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ཧི པ་ན པུ་པྥེ་ཧི པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་ས་ཏྠི་ཀེ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཕ་ལ་སཱ་ཁཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ན ཨོ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཕ་ལཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ཙྪཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་སཾ པ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ་ན ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏི, ཏེ་སཾ སཱ་ཁཾ མ་ཀྑི་ཀཱ་བཱི་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཏ་ཙེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ན་ཁེ་ན་པི ཝི་ལི་ཁ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ལླ་སི་ངྒི་ཝེ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ལེ པ་དེ་སེ ཋ་པི་ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ངྐུ་རོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱུ་ལེ ཙ ནཱི་ལ་ངྐུ་རེ ཙ ཛཱ་ཏེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཚི་ནྡ་ཏི ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནོ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ཏི་ཎཱ་ནི ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷཱུ་མིཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ཚི་ཛྫ་ན་ཀཾ ཚི་ཛྫ་ཏུ, བྷི་ཛྫ་ན་ཀཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ, ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཏི་ཎ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཡཾ ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ བྷེ་དཱ་པེ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ཏི་ཎཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ག་ཎྛིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བྷི་ཛྫ་ཏི, ག་ཎྛི་པི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་རུ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱ་རུ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟི, ཀ་ཎྚ་ཀེ བ་ནྡྷ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ དཱ་རུ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ རུ་ཀྑེ ཨ་ལླཱི་ན་མ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི, རུ་ཀྑཾ ན པཱི་ལེ༹་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ, ལ་ཏཾ ཚི་ནྡ, ཀ་ནྡཾ ཝཱ མཱུ་ལཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏ་ཏྟཱ. ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླིཾ ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡཾ མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ ཨ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཙྪ་ལླིཾ ཚི་ནྡ བྷི་ནྡ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧི ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
པ་ཙ་ཏི ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་མྤི པ་ཙི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ པ་ཙ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘མུ་གྒེ པ་ཙ, མཱ་སེ པ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ མུ་གྒེ པ་ཙ, ཨི་མེ མཱ་སེ པ་ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨི་མཾ ཛཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་མཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཛཱ་ན, ཨི་མཾ མཱུ་ལཾ ཝཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ དེ་ཧི, ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ར, ཨི་མི་ནཱ པུ་པྥེ་ན ཝཱ ཕ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ, ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏཾ ས་ཏྠ་པ་རི་ཛི་ཏཾ ན་ཁ་པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་བཱི་ཛཾ ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་མ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏ’’ནྟི ཨ་གྒི་ནཱ པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཌྜྷཾ ཕུ་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཏྠ་པ་རི་ཛི་ཏ’’ནྟི ས་ཏྠེ་ན པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཚི་ནྣཾ ཝི་དྡྷཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ན་ཁ་པ་རི་ཛི་ཏེ. ཨ་བཱི་ཛ་ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི. ཨ་གྒི་ནཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀ་ཊྛ་གྒི་གོ་མ་ཡ་གྒི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་ཧ་ཁ་ཎྜེ་ན་པི ཨཱ་དི་ཏྟེ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཕུ་ས་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠེ་ན ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ལོ་ཧ་མ་ཡ་ས་ཏྠ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཱ་ན་མྤི ཏུ་ཎྜེ་ན ཝཱ དྷཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ཚེ་དཾ ཝཱ ཝེ་དྷཾ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཁེ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པཱུ་ཏི་ན་ཁེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀུ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ན་ཁཱ ཏི་ཁི་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶ་མ་ཧིཾ་ས་སཱུ་ཀ་ར་མི་ག་གོ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཁུ་རཱ ཨ་ཏི་ཁི་ཎཱ, ཏེ་ཧི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ན་ཁཱ པ་ན ཁུ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ཧི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ་ཧི་པི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི་པི ཚེ་དཾ ཝཱ ཝེ་དྷཾ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ཙེ་པི བཱི་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟོ རཱ་སི རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪཱུ་ནཾ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བཱི་ཛེ ཝཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཝཱ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪཱུ ཙ དཱ་རཱུ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་ཙྪུཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི དཱ་རུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཡཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ བ་དྡྷཱ་ནི, ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ཎྜཱ་ནཾ པ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎྜེ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ ས་བྦཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མ་རི་ཙ་པ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ་གུ་ཡཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཀ་པི་ཏྠ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ མི་ཉྫཾ ཀ་ཊཱ་ཧཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ཏི, བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི པཱ་སཱ་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟ་སྶ སཱ་ཁཾ ཝཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ བྷཱུ་མིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏི་ཎཱ་ནི ཚི་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཏེ་ན ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཚི་ནྣཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ས་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ནྟོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཏི་ཎཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ བཱི་ཛ་གཱ་མོ་ཏི ཝཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ་ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཚི་ནྡཱ་མཱི་ཏི་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཝཱ ཁ་ཎི་ཏྟིཾ ཝཱ ཀུ་དཱ་ལཾ ཝཱ ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་གྒིཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཏི་ཎཱ་ནི ཚི་ཛྫ་ནྟི ཝཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ རུ་ཀྑེ་ན ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨོ་པཱ་ཏེ ཝཱ པ་ཏི་ཏོ ས་ཀྐཱ ཙ ཧོ་ཏི རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ ཁ་ཎི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ ད་ཎྜ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ རུ་ཀྑཾ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཝ་ཌཱ་ཧེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པ་ཊ་གྒིཾ དཱ་ཏུཾ, པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༣) ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ དི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, པ་རོ པ་ན ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ. ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་པི ཧི ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ. ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ; ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི; ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷོ – སོ ཀི་ར ཀི་ཉྩི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཏ་ཏོ ཏྭ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཏྠུཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཏཾ བྷ་ཎཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀོ་པི ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་ཝི་དྷི – བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཏ་ཝ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ དི་ཊྛོ, ཀི་སྶེ་ཝ་མ་སཱ་རུ་པྤཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘སུ་དི་ཊྛཾ, བྷ་ནྟེ, ན པ་ནེ་སོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ; ཏི་པུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི བྷ་ཎ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཏྭཾ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟོ དི་ཊྛོ, ཀི་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘སུ་དི་ཊྛོ, བྷ་ནྟེ, ན པ་ནེ་སཱ སུ་རཱ, བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཨ་རི་ཊྛ’’ནྟི བྷ་ཎ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཏྭཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ས་ནེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་སི་ནྣོ དི་ཊྛོ, ཀི་སྶེ་ཝ་མ་སཱ་རུ་པྤཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཡེ་ན དི་ཊྛཾ སུ་དི་ཊྛཾ, ཝི་ཉྙཱུ པ་ནེ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠི, སོ ཀི་སྶ ན དི་ཊྛོ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ཝཱ, ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ཏ་ཡཱ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ན སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི སོ་ཏ་མུ་པ་ནེ་ནྟོ ཝཱ, སོ་ཏ་དྭཱ་རེ པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟོ ཝཱ, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀཾ རོ་པེ་ཏཱུཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ; པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧེ་ས་ཀཾ རོ་པེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏ་སྨི་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༩༨. ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀཾ; ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝི་ཧེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཧེ་ས་ཀཾ; ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༠. ཨ་རོ་པི་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ. ཨ་རོ་པི་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཀེཏི ཨེ་ཏ་སྨི་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༠༡. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ཝི་ཧེ་ས་ཀ་རོ་པ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཉྩེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱི ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་ཉྩ ཝི་ཧེ་ས་ཀ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀེ ཙ ཝི་ཧེ་ས་ཀེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠༢. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐ, ཨ་ཧཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ན ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི མུ་ཁེ ཏཱ་དི་སོ བྱཱ་དྷི ཧོ་ཏི, ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐི་ཏེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཝཱ ཀ་ལ་ཧོ ཝཱ ཝི་ཝཱ་དོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ན ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཧི ཀི་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧེ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ཏ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཚ་ནྡཱ་ཡ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟི, ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཙི་ནྟཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཚ་ནྡཱ་ཡཱཏི ཚ་ནྡེ་ན པ་ཀྑ་པཱ་ཏེ་ན; ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཁི་ཡྻ་ནྟཱིཏི ‘‘ཚ་ནྡཱ་ཡ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི.
༡༠༥. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀེ ཁི་ཡྻ་ན་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀཾ. ཡེ་ན ཙ ཁི་ཡྻ་ནྟི ཏཾ ཁི་ཡྻ་ན་ཀཾ. ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀེ ཁི་ཡྻ་ན་ཀེ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༦. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཾ ཝཱ…པེ… ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘མ་ངྐུ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡ་སཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ ཁི་ཡྻ་ཏི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨཱ ‘‘ཁི་ཡྻ་ན་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ངྒོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཝཱ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙོ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཏ་ཉྩེ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་ཉྩ ཁི་ཡྻ་ན་ཀ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀེ ཙ ཁི་ཡྻ་ན་ཀེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ ཁི་ཡྻ་ཏི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ཏཾ ས་ནྟི་ཀེ ཁི་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ས་མྨ་ཏནྟི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཏ་ཝེ་སོ བྷཱ་རོ’’ཏི ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏ་བྷཱ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟཾ, ཡ་ཏྲ ཝཱ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཝཱ ཏཱ་དི་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཏེ་ར་ས ས་མྨུ་ཏི་ཡོ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀོ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པ་ན བྱ་ཏྟ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི བྷཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཀཱ་ལེཏི ཧེ་མ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ. ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟཱཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ནི་སི་ནྣཱ བཱ་ལཱ་ཏ་པེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟཱ. ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ. ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཧི་མ་ཝ་སྶེ་ན ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཏི་ནྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༡༠. ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེཏི ཝ་སྶི་ཀ་ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ གི་མྷི་ཀེ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཎྜ་པེ ཝཱཏི སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ པ་ད་ར་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ. ཡ་ཏྠ ཀཱ་ཀཱ ཝཱ ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ན ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྠ དྷུ་ཝ་ནི་ཝཱ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏེ ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ ས་ཀུ་ནྟཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ གོ་ཙ་ར་པྤ་སུ་ཏཱ ས་ཀུ་ནྟཱ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན དྷུ་ཝ་ནི་ཝཱ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ན ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ མཱ་སེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ན ཝ་སྶ་ཏི, ཏེ་སུ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟེ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་མྷེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ན་བྷཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཧི ས་ཙེ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མ་ཉྩ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཝེ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཀེ་ན ཝཱ ཝཱི་ཏ་མ་ཉྩ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པུ་རཱ་ཎ་མ་ཉྩ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོ ཝཱ ཨོ་ན་དྡྷ་ཀོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎེ་ན་པི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀ་ཏ་ཀུ་ཊི ཨ་ཏེ་མེ་ནྟཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ན་ཝཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ དེ་ནྟི ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ཨ་ས་ཏི རུ་ཀྑེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ངྒ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ངྒ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི་མཱ་ལ༹་ཀེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ས་མྨ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ སཱ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མཱ་མི, ཏཱ་ཝ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྟཾ – མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ.
༡༡༡. མ་སཱ་ར་ཀོཏི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོཏི ཨ་ཊ་ནཱི་ཧི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏོ. ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོཏི ཨ་སྶ་མེ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ད་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཀ་ཏོ. ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙི ཝ་ངྐ་པཱ་ད་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ མ་ཉྩོ ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ད་སི་ཁཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱི་ཋེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝི་ཏྠ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྑི་ཏྟཾ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཀི་ར མ་ཛ྄ཛྷེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏི ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཡེ་ན ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ. ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཐེ་རོ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ‘‘ག་ཙྪ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ. ཐེ་རོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཐ་ཝི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ཐ་ཝི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་ཝ ད་ཧ་རཾ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི བྷ་ཎ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཐེ་རོ ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཏྭཾ ག་ཙྪ, ཨ་ཧཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྟོ ‘‘ག་ཙྪ, མཱ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛ, ནེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ དེ་མཱི’’ཏི ད་ཧ་རཾ ཏ་ཛྫེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ད་ཧ་རེ་ན ‘‘བྷ་ནྟེ སུ་ཁཾ ས་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ད་ཧ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ཎྜ་ཀ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཐེ་རོ ཙ ནཾ ‘‘ཏྭཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རེ ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་པི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣོ པུ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཡ་ཏྲི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཏྲ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཡཾ པ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་ཧི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨི་མཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི.
མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཏོ་པི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨི་དཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ ན ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཡེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ བྷཱ་རོ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་རོ. ས་ཙེ ཏེ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱ་ས་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ. ས་ཀ་ལཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡོ ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷཱ་རོ. ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཏྠ ཙ ‘‘ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ.
༡༡༢. ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་མི་ལི་ཀཱ ནཱ་མ སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དི་ཝི་ཀ་ཏི. ཏ་ཊྚི་ཀཾ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཝཱ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཏ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ ནཱ་མ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཏ་ར་ཙྪ་ཙ་མྨཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙ་མྨཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཧི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱི ནཱ་མ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི ཝཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཝཱ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ. ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡཾ པཱི་ཋཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋ་ཉྩ; ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་མྤི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཱ་དི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ བཱི་ཛ་ནཱི་པ་ཏྟ་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ར་ཛ་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ ར་ཛ་ན་ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཀཱ་ཏི ས་བྦཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ ན་ཏྠི, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ པ་བྦྷཱ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལི་ཀེཏི ཡ་སྨིཾ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧོ ན རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝི་སྶཱ་སོ རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མི་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡༣. ཨཱ་པུ་ཙྪཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, ཡོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཏ་པེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ་པི ཧི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀོ་ཙི ཝཱ ཨི་སྶ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ན ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏེ་སུ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷེ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་པི ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – བྷི་སཱིཏི མ་ཉྩ་ཀ་བྷི་སི ཝཱ པཱི་ཋ་ཀ་བྷི་སི ཝཱ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི་པི པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ནི་སཱི་ད་ནནྟི ས་ད་སཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོཏི ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎཱ་ནཾ ས་ནྠཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རེ. པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ.
ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རི་ཏོ སོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཀུ་ལེ ཡོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ མ་ཉྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི བྷི་སི་ཨཱ་དི་ཀཾ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ཡྻཾ རཱ་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི, ཚ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི, ཡོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀོ, ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་བྦ་མྤི ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏེ་པི ‘‘ས་ངྒྷི་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ནྟེ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨ་གྒི་དཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ་པི པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་ཉྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཙ པ་ཎྞེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༡༡༧. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ པ་རི་ཝེ་ཎཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ. མ་ཎྜ་པོཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་མ་ཎྜ་པོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི པ་རི་ཝེ་ཎ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ན་ཡོ ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ གུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཏ་སྶ བ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ. མ་ཎྜ་པེ ཝཱཏི ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཎྜ་པེ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཉྷི ད་ས་ཝི་དྷཾ སེ་ཡྻཾ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཱ་དི་མྷི གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡ་སྨཱ སེ་ཡྻཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི པ་ལུ་ཛྫ་ཏི, ཝ་མྨི་ཀ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི པ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སེ་ཡྻཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན་སྶེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་སྶ ཨ་གུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ་པི དི་སྭཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་སྶ་ནྟི.
༡༡༨. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ས་བྦཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ན་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི པུ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚ་ཏོ སེ་ཡྻཾ བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟེ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་པི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་པུ་ཙྪཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཡཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ ཝཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ, ཀ་ཏ་གེ་ཧཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ནེ ཝ་མྨི་ཀཱ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ སི་ལུ་ཙྩ་ཡ་ལེ་ཎཾ ཝཱ སུ་དྷཱ་ལི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ས་ངྐཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཏཱ་དི་སེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པུ་རི་མ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ཡ་དཱ པ་ན སོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ས་ཙེ ཨུ་བྷོ་པི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ལི་བོ་དྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཙེ དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཧི་པི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ ཙེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘པ་ཙྪི་མོ ཛ་གྒི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨཱ་བྷོ་གེ་ན མུ་ཏྟི ན་ཏྠི. བ་ཧཱུ ཨེ་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ནྟི, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཏོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝ་སི་ཏྭཱ་པི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ, ‘མ་ཡཱ བྷ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྠ ཧ་རི་ཏྭཱ་པི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ ཝཱ ཛི་ཎྞཾ ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཊཾ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི, པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ན གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ གཱི་ཝཱ་ཡེ་ཝ’’.
ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑཱུ་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཡ་ཀྑ་སཱི་ཧ་ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཀ་ཎྷ་ས་པྤཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. སཱ་པེ་ཀྑོ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་པེ་ཀྑོ ན་དཱི་པཱ་རཾ ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ་སྶ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ ཀ་ཉྩི པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ན་དཱི་པཱུ་ར་རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ, ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ཙྩཱ་ག་ནྟུཾ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩. ཚ་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – པ་ལི་བུ་ནྡྷེ་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝུ་སོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ནྟེ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ས་བྦོ ཝི་ཧཱ་རོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ནི ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི་པི ནི་པ་ཛྫ་ནྟི་པི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི.
༡༢༠. ཛཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ; ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཝུ་ཌྜྷོ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཌྜྷོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ, གི་ལཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་ངྒྷོ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ག་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ དྷུ་ཝ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣོ, སོ་པི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡོ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི ས་ངྒྷོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དེ་ཏི, གི་ལཱ་ནོ པ་ན ‘‘ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨ་དི་ནྣ་སེ་ནཱ་ས་ནོ་པི ན པཱི་ལེ༹་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་བྦོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ.
༡༢༡. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མ་ནྟཱ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཡ་ཏོ པ་ཧོ་ཏི ཏ་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ, པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ པ་སྶཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཙ ཡཱ་ཝ དྭཱ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ, ཏཱ་ཝ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རོ མ་གྒོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ མ་ཉྩ་སྶ ཝཱ པཱི་ཋ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཡོ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མོ སེ་ཡྻཾ ས་ནྠ་ར་ཏི ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.
ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན དྭེ་པི ཀ་རོ་ཏི, དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ཏོ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏོ ཝཱ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
༡༢༢. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻཾ ས་ནྠ་ར་ཏི ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་ཏོ པ་རེ ཙ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་རེ་པི ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ན་མ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ ཙ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་པྤ་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྐ་ཊ་པྤ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཧི ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝཱ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ་སྶ ནི་ཝཱ་སོ ཝཱ་རི་ཏོ. ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལི་ཀེཏི ཨི་དྷཱ་པི ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༡༢༣. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ས་ཙེ བ་ཧི ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཡོ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. ས་ཏྟ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན བ་ཧུ་ཀེ་པི དྭཱ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏཱིཏི ཡེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པཱ་སཱ་དཱ ཚ་ས་ཏྟ་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལཱ་ནི, ཏཱ་དི་སེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཧ་ཏྠེ་སུ ཝཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཀྑ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མ་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ སོ ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བ་ཧུ་ཀེ་པི དྭཱ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྭཱ་རཱ་ནི ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཏཱ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི.
ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ར་ཛ་ན་ཚ་ལླི་མྤི; ཡོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཏི ཝཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ; ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. གཱ་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༢༧. ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལི་ཀེཏི ཨི་དྷཱ་པི ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ; ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཡ་ཏྲ པ་ན ཝི་སེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཝ་ཀྑཱ་མ.
༡༢༨. ཨ་ལ་ཛྫིཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ་མེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, སོ ཧི པ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མྤི བྷི་ནྡེ་ཡྻ. ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏ་བྦཱ, ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷཱ་རཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶཱཏི ས་ཡཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. ཨ་ཊྛ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཨུ་པ་རི་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི ཨ་ཙྪ་ནྣ་ཏ་ལཱ་ཡ དྭི་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཏི་བྷཱུ་མི་ཀཱ་དི་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝཱ. མ་ཉྩཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དཱིཏི མ་ཉྩཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ; མ་ཉྩེ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ད་སོ་བྷ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ནི་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝཱ. ཏ་སྶ ཧི ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཎཱི་པི ན དི་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཝི་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཏུ་ར་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སི.
༡༣༡. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱཏི ཡཱ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་བྦ་ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཧི ཏུ་ལཱ་ཧི སཱི་སཾ ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡཱ ཧི ཀཱ་ཙི ཨུ་པ་རི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཏ་ལཱ དྭི་བྷཱུ་མི་ཀཱ ཀུ་ཊི ཏི་བྷཱུ་མི་ཀཱ་དི་ཀུ་ཊི ཝཱ ‘‘ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ནཱ་དཱི་སུ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༣༣. ཨ་ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་སྶ པཱི་ལཱ༹ ཀཱ་ཏུཾ. སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ་ཡཱཏི ཡཱ་ཡཾ སཱི་ས་གྷ་ཊྚཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ཨ་ནོ་ཎ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པ་ར་པཱི་ལཱ༹ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྶཱ ཧེ་ཊྛཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ད་ར་ས་ཉྩི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྶཱ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀེ་ཧི ཝཱ གྷ་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཊཱ་ཎི དི་ནྣཱ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ པཱ་ད་སི་ཁཱ་སུ ཨཱ་ཎཱི དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནྟེ་པི ན ནི་པྤ་ཏ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ ནི་སཱི་ད་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏོཏི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀེ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ཋི་ཏོ ཨུ་པ་རི ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀཱ་དཱི་སུ ལ་གྒི་ཏ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ལ་གྒེ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༥. ན་ཝ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཀོ་སོ ནཱ་མ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་ཀཱ་སོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྭཱ་ར་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཀ་ཝཱ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཝཱ་ཊཾ ནཱ་མ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠ་མྤི ཧོ་ཏི དྭི་ཧ་ཏྠ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ‘‘པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ; ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭཱ་ར་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ཧི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྷི ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཀཾ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, པི་ད་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ. ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་ན་ནེ་ན བྷི་ཏྟི ཀ་མྤ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ ཙ་ལ་ཏི, ཙ་ལི་ཏྭཱ སི་ཐི་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཏ་ཏི ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལེ་པཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་སཱ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛ་པ་ནཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡཾ པ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ དྭཱ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཨུ་ཙྩཱ བྷི་ཏྟི, ཏ་སྶ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དྭཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཡཾ བྷི་ཏྟིཾ ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི, སཱ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་པི ཧོ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ན ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ས་མ་ནྟཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ དྭཱ་ར་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ལེ་པོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ་པི ལེ་པོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ལི་མྤི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱིཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི བྷི་ཏྟི་པྤ་དེ་སཾ པ་ཧ་ར་ནྟི. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ལི་མྤི་ཏ་བྦོ ཝཱ ལེ་པཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སེ་ཏ་ཝ་ཎྞནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ལེ་པ་ཀ་མྨེ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ད་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྭ་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཚ་ད་ན་སྶ དྭ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ; པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་ཀྑེ་པོ, པ་རི་ཀྑེ་པ་དྭ་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏྟ་ཡཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏེ་ན. ཧ་རི་ཏནྟི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་བྷེ་དཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ མུ་གྒ་མཱ་ས་ཏི་ལ་ཀུ་ལ་ཏྠ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཧ་རི་ཏཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཎྞཾ ཨ་པ་ར་ཎྞ’’ནྟི.
ས་ཙེ ཧ་རི་ཏེ ཋི་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་སྨི་མྤི ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ བཱི་ཛཾ ན ཏཱ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཝ་སྶེ ཝཱ པ་ན པ་ཏི་ཏེ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་མྤི ཧ་རི་ཏ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁེ་ཏྟེ་པི ཋི་ཏེ་ན ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཧ་རི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ, པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་སྶ ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཐུ་པི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ ཚ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཨ་ནྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ཡ་སྨི་ཉྩ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ, ཏཾ ཨུ་པ་རི ནི་སི་ནྣ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཧ་རི་ཏེ་པི ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཧི པ་ཏ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཏ་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི.
༡༣༦. མ་གྒེ་ན ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒེ་ན ཚཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཚཱ་ད་ནཾ; ཏཾ ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏི. དྭེ མ་གྒེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི དྭེ མ་གྒཱ ས་ཙེ དུ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚཱ་དེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི; ཏ་ཐཱ དྭེ མ་གྒེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ་མ་གྒཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན. ཨེ་ཝཾ་ཚ་ད་ནཾ པ་ན ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ དྭེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཚ་ད་ནཾ ཚ་ད་ནཱུ་པ་རི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ ཧི ཝི་ཧཱ་རོ ཙི་རཾ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རིནྟི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ཏྠེ མ་གྒེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཝཱ.
༡༣༧. ཀ་ར་ལེ༹ ཀ་ར་ལེ༹ཏི ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡཾ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ད་ས་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀནྟི ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟོ. སི་ཉྩེ་ཡྻ ཝཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ ཝཱཏི ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་ཡཾ ཝཱ སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘སི་ཉྩེ་ཡྻཱ་ཏི ས་ཡཾ སི་ཉྩ་ཏཱི’’ཏི ཨཱི་དི་སཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ དྷཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སི་ཉྩ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ. དྷཱ་རཾ ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. མཱ་ཏི་ཀཾ ས་མྨུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི, དི་ཝ་ས་མྤི ས་ནྡ་ཏུ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏོ ནེ་ཏི, པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་ར་མ་ཏྟ་ཉྩེ་པི ཏི་ཎཾ ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཎཾ ཝཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཀ་ཊྛ་གོ་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ པ་ན མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡཾ ཏི་ཎེ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཝི་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ པཱ་ཎ་ཀཱ མ་ར་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་ས་མཾ.
ས་མ་ཏྟོ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.