༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཀཱ་ལེཏི ཧེ་མ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ. ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟཱཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ནི་སི་ནྣཱ བཱ་ལཱ་ཏ་པེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟཱ. ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ. ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཧི་མ་ཝ་སྶེ་ན ཨོ་ཝ་ཊྛཾ ཏི་ནྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༡༠. ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེཏི ཝ་སྶི་ཀ་ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ གི་མྷི་ཀེ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཎྜ་པེ ཝཱཏི སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ པ་ད་ར་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ. ཡ་ཏྠ ཀཱ་ཀཱ ཝཱ ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ན ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྠ དྷུ་ཝ་ནི་ཝཱ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏེ ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ ས་ཀུ་ནྟཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ གོ་ཙ་ར་པྤ་སུ་ཏཱ ས་ཀུ་ནྟཱ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན དྷུ་ཝ་ནི་ཝཱ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ན ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ མཱ་སེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ན ཝ་སྶ་ཏི, ཏེ་སུ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟེ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་མྷེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ན་བྷཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཧི ས་ཙེ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མ་ཉྩ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཝེ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཀེ་ན ཝཱ ཝཱི་ཏ་མ་ཉྩ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པུ་རཱ་ཎ་མ་ཉྩ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོ ཝཱ ཨོ་ན་དྡྷ་ཀོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎེ་ན་པི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀ་ཏ་ཀུ་ཊི ཨ་ཏེ་མེ་ནྟཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ན་ཝཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ དེ་ནྟི ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ཨ་ས་ཏི རུ་ཀྑེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ངྒ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ངྒ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི་མཱ་ལ༹་ཀེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ས་མྨ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ སཱ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མཱ་མི, ཏཱ་ཝ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྟཾ – མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ.
༡༡༡. མ་སཱ་ར་ཀོཏི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོཏི ཨ་ཊ་ནཱི་ཧི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏོ. ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོཏི ཨ་སྶ་མེ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ད་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཀ་ཏོ. ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙི ཝ་ངྐ་པཱ་ད་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ མ་ཉྩོ ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ད་སི་ཁཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱི་ཋེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝི་ཏྠ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྑི་ཏྟཾ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཀི་ར མ་ཛ྄ཛྷེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏི ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཡེ་ན ས་ནྠ་རཱ་པི་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ. ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཐེ་རོ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ‘‘ག་ཙྪ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ. ཐེ་རོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཐ་ཝི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ཐ་ཝི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་ཝ ད་ཧ་རཾ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི བྷ་ཎ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཐེ་རོ ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཏྭཾ ག་ཙྪ, ཨ་ཧཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྟོ ‘‘ག་ཙྪ, མཱ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛ, ནེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ དེ་མཱི’’ཏི ད་ཧ་རཾ ཏ་ཛྫེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ད་ཧ་རེ་ན ‘‘བྷ་ནྟེ སུ་ཁཾ ས་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ད་ཧ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ཎྜ་ཀ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཐེ་རོ ཙ ནཾ ‘‘ཏྭཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རེ ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་པི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣོ པུ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཡ་ཏྲི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཏྲ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཡཾ པ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་ཧི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨི་མཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི.
མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཏོ་པི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨི་དཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ ན ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཡེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ བྷཱ་རོ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་རོ. ས་ཙེ ཏེ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱ་ས་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ. ས་ཀ་ལཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡོ ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷཱ་རོ. ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཏྠ ཙ ‘‘ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ.
༡༡༢. ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་མི་ལི་ཀཱ ནཱ་མ སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དི་ཝི་ཀ་ཏི. ཏ་ཊྚི་ཀཾ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཝཱ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཏ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ ནཱ་མ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཏ་ར་ཙྪ་ཙ་མྨཱ་དཱི་སུ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙ་མྨཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཧི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱི ནཱ་མ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི ཝཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཝཱ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ. ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡཾ པཱི་ཋཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋ་ཉྩ; ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་མྤི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཱ་དི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ བཱི་ཛ་ནཱི་པ་ཏྟ་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ར་ཛ་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ ར་ཛ་ན་ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཀཱ་ཏི ས་བྦཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ ན་ཏྠི, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ པ་བྦྷཱ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལི་ཀེཏི ཡ་སྨིཾ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧོ ན རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝི་སྶཱ་སོ རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མི་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡༣. ཨཱ་པུ་ཙྪཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, ཡོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཏ་པེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ་པི ཧི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀོ་ཙི ཝཱ ཨི་སྶ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ན ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏེ་སུ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷེ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་པི ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ – ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.