༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ – བྷི་སཱིཏི མ་ཉྩ་ཀ་བྷི་སི ཝཱ པཱི་ཋ་ཀ་བྷི་སི ཝཱ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི་པི པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ནི་སཱི་ད་ནནྟི ས་ད་སཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོཏི ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎཱ་ནཾ ས་ནྠཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རེ. པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ.
ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རི་ཏོ སོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཀུ་ལེ ཡོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ མ་ཉྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི བྷི་སི་ཨཱ་དི་ཀཾ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ཡྻཾ རཱ་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི, ཚ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི, ཡོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀོ, ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་བྦ་མྤི ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏེ་པི ‘‘ས་ངྒྷི་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ནྟེ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨ་གྒི་དཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ་པི པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་ཉྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཙ པ་ཎྞེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༡༡༧. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ པ་རི་ཝེ་ཎཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ. མ་ཎྜ་པོཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་མ་ཎྜ་པོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི པ་རི་ཝེ་ཎ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ན་ཡོ ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཾ གུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཏ་སྶ བ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ. མ་ཎྜ་པེ ཝཱཏི ཨ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཝཱ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཎྜ་པེ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཉྷི ད་ས་ཝི་དྷཾ སེ་ཡྻཾ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཱ་དི་མྷི གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡ་སྨཱ སེ་ཡྻཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི པ་ལུ་ཛྫ་ཏི, ཝ་མྨི་ཀ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི པ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སེ་ཡྻཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན་སྶེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་སྶ ཨ་གུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ་པི དི་སྭཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་སྶ་ནྟི.
༡༡༨. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ས་བྦཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ན་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི པུ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚ་ཏོ སེ་ཡྻཾ བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟེ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་པི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་པུ་ཙྪཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཡཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ ཝཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ, ཀ་ཏ་གེ་ཧཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ནེ ཝ་མྨི་ཀཱ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ སི་ལུ་ཙྩ་ཡ་ལེ་ཎཾ ཝཱ སུ་དྷཱ་ལི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ས་ངྐཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཏཱ་དི་སེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པུ་རི་མ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ཡ་དཱ པ་ན སོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. ས་ཙེ ཨུ་བྷོ་པི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ལི་བོ་དྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཙེ དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཧི་པི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ ཙེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘པ་ཙྪི་མོ ཛ་གྒི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨཱ་བྷོ་གེ་ན མུ་ཏྟི ན་ཏྠི. བ་ཧཱུ ཨེ་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ནྟི, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཏོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝ་སི་ཏྭཱ་པི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ, ‘མ་ཡཱ བྷ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྠ ཧ་རི་ཏྭཱ་པི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ ཝཱ ཛི་ཎྞཾ ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཊཾ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི, པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ན གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ གཱི་ཝཱ་ཡེ་ཝ’’.
ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑཱུ་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཡ་ཀྑ་སཱི་ཧ་ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཀ་ཎྷ་ས་པྤཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ལི་བུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. སཱ་པེ་ཀྑོ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་པེ་ཀྑོ ན་དཱི་པཱ་རཾ ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ་སྶ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ ཀ་ཉྩི པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ན་དཱི་པཱུ་ར་རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ, ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ཙྩཱ་ག་ནྟུཾ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྩ་མཾ.