༨. ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༢༦. ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ – པ་ད་ཀྑི་ཎཱཏི ཚེ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་བྷི་ས་ཊཱཏི ཨ་བྷི་ག་ཏཱ. ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ག་ཏཱ་ཏི? ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི; ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཙ ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཱ་ས ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ནེ་ག་མོཏི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་ག་ཎོ.
༣༢༧. སཱ་ལ་ཝ་ཏིཾ ཀུ་མཱ་རིཾ ག་ཎི་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སཱིཏི ནཱ་ག་རཱ དྭེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, རཱ་ཛཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཏཱི་ཎི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ; ག་ཎི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ཏེ་ན ཙ ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ར་ཏྟིཾ པ་ཊི་ས་ཏེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. གི་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཡྻནྟི གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཡྻཾ. ཀ་ཏྟ་ར་སུ་པྤེཏི ཛི་ཎྞ་སུ་པྤེ.
༣༢༨. ཀཱ མེ དེ་ཝ མཱ་ཏཱ, ཀོ པི་ཏཱཏི ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪི? ཏཾ ཀི་ར ཨ་ཉྙེ རཱ་ཛ་དཱ་ར་ཀཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཀ་ལ་ཧེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ‘‘ནི་མྨཱ་ཏི་ཀོ ནི་པྤི་ཏི་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཚ་ཎཱ་དཱི་སུ ཙུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཀི་ཉྩི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་སྶ ན ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི པེ་སེ་ཏི. ཨི་ཏི སོ ཏཾ ས་བྦཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་མྨཱ་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀཱ མེ དེ་ཝ མཱ་ཏཱ, ཀོ པི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི.
ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑེ་ཡྻནྟི ཡཾ་ནཱུ་ན ཨ་ཧཾ ཝེ་ཛྫ་སི་པྤཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ་ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་སི་པྤཱ་དཱི་ནི པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཝེ་ཛྫ་སི་པྤཾ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝེ་ཛྫ་སི་པྤ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་པི་ཙཱ་ཡཾ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ‘‘བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ནྟ་རེ པ་ཏྠ་ཏ་གུ་ཎཾ ཝེ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ཛྫོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏཱ་ཡ པུ་རི་མ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་པེ་ས ཝེ་ཛྫ་སི་པྤ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི.
༣༢༩. དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོཏི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཝི་དི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ པ་དྷཱ་ནོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ཏ་ཀྐ་སཱི་ལ་ཏོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨ་བྷ་ཡ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ ཛཱི་ཝ་ཀོ ‘‘ཀུ་ཏོ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏ་ཀྐ་སཱི་ལ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཝེ་ཛྫ་སི་པྤཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ ཀུ་མཱ་ར, ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཱ་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཝེ་ཛྫོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡ་དཱ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ པི་ཏ་རཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏུནྟི ཏཾ ཀི་ར ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཾ དི་སྭཱ སོ ཝེ་ཛྫོ ‘‘ཀོ་སི ཏྭཾ ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘བི་མྦི་སཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ན་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན ཏྭ་མ་སི ཏཱ་ཏ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི, ཏ་ཏོ སོ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ. བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན སོ ཨེ་ཝཾ. སོ པ་ན ཀི་ཉྩི དྷ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ སི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་ཊྛུ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ་སྶ ན ས་མྨུ་སྶ་ཏི.
ས་ཏྟ ཙ མེ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་དྷཱི་ཡ་ནྟ་སྶ ན་ཡི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཛཱི་ཝ་ཀོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཾ ཨ་ཉྙེ སོ་ལ༹་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ས་ཏྟ་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཧེ་སི. ས་ཀྐ་སྶ པ་ན དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་གྒ་ཝི་སྶཱ་ས་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཡོ་ཛ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་རོ་གཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫ་ཡོ་གེ་ན ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཡོ་ཛ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སི. སོ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མ་ཏྠོ ཨི་དཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཀོ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི ས་ཀྐེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ‘‘ན ཨི་མི་ནཱ མ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ. པ་རི་ཏྟཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ པཱ་དཱ་སཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ག་ཏ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པི་ཏི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ སི་པྤ་སྶ ཝཱ གུ་ཎཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན ཁཱི་ཎ་པཱ་ཐེ་ཡྻོ སི་པྤཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶཾ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ སི་པྤ་སྶ ཙ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཏྟཾ དཱ་པེ་སི.
སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༠. པ་ས་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠ་པུ་ཊེ་ན. པི་ཙུ་ནཱཏི ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊ་ལེ་ན. ཡ་ཏྲ་ཧི ནཱ་མཱཏི ཡཱ ནཱ་མ. ཀི་མྤི་མཱ་ཡནྟི ཀི་མྤི མེ ཨ་ཡཾ. ཨུ་པ་ཛཱ་ནཱ་མེ་ཏ་སྶ སཾ་ཡ་མ་སྶཱཏི ཀ་ཏ་སྶ ཙ རོ་གཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༣༡. ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏཱུཏི རཱ་ཛཱ ཀི་ར ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ནཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ན ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་ཀཾ ནཾ ཝི་སྶཱ་ས་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་བྷ་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶཱ་པི ནཱ་ཊ་ཀཱ་ན་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ‘‘ཨི་དཾ མེ དེ་ཝ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ, ན་ཡི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ལཾ དེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ མེ དེ་ཝོ ས་ར་ཏཱུཏི ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ མེ དེ་ཝོ ས་ར་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛཱ པ་ས་ནྣོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ གེ་ཧ་ཉྩ ཨ་མྦ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ གཱ་མ་ཉྩ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༢. ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཀི་ར མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ན ས་ཎྛཱ་ཏི, ཨ་སྶ ཙ ཏཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཧི ནི་ཙྩ་ལ་སྶ ནི་པ་ནྣ་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ས་ཎྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་མཱ་སེ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་པི ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པི ཙ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ མ་ཡཱ ཉཱ་ཏོ’’ཏི. སཱི་ས་ཙྪ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱཏི སཱི་ས་ཙ་མྨཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. སི་བྦི་ནིཾ ཝི་ནཱ་མེ་ཏྭཱཏི སི་བྦི་ནིཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ. ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ས་ཀྐོ་མཱིཏི ཏ་སྶ ཀི་ར ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་ཌཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི པ་སྶེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧེ་ན.
༣༣༣. ཛ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཛ་ནཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ.
པ་ཛྫོ་ཏ་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༤. ཛེ་གུ་ཙྪཾ མེ ས་པྤཱིཏི ཨ་ཡཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཝི་ཙྪི་ཀ་སྶ ཛཱ་ཏོ, ཝི་ཙྪི་ཀ་ཝི་ས་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་པྤི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཙྪི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་དྡེ་ཀཾ ད་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་གྒཱ་རཾ ད་སྶ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ས ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཉྙཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ་སྶ ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཡེ་ཝ, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཙེ་ལ་ཀ་ཎྞོ ཙ མུ་ཉྩ་ཀེ་སོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་སྶཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཀཱ་ཀོ དཱ་སོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཀ་སྶ ཀི་ར ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་སྶེ་ཀོ པུ་རི་སོ ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཝེ་གེ་ན པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཛྫི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ད་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. ཨི་ཏ་རོ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཏི་ཀེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཛྫོ་ཏོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ, ཏཱ་ཡ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟི.
ས་པྤིཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱཏི ས་པྤི་ཉྩ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ; པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཙཱ་རེ ཝི་དྷིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ. ན་ཁེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨོ་ལུ་མྤེ་ཏྭཱཏི ན་ཁེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ; པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱིཏི ཝི་རེ་ཙེ་སི.
སི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་དུ་སྶ་ཡུ་ག་ཀ་ཐཱ
༣༣༥. སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལ་ཝ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ མ་ཏཾ ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏཾ ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཀཱུ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. ཨ་ཐ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཱ ཝ་ཏྠཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ པ་ཛྫོ་ཏེ་ན ལ་དྡྷཾ. སི་ཝི་ར་ཊྛེ ཀུ་ས་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏཱི་ཧི ཨཾ་སཱུ་ཧི སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟ་ནྟི, ཏེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ཨེ་ཏ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ས་མ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་རེ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༣༦. སི་ནེ་ཧེ་ཐཱཏི ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡོ ལཱུ་ཁོ་ཏི ན ལཱུ་ཁོ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་དཱ དེ་ཝ་ཏཱ དི་བྦོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, སི་ནེ་ཧ་པཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ དོ་སེ ཏེ་མེ་ཏི, སི་རཱ མུ་དུ་ཀཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏཱི་ཎི ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་དོ་ས་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དོ་ས་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ སུ་ཁུ་མ་དོ་ས་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ པ་ན ཀཱ་ཡེ ནཱ་ག་རཱ དཱ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་སུཾ. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛྫ ནཱ་ག་རཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, མཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀུ་ཏོ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘སོ་ཎོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཁེ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཁཱི་རོ་ད་ཀ་སེ་ཙ་ན་སཾ་ཝ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་སཱ་ལཱི་ནཾ ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སོ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་ར་སྶ ཙ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཐ བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི པ་ཏྟཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སི.
རཱ་ཛཱ་པི ཁོ བི་མྦི་སཱ་རོ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཝི་ས་མཱ་ནོ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་སུ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ ཨོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ – ཡ་ཉྩ སུ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་དཱ་སི; ཡ་ཉྩ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ; ཨ་ཉྙེ་སུ ཀ་བ་ལེ༹ ཀ་བ་ལེ༹ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཉྙོ ཨི་ཙྪཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀྑི་ཏྟོ་ཛ་མེ་ཝ ཐོ་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ར་ཉྙོ དཱ་པེ་སི. སོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི? ‘‘ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ; ཨ་པི་ཙ ཁོ ཏ་ཝེ་ཝ ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སོ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ སོ་ཎཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཛཱ་ཏཱ. སོ་ཎོ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ར་ཉྙོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་པེ་སི.
ཝ་ར་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༣༧. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཾ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ནྟེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཾ, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ན ཀོ་ཙི ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡི, ས་བྦེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ག་ཧ་པ་ཏཱི་ཧི དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠ་དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱ་པཱིཏི ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན་པི མ་ཧ་གྒྷེ་ན་པི; ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཝཱ་རོཏི ས་ལོ་མ་ཀོ ཀ་པྤཱ་སཱ་དི་བྷེ་དོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཀོ་ཛ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཀོ་ཛ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཡ་ཀོ་ཛ་ཝཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཡ་ཀོ་ཛ་ཝ་ནྟི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡོ པཱ་ཝཱ་ར་ས་དི་སོ ཀོ་ཛ་ཝོ.
ཀ་མྦ་ལཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༣༨. ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱཏི ཀཱ་སཱི་ནཾ རཱ་ཛཱ; པ་སེ་ན་དི་སྶ ཨེ་ཀ་པི་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏཱ ཨེ་ས. ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏཾ ཨ་གྒྷ་ན་ཀོ ཀཱ་སི་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་གྒྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི་ནཾ ཁ་མ་མཱ་ན’’ནྟི.
༣༣༩. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནཱིཏི སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཙ ཨ་སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཙ. བྷ་ངྒཾ ནཱ་མ ཁོ་མཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ; ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
༣༤༠. ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ན དྭེཏི ཏེ ཀི་ར ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ན ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཾ ས་ལླ་ཀྑིཾ་སུ. ནཱ་ག་མེ་སུནྟི ཡཱ་ཝ ཏེ སུ་སཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ ན ཨ་ཙྪིཾ་སུ; པ་ཀྐ་མིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ནཱ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུནྟི ན ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡ དཱ་ཏུཾ; ཡ་དི པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ག་མེ་སུནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ག་མེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ཡ་དི པ་ན མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི དེ་ནྟི, ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ས་ཙེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, སོ ཨེ་ཝ སཱ་མཱི. ས་དི་སཱ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སཱུཏི ས་བྦེ ས་མཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ; ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སཱུ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ལ་དྡྷཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ས་བྦེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི བ་ཧི་མེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ.
༣༤༢. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ནྟི ཡོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི ས་ངྒྷ་སྶ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྨིཾ པེ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཝཱ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཝ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཀིཾ ཝོ གྷ་རེ ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཨ་ཡཾ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨི་སྶ་རཱ་ན་མྤི བྷ་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ བྷཱ་རི་ཡ’’ནྟི ས་ནྟ་ས་ནྟོ ཝཱ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘མ་ཡཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཧི་ཏཾ, ཨི་ད་ཉྩིཾ་ད་ཉྩ ན ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཉཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ཌྜྷ་དུ་གྒ་ཏེ་སུ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཨ་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་མཱ མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ས་ཀྐོ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ནཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་པི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏེ་ན ཙ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཝཱ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝཱ ན ཨ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ སུ་ཁཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ བཱི་ཛ་ནིཾ པ་སྶེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ་ན སུ་པཱ་རུ་ཏེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་སཱ་མ་ཀཾ. ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མྨུ་ཏི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ས་མྨུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༤༣. ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ཨཱ་རཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ས་བྦེ་སཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ན ན ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ་ཧི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ.
གུ་ཏྟཱ་གུ་ཏྟ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ ཚ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏཾ གུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པ་ན ཚ་ད་ན་ཏི་ཎཾ ཝཱ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཏཱ, ཡེ་ན ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི ཝཱ, མཱུ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཝེ་སོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་གུ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ དྭཱ་ར་ཉྩ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཉྩ སུ་པི་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, སཱི་ཏེ་ན ཧི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་ཎྞ་ཀི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཧི གུ་ཏྟཱ་གུ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ.
ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཏཱ་ཝ ཡཾ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཝཱ དེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀེ་ནཱ་པི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ད་ད་མཱ་ནེ་ན ཨི་དཾ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཨི་དཾ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ནཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝི་ཡ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ‘‘ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ…པེ… མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་དེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ; ཨ་པི་ཙ ཁོ ས་ངྒྷ་སྶཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཧ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷཱ་ཛེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ན ཨ་ནཱ་ཧ་ཊཾ ན དི་ནྣཾ ནཱ་དི་ནྣཾ ན ལ་དྡྷཾ ནཱ་ལ་དྡྷཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཧ་ཊཾ ཐེ་རཱ་ས་ནེ ཝཱ ད་དེ་ཡྻུཾ, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ; ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཙ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ པ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ དྭེ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶ་ནྟི, ལ་དྡྷཱ་ལ་དྡྷཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ན བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, གི་ལཱ་ནོ, ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷ་སེ་ནཱ་ས་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏཱ་ཡ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ་ན ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཏཱ་ཡ, གི་ལཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གི་ལཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་ངྒྷོ པ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི བ་ཧུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ བྷཱ་ར་ནི་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧུ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ་ན. བྷཱ་ཛེ་ཏུནྟི ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ. ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དེ་ཐ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ན་ཀ་ངྒེ་སུ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་མྤི མ་ཧ་གྒྷཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟོ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་མྤི མ་ཧ་གྒྷཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་པྤ་གྒྷཾ དེ་ནྟོ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. མུ་ཁ་རཱ་ནཾ ན་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི བྷ་ཡེ་ན ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་མེ་ཝ མ་ཧ་གྒྷཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟོ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ ཨེ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཛི་ཏཱ་བྷཱ་ཛི་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི བྷཱ་ཛི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་བྷཱ་ཛི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘བྷཱ་ཛི་ཏཱ་བྷཱ་ཛི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ ས་ཎྷཾ, ཨི་དཾ གྷ་ནཾ, ཨི་དཾ ཏ་ནུ་ཀཾ, ཨི་དཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ. ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒྷ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ད་ས་གྒྷ་ན་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཡཾ ན་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཙ དྭི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་མེ པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝ་གྒཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དི་ཡ་མཱ་ནེ དི་ཝ་སོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ ད་ས ད་ས ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཨེ་ཀ་ཝ་གྒཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སེ་སུ ཀུ་སོ པཱ་ཏེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པུ་ན ཀུ་ས་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཊི་ཝཱི་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨ་ཏྟི་སྶ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་སུ ཡུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡེ པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་མ་ཀོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྩ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ཋ་པི་ཏེ་ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི ས་ངྒྷ་སྶ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་ཉྷེ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཏྟཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ་པི ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ མ་ཡཾ ཡཱ་གུཾ པ་ཙཱ་མ, བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་མ, ཁ་ཛྫ་ཀཾ པ་ཙཱ་མ, ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཀཾ ཀ་རོ་མ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མ, ར་ངྒ་ཚ་ལླིཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་མ, ཀིཾ ཨ་མྷེ་ཧི ན ཀ་ཏཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མ་བྷཱ་གོ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏཾ ཡེ ཙ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ས་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ‘ཀ་སྨཱ མ་ཡཾ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་མ, ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་མ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ན་དིཾ ཝཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ; ས་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དི་སཱ པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀཾ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུནྟི ཨི་དཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ཉྫེ ཀ་ཏེ གྷ་ཎྚི་ཡཱ པ་ཧ་ཊཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ས་ཏྠ་ཏོ མཱ པ་རི་ཧཱ་ཡཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱི་ཧ་ཏེ་སུ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ཧ་ཊཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཎྚི་ཡཱ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཝཱ ས་ངྒྷེ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙཱི་ཝ་རེ་སུ པ་ན ནཱི་ཧ་ཏེ་སུ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏ་མི་ཝ ཧི ས་མ་ས་མཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཀྐེ་ན ན་ཡེ་ན དི་ནྣཾ སུ་དི་ནྣཾ. ནེ་ཝ ཨཱུ་ན་ཀཾ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, སཱ་ཊ་ཀཱ་པི ད་སེ་ཝ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ དྭཱ་ད་ས ཨ་གྒྷ་ཏི, སེ་སཱ ད་ས་གྒྷ་ན་ཀཱ. ས་བྦེ་སུ ད་ས་གྒྷ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀུ་སེ པཱ་ཏི་ཏེ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭཱ་ད་ས་གྒྷ་ན་ཀོ ཀུ་སོ པཱ་ཏི་ཏོ, སོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་མ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀེ ཙ ག་ཎ་ས་ནྟ་ཀེ ཙ ཨ་པྤ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཡ་མོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ནུ་ཀྑེ་པེ དི་ནྣེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ; ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཏ་ཏྟ་ཀེ ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ དི་ནྣེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཀ་ལ་ཀེ ཏོ་སེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཀཾ པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཀ་ལ་ཀ་ནྟི དྭེ ཝི་ཀ་ལ་ཀཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ན ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཚི་ནྡ་ནྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཧོ་ན་ཀཱ་ནི ཁ་ཎྜཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠཱ་ར་མྤི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཱ་ཡཱ་མཾ ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ པ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཀཾ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣེ པ་ན ཏཾ ཏོ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཀུ་ས་པཱ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ན་པྤ་ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ སཱ་མ་ཎ་ཀཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡོ ཏེ་ན ཏུ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ བྷཱ་གཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀུ་ས་པཱ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཀ་ནྟི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཀ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཝ་གྒོ ན པཱུ་ར་ཏི, ཨ་ཊྛ ཝཱ ན་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ ཝཱ ན་ཝ ཝཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ བྷཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཀ་ལ་ཀཾ. ཝི་སུཾ དི་ནྣེ པ་ན ཏཾ ཏོ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་པཱ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཀ་ལ་ཀེ ཏོ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་བྷཱ་གོ ཨཱུ་ན་ཀོ, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་པཱ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༤. ཚ་ཀ་ཎེ་ནཱཏི གོ་མ་ཡེ་ན. པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱཏི ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ. མཱུ་ལ་ར་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ ཧ་ལི་དྡིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ མཱུ་ལ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཉྫི་ཊྛི་ཉྩ ཏུ་ངྒ་ཧཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏུ་ངྒ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་རུ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷ་ར་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. ལོ་དྡ་ཉྩ ཀ་ཎྜུ་ལ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏ་ཙ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལླི་པ་ཏྟཾ ནཱི་ལི་པ་ཏྟ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཏྟ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ཧི་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ལླི་པ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ར་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀིཾ་སུ་ཀ་པུ་པྥ་ཉྩ ཀུ་སུ་མྦྷ་པུ་པྥ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པུ་པྥ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཕ་ལ་ར་ཛ་ནེ པ་ན ན ཀི་ཉྩི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱི་ཏུ་ད་ཀཱཏི ཨ་པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་མྤནྟི ཝ་ཊྚཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ, ར་ཛ་ན་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཛ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་ཏེ ར་ཛ་ནཾ ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ ན་ཁ་པི་ཊྛི་ཀཱ་ཡ ཝཱཏི ས་ཙེ པ་རི་པ་ཀྐཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣོ ཐེ་ཝོ ས་ཧ་སཱ ན ཝི་ས་ར་ཏི, ན་ཁ་པི་ཊྛི་ཡ་མྤི ཨ་ཝི་ས་ར་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ར་ཛ་ནུ་ལུ༹་ངྐནྟི ར་ཛ་ན་ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ. ད་ཎྜ་ཀ་ཐཱ་ལ་ཀནྟི ཏ་མེ་ཝ ས་ད་ཎྜ་ཀཾ. ར་ཛ་ན་ཀོ་ལ་མྦནྟི ར་ཛ་ན་ཀུ་ཎྜཾ. ཨོ་མ་དྡ་ནྟཱིཏི ས་མྨ་དྡ་ནྟི. ན ཙ ཨ་ཙྪི་ནྣེ ཐེ་ཝེ པ་ཀྐ་མི་ཏུནྟི ཡཱ་ཝ ར་ཛ་ན་བི་ནྡུ ག་ལི༹་ཏཾ ན ཚི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟ་བྦཾ. པ་ཏྠི་ནྣནྟི ཨ་ཏི་ར་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཐ་དྡྷཾ. ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏུནྟི ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ. ར་ཛ་ནེ པ་ན ནི་ཀྑ་ནྟེ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་དྡི་ཏ་བྦཾ. ད་ནྟ་ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝཱ་རེ ར་ཛི་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི.
ཚི་ནྣ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༥. ཨ་ཙྪི་བ་དྡྷནྟི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཀེ་དཱ་ར་ཀ་བ་དྡྷཾ. པཱ་ལི༹་བ་དྡྷནྟི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ དཱི་གྷ་མ་རི་ཡཱ་ད་བ་དྡྷཾ. མ་རི་ཡཱ་ད་བ་དྡྷནྟི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ར་སྶ་མ་རི་ཡཱ་ད་བ་དྡྷཾ. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་བ་དྡྷནྟི མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་བ་དྡྷཾ; ཙ་ཏུ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏུནྟི ཀཱ་ཏུཾ. ཨུ་སྶ་ཧ་སི ཏྭཾ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ས་ཀྐོ་སི ཏྭཾ ཨཱ་ན་ནྡ. ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི བྷ་ག་ཝཱཏི ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡོ ནཱ་མ. ཀུ་སི་མྤི ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀུ་སཱིཏི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དཱི་གྷ་པ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་སཱིཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ར་སྶ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་མཾ. མ་ཎྜ་ལནྟི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎྜེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལཾ. ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ. ཝི་ཝ་ཊྚནྟི མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཁ་ཎྜཾ.
ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚནྟི ཏ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ དྭེ ཁ་ཎྜཱ་ནི. གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀནྟི གཱི་ཝཱ་ཝེ་ཋ་ན་ཊྛཱ་ནེ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙཾ སུ་ཏྟ་སཾ་སི་བྦི་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ. ཛ་ངྒྷེ་ཡྻ་ཀནྟི ཛ་ངྒྷ་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཐེ་ཝ སཾ་སི་བྦི་ཏཾ པ་ཏྟཾ. གཱི་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཛ་ངྒྷ་ཊྛཱ་ནེ ཙ པ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. བཱ་ཧ་ནྟནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ བ་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ཎྜཾ. ཨི་ཏི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ དྭི་ནྣ་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཁ་ཎྜཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. བཱ་ཧ་ནྟནྟི སུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ བཱ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏཱ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟཱ བ་ཧི་མུ་ཁཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ན་ཡོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༦. ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཀེཏི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་བྦྷ་ཎྜེ ཀ་ཏེ; ཡ་ཐཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཱ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ; ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིནྟི ཨེ་ཏྠ བྷི་སཱིཏི དྭེ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ བྷི་སི་ས་ངྑེ་པེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ལ་ཧུཾ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཙི་རེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ་སཱུཏི མཱ་གྷ་སྶ ཙ ཕ་གྒུ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་སུ. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ཏཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ཡེ་པི ཁོ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱཏི ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱཏི སཱི་ཏ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ; ཡེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ སཱི་ཏེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི. དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིནྟི དུ་པ་ཊྚཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡནྟི ཨེ་ཀ་པ་ཊྚཾ. ཨི་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཡཱ་པེ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཀེ ཨི་ཏ་རེ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༤༨. ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨ་ཙྪུ་པེ་ཡྻནྟི ཚི་དྡ་ཊྛཱ་ནེ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ལ་གྒཱ་པེ་ཡྻཾ. ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ དྷོ་ཏཱ་ནཾ. ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ་ནནྟི ཨུ་ཏུ་ཏོ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཀཱ་ནཾ, པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་པ་ཎི་ཀེཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎ་ཏོ པ་ཏི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ. ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ནེ་ཏྠ ན་ཏྠི, པ་ཊྚ་ས་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྦ་མི་དཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཏུ་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པ་ན་ཁ་ཎྜཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ, སུ་ཏྟེ་ན སཾ་སི་བྦི་ཏཾ ཏུ་ནྣཾ; ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ . ཀ་ཎྜུ་ས་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མུ་དྡི་ཀཱ. ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨནྟི ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པ་ན་ཀཾ ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ.
༣༤༩-༣༥༡. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པུ་བྦེ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ. སོ་ཝ་གྒི་ཀནྟི ས་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སོ་ཝ་གྒི་ཀ’’ནྟི. སོ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི སོ་ཀ་ནུ་དཾ. ཨ་ནཱ་མ་ཡཱཏི ཨ་རོ་གཱ. ས་གྒ་མྷི ཀཱ་ཡ་མྷཱིཏི ས་གྒོ་པ་པ་ནྣཱ.
༣༥༣. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱཏི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ.
༣༥༦. ས་ནྡི་ཊྛོཏི དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་ཀ་མི་ཏྟོ. ས་མྦྷ་ཏྟོཏི ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་གོ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟོ. ཨཱ་ལ་པི་ཏོཏི ‘‘མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཡཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཝི་སྶཱ་སོ རུ་ཧ་ཏི.
པ་ཙྪི་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༥༩. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཀ་ཏོཏི ཀ་ཏ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལོ. ག་རུ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཛི་ཎྞ་ཛི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་ལཱ༹་རོ་པ་ནེ་ན ག་རུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སུ་ཏྟ་ལཱུ་ཁཾ ཀཱ་ཏུནྟི སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀ་ཎྞོ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪེ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀོ་ཎོ དཱི་གྷོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཀ་ཎྞཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུནྟི དཱི་གྷ་ཀོ་ཎཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ. ཨོ་ཀི་རི་ཡ་ནྟཱིཏི ཚི་ནྣ་ཀོ་ཎ་ཏོ ག་ལ༹་ནྟི. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉྩ. པ་ཏྟཱ ལུ་ཛྫ་ནྟཱིཏི མ་ཧ་ནྟེ་སུ པ་ཏྟ་མུ་ཁེ་སུ དི་ནྣཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ག་ལ༹་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཏྟཱ ལུ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀཾ ཀཱ་ཏུནྟི ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ན པ་ཏྟ་མུ་ཁཾ སི་བྦི་ཏུཾ.
༣༦༠. ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏུནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟ་མྤི དཱ་ཏུཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚི་ནྡི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
༣༦༡. ན ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ནཾ དེ་ནྟོ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན ས་ཙེ ར་ཛྫེ ཋི་ཏཱ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི, དཱ་ཏ་བྦཾ.
༣༦༢. གི་ལཱ་ནོཏི གི་ལཱ་ན་ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ. ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏནྟི ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ. ན་དཱི་པཱ་རནྟི ན་དི་ཡཱ པཱ་རེ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་གྒ་ལ༹་གུ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རོཏི ས་བྦེ་སྭེ་ཝ ཙེ་ཏེ་སུ གི་ལཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་ན་དཱི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨ་གྒ་ལ༹་གུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. གུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཏེ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ཧི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨ་གུ་ཏྟེ. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་ཧཱ་རོ ན སུ་གུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན བྷ་ཎྜུ་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་སུ་སི་ར རུ་ཀྑ་སུ་སི་རཱ་དཱི་སུ སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
ས་ངྒྷི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ
༣༦༣. ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཊཱ་ནི་པི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ; ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨི་སྶ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ནི་ཀྐུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱཏི ས་ཙེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྩ་མཱ་སེ; ནོ ཙེ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ས་མེ་ཝ. ཡཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ དེ་ནྟི, ‘‘ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ དེ་ནྟི, ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ དེ་ནྟི, ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ དེ་ནྟི, ས་ཙེ་པི མ་ཏ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧོ་ཏི. ཡ་མྤི སོ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཡེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ པ་ཉྩ་མཱ་སེ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི. ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶཱ་པི པ་ཉྩ་མཱ་སེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཀིཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶེ ཨི་དཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སྶེ’’ཏི! ཀ་སྨཱ? པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ.
ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལནྟི ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ལཾ. ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཀེ་ཙི པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཡཾ ས་ངྒྷོ ན ཧོ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་ཙེ་པི ཨེ་ས མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ ས་ཙེ གྷ་ཎྚི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ནོ ཙེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘མ་ཡ྄ཧི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ས་བྦཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཀཱ པ་ན ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཙ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་ལ་མྤི གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝེ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨི་དྷ ན་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི.
པཱ་ཏི་ཏེ ཀུ་སེཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀུ་ས་ད་ཎྜ་ཀེ པཱ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་རཾ. ནཱ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, དེ་ནྟུ. ཨ་ནུ་བྷཱ་གེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ‘‘ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ཏོ་ཝ ད་སྶཱ་མ, ཝི་སུཾ ས་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. ཐེ་རེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱིཏི ཏུ་མྷེ་སུ པ་སཱ་དེ་ན ཁི་པྤཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི.
ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ་ཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟཱིཏི ས་ཀ་ལ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. པུ་རི་མེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་ཙྪི་ནྣ་དཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་དཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པཱ་མོ་ཀྑ་ཐེ་རཱ. ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཏྠུཾ ས་དྡྷིཾ པུ་རི་མེ་ན དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨི་མེ ཙ ཐེ་རཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སུཾ.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༦༤. གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི བྷཱ་ཛེ་ནྟཱ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻུ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་དི་ཡི་སྶ་སཱིཏི ག་ཎྷི་སྶ་སི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶ བྷཱ་གོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཡཾ མུ་ཁ་རོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སཱ་དི་ཡི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཡོ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཐ ཁོ ག་ཧི་ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ་པི ན་ཊྛཱ་ནི ཝཱ ཛི་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ གཱི་ཝཱ. དེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་དེ་ནྟོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡནྟི ཨེ་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ; ཨེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་ས་མེ་ཝ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ སོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་དྷ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་པ་ཌྜྷནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མེ་ཀཱ་ཧཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱ ས་ཙེ ཝ་ས་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཡཾ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བ་ཧུ་ཏ་རནྟི ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་སྨིཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ཧི ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཀ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ, ནཱ་ནཱ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་མི་ས་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
གི་ལཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༦༥. མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པཱ་ཏེ་སུནྟི ཨེ་ཝཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ; ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཡོ བྷི་ཀྑ་ཝེ མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, སོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱཏི ཡོ མཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, སོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ; མ་མ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀེ་ན གི་ལཱ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ གི་ལཱ་ན་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོཏི ཡ་སྶེ་ཏེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ས་ངྒྷ་སྶ བྷཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཛ་གྒ་ནྟེ་སུ པ་ན ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ན ཛ་གྒ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་པི ཝཱ་ར་ཀོ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཀ་ལོ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི.
༣༦༦. ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཾ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨི་དཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨི་དཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱ་ལནྟི ན པ་ཏི་རཱུ་པོ, ན ཡུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ. བྷེ་ས་ཛྫཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུནྟི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོཏི ཨཱ་མི་སཾ ཨ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟི ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོ. ཨ་ནྟ་རནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི; ཨཱ་མི་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཏྠེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ཏ་ས་ནྟ་ཀ་ཀ་ཐཱ
༣༦༧. ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེཏི ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ དི་ནྣ་མྤི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མྤི དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༦༩. ཡཾ ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་བྷ་ཎྜཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ག་རུ་བྷ་ཎྜནྟི ཨེ་ཏྠ ལ་ཧུ་བྷ་ཎྜ་ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ལཱ་བྷེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ –
ས་ཙེ ས་ཀ་ལེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦེ་པི སཱ་མི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཝཱ་རེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ས་བྦེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི སཱ་མི་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཡེ་ཧི ཛ་གྒི་ཏོ ཏེ ཨེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ས་ཙེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྠི, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨ་ཏྠི ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ.
བྷི་ཀྑུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཙ ས་ཙེ ས་མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མ་ཀོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་སྶ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ.
བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཀོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་སེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ན་ཧཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཾ, སོ་པི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཝ. ཡོ ས་མཱི་པཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ཏི, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཡོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཝ.
ཨེ་ཀོ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཛ་གྒ་ཏི; ཨེ་ཀོ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ, མ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་བྷོ་པི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཏོ ‘‘པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཙི་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ གི་ལཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ་ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་གོ ན དཱ་ཏ་བྦོ.
གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་མ གི་ཧི ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ་པི, ས་བྦེ བྷཱ་གཾ ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི; ས་བྦཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན བ་ཧུ་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཏེ ན ལ་བྷ་ནྟི; ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷ་ཎྜཾ བ་ཧུ་ཀ་ཉྩེ་ཝ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པྤ་གྒྷཾ; ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན སོ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དཱ་སི, ཀོ་ཙི ཝཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཡ་སྶ དི་ནྣཾ, ཡེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཨེ་ཝ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ དཱུ་རེ ཋ་པི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི. དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨི་ཏ་རོ སཱ་མཱི. བ་ཧཱུ་ན་མྤི ས་ནྟ་ཀེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦེ་སུ མ་ཏེ་སུ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དེ་ནྟི ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན སུ་དི་ནྣཾ. ཏཾ ཏེ་སུ མ་ཏེ་སུ་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ས་ངྒྷ་སྶ.
ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ
༣༧༡. ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹ནྟི ཨ་ཀྐ་ནཱ་ལ༹་མ་ཡཾ. པོ་ཏྠ་ཀོཏི མ་ཀ་ཙི་མ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་སཱ་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སེ་སེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཀྐ་དུ་སྶ་ཀ་ད་ལི་དུ་སྶ་ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶཱ་ནི པ་ན པོ་ཏྠ་ཀ་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ.
༣༧༢. ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ས་ཀྐཱ ཙེ ཧོ་ནྟི དྷོ་ཝི་ཏུཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. དུ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་ས་དཱི་གྷ་ད་སཱ་ནི ད་སཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཉྩུ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝེ་ཋ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏི་རཱི་ཊ་ཀཾ པ་ན རུ་ཀྑ་ཚ་ལླི་མ་ཡཾ; ཏཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༧༤. པ་ཏི་རཱུ་པེ གཱ་ཧ་ཀེཏི ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པུ་གྒ་ལེ་སུ སོ་ལ༹་ས ཛ་ནཱ ན ལ་བྷ་ནྟི, ས་ཏྟ ཛ་ནཱ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི.
ས་ངྒྷེ་བྷི་ནྣེ་ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ
༣༧༦. ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་ཉྩ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ དེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏནྟི ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དྭི་ནྣ་མྤི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི་པི པ་ཀྑེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཀྑ་སྶེ་ཝེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣེ ཡ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི; ཡ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ པ་ཀྑོ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་སྶ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་མེ་ཝ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཀི་ར པ་ར་ས་མུ་དྡེ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་ཏ་རོ པ་ཀྑོ ཨ་ནི་སྶ་རོ་ཡེ་ཝ. ཙཱི་ཝ་ར་པེ་ས་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ
༣༧༩. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཁེ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན སཱི་མཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ མཱ་ཏི་ཀཱ, ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ…པེ… པུ་གྒ་ལ་སྶ དཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་མཱ. ཏ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱི་མཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏཱ ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་དྡེ་སེ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ, ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ, གཱ་མ་སཱི་མཱ, ནི་ག་མ་སཱི་མཱ, ན་ག་ར་སཱི་མཱ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ, ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ, ར་ཊྛ་སཱི་མཱ, ར་ཛྫ་སཱི་མཱ, དཱི་པ་སཱི་མཱ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས སཱི་མཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཝ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཝཱ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ་སུ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་སུ་པི ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ལཱ་བྷོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་དྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ; ཨ་པི་ཙ ཁོ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ’’ཏི ནཱ་མ་ལི་ཁི་ཏ་ཀེ ཐ་མྦྷེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི སཱི་མཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་ར་ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ ནཱ་མ – ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ བ་ཧཱུ ཛ་ན་པ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཛ་ན་པ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ. ར་ཊྛ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དི་ར་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ར་ཛྫ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ‘‘ཙོ་ལ༹་བྷོ་གོ ཀེ་ར་ལ༹་བྷོ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. དཱི་པ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ས་མུ་དྡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མ་ཧཱ་དཱི་པཱ ཙ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པཱ ཙ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སུ སཱི་མཱ་སུ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ ས་ངྒྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ག་ཏཱ, ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏེ པ་ན རུ་ཀྑེ ཝཱ པ་བྦ་ཏེ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སུ སཱི་མཱ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཛ་ན་པ་ད་ར་ཊྛ་ར་ཛྫ་དཱི་པ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ་སུ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ས་ཙེ པ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཋི་ཏོ ‘‘ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་པི ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་སཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྲེ་ཝ ཨེ་ཀོ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑུ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཡོ སཱི་མཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡོ པ་ན ཨ་སུ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ སཱི་མཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, སོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘‘སཱི་མཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ཀ་ཏ་ར་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི? ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་སཱི་མཱ་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷོ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ཏ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ? མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཀི་རཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ནཱ་མ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋི་ཏཱ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་མི་ཀོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི་སྶ་ཏི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ པོ་རཱ་ཎ་ཀོ་ཏི ཝཱ བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཝུ་ཏྠོ་ཏི ཝཱ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ས་ངྒྷེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ལཱ་བྷེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ཧཱུ་པི ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀ་ལཱ་བྷཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དཱ གེ་ཧེ བྷོ་ཛེ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ནེ་ན ཨཱ་ཝཱ་སོ ཀཱ་རི་ཏོ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་བ་དྡྷཱ་ནི, ཡེ་ན པ་ན ས་ཀ་ལོ་པི ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨི་མེ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ སོ ‘‘ཡ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, བ་ཧཱུ་སུ ཙེ་པི ཋཱ་ནེ་སུ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རེ ཨེ་ཀ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཀཱ’’ཏི. ས་ཙེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཏྠ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི ཨ་པྤ་ཀ་མྤི སུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཛི་ཡ་ཏི. ཡ་དི པ་ན མ་ཉྩོ ཝཱ པཱི་ཋ་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡ་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཝཱ ཡ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ སོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶཱ་པི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏ་བྦཾ.
ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱི་མ་ཊྛ་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶཱ་པི བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཧཱ་རོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྠེ་སུ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘བྷ་ནྟེ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནཾ དི་ཡྻ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ར བ་ཧུཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི སུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི སཱི་མཱ, ཏ་སྨཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ པ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ‘‘ད་ས ཝ་ཏྠཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དེ་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ‘‘ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, དུ་པྤཱ་པི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, དུ་པྤཱ་པི་ཏ་ཉྩེ་ཝ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ས་ཏྠ་ཀེ་ན པ་ན ཧ་ལི་དྡི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ལེ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ‘‘ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པུ་པྥཾ ཝཱ ཝ་ལི ཝཱ, ཏེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཏ་ནྟཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁ་ཎྜཾ ཁ་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ས་ཙེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་བྦཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཋི་ཏི་ཀཱ པ་ན ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙོ ན་ཏྠི, པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ དེ་ཏི, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ན ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་མ, ཐེ་རཱ་ནཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མ, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཨཱ་ཡོ་ག་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི དི་ནྣ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི པ་ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ས་ངྒྷོ བྷཱ་ཛི་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཾ.
‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རེ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ནྟི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ཧི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ པ་རི་སཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་བ་དྡྷཱ ཙེ, ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་སཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘དྭི་དྷཱ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨི, དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ད་མྨི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཏ་བྦནྟི དྭེ་བྷཱ་གེ ས་མེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ དཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཡེ་ན པུ་གྒ་ལི་ཀོ ལ་དྡྷོ སོ ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ངྒྷ་ཏོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མོ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ, ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པུ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ.
‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཝི་སུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཡོ ནཱི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ནེ་ཏ་བྦོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཝ་སྶ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ.
‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝི་སུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པུ་བྦེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, བྷ་ག་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ་མ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ནི་སཱི་ད་ནྟི, བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ, ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི དཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ཊི་མཾ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི. པ་ཊི་མཱ་ཡ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ པུ་ར་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་མཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དེ་མཱ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཉྩ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཏཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཝ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊཱ་ཀཱ, ཏེ་ལེ་ན པ་དཱི་པཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ན ཡོ ནི་བ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཛ་གྒ་ཀོ ཧོ་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ, ཏ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ནི་བ་དྡྷ་ཛ་གྒ་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ ཀཱ་ལེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཙ ཡཾ ཀི་ཉྩི ‘‘ཨི་དཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དཱུ་ར་མྤི ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རཱ་མི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ར་ནྟ་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཀཱ་ལོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ, ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ པ་ན ཀ་ཐི་ནེ ཨ་ནྟོ་ཧེ་མ་ནྟེ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙཱུ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ནེ་ཏཾ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ.
ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ པ་ན ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ན་ཉྩ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མོ དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ན་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཏ་ར་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི? ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ་ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟཱ་ན་མྤི ས་བྷཱ་གཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི.
ས་ཙེ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་གུ་ཏྟོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ན ས་ཀྐཱ ཋ་པེ་ཏུཾ, ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ མེ བྷ་ནྟེ ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ན དི་ནྣཾ, ཏཾ ད་མྨཱི’’ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝུ་ཊྛ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ དི་སཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཨ་ཉྙོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ, སེ་སཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ཏི; ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ…པེ… བྷེ་ས་ཛྫེ ཝཱ ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་གུཾ དེ་ཏི, ཡཱ་གུཾ ད་ཏྭཱ པཱི་ཏཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, ཡེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཡེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧི ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན གྷ་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཝཱ གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ་ཧི ཝཱ ཡཱ་གུ ལ་དྡྷཱ, ཡེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་ཏོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ནཱི་ཏཱ, ཡེ་སཾ ཝཱ ཐེ་རེ་ཧི པེ་སི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་ཉྩ བ་ཧི་གེ་ཧ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, དཱ་ཡ་ཀོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཝཱ, ཡེ་སཾ མ་ཡཱ ཡཱ་གུ དི་ནྣཱ, ས་བྦེ་སཾ ཨི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཡེ་ཧི པ་ན ཐེ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཡཱ་གུ ལ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཐ སོ ‘‘ཡེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ས་བྦེ་སཾ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. བྷ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཙཱི་ཝ་རེ ཝཱཏི པུ་བྦེ་པི ཡེ་ན ཝ་སྶཾ ཝཱ་སེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཡེ་སཾ མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་ནྣཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི, ས་བྦཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝཱཏི ཡོ མ་ཡཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝཱ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫེ ཝཱཏི ‘‘མ་ཡཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི དེ་མ, ཡེ་ཧི ཏཱ་ནི ལ་དྡྷཱ་ནི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ དེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ་པི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་དྡེ་ས་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.