ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
༡. མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀཾ
བོ་དྷི་ཀ་ཐཱ
ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ས་ངྒཱི་ཏི་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ;
ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སུ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ, ཁ་ནྡྷ་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཝི་དཱ.
ཡཾ ཏ་སྶ དཱ་ནི ས་མྤ་ཏྟོ, ཡ་སྨཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ;
ཏ་སྨཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡེ ཨ་ཏྠཱ, ཡེ་ཧི ཡེ་སཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;
ཏེ ཙེ པུ་ན ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་དཱ བྷ་ཝེ.
ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ ཙེ་ཝ ཡེ ཨ་ཏྠཱ, ཏེ་སཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཀིཾ;
ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱི་ཧི, བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཙ ཡེ པ་ན.
ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱ ན ཏེ ཡ་སྨཱ, ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ ཨ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ;
ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཏ་སྨཱ, ཧོ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ་ཏི.
༡. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཝི་ན་ཡཾ པ་ཏྭཱ པ་ན ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ཡ་མ་བྷི་ལཱ་པོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ་ཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་བྷི་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ.
ཀིཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི? པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་དཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ཡཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤) ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཡཱ་ནི ཙ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་དཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡནྟི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ; མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨུ་རཱུ’’ཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི; ‘‘ཝེ་ལཱ’’ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ; ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ; ཏ་སྨཱ ཡོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སི ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡ་ནྟི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ; མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུ་ཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི; ཝེ་ལཱ་ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ; ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ; ཏཾ བོ་དྷིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟོ་ཏི རུ་ཀྑོ་པི ‘‘བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ; ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ནཱཏི ས་ཀི་མྤི ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉྩ པ་ཊི་ལོ་མ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ སྭེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘པ་ཊི་ལོ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མོ, ཨི་ཏ་རོ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་ལོ་མོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟཾ, ཨ་ནྟ་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ སཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཊི་ལོ་མཾ མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏུ ཨེ་ཝ. ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷཱ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྩ ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ནི་རུ་དྡྷཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ས་ཀ་ལ་སྶ; སུ་དྡྷ་སྶ ཝཱ ས་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་རཱ་སི་སྶ. ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཏཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་དི་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨི་མཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་དི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཧེ་ཏུ་ནོ ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི, ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དཱ ཧ་ཝེཏི ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཀཱ་ལེ. པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷ་ཀཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་ས་ནྟི; ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ. ཨཱ་ཏཱ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ; ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ. ཛྷཱ་ཡ་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱཏི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི. ས་བྦཱཏི ཡཱ ཨེ་ཏཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ བྷ་ནྟེ ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི; ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ བྷ་ནྟེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ; ཀ་སྶ ཙ པ་ནི་དཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི; ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཀ་ངྑཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ སོ་ལ༹་ས ཀ་ངྑཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏཱ ས་བྦཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨནྟི ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨི་མཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དིཾ ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ – ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨི་མཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་དི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་དི ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ – ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨི་མཾ ཡེ་ན མ་གྒེ་ན སོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཝི་དི་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་པཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ, ཏ་དཱ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི, ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝི་དྷཱུ་པ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏི མཱ་ར་སེ་ནཾ ‘‘ཀཱ་མཱ ཏེ པ་ཋ་མཱ སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ མཱ་ར་སེ་ནཾ ཝི་དྷཱུ་པ་ཡ་ནྟོ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སཱུ་རི་ཡོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་མ་ནྟ་ལི་ཀྑཾ, ཡ་ཐཱ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟོ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཏེ་ན ཝཱ མ་གྒེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་ཝ མཱ་ར་སེ་ནཾ ཝི་དྷཱུ་པ་ཡ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དཱ་ནེ པ་ན ‘‘ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ལོ་མཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་མཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ; ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘སྭེ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པི་ཀཱ པུ་རི་མཱ དྭེ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ཉྩ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི, ཨི་དྷ པ་ན པཱ་ཊི་པ་ད་ར་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་སི, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཙ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪི. ཏ་ཏོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ པཱ་ཊི་པ་ད་ར་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ནི ཨུ་དཱ་ནཱ་ནི ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཨི་ཏི པཱ་ཊི་པ་ད་ར་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ‘‘བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
བོ་དྷི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀ་ཐཱ
༤. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘བྷུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ‘‘ཧ་ཏྠེ ཨ་དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ས་མཱི་པཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, བྷོ་ཛ་ན་ཏོ པ་ན པ་ཙྪཱ ས་ཡ་ཏི, ན ན་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ་ཏྠ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཀྐཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ པ་ན པ་ཙྪཱ པ་ཀྐཱ་མི, ན ན་པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཏྠ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ན ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཀིཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཏཱི་ཎི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣེ ‘‘ན བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི; ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཉྙེ་པི བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ངྑཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ངྑཱ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ངྑཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨཱི་ས་ཀཾ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་སྶི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ བ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་མི་ས་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཙ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་ཏོ ཙ པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ མཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡཾ ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་གྷ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་སྶ ཀི་ར ནི་གྲོ་དྷ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀཱ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི; ཏེ་ན་སྶ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཏ་ཏྲཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. བོ་དྷི་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨེ་ས རུ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ ཙ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧུཾ་ཧུ་ངྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི སོ ཀི་ར དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ ནཱ་མ, མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ‘‘ཧུཾ་ཧུ’’ནྟི ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཧུཾ་ཧུ་ངྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཧུ་ཧུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཧུཾ་ཧུ་ངྐཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟ་ཀེ་ན བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཧུཾ་ཧུ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ནི་ཧུཾ་ཧུ་ངྐོ, རཱ་གཱ་དི་ཀ་སཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཏ་ཏྟོ, སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཝཱ ས་ཉྙ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཏ་ཏྟོ, ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཝེ་དེ་ཧི ཨ་ནྟཾ, ཝེ་དཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནྟ་གཱུ, མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ. དྷ་མྨེ་ན བྲ་ཧྨ་ཝཱ་དཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝཱ་དཾ དྷ་མྨེ་ན ཝ་དེ་ཡྻ, ཡ་སྶ ས་ཀ་ལེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཀུ་ཧི་ཉྩི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི རཱ་གུ་སྶ་དོ དོ་སུ་སྶ་དོ མོ་ཧུ་སྶ་དོ མཱ་ནུ་སྶ་དོ དི་ཊྛུ་སྶ་དོ་ཏི ཨི་མེ ཨུ་སྶ་དཱ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཀ་ཐཱ
༥. ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོཏི ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་གྷོ. ཨ་ཡཾ པ་ན གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཝུ་ཊྛི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱིཏི སཱ ཙ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏ་ས་མྨི་སྶེ་ན སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏེ་ན ས་མ་ནྟཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟེ་ན དཱུ་སི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏྟཱ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ མུ་ཙ་ལི་ནྡ་རུ་ཀྑ་སྶ ས་མཱི་པེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ. ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཋི་ཏེ; ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ག་བྦྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་ཏེ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏནྟི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སོ ཧི ‘‘མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠ, མཱ ཨུ་ཎྷཾ, མཱ ཌཾ་སཱ་དི་ས་མྥ་སྶོ བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཎྷ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ མེ་གྷོ ཝི་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ཎྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ནཾ མཱ བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཝི་དྡྷནྟི ཨུ་བྦི་དྡྷཾ; མེ་གྷ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀནྟི ཨ་པ་ག་ཏ་མེ་གྷཾ. དེ་ཝནྟི ཨཱ་ཀཱ་སཾ. ས་ཀ་ཝ་ཎྞནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པཾ.
སུ་ཁོ ཝི་ཝེ་ཀོཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ སུ་ཁོ. ཏུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ. སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི པ་ཀཱ་སི་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ. པ་སྶ་ཏོཏི ཏཾ ཝི་ཝེ་ཀཾ ཡཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཱ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫནྟི ཨ་ཀུ་པྤ་ན་བྷཱ་ཝོ; ཨེ་ཏེ་ན མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ. པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ སཾ་ཡ་མོཏི ས་ཏྟེ་སུ ཙ སཾ་ཡ་མོ; ཨ་ཝི་ཧིཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ. སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེཏི ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ་པི སུ་ཁཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཡཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི; སཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ་པི སུ་ཁཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ ཡོ ཝི་ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ; ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ ‘‘པ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཝེ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི.
མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ
༦. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་མཱུ་ལཱཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཏོ པཱ་ཙཱི་ན་ཀོ་ཎེ ཋི་ཏ་མུ་ཙ་ལི་ནྡ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ. རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ཏ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ‘‘བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨོ་ས་དྷ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀྐོ མུ་ཁོ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ཏེ ཨ་རུ་ཎ་མྷི ནི་སི་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱཏི ཏ་པུ་སྶོ ཙ བྷ་ལླི་ཀོ ཙཱ་ཏི དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ. ཨུ་ཀྐ་ལཱཏི ཨུ་ཀྐ་ལ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོ. ཏཾ དེ་སནྟི ཡ་སྨིཾ དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཏ་ར་སྨི་ཉྩ དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི? མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ. ཏ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཾ ག་ནྟུཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ ཉཱ་ཏི་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི སཱ ཀི་ར ནེ་སཾ ས་བྦ་ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ ཏེ ཀིཾ ཨི་ད་ནྟི མ་གྒ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ བ་ལིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. མ་ནྠེ་ན ཙ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཙཱཏི ཨ་བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཙ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཙ. པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཐཱཏི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོཏི ཏཾ པ་ཏི་མཱ་ན་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀནྟི ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཡོ ཀི་ར་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སོ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སཾ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་ཏྟོ མེ ན་ཏྠི, པུ་རི་མ་ཀཱ་པི ཙ ན ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཾ མ་ནྠ་ཉྩ མ་དྷུ་པི་ཎྜ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི.
པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་བྷོ་ཛ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཛཱ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནེ་ཝ ཛི་གྷ་ཙྪཱ ན པི་པཱ་སཱ ན ཀཱ་ཡ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ན ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ. ཙ་ཏུ་དྡི་སཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི. སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེཏི མུ་གྒ་ཝ་ཎྞ་སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ. ཨི་དཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི, ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ, ན ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་ཏོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མུ་གྒ་ཝ་ཎྞ་སི་ལཱ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཏྟེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི ཏེ་སཾ པ་སཱ་དཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ནོ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ. ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི, ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ས་དི་སོ པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ མ་ནྠ་ཉྩ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་ཉྩ. པ་ཙྩ་གྒྷེཏི པ་ཙྩ་གྒྷ་སྨིཾ; པཱ་ཊེ་ཀྐཾ མ་ཧ་གྒྷ་སྨི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྩ་གྒྷེཏི ཨ་བྷི་ན་ཝེ ཨ་བྦྷུ་ཎྷེ; ཏ་ངྑ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྨི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྭེ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀ་སྶ དཱ་ནི བྷ་ནྟེ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སི, ཀེ་སཱ ཧ་ཏྠེ ལ་གྒིཾ་སུ. ཏེ ཏེ་སཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཨི་མེ ཏུ་མྷེ པ་རི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཀེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་སི་ཏྟཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལཱ པུ་ན་པི ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? དྷ་མྨ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ བྷཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཛཱ་ན་ནྟི ཧི བུ་དྡྷཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏེ བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ དྷ་མྨེ གཱ་ར་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ནྟི, བྲ་ཧྨ་ག་རུ་ཀོ ཧི ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ’’ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ. ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱཏི ས་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ‘‘ཨཱ་ལ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ཧི ཨཱ་ལ་ཡེ་ཧི ར་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ. ཨཱ་ལ་ཡེ་སུ ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ. ཨཱ་ལ་ཡེ་སུ སུ་ཊྛུ་མུ་དི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ ཨི་ད’’ནྟི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ སཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ, སོ མ་མ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཨ་སྶ; སཱ མ་མ ཝི་ཧེ་སཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ནྟནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱཏི ཨ་ནུ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ. པ་ཊི་བྷཾ་སཱུཏི པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ཧ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ; ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀཱ་སི་ཏུནྟི དེ་སི་ཏུཾ. ཨ་ལཾ དཱ་ནི མེ ཨི་མཾ ཀི་ཙྪེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མིནྟི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ; ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་ག་དི་ཊྛི་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟཱ. ན ད་ཀྑ་ནྟཱིཏི ན པ་སྶི་སྶ་ནྟི. ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཊཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ན; ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡ་སྨིཾ ནཱ་མ ལོ་ཀེ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ་རོ.
པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི. ས་མ་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ས་མ་ལེ་ཧི ཚ་ཧི ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོ. ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏནྟི ཝི་ཝ་ར ཨེ་ཏཾ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རནྟི ཨ་མ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལེ་ནཱ་ནུ་བུ་དྡྷནྟི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མ་ལེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟུ.
སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོཏི སེ་ལ་མ་ཡེ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནེ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏོ་ཝ ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛ་ན་ཏཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏྭ་མྤི སུ་མེ་དྷ སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་མ་ཡཾ པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཨ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ.
ཨུ་ཊྛེ་ཧཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཙཱ་རི་ཀ་ཙ་ར་ཎཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི. ཝཱི་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱི་རོ. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མ་ཙྩུ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ. ཛཱ་ཏི་ཀ་ནྟཱ་རཱ་དི་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཨི་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཎ་ཎོ.
༩. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནནྟི ཡཱ་ཙ་ནཾ. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ནཱ་མཾ. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མྷི རཱ་གཱ་དི་ར་ཛཾ ཨ་པྤཾ ཡེ་སཾ, ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཏེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི ཏེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི ཏེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏེ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ ཏེ སྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཡེ་སཾ ཏེ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་སུ་ནྡ་རཱ ཏེ དྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཡེ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི, སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཏེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཡེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཏེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ. ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡནྟི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནེ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ པོ་ས་ཡ་ནྟི. ས་མོ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མཾ ཋི་ཏཱ་ནི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི.
ཨ་པཱ་རུ་ཏཱཏི ཝི་ཝ་ཊཱ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ ཧི ཨ་མ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དྭཱ་རཾ. པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ ས་དྡྷནྟི ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཾ པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ. པ་ཙྪི་མ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎཾ སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མྤི ཨི་མཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་ཛེ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ན བྷཱ་སི་ནྟི.
བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༠. པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བྱ་ཏྟོཏི ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝི་སུ་དྡྷ་ས་ཏྟོ. ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱིཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཁོ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡོཏི ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྦ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱི ཛཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཨ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་དོ་ས་ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏོཏི ཧི་ཡྻོ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏོ, སོ་པི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྡ་ས. བ་ཧཱུ་ཀཱ་རཱཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ. པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུཏི པ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
༡༡. ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ག་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བོ་དྷིནྟི ཨུ་པ་ཀོ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་སྶ ཙ ག་ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ.
ས་བྦཱ་བྷི་བྷཱུཏི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ས་བྦ་ཝི་དཱུཏི ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཝེ་དིཾ ཨ་ཉྙཱ་སིཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ས་བྦེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ལེ་པེ་ན ཨ་ལི་ཏྟོ. ས་བྦ་ཉྫ་ཧོཏི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀ་མུ་དྡི་སེ་ཡྻནྟི ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཾ.
ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་གྒི་ནི་བྦཱ་པ་ནེ་ན སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦུ་ཏོ.
ཀཱ་སཱི་ནཾ པུ་རནྟི ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ན་ག་རཾ. ཨཱ་ཧ་ཉྪཾ ཨ་མ་ཏ་དུ་ནྡུ་བྷིནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪཱ་མི.
ཨ་ར་ཧ་སི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོཏི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཧུ་པེ་ཡྻ་པཱ་ཝུ་སོཏི ཨཱ་ཝུ་སོ ཨེ་ཝ་མྤི ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སཱི་སཾ ཨོ་ཀ་མྤེ་ཏྭཱཏི སཱི་སཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ.
༡༢. ས་ཎྛ་པེ་སུནྟི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོཏི ཙཱི་ཝ་ར་བཱ་ཧུ་ལླཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་དྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟོཏི པ་དྷཱ་ན་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟོ བྷ་ཊྛོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཨཱ་ཝ་ཏྟོ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ. ཨོ་ད་ཧ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ སོ་ཏནྟི ཨུ་པ་ནེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ སོ་ཏཾ; སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མ་ཏ་མ་དྷི་ག་ཏནྟི ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི དུ་ཀྐ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་ཡ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཱཏི དུ་ཀྐ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཐ མེ ནོཏི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཐ ནུ མེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཀྱཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཀྑི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི.
༡༣. ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཾ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱི་རུ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀ་ཐཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
༡༨. སཱ་ཝ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣཱ སཱ་ཝ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཧོ་སི.
༡༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ ཝ་པྤ་སྶཱཏི ཨཱ་དི་མྷི ཝ་པྤ་ཏྠེ་ར་སྶ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ, ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡ་ནྟི. ཨི་མེ་ས་ཉྩ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ལེ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ལཾ ཝི་ནོ་དེ་སི. པ་ཀྑ་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ས་བྦེ ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་སུ་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝ་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱིཏི པ་ཉྩ་མི་ཡཱ པ་ཀྑ་སྶ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཚ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ
༣༡. པུ་བྦཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཱ་ནནྟི པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན པོ་རཱ་ཎཱ་ནུ་པོ་རཱ་ཎཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་རི་མཱ ཚ ཨི་མེ ཙ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་མྷི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྲ ཡ་ས་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ པུ་བྦ་ཡོ་གོ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཛ་ནཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཝ་གྒ་བ་ནྡྷེ་ན པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནཱ་ཐ་ས་རཱི་རཱ་ནི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་བྦྷི་ནིཾ ཨི་ཏྠིཾ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཛྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་སཱ་ནཾ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ པ་ཉྩ ཛ་ནེ ‘‘ཏུ་མྷེ ཛྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི སུ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཡ་སོ དཱ་ར་ཀོ ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙ ཛྷཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. སོ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨི་མཾ ཨ་སུ་ཙིཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ’’ནྟི ད་སྶེ་སི. ཏེ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ པ་ཉྩ་པི ཛ་ནཱ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ས་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཡ་སོ པ་ན དཱ་ར་ཀོ གེ་ཧ་མྤི ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནྣ་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་སུ་བྷཾ བྷཱ་ཝ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ཡོ་གོ. ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཡ་ས་སྶ ནཱ་ཊ་ཀ་ཛ་ནེ་སུ སུ་སཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏཱ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
༣༢. དི་བྦཱ ནཱ་མ དི་བྦེ་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ ལོ་བྷ་པཱ་སཱ. མཱ་ནུ་སཱ ནཱ་མ མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ ལོ་བྷ་པཱ་སཱ. མཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭེཏི ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན དྭེ མཱ ཨ་ག་མི་ཏྠ. ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.
༣༣. ཨ་ནྟ་ཀཱཏི ལཱ་མ་ཀ ཧཱི་ན་ས་ཏྟ. ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོཏི རཱ་ག་པཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི སོ ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ’’ཏི མ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ.
༣༤. ནཱ་ནཱ་དི་སཱ ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་དཱཏི ནཱ་ནཱ་དི་ས་ཏོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོ ཙ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏུ་མྷེ་ཝ དཱ་ནི ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ དི་སཱ་སུ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན ཡེ པ་ར་ཏོ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ན ཨ་ནྡྷ་མཱུ་ག་བ་དྷི་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. སོ་པི ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཏྟོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ནཱ་པི ཙ ས་ཙེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ས་ཙེ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཙེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ན་ཏྠི, སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ར་ཎཱ་ནི པ་ན ས་ཡཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་ས་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ ཨ་ཉྙོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀེ་སོ་རོ་པ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏཾ.
ས་ཙེ པ་ན བྷ་བྦ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘མ་ཏྟི་ཀཱ་མུ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཙ པ་ན ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ. པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མཾ བ་ལ་ཝ་ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ པ་ན ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཙ ཀེ་ས་ཧ་ར་ཎ་ས་ཏྠ་ཀ་ཉྩ དི་སྭཱ ཨུ་ཏྲ་ས་ནྟི, ཨེ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ནཱ་ཏི་ད་ཧ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ན་ཧཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཀེ་སཱ པ་ན་སྶ ས་ཡ་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ པ་ན ས་ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གོ་མ་ཡ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི་སྶ ཀ་ཙྪུ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ན ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སཱི་སཱ་ནི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ཙ སཱ་ས་ནེ ཙ བ་ལ་ཝ་སི་ནེ་ཧཱ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནོ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ན་ཧཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་རོ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ཀི་ལ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧི ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཙ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ནྡྷཱ་ས་ཡོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་ཙི་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི སོ པུ་བྦེ མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ ཧོ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོ, ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝེ་དྷཱ་པེ་ཀྑོ ཝི་ཡ པ་རི་པ་ཀྐ་ག་ཎྜོ, སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཎ་ཏ་པ་དུ་མཾ, ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་མ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨི་ནྡཱ་ས་ནི ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏེ ཀི་ལེ་ས་པ་བྦ་ཏེ ཙུ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ཝ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དི་ནྣ་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནོ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཀེ་སེ་སུ པ་ན ཨོ་རོ་པི་ཏེ་སུ ཧ་ལི་དྡི་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ སཱི་ས་ཉྩ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ གི་ཧི་ག་ནྡྷཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ས་ཀིཾ ཝཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐཱ་པི་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཨ་ཉྙཾ ད་ཧ་རཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྦཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི.
ཡཾ པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཝཱ པཱ་རུ་པ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧི ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ! ཨ་ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཡེ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ་སཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ; ཨ་ཐ ས་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཡ་མ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི, ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ར་ཎཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ས་ཙེ ཧི ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དེ་ཏི, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་ཏ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི ས་ར་ཎཱ་ནི.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནོ ཨེ་ཀ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཉ་ཏྟི་དོ་ས་ཉྩེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་དོ་ས་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་ན ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི བུ་ཀཱ་ར་དྷ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ན ས་ཀྐོ་ཏི; ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝཱ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན ས་ཀྐོ་ཏི; ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་མཱ་ནི ཙ པ་ན ད་ད་མཱ་ནེ་ན ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ན་ཏྠི, པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ རུ་ཙི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཀུ་པྤ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དནྟི ཨི་མེ་ཧི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ར་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན རུ་ཧ་ཏི. པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ས་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ནེ་ས མ་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏུཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༦).
ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་བྦ་ཛྫཱ ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧེ་ཝ སི་དྡྷཱ, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ཀྑཱ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ཙ ན ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན པེ་སེ་ཏ་བྦོ, ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ, བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ, ས་བྦ་མ་སྶ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་པི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནཱ་སེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༨) ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ད་ས ནཱ་ས་ན་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ད་ས་ཝི་དྷེ སཱི་ལེ སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི.
པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༣༥. མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི མ་ཡཱ ཁོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ མ་ཡ྄ཧཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༣༦. བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡཱཏི ཏེ ཀི་ར རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ རཱུ་པེ་ན ཙ ཙི་ཏྟེ་ན ཙ བྷ་དྡ་ཀཱ ཝ་གྒ་བ་ནྡྷེ་ན ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཝོ་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཀེ་ས་ཉྩི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ, ཀེ་ས་ཉྩི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཡོ་པི ཧི ཨེ་ཏེ མ་གྒཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར ཏུ་ཎྜི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཏིཾ་ས་དྷུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ཐ ཏུ་ཎྜི་ལོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑིཾ་སུ; ཨི་དཾ ནེ་སཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ.
བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༣༧. པ་མུ་ཁོཏི པུ་བྦ་ངྒ་མོ. པཱ་མོ་ཀྑོཏི ཨུ་ཏྟ་མོ ཝི་སུ་དྡྷ་པ་ཉྙོ.
༣༨. ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩཱཏི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ. ཏེ་ཛ་སཱ ཏེ་ཛནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཛེ་ན ནཱ་ག་སྶ ཏེ་ཛཾ. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡེ་ཡྻནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, ཝི་ནཱ་སེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཏི. མ་ཀྑནྟི ཀོ་དྷཾ. ན་ཏྭེ་ཝ ཙ ཁོ ཨ་ར་ཧཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝ་ད་ཏི.
༣༩. ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་ཙྪཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ.
༤༤-༩. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻནྟི སུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཧ་ར ཧ་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཡ ཨོ་ཎ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ་ར་ཧ་ཏྠོ. ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ. མ་ནྡཱ་མུ་ཁི་ཡོཏི ཨ་གྒི་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
༥༡. ཙི་ར་པ་ཊི་ཀཱཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
༥༢. ཀེ་ས་མི་སྶནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀེ་ས་མི་སྶཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཁཱ་རི་ཀཱ་ཛནྟི ཁཱ་རི་བྷཱ་རོ.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མ་ཀ་ཐཱ
༥༥. ལ་ཊྛི་ཝ་ནེ་ཏི ཏཱ་ལུ་ཡྻཱ་ནེ. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛེ ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑེ; ཏ་སྶ ཀི་རེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. དྭཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ན་ཧུ་ཏཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ཏེ་སཾ ཀ་ངྑཱ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཀི་ས་ཀོ་ཝ་དཱ་ནོཏི ཏཱ་པ་ས་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་ས་ས་རཱི་ར་ཏྟཱ ‘‘ཀི་ས་ཀོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཡཾ ཀི་ས་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ས་མཱ་ནོ ཝ་དཱ་ནོ ཙ ཨ་ཉྙེ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ཧཱི་ནནྟི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཧཱི་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཏྭཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཝཱ་སི་ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ དི་སྭཱ པ་ཧཱ་སི, པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཝ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ པ་ཧཱི་ན’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨེ་ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཀཱ་མེ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཙ ཡ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, སྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཱ་དི་ཀཾ ཀཱ་མ་པྤ་བྷེ་དཾ ཁ་ནྡྷུ་པ་དྷཱི་སུ མ་ལ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ཨི་མེ ཡི་ཊྛ་ཧུ་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ ཡ་ཉྙཱ མ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཡི་ཊྛེ ན ཧུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྫིཾ; ཡི་ཊྛེ ཝཱ ཧུ་ཏེ ཝཱ ནཱ་བྷི་ར་མི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ – ཨ་ཐ ཀོ་ཙ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཐ ཀྭ་ཙ་ར་ཧི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ – པ་དནྟི ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ. ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟཾ. ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་དྷི་ཀཾ. རཱ་ག་ཀི་ཉྩ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ. ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ལ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཡཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ཡ་ཉྙཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨི་མྤི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ས་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝིཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་ག་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻཾ. ཡ་སྨཱ ཨཱི་དི་སཾ པ་ད་མ་དྡ་སཾ, ཏ་སྨཱ ན ཡི་ཊྛེ ན ཧུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྫིཾ. ཏེ་ན ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཡོ ཨ་ཧཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ཀེ ན ཡི་ཊྛེ ན ཧུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྫིཾ, སོ ཀིཾ ཝ་ཀྑཱ་མི ‘‘ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ མེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ར་ཏོ མ་ནོ’’ཏི.
༥༦. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ ‘‘སཱ་ཝ་ཀོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ.
༥༧. ཨ་སྶཱ་ས་ཀཱཏི ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ; པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི མ་གྒ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ་སྶ སི་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ནི་ཙྪ་ཡ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. མ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ནི་ཡ་ཏ་ས་ར་ཎ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏཾ པ་རེ་སཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཎི་པཱ་ཏ་ག་མ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི.
༥༨. སི་ངྒཱི་ནི་ཀྑ་ས་ཝ་ཎྞོཏི སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑེ་ན ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ. ད་ས་ཝཱ་སོཏི ད་ས་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ་སུ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ད་ས་དྷ་མྨ་ཝི་དཱུཏི ད་ས་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝི་དཱུ. ད་ས་བྷི ཙུ་པེ་ཏོཏི ད་ས་ཧི ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ. ས་བྦ་དྷི་ད་ནྟོཏི ས་བྦེ་སུ ད་ནྟོ; བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་ནྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༥༩. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ པ་ཏྟ་ཏོ ཙ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པཱ་ཎིཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་ག་མ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡནྟི ཨ་བྷི་ག་ནྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞནྟི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ. ཨ་པྤ་ས་དྡནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡཾ. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སནྟི ན་ག་ར་ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏནྟི ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཛ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ‘‘ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ད’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ; ཨ་ནྟོ ཛ་ན་ཝཱ་དེ་ན ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ཛ་ན་པཱ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ; ཛ་ན་ས་ཉྩཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧ་སྶ་ཀི་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤནྟི ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པཾ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ
༦༠. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཙ. ཏེ་ཧི ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི‘‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི ཏེ ཀི་ར ཨུ་བྷོ་པི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ཀོ་ལི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནཱ་མཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྲ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨ་པྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ མ་ར་ཎ་མུ་ཁེ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཨུ་བྷོ་པི ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ ས་མྨ་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ས་མྨ མ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨ་མ་ཏེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་མཱ’’ཏི ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏྠཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་པ་རི་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡེ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཉྙོ་པེ་ཏྠ སཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ད’’ནྟི ཙ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཙྪཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་སྶཱ་རཾ, ཡོ དཱ་ནི ཨ་མྷེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ཧི ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ མ་གྒནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ; ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ, ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ མ་གྒཾ ཉཱ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཙ མ་གྒོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘མ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨ་མ་ཏེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཾ མ་གྒ་ནྟོ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྐ་མཱིཏི སུ་དི་ནྣ་ཀ་ཎྜེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. སཱ་རི་པུ་ཏྟོ་པི ཁོ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་ན ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཏཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མཱིཏི ན ཏེ ཨ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ ཐེ་རོ ན ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨི་མ་སྶ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱཏི ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ; ཏེ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཧཱཏི ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ; ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྩ ཡོ ནི་རོ་དྷོཏི ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ; ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན་སྶ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ས་ཙྩཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ད་སྶི་ཏ་མྤི ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ ཧི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶ ས་མྤཱ་པ་ཀོ མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཡོ ནི་རོ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཡོ ནི་རོ་དྷོ ཙ ནི་རོ་དྷུ་པཱ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭེ་པི ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ’’ཏི.
ཨེ་སེ་ཝ དྷ་མྨོ ཡ་དི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ས་ཙེ་པི ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་དཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་བྱ་ཏྠ པ་ད་མ་སོ་ཀནྟི ཡཾ མ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་རཱ་མ, ཏཾ པ་ད་མ་སོ་ཀཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཏྠ ཏུ་མྷེ; པ་ཏྟཾ ཏཾ ཏུ་མྷེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་བྦྷ་ཏཱི་ཏཾ བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ཀ་པྤ་ན་ཧུ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་མྷེ་ཧི ནཱ་མ ཨི་དཾ པ་དཾ བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ཀ་པྤ་ན་ཧུ་ཏེ་ཧི ཨ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨ་བྦྷ་ཏཱི་ཏཾ; ཨི་ཏི ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
༦༢. ག་མྦྷཱི་རེ ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡེཏི ག་མྦྷཱི་རེ ཙེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཙ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེཏི ནི་བྦཱ་ནེ. ཝི་མུ་ཏྟེཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟེ. བྱཱ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མེ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་གྒཾ བྷ་དྡ་ཡུ་ག’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉྙཱ་ཎེ བྱཱ་ཀཱ་སི. སཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི སཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ ཙ ཏེ་སུ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ན.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྶ ས་ར་དོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ ས་ཀེ ཨ་སྶ་མེ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥེ་ཧི མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠེ་སི. པ་ཏྠ་ཡི་ཏྭཱ ཙ སི་རཱི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་ནོ པེ་སེ་སི ‘‘མ་ཡཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠི་ཏཾ, ཏྭ་མྤི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ, ཏ་ཏྠ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠེ་སི. ཏེ་སུ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཛཱ་ཏོ, སི་རཱི་ཝ་ཌྜྷོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ་ཏི ཨི་དཾ ནེ་སཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ.
༦༣. ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་སཾ པུ་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་སཾ པ་ཏཱི པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཝེ་དྷ་བྱཱ་ཡ ཝི་དྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཀུ་ལུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ. ས་ཉྩ་ཡཱ་ནཱིཏི ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནི. མ་ག་དྷཱ་ནཾ གི་རི་བྦ་ཛནྟི མ་ག་དྷཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་སྶ གི་རི་བྦ་ཛཾ ན་ག་རཾ. མ་ཧཱ་ཝཱི་རཱཏི མ་ཧཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟོ. ན་ཡ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ན་ཡ་མཱ་ནེ་སུ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཝཱ. ཀཱ ཨུ་སཱུ་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ན་ཏནྟི དྷ་མྨེ་ན ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ ཨི་སྶཱ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༦༤-༥. ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱཏི ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀེ་ན ག་རུ་ནཱ ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱཏི ན ཨཱ་ཀ་པྤེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ; ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ་ཙཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནེཏི བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི. ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཏྟནྟི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་ཀ་པ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ས་ཉྙི་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ཏཱིཏི པུ་ཏྟོ མེ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི. ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི ས་བྷཱ་ག་ཛཱི་ཝི་ཀཱ. སཱ་ཧཱུ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ བྷ་ནྟེ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་དེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱ ‘‘ག་ཧི་ཏོ ཏ་ཡཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཡ་དི་དཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་དེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ད་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ སཱ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན སཱ་དྷཱུ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. ན ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ན ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ཨ་ངྒཾ. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ནཱ་པི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ མེ པ་དེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ དཱ་ནི ཐེ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ, ཨ་ཧ་མྤི ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༦༦. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ. ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ས་ཙ་སྶ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ པཱ་ད་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ དཱ་ཏ་བྦནྟི མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ནྟི ཏཱི་ཎི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཡཾ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ནི་ཡ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཡཱ་དི་སཾ ལ་བྷ་ཏི ཏཱ་དི་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ.
མུ་ཁོ་ད་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦནྟི སཱི་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཎྷ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཡཾ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ནི་ཡ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཡཱ་དི་སཾ ལ་བྷ་ཏི ཏཱ་དི་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏི, དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀཾ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཐེ་རེ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ ག་ཏེ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ; ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨ་སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི. ཐེ་རེ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཏོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ‘‘ས་ཙེ ཡཱ་གུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཀླཱ་པོཏི ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཙ་ཝ་རེ་ན ས་ངྐི་ཎྞོ, ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཉྙོ ཀ་ཙ་ཝ་རོ ན་ཏྠི, ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠེ་ན་པི པ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦོ.
ས་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏཱ དྭེ་པི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ག་ནྟ་བྦཾ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཾ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཏྟེ ཝཱ ལ་དྡྷེ པ་ཏྟོ ཨུ་ཎྷོ ཝཱ བྷཱ་རི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ སོ པ་ཏྟོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཉྙཱ ཀ་ཐཱ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ པ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ན་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཁ་ནྡྷ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟཱ བྷ་ཎ་མཱ་ནོཏི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝཱ་ཙཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནོ. ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ ཨཱི་དི་སཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ, མཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི ས་ཙེ ཨཱ་ས་ནྣེ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ གི་ལཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, གཱ་མ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ དཱུ་རེ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན པ་ཏྟཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. སི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏི་ནྟཾ སེ་ད་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཀ་ཎྞཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཀ་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་རཾ སཾ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? མཱ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ངྒོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི. ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཧ་རི་ཏ་སྶ ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ངྒོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ནི་ཙྩཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ དུ་བྦ་ལཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཛྫ བྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ སྭེ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨོ་བྷོ་གེ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་གེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནེ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པི་ཎྜཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, གཱ་མེ ཨ་བྷུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི; ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཙེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ་པི ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི, བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་ཏོ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. པཱ་ནཱི་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི པཱ་ནཱི་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ བྷུ་ཏྟེ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཀཱ་ལོ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་ཊྚི་ཀ་དྷ་མྨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པཾ་སུ་ས་ཀྑ་ར་མི་སྶཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་ཏྠོ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཏཱ ཝཱ སུ་དྷཱ་བ་དྡྷཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ནི་ར་ཛ་མ་ཏྟི་ཀཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྷོ་ཏ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཾ་སུ་ར་ཛ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྲ པ་ན པ་ཎྞཾ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ. པཱ་ར་ཏོ ཨ་ནྟཾ ཨོ་ར་ཏོ བྷོ་གནྟི ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ས་ཎི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟེ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷོ་གེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ནི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ བྷི་ཏྟི་ཡཾ བྷོ་གོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཙུ་ཎྞཾ ས་ནྣེ་ཏ་བྦནྟི ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ པི་ཎྜི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་དྡྷཱུ་མེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ངྒཱ་ར་མ་ཏྟི་ཀ་ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་དཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ. ཨུ་ད་ཀེ་པི པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་གྷཾ་ས་ནཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ. པཱ་ནཱི་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ཨུ་ཎྷ་ས་ནྟཱ་པེ་ན པི་པཱ་སཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ.
ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱིཏི ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི; ན ཀེ་ན་ཙི གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ས་ཊྛི་ཝ་སྶེ་ནཱ་པི ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ པ་ན པ་དེ་སུ གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་པྤ་ཊི་གྷཾ་ས་ནྟེ་ནཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཾ་ས་ནྟེ་ན. ཀ་ཝཱ་ཊ་པི་ཊྛནྟི ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྩ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟེ་ན. ས་ནྟཱ་ན་ཀནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀཱི་ཊ་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི. ཨུ་ལློ་ཀཱ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨུ་ལློ་ཀ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ལློ་ཀཾ ཨཱ་དིཾ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་ཀ་ཎྞ་བྷཱ་གཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་བྷཱ་གཱ ཙ ཀ་ཎྞ་བྷཱ་གཱ ཙ ཨ་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཙ ག་བྦྷ་སྶ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཎཱ པ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི པུ་རི་མ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷི་ཏྟིཾ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཏི་ཝ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྷི པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ ཙ, ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ཊིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཀོ་ཊིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཚི་ནྡི་ཏ་བྦོ. པུ་ར་ཏྠི་མཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ ཐ་ཀེ་ཏ་བྦཱཏི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ ཐ་ཀེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ ཐ་ཀེ་ཏ་བྦཱ.
ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦོ. ཝཱུ་པ་ཀཱ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཐེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏ་བྦནྟི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཝེ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཉྙོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཐེ་རཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཾ སོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན དཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཀི་ནྟི ནུ ཁོཏི ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻཱཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ནི་ཡ་སྶཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཧི ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མཱ བྷ་ནྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ‘‘ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ནི་ཡ་སྶཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི ཏཾ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཐ བྷ་ནྟེ ཀ་མྨ’’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ.
ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ན ཙ ཨ་ཙྪི་ནྣེ ཐེ་ཝེ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦནྟི ཡ་དི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ར་ཛ་ནཾ ག་ལ༹་ཏི, ན ཏཱ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོཏི པི་ཎྜཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ‘‘ད་ཧ་རཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ཏྭཱ ག་ཏེ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ་པི པ་སྶ་ཏི, དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ན སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟ་བྦནྟི ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ན དི་སཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ་དྷུ; ནོ ཙེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏོ ཙ་སྶ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ནྟུཾ ན དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦནྟི གེ་ལ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ; ན ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཏྠི, བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༦༧. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་མྷི ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡཾ – ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ཧི་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ ཙ ཀ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སོཏི པཱ་ལི༹་ཝཱ་ཙ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཙྪཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཨོ་ཝཱ་དོཏི ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་དཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱིཏི ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཨ་པི ཙ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ; པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཏི. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཨ་ཉྙོ་པི ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཨི་དྷ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ནཱ་མ དྷ་མྨི་ཀེ་ན ན་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཨུ་པཱ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཱ་སི་ཉྩ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཝཱུ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་དི པ་ན ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ནྟེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ར་ཛེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཛ་ནྟེ་ན. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༦༨. ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ན པཱུ་རེ་ནྟི. ཡོ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ཡོ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟཾ ན པཱུ་རེ་ཡྻ; སོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མཾ ན ཧོ་ཏི. ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏི; ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ལཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུནྟི ཡུ་ཏྟོ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ.
ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་དོ་སོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་སྨཱ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ནྟོ པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ན ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡ ཙ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟེ ཨ་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་མུ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ཏྟ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མུ་ཏྟ་ཀ་ནི་སྶ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ས་མྨཱ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ས་མྨཱ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཝ་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ བ་ཧུ་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཝཱ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, བཱ་ལོ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ བ་ཧུ་ཀཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ན་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱ་དྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༦༩. རཱ་དྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ – ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ན ག་རུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་མི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི པ་རི་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་གྒོ.
བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བྱ་ཏྟོ ནཱ་མ ཡ་སྶ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨི་དཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་མ་ཏྟ་མྤི སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ བྱ་ཏྟོ. ཡོ པ་ན ཀཱ་ས་སོ་ས་སེ་མྷཱ་དི་ནཱ ཝཱ གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཨོ་ཊྛ་ད་ནྟ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏུཾ, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ པ་དཾ ཝཱ ཧཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་བ་ལོ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘པ་ཊི་བ་ལོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ས་ངྒྷོ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡཾ ས་ངྒྷོ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༧༡. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ. ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མནྟི ཨུ་དྡྷ་ར་ཏུ མཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏུ; སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱུ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ; མ་ཡི ཨ་ནུ་ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༣. ཨ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཧོ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་སྶ་ཡེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ. ཡ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ ནི་སྶ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.