༦. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
པ་ཉྩ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༢༦༠. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ – སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ནཱཏི ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པི་ཏྟཱ་བཱ་དྷེ་ན, ཏ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ ཝ་སྶོ་ད་ཀེ་ན་པི ཏེ་མེ་ནྟི, ཀ་དྡ་མ་མྤི མ་དྡ་ནྟི, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨཱ་ཏ་པོ་པི ཁ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ པི་ཏྟཾ ཀོ་ཊྛ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་རེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཡྻ.
༢༦༡. ན་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱིཏི ན ཛི་ར་ནྟི, ན ཝཱ་ཏ་རོ་གཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. སེ་ནེ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི སི་ནི་དྡྷཱ་ནི. བྷ་ཏྟཱ་ཙྪཱ་ད་ཀེ་ནཱཏི བྷ་ཏྟཾ ཨ་རོ་ཙི་ཀེ་ན.
༢༦༢. ཨ་ཙྪ་ཝ་སནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ.
༢༦༣. མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱདི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཡཾ ཡཾ པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཝ་ཙ་ཏྟནྟི སེ་ཏ་ཝ་ཙཾ. ནི་ས་དཾ ནི་ས་ད་པོ་ཏ་ཀནྟི པི་ས་ན་སི་ལཱ ཙ པི་ས་ན་པོ་ཏོ ཙ. ཕ་གྒ་ཝནྟི ལ་ཏཱ་ཛཱ་ཏི. ན་ཏྟ་མཱ་ལནྟི ཀ་ར་ཉྫཾ. ཧི་ངྒུ་ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུ་ཧི་ངྒུ་སི་པཱ་ཊི་ཀཱ ཧི་ངྒུ་ཛཱ་ཏི་ཡོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཀ་ཏ་ཀ་པ་ཏྟི་ཏ་ཀ་པ་ཎྞི་ཡོ ལཱ་ཁཱ་ཛཱ་ཏི་ཡོ.
སཱ་མུ་དྡནྟི ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝི་ཡ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི. ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཎནྟི པ་ཀ་ཏི་ལོ་ཎཾ. སི་ནྡྷ་ཝནྟི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ པ་བྦ་ཏེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨུ་བྦྷི་དནྟི བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ངྐུ་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. བི་ལནྟི ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏཾ, ཏཾ ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཾ.
༢༦༤-༦. ཀཱ་ཡོ ཝཱ དུ་གྒ་ནྡྷོཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི སི་རཱི་ས་ཀོ་སུ་མྦཱ་དི་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཚ་ཀ་ཎནྟི གོ་མ་ཡཾ. ར་ཛ་ན་ནི་པྤ་ཀྐནྟི ར་ཛ་ན་ཀ་ས་ཊཾ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མྤི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི; ཨེ་ཏ་མྤི ར་ཛ་ན་ནི་པྤ་ཀྐ་ས་ངྑེ་པ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་ཉྩ ཁཱ་དི ཨཱ་མ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ་ཉྩ པི་ཝཱིཏི ན ཏཾ བྷི་ཀྑུ ཁཱ་དི ན པི་ཝི, ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཀྐ་ནྟོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་སྶ སོ ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཀཱ་བཱ་དྷོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷཱི’’ཏི.
ཨ་ཉྫ་ནནྟི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཀཱ་ལ༹་ཉྫ་ནནྟི ཨེ་ཀཱ ཨ་ཉྫ་ན་ཛཱ་ཏི. ར་ས་ཉྫ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ. སོ་ཏ་ཉྫ་ནནྟི ན་དཱི་སོ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨ་ཉྫ་ནཾ. གེ་རུ་ཀོ ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞ་གེ་རུ་ཀོ. ཀ་པ་ལླནྟི དཱི་པ་སི་ཁ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་མ་སི. ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པིཾ་ས་ནེ་ཧཱིཏི ཨ་ཉྫ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པིཾ་སི་ཏ་བྦེ་ཧི, ན ཧི ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙ་ནཱུ་པ་པིཾ་ས་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙ་ནྡ་ནནྟི ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཱ་དི་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི. ཏ་ག་རཱདཱི་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཊྛི་མ་ཡནྟི མ་ནུ་སྶ་ཊྛིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨ་ཊྛི་མ་ཡཾ. ད་ནྟ་མ་ཡནྟི ཧ་ཏྠི་ད་ནྟཱ་དི་ས་བྦ་ད་ནྟ་མ་ཡཾ. ཝི་སཱ་ཎ་མ་ཡེཔི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ན་ལ༹་མ་ཡཱད་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ཡེ་ཝ. ས་ལཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡནྟི ཡ་ཏྠ ས་ལཱ་ཀཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི, ཏཾ སུ་སི་ར་ད་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ ཐ་ཝི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོཏི ཨ་ཉྫ་ནི་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོ. ཡ་མ་ཀ་ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎིནྟི ས་མ་སོ་ཏཱ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཀཾ ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎིཾ.
༢༦༧. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏེ་ལ་པཱ་ཀནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་པ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཁི་ཏྟ་མ་ཛྫཱ་ནི; བ་ཧུཾ མ་ཛྫཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ངྒ་ཝཱ་ཏོཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཝཱ་ཏོ. ས་མྦྷཱ་ར་སེ་དནྟི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒ་སེ་དཾ. མ་ཧཱ་སེ་དནྟི མ་ཧ་ནྟཾ སེ་དཾ; པོ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཝཱ་ཏ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ལ་མ་ཀྑི་ཏེ་ན ག་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ན ས་རཱི་རཾ སེ་དེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ངྒོ་ད་ཀནྟི ནཱ་ནཱ་པ་ཎྞ་བྷ་ངྒ་ཀུ་ཐི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ; ཏེ་ཧི པ་ཎྞེ་ཧི ཙ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཙ སི་ཉྩི་ཏྭཱ སི་ཉྩི་ཏྭཱ སེ་དེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀནྟི ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊྛེ ཙཱ་ཊིཾ ཝཱ དོ་ཎིཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སེ་ད་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་བྦ་ཝཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་བྦེ པ་བྦེ ཝཱ་ཏོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ལོ་ཧི་ཏཾ མོ་ཙེ་ཏུནྟི ས་ཏྠ་ཀེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ མོ་ཙེ་ཏུཾ. པ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏུནྟི ཡེ་ན ཕཱ་ལི་ཏ་པཱ་དཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི; ཏཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དཱི་སུ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏུཾ; པཱ་དཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཙི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ལ་ཀ་ཀྐེ་ན ཨ་ཏྠོཏི པི་ཊྛེ་ཧི ཏི་ལེ་ཧི ཨ་ཏྠོ. ཀ་བ་ལི༹་ཀནྟི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ ས་ཏྟུ་པི་ཎྜཾ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ. སཱ་ས་པ་ཀུ་ཌྜེ་ནཱཏི སཱ་ས་པ་པི་ཊྛེ་ན. ཝ་ཌྜྷ་མཾ་སནྟི ཨ་དྷི་ཀ་མཾ་སཾ ཨཱ་ཎི ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རི་ཀཱ་ཡ ཚི་ནྡི་ཏུནྟི ཁུ་རེ་ན ཚི་ནྡི་ཏུཾ. ཝི་ཀཱ་སི་ཀནྟི ཏེ་ལ་རུ་ནྡྷ་ན་པི་ལོ་ཏི་ཀཾ. ས་བྦཾ ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཀ་མྨནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི; ས་བྦཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༦༨. སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤ་ད་ཊྛ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ད་ཊྛ་ཝི་སེ ས་ཏི སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ; ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏོ ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི ས་ཙེ བྷཱུ་མི་པྤ་ཏྟོ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ; ཨ་པྤ་ཏྟཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༦༩. གྷ་ར་དི་ནྣ་ཀཱ་བཱ་དྷོཏི ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ན་ཀ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རོ་གོ. སཱི་ཏཱ་ལོ་ལི༹ནྟི ན་ངྒ་ལེ་ན ཀ་ས་ནྟ་སྶ ཕཱ་ལེ ལ་གྒ་མ་ཏྟི་ཀཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ པཱ་ཡེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཊྛ་ག་ཧ་ཎི་ཀོཏི ཝི་པ་ནྣ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ; ཀི་ཙྪེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་རོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་མི་ས་ཁཱ་རནྟི སུ་ཀྑོ་ད་ནཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་གྒྷ་རི་ཏཾ ཁཱ་རོ་ད་ཀཾ. མུ་ཏྟ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀནྟི གོ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ. ཨ་བྷི་ས་ནྣ་ཀཱ་ཡོཏི ཨུ་སྶ་ནྣ་དོ་ས་ཀཱ་ཡོ. ཨ་ཙྪ་ཀ་ཉྫི་ཡནྟི ཏ་ཎྜུ་ལོ་ད་ཀ་མ་ཎྜོ. ཨ་ཀ་ཊ་ཡུ་སནྟི ཨ་སི་ནི་དྡྷོ མུ་གྒ་པ་ཙི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡོ. ཀ་ཊཱ་ཀ་ཊནྟི སོ་ཝ དྷོ་ཏ་སི་ནི་དྡྷོ. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ནཱཏི མཾ་ས་ར་སེ་ན.
གུ་ལཱ༹་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༢༧༢. ས་ཙེ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཀྐཱ་པི མུ་གྒཱ ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི པ་ཀྐཱ མུ་གྒཱ ས་ཙེ་པི ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ. པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཧི ཏེ ཀ་པྤི་ཡཱ ཨེ་ཝ.
༢༧༤. ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝུ་ཏྠཾ. སཱ་མཾ པ་ཀྐནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི་སྶ ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཱ སུ་ལ་སི་པ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ སི་ངྒི་ཝེ་རཾ ཝཱ ལོ་ཎཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཡཱ་གུཾ ནི་བྦཱ་པེ་མཱི’’ཏི པ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི པི་ད་ཧི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ་ཝ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི; ‘‘བྷ་ཏྟཾ ཝཱ མཱ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི པི་ད་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁཱི་ར་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ཀིཾ ཀུ་ཐི་ཏེ་སུ ཨ་གྒིཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་ན་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་ཀྐ་པི་ཎྜ་ཀཱ་པི ཁཱ་ད་ནྟཱིཏི བི་ལཱ༹་མཱུ་སི་ཀ་གོ་དྷཱ་མ་ངྒུ་སཱ ཁཱ་ད་ནྟི. ད་མ་ཀཱཏི ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ.
༢༧༦. ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊནྟི ཡ་ཏྠ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊཾ.
༢༧༨. ཝ་ན་ཊྛཾ པོ་ཀྑ་ར་ཊྛནྟི ཝ་ནེ ཙེ་ཝ པ་དུ་མི་ནི་ག་ཙྪེ ཙ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་བཱི་ཛནྟི ཏ་རུ་ཎ་ཕ་ལཾ, ཡ་སྶ བཱི་ཛཾ ན ཨ་ངྐུ་རཾ ཛ་ནེ་ཏི. ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛནྟི བཱི་ཛཾ ནི་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཨ་མྦ་པ་ན་སཱ་དི.
༢༧༩. དུ་རོ་པ་ཡོ ཝ་ཎོཏི དུ་ཀྑེ་ན རུ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་པྤ་རི་ཧཱ་རཾ ས་ཏྠནྟི ས་མྦཱ་དྷེ དུ་ཀྑེ་ན ས་ཏྠཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཾ. ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨཾ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ཏྠེ་ན ཝཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ན་ཁེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཕཱ་ལ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝཱ ལེ་ཁ་ནཾ ཝཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ས་ཏྠ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ན ཙ་མྨེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠི་པཱི་ལ༹་ན་མྤི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མྦཱ་དྷ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ དྭ་ངྒུ་ལཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨཾ པ་ན ས་མྦཱ་དྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཁཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཏུཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ར་ཛྫུ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི ཏེ་ན ཚི་ཛྫ་ཏི, སུ་ཙྪི་ནྣཾ. ཨ་ཎྜ་ཝུ་ཌྜྷི་རོ་གེ་པི ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཎྜཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ བཱི་ཛཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རོ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་གྒི་ཏཱ་པ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ལི་མྤ་ནེ་སུ པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན་ཏྠི. ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཀྑི་ཏཱ ཨཱ་དཱ་ན་ཝ་ཊྚི ཝཱ ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡཱ་ཡ ཁཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ལཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟི.
༢༨༠. པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སནྟི མ་ཏ་སྶ མཾ་སཾ. མཱ་གྷཱ་ཏོཏི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ན ལ་བྦྷཱ ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཉྩི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ. པོ་ཏྠ་ནི་ཀནྟི མཾ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་མྤི་མཱ་ཡཱཏི ཀི་མྤི ཨི་མཱ་ཡ. ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱིཏི ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡ་སྨཱ ནཱ་མ. པ་ཊི་ཝེ་ཀྑཱིཏི ཝཱི་མཾ་སི; པ་ཊི་པུ་ཙྪཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་སུ་ཀ་མཾ་ས་ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན པ་ན པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཧ་ཏྠི་མཾ་སཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ
༢༨༡. སུ་ན་ཁ་མཾ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙ་ཀོ་ཀཱ ནཱ་མ སུ་ན་ཁ་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ མཾ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན གཱ་མ་སུ་ན་ཁི་ཡཱ ཝཱ ཀོ་ཀེ་ན ཀོ་ཀ་སུ་ན་ཁི་ཡཱ ཝཱ གཱ་མ་སུ་ན་ཁེ་ན སཾ་ཡོ་གཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ མཾ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སོ ཧི ཨུ་བྷ་ཡཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཧི་མཾ་སནྟི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པཱ་ད་ཀ་སྶ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ མཾ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱི་ཧ་མཾ་སཱདཱི་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ས་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་མཾ་སཾ རཱ་ཛ་ངྒ་ཏཱ་ཡ, སུ་ན་ཁ་མཾ་ས་ཉྩ ཨ་ཧི་མཾ་ས་ཉྩ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ, སཱི་ཧ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ མཾ་ས་མྤི ཨ་ཊྛི་པི ལོ་ཧི་ཏ་མྤི ཙ་མྨ་མྤི ལོ་མ་མྤི ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཉ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཉ་ཏྭཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཡ་དཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་དཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘‘པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཡཱ་གུ་མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༢༨༢. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་ཀོ, ན་ཏྠི མེ དུ་ཏི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱུ་ཏཾ ཡཱ་གུ་ཉྩ མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱཏི སོ ཀི་ར ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘པ་ཏྠ་ཡ་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཝ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱ ཨི་ཙྪ་ཏཱ’’ཏི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༢༨༣. བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུནྟི ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡ་ད་གྒེ་ནཱཏི ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་གྒཱ ཏེ ཨཱ་ར་དྡྷཱཏི ས་གྒ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ་ཡཱ ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༢༨༤. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ཀ་ཙྩཱ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་གུ་ལེ༹ དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ཁུ་མོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ, སཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་རི་ཎཱ་མཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལ༹ནྟི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན བྱཱ་དྷི་ནཱ གི་ལཱ་ན་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ གུ་ལ༹ཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༢༨༥. ས་བྦ་ས་ནྠ་རིནྟི ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ.
༢༨༦. སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱཏི སུ་ནི་དྷོ ཙ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ག་དྷ་ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་མ་ཙྩཱ. ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡཱཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་པ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི གྷ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུནྟི ཏཱ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཋ་ཀཱ་ནཾ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མེ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧཱིཏི ལོ་ཀེ ཀི་ར ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧཱི་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ མཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎི་པྤ་ཐོཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་ཏ་བྷ་ཎྜ་སྶ རཱ་སི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རནྟི ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཎི་པྤ་ཐཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི པུ་ཊ་བྷེ་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ མོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ ས་དྡོ. ཏ་ཏྲ ཧི ཨེ་ཀ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཨ་གྒི་ཏོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ, ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨུ་ལུ༹་མྤནྟི པཱ་ར་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཎི་ཡོ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཀུ་ལླནྟི ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ.
ཨ་ཎྞ་ཝནྟི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ལླ་སྶ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་རནྟི ཨི་དྷ ན་དཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ ག་མྦྷཱི་རཾ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་རཾ ཏ་ར་ནྟི, ཏེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཏུཾ ཀ་ཏྭཱ་ན ཝི་ས་ཛྫ པ་ལླ་ལཱ་ནི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་བྷ་རི་ཏཱ་ནི ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི; ཨ་ཡཾ པ་ན ཨི་དཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ཀུ་ལླ་ཉྷི པ་རི་ཛ་ནོ བ་ནྡྷ་ཏི, བུ་དྡྷཱ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ལླེ་ན ཏི་ཎྞཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ་ཏི.
༢༨༧. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏནྟི བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ. སཾ་ས་རི་ཏནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་རི་ཏཾ. མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱཏི མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏནྟི ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ སཾ་ས་ར་ཎཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཾ་སི་ཏནྟི སཾ་ས་རི་ཏཾ. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ག་མ་ནཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ སུ་ཊྛུ ཧ་ཏཱ ཚི་ནྣཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ.
༢༨༩. ནཱི་ལཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ན ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལཱ, ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཝ་ཊྚེ་སཱིཏི པ་ཧཱ་རེ་སི. སཱ་ཧཱ་རཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ས་ཛ་ན་པ་དཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུནྟི ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་སུཾ. ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི པ་སྶ་ཐ. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ཐ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཐཱཏི ཨུ་པ་ནེ་ཐ. ཨི་མཾ ལི་ཙྪ་ཝི་པ་རི་སཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པ་རི་སཾ ཧ་ར་ཐ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་སྶ ས་མ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ཧ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༢༩༠. དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོཏི ཨ་པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དོ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀིཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ས་བྦ་ཀཱ་རེ་ནཱ་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ན་བྦྷ་ཀྑཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མཱ.
༢༩༣. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ནུ་ཝི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཾ. སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུནྟི པ་ཊཱ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནྟཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜེ་ཡྻུཾ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ. ཀུ་ལནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཾ. དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི མཱ ཨི་མེ་སཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྠ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨོ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཝ་ཀཱ་རོ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ; ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏནྟི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ.
༢༩༤. པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མཾ་ས་མྤི པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཾ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ་པི པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛི་རི་ད་ནྟིཏི ཛི་ར་ནྟི ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ ན ཛི་ར་ནྟི, ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཐཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ.
ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༢༩༥. ས་ཀ་ཊ་པ་རི་ཝ་ཊྚནྟི ས་ཀ་ཊེ་ཧི པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་ནྟི. པ་ཙྩ་ནྟི་མནྟི ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀཱ་ཀོ་ར་ཝ་ས་དྡནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་གེ་ཡེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ར་ཝ་ས་དྡཾ. ཡ་སོ་ཛོ ནཱ་མ ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་པུ་རི་སོ.
ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ. ཡོ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་རི བྷི་ཏྟི་པཱ་དེ ཝཱ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཐ་མྦྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཱ པཱ་སཱ་ཎཱ བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ. པ་ཋ་མ་ཐ་མྦྷཾ པ་ན པ་ཋ་མ་བྷི་ཏྟི་པཱ་དཾ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མ, ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་སུ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ བྷི་ཏྟི་པཱ་དོ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཀུ་རུ་ནྡི་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི་སུ པ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཐ་མྦྷ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཀཱ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཧི ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ ཝ་ཙ་ནེ ཐ་མྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི. ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བ་ཧཱུ་ཧི ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཝ་སྶ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ན་ནི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཐ་མྦྷ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊྚི་ཀཱ་སུ པ་ན ཀུ་ཊཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟུ, ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཏྟིཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨི་ཊྛ་ཀཾ ཝཱ སི་ལཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི བྷི་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཐ་མྦྷཱ པ་ན ཨུ་པ་རི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཐ་མྦྷེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཐ་མྦྷཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དི་ཀུ་ཊྚེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ དྭེ ཏི་སྶོ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཧི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ.
གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ དུ་ཝི་དྷཱ – ཨཱ་རཱ་མ་གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ, ཝི་ཧཱ་ར་གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མོ ན སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་རཱ་མ་གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ’’ ནཱ་མ. ཡ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ’’ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི ཨཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨཱ་རཱ་མོ པ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་པི བ་ཧུ་ཏ་རཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་མ་ཧ་ཨཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ དེ་མ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་སཱ ག་ཧ་པ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་ཏུཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་ཉྩ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ཙ ས་ནྣི་དྷི ཙ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཉྩ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ གེ་ཧཱ་ནི ཝཱ ཏེ་ཧི དི་ནྣཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ནཱ་གཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་པི བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟཾ; ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ གེ་ཧཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ཊི་ཀཱ ན ཧོ་ཏི. ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཏི.
ཡཾ ཨི་མཱ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མཱི་སུ ཝུ་ཏྠཾ ཨཱ་མི་སཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྷི ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ གེ་ཧེ ཝུ་ཏྠཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཋ་པི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠཾ; ཏ་ཏྠ པ་ཀྐ་ཉྩ ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – སཱ་མ་ཎེ་རོ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་མི་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཏི, མུ་ཁ་ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་ས་པྤི་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་ཎྞ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་སཾ་ས་གྒཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མཱ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་དཱ ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི? ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ ཏཱ་ཝ ཡཱ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི བྷི་ཏྟི་པཱ་དེ ཝཱ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ, སཱ ས་བྦེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ ཙ བྷི་ཏྟི་པཱ་དེ་སུ ཙ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཐ་མྦྷེ ཝཱ བྷི་ཏྟི་པཱ་དེ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཡོ ཡོ ཋི་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ས་བྦེ་སུ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏེ་སུ ཨ་ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཱ ཙ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི བྷི་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ ཨི་ཊྛ་ཀཾ ཝཱ སི་ལཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཝཱ ཨཱ་དིཾ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ, ཏེ་སུ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ་པི ཏ་ད་ཉྙཱ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་སུ ཨ་ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑེ་པེ ཀ་ཏེ ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ཏི. པུ་ན ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པུ་ན་པི པཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཁ་ཎྜཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ གཱ་ཝོ པ་ཝི་ས་ནྟི, པུ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན དྭེ གོ་པཱ་ན་སཱི་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སྨིཾ ཚ་ད་ནེ ཝི་ན་ཊྛེ ཛ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཙེ གོ་པཱ་ན་སཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ར་ཀྑ་ཏི.
ཡ་ཏྲ པ་ནི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ? ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཀ་ར་ཝི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པཱ་མོ་ཀྑོ མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ན ས་པྤི་ཀུ་མྦྷཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ གཱ་མ་ཏོ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ ཨཱ་བྷ་ཏོ, ལཱུ་ཁ་དི་ཝ་སེ ས་པྤི་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏི བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་མུ་ཁེ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི, ཏཾ ཙོ་རཱ ཧ་རིཾ་སུ. སོ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཏ་ཡཱ ‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟོ སོ ཀུ་མྦྷོ བ་ཧི ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཙོ་རེ་ཧི ཨ་ཝ་ཧ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཨ་སྶ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧི ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༢༩༦-༩. མེ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཉྩ གོ་ར་སེཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ གོ་ར་སེ ཝི་སུཾ པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཐེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཀེ་ཙི ས་ཡ་མེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ཨ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ན ག་མ་ནཱི་ཡེ མ་གྒེ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. དཱི་གྷེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་ར་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ.
ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༠༠. ཀཱ་ཛེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ཛ་ས་ཏེ་ཧི སུ་ས་ངྑ་ཏ་སྶ བ་ད་ར་པཱ་ན་སྶ ཀུ་ཊ་ས་ཧ་སྶཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘སཱ་དྷུ བྷི་ཀྑ་ཝེ པཱ་ནཾ ཨ་པི་ཝ་ནྟཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ་ཏི ཝཱ་དཾ ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཡི་ཏྠ, མ་ཡི ཙ གཱ་ར་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, མ་མ ཙ ཏུ་མྷེ་སུ གཱ་ར་ཝཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྠ, ཨི་ཏི ཝོ ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སུ་ཊྛུ པ་ས་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་མྦ་པཱ་ནནྟི ཨཱ་མེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐེ་ཧི ཝཱ ཨ་མྦེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མེ་ཧི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་མྦ་ཏ་རུ་ཎཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི མ་དྷུ་ས་ཀྐ་ར་ཀ་པྤཱུ་རཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པཱ་ནེ་སུ.
ཏེ་སུ པ་ན ཛ་མྦུ་པཱ་ནནྟི ཛ་མྦུ་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཙོ་ཙ་པཱ་ནནྟི ཨ་ཊྛི་ཀེ་ཧི ཀ་ད་ལི་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. མོ་ཙ་པཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཊྛི་ཀེ་ཧི ཀ་ད་ལི་ཕ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. མ་དྷུ་ཀ་པཱ་ནནྟི མ་དྷུ་ཀཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ར་སེ་ན ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ; ཏཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནནྟི མུ་དྡི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. སཱ་ལཱུ་ཀ་པཱ་ནནྟི ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ལཱུ་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཕཱ་རུ་ས་ཀ་པཱ་ནནྟི ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཕ་ལེ་ཧི ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི སཱི་ཏཱ་ནི་པི ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨ་གྒི་པཱ་ཀཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སནྟི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཕ་ལ་ར་སཾ. ཌཱ་ཀ་ར་སནྟི པ་ཀྐ་ཌཱ་ཀ་ར་སཾ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ར་སོ ཀ་པྤ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སུ་དྡྷ་ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ཙ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཀྐ་མྤི ཌཱ་ཀ་ར་ས་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ར་སོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀོ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་སནྟི ཨེ་ཏྠ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་སོ ཨ་གྒི་པཱ་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀོ ཝཱ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཡཾ པཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཾ པ་ན ཨ་ལླཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཝཱ བྷ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛྫཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ནི་ཀ་ས་ཊོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏི པཱ་ནཱ་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨི་མེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ར་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱ ཡ་ཉྙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏཾ སེ་ཊྛཾ, ཨ་གྒི་ཧུ་ཏཾ མུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
རོ་ཛ་མ་ལླཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༠༡-༢. རོ་ཛ་ཝ་ཏྠུ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ས་ངྐ་རཾ ཨ་ཀཾ་སཱུཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཁོ ཏེ ཨི་དནྟི སུ་ནྡ་རཾ ཁོ ཏེ ཨི་དཾ. ནཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ བ་ཧུ་ཀ་ཏོཏི ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷཱ་དི་ག་ཏ་པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཉྩ ཌཱ་ཀནྟི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐཾ ཝཱ ཨ་པ་ཀྐཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཌཱ་ཀཾ. པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི པི་ཊྛ་མ་ཡཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ; རོ་ཛོ ཀི་ར ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི.
༣༠༣. མ་ཉྫུ་ཀཱཏི མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ཡྻ་ཀཱཏི ས་ཀེ སི་པྤེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ. ད་ཀྑཱཏི ཚེ་ཀཱ, ཨ་ན་ལ་སཱ ཝཱ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤཱཏི ནི་དྡོ་ས་སི་པྤཱ. ནཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝཱ་པ་ཀེ་ནཱཏི ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཝཱ་པ་ཀེ་ན ཙ. ཨཱ་ཝཱ་པ་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཨཱ་ཝ་པ་ནྟི, པ་ཀྑི་པ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ ན་ཧཱ་པི་ཏ་པུ་བྦེ་ན ཁུ་ར་བྷ་ཎྜནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཀེ་སེ ཚེ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཝེ་ཏ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ ཨ་ན་ཧཱ་པི་ཏ་པུ་བྦོ ཏ་སྶ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཚེ་དེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༠༤. བྷཱ་གཾ ད་ཏྭཱཏི ད་ས་མ་བྷཱ་གཾ ད་ཏྭཱ; ཨི་དཾ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ད་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ བྷཱུ་མི་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ཀ་ཐཱ
༣༠༥. ཡཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ མ་ཡཱ ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རཱ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་མ་དྡ་ནྟཱ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སནྟི ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ར་སཱ་ནི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ན་ས་ལ་བུ་ཛ་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཏི་པུ་ས་ཕ་ལ་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནི, ན་ཝ མ་ཧཱ་ཕ་ལཱ་ནི ས་བྦ་ཉྩ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ, དྷ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཏཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཝེ་ཏྟ་ཏི་ནྟི་ཎི་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒ་ཀ་པི་ཏྠ་ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ར་མ་ནྡཱ་དི་ཁུ་དྡ་ཀ་ཕ་ལ་པཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛ་པཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ, ཏཱ་ནི ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤ་ནྟི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི སཱ་ནུ་ལོ་མཾ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སཾ ཨ་ཉྙཾ ཕ་ལ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན་ཏྠི, ས་བྦཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི. དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི དུ་ཀཱུ་ལཾ, པ་ཏྟུ་ཎྞཾ, ཙཱི་ན་པ་ཊྚཾ, སོ་མཱ་ར་པ་ཊྚཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡི་ཀཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་ནི ཚ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཏྟུ་ཎྞ’’ནྟི པ་ཏྟུ་ཎྞ་དེ་སེ པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ. དྭེ པ་ཊཱ དེ་ས་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. དུ་ཀཱུ་ལཾ སཱ་ཎ་སྶ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ ཝཱ.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས པ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭེ པ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ – ལོ་ཧ་པ་ཏྟོ ཙེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟོ ཙ. ལོ་ཧ་ཐཱ་ལ་ཀཾ, མ་ཏྟི་ཀཱ་ཐཱ་ལ་ཀཾ, ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཐཱ་ལ་ཀ་ནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཏུ་མྦཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ – ལོ་ཧ་ཏུ་མྦོ, ཀ་ཊྛ་ཏུ་མྦོ, ཕ་ལ་ཏུ་མྦོ་ཏི. ཀུ་ཎྜི་ཀཱ, ཀ་ཉྩ་ན་ཀོ, ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦོ་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑ་པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊྚི་ཀཱ, སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ནྟི དྭེ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, དུ་སྶ་པ་ཊྚེ་ན ར་ཛྫུ་ཀེ་ན ཙ ཀ་ཏ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ, ཀི་ལ་ཉྫ་ཙྪ་ཏྟཾ, པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཚ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཧི ཚ་ལླི་མྤི ཨ་ན་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལེ་ནེ་ཝ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ན་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཀ་པྤ་ཏི. ཨུ་པ་རི ས་པྤི་པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ལ་པཱ་ཡཱ་སཾ དེ་ནྟི, ཡཾ པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ས་པྤི, ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་དྡྷ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཀྐོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡཱ་གུ་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ནྣ་སི་ངྒི་ཝེ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཏེ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ལ་ཊྛི་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཡཾ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཡ་ཐཱ སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ཧོ་ཏི སཾ་ས་ཊྛཾ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ དྭེ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏི; ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏི དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཚཱ་ཧཾ, ཏཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན པ་ཉྩཱ་ཧཾ…པེ… ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཧི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་ལ་ཡཱ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སུ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ས་ནྣི་དྷི་བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ་སུ ཙ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི་མྤི ན ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.