༡༠. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༢. ད་ས་མེ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟེ ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, སོ ‘‘ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ མེ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. སོ པུ་ན ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏ་ཏི. སོ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏ་ཏི. སོ པུ་ན བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ མེ ཐི་ན་མི་དྡྷ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ, ཀ་ཎྞེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་གུ་ཎཾ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ དི་ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. སོ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤-༡༢༥) དེ་ཝ་དཱུ་ཏ- (མ. ནི. ༣.༢༦༡) ཙེ་ལོ་པ་མ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༤) ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི (ཨ. ནི. ༥.༧༧) ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ སུ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. སོ པུ་ན སུ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན་པི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པུ་རེ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ, དུ་ཊྛ་གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཋཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཀེ་སཱ པུ་རེ ནཱ་མ, མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་སེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀེ་སཱ་ད་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ ཡཱ་ཝ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷནྟི ཨི་དཾ ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཨ་གྒ་པ་བྦ་ཊྛི་ཏོ ཡཱ་ཝ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ, སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་ཏོ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨ་གྒ་པ་བྦ་ཊྛཱི་ནི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ. ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ, ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
ཡེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཡེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ས་ཎྛཱ་ནེ་ཧི. ཡེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ངྒ་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ནི་མཱི་ལེ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཡ་དཱ ནི་མཱི་ལེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ཝཱ་ས་ཉྙཱ’’ཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. སཱ ཙ པ་ན ར་ཏྟིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཱ སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཡོ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཝཱ་པི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ. ར་ཏྟི ཝཱ ཧོ་ཏུ དི་ཝཱ ཝཱ ཡེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀི་དྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ.
པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.