༢. པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༢. པུ་བྦ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༣-༨༢༤. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཚ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡེ ཙ.
༣. ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཚ་ནྡནྟི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱཏི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ, ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡེ་ན ཙེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཚ་ནྡེ་ན ཙེ་ཝ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༤༣༧) པ་ན ‘‘ཡོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་མེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ སེ་ས་ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་པི་ཙ ཨི་མེ་པི ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷཱི་པི ཧོ་ནྟི ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་པི. ཀ་ཐཾ? ཚ་ནྡ་ཉྷི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཚ་ནྡོ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ ནཱ་མ. ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི ཨི་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཚ་ནྡ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ ས་མཱ་དྷི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ ནཱ་མ. པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ ནཱ་མ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ སེ་སཱ་པི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་པི་ཙ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྷི ཨི་དྡྷི ནཱ་མ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ, ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. སེ་སི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དྷ ཏེ་སཾ ཝཱ་ད་མ་དྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་ཝཱ་རོ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏོ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ – ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཝཱི་རི་ཡི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མིཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, ཡོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡི་ཀ་ཏཱ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ དྷ་མྨཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༥༧-༤༥༨).
ཨི་མེ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཚ་ནྡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ཝཱི་རི་ཡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ; ས་མྦྷུ་ཏ་ཏྠེ་རོ ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ ཝཱི་མཾ་སཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟེ་སུ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ར་ཉྙོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཉྩ རུ་ཙི་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡ་དྷུ་རེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཀོ པ་ན – ‘‘དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ཙྩེ པ་ར་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་པི་ཏེ པ་ཙྩ་ནྟེ ར་ཉྙཱ པ་ཧི་ཏོ པ་ར་ཀྐ་མེ་ན ས་ཏྟུ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཐཱ སོ, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡ་དྷུ་རེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀོ ‘‘དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨུ་རེ་ན ས་ཏྟི་ས་ར་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མྤི བྷཱ་རོ་ཡེ་ཝ, མ་ནྟ་བ་ལེ་ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏྟཱ མ་ནྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཐཱ སོ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་དྷུ་རེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ – ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི, རཱ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ དེ་ནྟི, ཏཱ་དི་ས་སྶ དེ་ནྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཡ་ཐཱ སོ, ཨེ་ཝཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝཱི་མཾ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་ས་དྷུ་རེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀ་ཨི་དྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ.
༤. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཧི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི དྷ་ཛ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་ཏ་དྷ་ཛོ ཝི་ཡ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹, ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་པ་ལཱཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. མུ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁ་ཁ་རཱ, ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱཏི ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ དི་ཝ་ས་མྤི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ལཱ་པི་ནོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱིཏི ན་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨུ་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧེ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ. ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་སཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཐ་ཝི་བྷཱ་གཾ ‘‘ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཋི་ཏ་པཱ་སཱ་དཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན པ་ཧ་རི. ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོཏི ག་མྦྷཱི་ར་ཨཱ་ཝཱ་ཊོ, ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ནི་ཁཱ་ཏོཏི སུ་ཊྛུ ནི་ཁཱ་ཏོ, ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀི་དྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ.
༥. ཨུ་ཎྞཱ་བྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༧. པ་ཉྩ་མེ ཚ་ནྡ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀི་དྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ.
༩. ཨི་དྡྷཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༡. ན་ཝ་མེ ཡོ སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ མ་གྒོཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
༡༠. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༢. ད་ས་མེ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟེ ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, སོ ‘‘ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ མེ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. སོ པུ་ན ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏ་ཏི. སོ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏ་ཏི. སོ པུ་ན བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ མེ ཐི་ན་མི་དྡྷ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ, ཀ་ཎྞེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་གུ་ཎཾ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ དི་ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. སོ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤-༡༢༥) དེ་ཝ་དཱུ་ཏ- (མ. ནི. ༣.༢༦༡) ཙེ་ལོ་པ་མ (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༤) ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི (ཨ. ནི. ༥.༧༧) ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ སུ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. སོ པུ་ན སུ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཚ་ནྡོ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན་པི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པུ་རེ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ, དུ་ཊྛ་གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཋཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཀེ་སཱ པུ་རེ ནཱ་མ, མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་སེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀེ་སཱ་ད་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ ཡཱ་ཝ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷནྟི ཨི་དཾ ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཨ་གྒ་པ་བྦ་ཊྛི་ཏོ ཡཱ་ཝ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ, སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་ཏོ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨ་གྒ་པ་བྦ་ཊྛཱི་ནི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ས་ཛྫ་ནྟོ. ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ, ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
ཡེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཡེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ས་ཎྛཱ་ནེ་ཧི. ཡེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ངྒ་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ནི་མཱི་ལེ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཡ་དཱ ནི་མཱི་ལེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘དི་ཝཱ་ས་ཉྙཱ’’ཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. སཱ ཙ པ་ན ར་ཏྟིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཱ སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཡོ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཝཱ་པི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ. ར་ཏྟི ཝཱ ཧོ་ཏུ དི་ཝཱ ཝཱ ཡེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀི་དྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ.
པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.