༩. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༥. ན་ཝ་མེ བེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མཱི་པེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ པཱ་ད་གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ. ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མི་ཏྟཱཏི མི་ཏྟཱ་ཝ. ས་ནྡི་ཊྛཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་མྨ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ བྷ་ཏྟཱ སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟོ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ཡེ་སཾ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཏེ་སཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ་སཾ ཀི་ར བེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་པི མ་ནྡཱ. ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ པ་ན བ་ཧཱུ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, བྷི་ཀྑཱ་པི སུ་ལ་བྷཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི? ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ད་ས་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ཨི་མེ དཱུ་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི, མཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ‘ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་དཱ་སི. ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ, ན ཨེ་ཝཾ དཱུ་རེ ཝ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མ་ནྟཱ པ་ན ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶ་ནྟི, སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.
ཁ་རོཏི ཕ་རུ་སོ. ཨཱ་བཱ་དྷོཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་རོ་གོ. བཱ་ལ༹ྷཱཏི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ. མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱཏི མ་ར་ཎ་ནྟཾ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཱ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་དུ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ ཙ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ. པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པཱི་ཡ་ཏི, སོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཋ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.
ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ པ་ན ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཊྛ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་སེ་ཝཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ, པུ་ན ས་རཱི་རཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. ཡཱ པ་ན རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, སཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སེ་ན པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ ཨ་པ་བྱུ་ལ༹ྷ་སེ་ཝཱ་ལོ ཙི་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཙི་རེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་བྷི་ན་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ནྣེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་མཱ་སེ མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ད་ས མཱ་སེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཡེ་ཝ.
གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཝུ་ཊྛི་ཏོ. མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡཱཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ. ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟཱིཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཀ་ཊཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨཱ པ་ན ཐེ་ར་སྶ སུ་པྤ་གུ་ཎཱ. ན ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བཱ་ཧི་རནྟི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ར་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཙི་ནྟེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘ཨི་མ་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པུ་གྒ་ལཾ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛཱིཏི ཡ་ཐཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལེ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣཱ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪི་མ་ཋཱ་ནེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷནྟི ཨ་ཧ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ, མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོཏི ཨ་ཧཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ, མ་མེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶི་ཏྭཱ མཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཧོ་ཏུ མ་མ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མཱ ཝཱ ཨ་ཧོ་སི, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨི་ཏི ཝཱ པ་ན ཡ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་རཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ན ཧོ་ཏི. ས ཀིནྟི སོ ཀིཾ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོཏི ཨ་སཱི་ཏི་སཾ་ཝ་ཙྪ་རི་ཀོ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ནཱཏི བཱ་ཧ་བ་ནྡྷ་ཙ་ཀྐ་བ་ནྡྷཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ་ན ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན. མ་ཉྙེཏི ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན མ་ཉྙེ ཡཱ་པེ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝེ་ཋ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་པྤ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ན་ནྡ ས་མ་ཡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་པི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ག་ཏཱ དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱི་པཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱཏི ཨ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཐ, མཱ ཨ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀཱ. དྷ་མྨ་དཱི་པ་དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཔ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྷ་མྨོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་མ་ཏ་གྒེཏི ཏ་མ་ཨ་གྒེ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ ཨ་གྒ་ཏ་མཱ་ཏི ཏ་མ་ཏ་གྒཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཏ་མ་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་གྒེ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་མ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ས་བྦེ་སཾ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་གོ་ཙ་རཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ག་ཎྷཱི་ཏི.