༡. ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒོ

༡. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༩༧. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ག་ར་ཧ་ཎེ་སུ ནི་པཱ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྷི མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དཱི་པཱ་ནནྟི དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ. ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ར་ཛྫེ, ན ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་ནྟི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཀཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ར་ཛྫཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་སཾ་སཱ་སུ ནི་པཱ་ཏོ. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པེ་ན ཧི ཡཱ་པ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནི. ཏེ་ར་ས་ཧ་ཏྠོ་པི ཧི ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀོ ད་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན་ནྟ་ཀ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.

ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱཏི ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དེ་ན. སོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་སཱ་དོ ཀིཾ ཨེ་ཀོ, ཨ་ནེ་ཀོ་ཏི? ཨེ་ཀོ་ཝ, སོ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་པྤ་སཱ་དོ. ཡེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ རུ་ཧ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཀོ, ཏ་སྨཱ་ཝ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎོ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཧི བུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱ་དོ ཙ པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝ་ཉྩ མ་ཧ་ནྟཾ, ན དྷ་མྨེ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཝཱ, དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ, ན བུ་དྡྷེ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཝཱ, ས་ངྒྷེ་ཡེ་ཝ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ, ན བུ་དྡྷེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.

ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི. པ་ཉྩ ཧི སཱི་ལཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ ན ཀོ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ པི་ཡཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ས་དི་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡ་ཉྷི ཚི་ནྣེ་ཀ་དེ་སཱ པཱ་ཏི ཁ་ཎྜཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཱ ཚི་དྡཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞཱ གཱ་ཝཱི ས་བ་ལཱ་ཏི, ནཱ་ནཱ་བི་ནྡུ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་སཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ བྷི་ནྣཾ སཱི་ལཾ ཁ་ཎྜཾ ནཱ་མ, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཾ ཚི་དྡཾ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ས་བ་ལཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་རཾ བྷི་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་སཾ. ཏེ་སཾ དོ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷུ་ཛི་སྶེ་ཧཱིཏི བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རེ་ཧི. ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠེ་ཧཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་སཾ་སི་ཏེ་ཧི. ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ་ཧི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ཧི.

༢. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༩༨. དུ་ཏི་ཡེ ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱཏི པ་དེ་ན བུ་དྡྷེ པ་སཱ་དོ ག་ཧི་ཏོ. སཱི་ལནྟི པ་དེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. པ་སཱ་དོཏི པ་དེ་ན ས་ངྒྷེ པ་སཱ་དོ ག་ཧི་ཏོ. དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནནྟི པ་དེ་ན དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཀཱ་ལེ་ན པ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ལེ་ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷཾ སུ་ཁནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ. ཡོ པ་ནེ་ས གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ པ་སཱ་དོ, སོ ཀ་ཏ་ར་པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ‘‘མ་གྒ་པ་སཱ་དོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པྤ་སཱ་དོ’’ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ཐེ་རཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ. མི་སྶ་ཀ་པྤ་སཱ་དོ ཨེ་སོ་ཏི.

༣. དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༩༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་སི, ཏ་སྨཱ. ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡེཏི ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀེ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝི་གྷཱ་ཏནྟི དུ་ཀྑཾ.

༤-༥. པ་ཋ་མ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠༠-༡༠༠༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཉྩ་མེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ངྒཾ. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒཱ ནཱ་མ, ཏེ་པི པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ས་པྤུ་རི་སེ སེ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཛ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝཱ་ད་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ངྒ་ནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ ནཱ་མ, ཨི་ཏ་རེ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ནྟི་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་ངྒ་ནྟི་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ.

༦. ཐ་པ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠༢. ཚ་ཊྛེ སཱ་དྷུ་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟཱིཏི སཱ་དྷུ་ཀ་ནཱ་མ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་གཱ་མ་ཀེ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, པུ་རཱ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་དཱ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛོ. མ་གྒེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུནྟི ཏེ་སཾ ཀི་ར གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་མ་ན་མ་གྒོ. ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ པ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི མ་གྒ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུཾ.

ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སཱུཏི ན དཱུ་ར་ཏོ་ཝ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི, ཨི་ཏ་རེ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ནཾ, ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་ཧི མེ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཋི་ཏ་ཀེ་ན་པི ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་མེ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ སཱ་མི་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལཱ. ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.

པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱིཏི ཏེ ཀི་ར ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཾ པཱ་ད་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཉྩ པཱ་ན་ཀཾ ས་ར་བྷ་པཱ་ད་པ་ལླ་ངྐ་ཉྩ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨཱ་བྷ་ཏཾ པ་ལླ་ངྐ་མྤི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ, ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སཱུཏི སེ་སཱ་ནི ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.

སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཙཱ་རི་ཀཱ་ཙ་ར་ཎ་མྤི ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་མྤི ནི་ཡ་ཏཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀཱ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་སཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོཏི ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཡི དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ, ཨཱ་ས་ནྣེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི. གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཧི དོ་སེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཝོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀི་ཉྩ་ན་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན ས་མྦཱ་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མ་ཧཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ་པི ཧི ས་ཀི་ཉྩ་ན་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ས་མྦཱ་དྷོ་ཝ. ར་ཛཱ་པ་ཐོཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཐོ, ཨཱ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་ཨ་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ. ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཀེ་པི ཧི ག་བྦྷེ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ལླ་ངྐེ་ན པ་ལླ་ངྐཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ན་མྤི ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་ཨ་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཝོ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦཱ་དྷེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་སཱི་དཱ་པེ་མཱཏི ཏེ ཀི་ར དྭེ་པི ཛ་ནཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ནཱ་གེ་སུ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་གཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ནཱ་གོ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་ཝི་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏཱ་པི བྷ་གི་ནི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ པ་མཱ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟཱ་པཱིཏི སི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཝི་པེ་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. (ཏེ་ཧི ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ན ཨ་ཏྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི). ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཧི ‘‘སཱ་མི་དུ་བྦྷོ ཨེ་སོ’’ཏི ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཐ་པ་ཏ་ཡོཏི ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷེ རཱ་ཛཱ ནི་ཙྩཾ རཱ་ཛ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ. ཡ་སྨཱ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཝོ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙཱ་གོ. པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ. ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོཏི ཝོ་སྶ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙཱ་གེ ར་ཏོ. ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ཀ་ཡུ་ཏྟོ. དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོཏི དཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷཱ ཏ་ཏོ་པི སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ར་ཏོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་བྷཱ་གཾ, ས་བྦཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

༧. ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠༣. ས་ཏྟ་མེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རནྟི གཱ་མ་དྭཱ་རེ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝེ་ལུ༹་ག་ཙྪ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ གཱ་མོ. ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་མྥ་བྷཱ་སེ་ནཱཏི ཨ་མ་ནྟ་བྷཱ་སེ་ན. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱ་སེ་ནཱཏི ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ས་མྦྷཱ་སེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༨-༩. པ་ཋ་མ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠༤-༥. ཨ་ཊྛ་མེ ཉཱ་ཏི་ཀེཏི ཨེ་ཀཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྭི་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏི་མ་ཧཱ་པི་ཏི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭེ གཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ར་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྱཱ་པཱ་དོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི མ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ བྷཱ་གཾ རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ.

རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ་པི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཎྷཾ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ བ་ཧ་ལ་བ་ཧ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཀྑི་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨོ་རོ་དྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བ་ཧ་ལཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ དྭེ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཨི་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ ཧི མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. དེ་ཝེ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ་པི ས་ཙེ མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.

ཝི་ནི་པ་ཏ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ནཱ་སྶ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ཨ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ. ཝི་ཧེ་སཱ་ཝེ་སཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏིཾ ཉཱ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ་ཝ ཨེ་ས, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཧེ་སཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི.

དྷ་མྨཱ་དཱ་སནྟི དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཨཱ་དཱ་སཾ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན དྷ་མྨཱ་དཱ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོཏི ཨི་དཾ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཡ་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡོ, དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི. དུ་གྒ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཝ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠༦. ད་ས་མེ པ་རོ་པ་ཉྙཱ་སཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས. སཱ་དྷི་ཀ་ན་ཝུ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི. ཚཱ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཱིཏི ཚ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི. སོ ཀི་ར གཱ་མོ ཀི་ཉྩཱ་པི ནཱ་ཏི་མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧཱུ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གེ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ, ཏེ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.