༡༡. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩༧. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ག་ར་ཧ་ཎེ་སུ ནི་པཱ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྷི མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དཱི་པཱ་ནནྟི དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ. ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ར་ཛྫེ, ན ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་ནྟི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཀཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ར་ཛྫཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་སཾ་སཱ་སུ ནི་པཱ་ཏོ. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པེ་ན ཧི ཡཱ་པ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནི. ཏེ་ར་ས་ཧ་ཏྠོ་པི ཧི ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀོ ད་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན་ནྟ་ཀ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱཏི ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དེ་ན. སོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་སཱ་དོ ཀིཾ ཨེ་ཀོ, ཨ་ནེ་ཀོ་ཏི? ཨེ་ཀོ་ཝ, སོ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་པྤ་སཱ་དོ. ཡེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ རུ་ཧ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཀོ, ཏ་སྨཱ་ཝ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎོ ཧོ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཧི བུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ པ་སཱ་དོ ཙ པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝ་ཉྩ མ་ཧ་ནྟཾ, ན དྷ་མྨེ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཝཱ, དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ, ན བུ་དྡྷེ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཝཱ, ས་ངྒྷེ་ཡེ་ཝ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ, ན བུ་དྡྷེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི. པ་ཉྩ ཧི སཱི་ལཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ ན ཀོ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ པི་ཡཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ས་དི་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡ་ཉྷི ཚི་ནྣེ་ཀ་དེ་སཱ པཱ་ཏི ཁ་ཎྜཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཱ ཚི་དྡཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞཱ གཱ་ཝཱི ས་བ་ལཱ་ཏི, ནཱ་ནཱ་བི་ནྡུ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་སཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ བྷི་ནྣཾ སཱི་ལཾ ཁ་ཎྜཾ ནཱ་མ, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཾ ཚི་དྡཾ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ས་བ་ལཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་རཾ བྷི་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་སཾ. ཏེ་སཾ དོ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷུ་ཛི་སྶེ་ཧཱིཏི བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རེ་ཧི. ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠེ་ཧཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་སཾ་སི་ཏེ་ཧི. ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ་ཧི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ཧི.
༢. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩༨. དུ་ཏི་ཡེ ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱཏི པ་དེ་ན བུ་དྡྷེ པ་སཱ་དོ ག་ཧི་ཏོ. སཱི་ལནྟི པ་དེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. པ་སཱ་དོཏི པ་དེ་ན ས་ངྒྷེ པ་སཱ་དོ ག་ཧི་ཏོ. དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནནྟི པ་དེ་ན དྷ་མྨེ པ་སཱ་དོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཀཱ་ལེ་ན པ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ལེ་ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷཾ སུ་ཁནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ. ཡོ པ་ནེ་ས གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ པ་སཱ་དོ, སོ ཀ་ཏ་ར་པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ‘‘མ་གྒ་པ་སཱ་དོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པྤ་སཱ་དོ’’ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ཐེ་རཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ. མི་སྶ་ཀ་པྤ་སཱ་དོ ཨེ་སོ་ཏི.
༣. དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་སི, ཏ་སྨཱ. ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡེཏི ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀེ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝི་གྷཱ་ཏནྟི དུ་ཀྑཾ.
༤-༥. པ་ཋ་མ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༠-༡༠༠༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཉྩ་མེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ངྒཾ. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒཱ ནཱ་མ, ཏེ་པི པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ས་པྤུ་རི་སེ སེ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཛ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝཱ་ད་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ངྒ་ནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ ནཱ་མ, ཨི་ཏ་རེ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ནྟི་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་ངྒ་ནྟི་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ.
༦. ཐ་པ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༢. ཚ་ཊྛེ སཱ་དྷུ་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟཱིཏི སཱ་དྷུ་ཀ་ནཱ་མ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་གཱ་མ་ཀེ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ ཨི་སི་ད་ཏྟོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, པུ་རཱ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་དཱ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛོ. མ་གྒེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུནྟི ཏེ་སཾ ཀི་ར གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་མ་ན་མ་གྒོ. ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ པ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི མ་གྒ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུཾ.
ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སཱུཏི ན དཱུ་ར་ཏོ་ཝ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི, ཨི་ཏ་རེ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ནཾ, ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་ཧི མེ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཋི་ཏ་ཀེ་ན་པི ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་མེ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ སཱ་མི་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལཱ. ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱིཏི ཏེ ཀི་ར ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཾ པཱ་ད་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཉྩ པཱ་ན་ཀཾ ས་ར་བྷ་པཱ་ད་པ་ལླ་ངྐ་ཉྩ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨཱ་བྷ་ཏཾ པ་ལླ་ངྐ་མྤི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ, ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སཱུཏི སེ་སཱ་ནི ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཙཱ་རི་ཀཱ་ཙ་ར་ཎ་མྤི ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་མྤི ནི་ཡ་ཏཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀཱ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་སཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོཏི ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཡི དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ, ཨཱ་ས་ནྣེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི. གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཧི དོ་སེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཝོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀི་ཉྩ་ན་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན ས་མྦཱ་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མ་ཧཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ་པི ཧི ས་ཀི་ཉྩ་ན་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ས་མྦཱ་དྷོ་ཝ. ར་ཛཱ་པ་ཐོཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཐོ, ཨཱ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་ཨ་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ. ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཀེ་པི ཧི ག་བྦྷེ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ལླ་ངྐེ་ན པ་ལླ་ངྐཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ན་མྤི ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་ཨ་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཝོ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦཱ་དྷེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་སཱི་དཱ་པེ་མཱཏི ཏེ ཀི་ར དྭེ་པི ཛ་ནཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ནཱ་གེ་སུ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་གཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ནཱ་གོ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་ཝི་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏཱ་པི བྷ་གི་ནི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ པ་མཱ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟཱ་པཱིཏི སི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཝི་པེ་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. (ཏེ་ཧི ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ན ཨ་ཏྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི). ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཧི ‘‘སཱ་མི་དུ་བྦྷོ ཨེ་སོ’’ཏི ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཐ་པ་ཏ་ཡོཏི ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷེ རཱ་ཛཱ ནི་ཙྩཾ རཱ་ཛ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ. ཡ་སྨཱ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཝོ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙཱ་གོ. པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ. ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོཏི ཝོ་སྶ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙཱ་གེ ར་ཏོ. ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ཀ་ཡུ་ཏྟོ. དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོཏི དཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷཱ ཏ་ཏོ་པི སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ར་ཏོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་བྷཱ་གཾ, ས་བྦཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༧. ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༣. ས་ཏྟ་མེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རནྟི གཱ་མ་དྭཱ་རེ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝེ་ལུ༹་ག་ཙྪ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ གཱ་མོ. ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་མྥ་བྷཱ་སེ་ནཱཏི ཨ་མ་ནྟ་བྷཱ་སེ་ན. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱ་སེ་ནཱཏི ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ས་མྦྷཱ་སེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨-༩. པ་ཋ་མ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༤-༥. ཨ་ཊྛ་མེ ཉཱ་ཏི་ཀེཏི ཨེ་ཀཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྭི་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏི་མ་ཧཱ་པི་ཏི་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭེ གཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ར་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྱཱ་པཱ་དོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི མ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ བྷཱ་གཾ རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ.
རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ་པི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཎྷཾ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ བ་ཧ་ལ་བ་ཧ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཀྑི་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨོ་རོ་དྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བ་ཧ་ལཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ དྭེ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཨི་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ ཧི མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. དེ་ཝེ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ་པི ས་ཙེ མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
ཝི་ནི་པ་ཏ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ནཱ་སྶ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ཨ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ. ཝི་ཧེ་སཱ་ཝེ་སཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏིཾ ཉཱ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ་ཝ ཨེ་ས, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཧེ་སཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི.
དྷ་མྨཱ་དཱ་སནྟི དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཨཱ་དཱ་སཾ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན དྷ་མྨཱ་དཱ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོཏི ཨི་དཾ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཡ་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡོ, དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི. དུ་གྒ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཝ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༦. ད་ས་མེ པ་རོ་པ་ཉྙཱ་སཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས. སཱ་དྷི་ཀ་ན་ཝུ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི. ཚཱ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཱིཏི ཚ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི. སོ ཀི་ར གཱ་མོ ཀི་ཉྩཱ་པི ནཱ་ཏི་མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧཱུ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གེ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ, ཏེ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༧. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེཏི ར་ཉྙཱ ཀཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཨཱ་རཱ་མེ, ཏཾ ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལེ་ན ཀ་ཏཾ. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཀི་ར ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟོ, ན ཁོ པ་ནེ་ས ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི སཱི་ལཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟོ. བྷཱུ་མི་སཱི་སཾ པ་ན ཏེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ས་ཙེ མ་ཡ་མྤི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཨཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་མ, ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི? པུ་ཙྪི. མ་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ཀ་རོ་མ, ས་ཙེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ཝཱ་རེ་ཏུཾ མཱ ཨ་ད་ཏྠཱ་ཏི ལ་ཉྫཾ ཨ་དཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཀཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏེ ག་ནྟྭཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ཧི ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ཐ་མྦྷུ་སྶཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ པ་མུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི?, པུ་ཙྪི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་རཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མེ སཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝཱ་རཱ་པེ་ཧཱི་ཏི.
ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ར་ཉྙོ ‘‘ཐེ་རཱ, དེ་ཝ, ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནི་ཝེ་ད་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ལ་ཉྫ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན ནི་ཀྑ་མི. ཐེ་རཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏེ་ས་མྤི ད་སྶ་ནཾ ན ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ ‘‘ན, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་སི – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫེ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ, སཱ་ར་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཡཱ་གུ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡོ ‘‘ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘ཏ་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨི་ས་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ ར་ཊྛེ་ན རཱ་ཛཱ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི. ཀ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི?
ཨ་ཏཱི་ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་རུ་ར་ཊྛེ བྷ་རུ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དྭེ ཨི་སི་ག་ཎཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་རུ་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དྭེ རུ་ཀྑཱ ཨ་ཏྠི, པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་སི་ག་ཎོ ཨེ་ཀ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི, པ་ཙྪཱ་ག་ཏོ་པི ཨེ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཏེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ཨེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་དྡྷཱ་ནེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨེ་ཀོ རུ་ཀྑོ སུ་ཀྑི, ཏ་སྨིཾ སུ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ མ་ཧཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཏེ་ས་མྤི པ་ཧོ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཏ་རེ་སཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་དེ་སེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བ་ཧི ཋི་ཏཱ་ཝ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑོ སུ་ཀྑོ, ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ མ་ཧཱ, ཏུ་མྷེ་པི པ་ཝི་ས་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པ་ཧོ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ ‘‘ན མ་ཡཾ པ་ཝི་སཱ་མ, ནི་ཀྑ་མ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཀ་ཐཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ མ་ནེ་ན ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷིཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཧོ་ཏུ སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མ ནེ’’ཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི དྭེ ཙ་ཀྐཱ་ནི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀྑཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ར་ཉྙོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, དེ་ཝ, ཏཱ་པ་སཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ’’ཏི ནི་ཝེ་ད་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་མྨཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཨ་ཏྠི ཝོ ཀི་ཉྩི མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨི་སཱི་ཧི ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ནོ དཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ པུ་རི་སེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སི.
ཏེ བ་ཧི ཋི་ཏཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ད་ཏྭཱ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡ་མྤི ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ར་ཐ་པ་ཉྫ་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛོ – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི?, ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ཉྙོ ཨི་སི་ག་ཎོ ནི་སི་ནྣོ, ཏཾ ནོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ དཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ པུ་རི་སེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སི. ཏཱ་པ་སཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ དྭི་ནྣཾ ཨི་སི་ག་ཎཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི.
‘‘ཨི་སཱི་ན་མ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷ་རུ་རཱ་ཛཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ;
ཨུ་ཙྪི་ནྣོ ས་ཧ ར་ཊྛེ་ཧི, ས རཱ་ཛཱ ཝི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༢༥) –
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ད་སྶི་ཏེ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ཏ་སྨཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ཏི་ཏྠི་ཡེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཀཱ་རི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་པི ཨ་ད་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢-༣. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠༨-༩. དུ་ཏི་ཡེ ཨུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡེ ཝ་ཌྜྷི་གཱ་མི་ནིཾ. མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་མེ་ཡྻཱ་སཱིཏི མ་ར་ཎཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, པ་ཏྠེ་ཡྻཱ་སི ཝཱ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤. དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོཏི མ་ནུ་སྶ་དོ་བྷ་གྒཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ.
༥. དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡༡. པ་ཉྩ་མེ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོཏི མ་ནུ་སྶ་དོ་བྷ་གྒེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ.
༦. པ་ཋ་མ་མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡༢. ཚ་ཊྛེ མི་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གེ་ཧེ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་མི་ཏྟཱ. ཨ་མ་ཙྩཱཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་པ་ཊི་མ་ནྟ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ. ཉཱ་ཏཱིཏི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་པ་ཀྑི་ཀཱ. སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱཏི ས་མཱ་ན་ལོ་ཧི་ཏཱ བྷཱ་ཏི་བྷ་གི་ནི་མཱ་ཏུ་ལཱ་ད་ཡོ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡༣. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་ཏི་ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི གྷ་ན་ས་ཎྛི་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་རི་མ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ར་སཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཡཱུ་སཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་སྶི་ཏྭཱ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་རི་མ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ག་ཏི་ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་ཉྷི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི. པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ཨི་དྷ པ་ན པ་སཱ་ད་ཕ་ལཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ག་ཏི་ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ས་ར་ཎཱ་ནི་ཝ་གྒོ
༡-༢. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡༧-༡༨. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨི་དྡྷནྟི ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་མི་དྡྷཾ. ཕཱི་ཏནྟི ཧ་ཏྠཱུ་པ་ག་སཱི་སཱུ་པ་ག་གཱི་ཝཱུ་པ་གཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན སུ་པུ་པྥི་ཏཾ. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶནྟི ནི་ར་ནྟ་ར་མ་ནུ་སྶཾ. ས་མྦཱ་དྷ་བྱཱུ་ཧནྟི བྱཱུ་ཧཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཝི་ནི་བྦི་དྡྷ་ར་ཙྪཱ་ཡོ, ཡཱ པ་ཝི་ཊྛ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ ས་མྦཱ་དྷཱ བྱཱུ་ཧཱ བ་ཧུ་ཀཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦཱ་དྷ་བྱཱུ་ཧཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ན་ག་ར་སྶ གྷ་ན་ཝཱ་ས་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. བྷ་ནྟེ་ནཱཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏ་ཙཱ་རི་ནཱ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༣. གོ་དྷ་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡༩. ཏ་ཏི་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱཏི ཨི་དཾ སོ ས་ཀྐོ ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧ.
ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ནཱ་ནཱ་ལ་དྡྷི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཨེ་ཀཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧནྟི ཡཾ ཝཱ་དཾ ཏུ་མྷེ ཝ་དེ་ཐ, ཏ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ་ནྟི. ན་ནུ ཙ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་སཱ་ད་ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨེ་ས ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཀ་ཐེ་ཡྻ, ས་ཏྠུ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀུ་ས་ལཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝ་དཱ་མི, ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ན་དོ་སོ ཨེ་སོ་ཏི.
༤. པ་ཋ་མ་ས་ར་ཎཱ་ནི་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨི་དྷ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོཏི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ར་ཎཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟོ, ཨི་མེ་པི པུ་གྒ་ལཱ མུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. མ་ཏྟ་སོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱིཏི པ་མཱ་ཎེ་ན ཙ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་མ་གྒ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ག་ནྟཱ ནི་ར་ཡནྟི མ་གྒ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ པ་རི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝཱ པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ནྟཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི, ‘‘ཨ་ག་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟཾ པེ་མ་མ་ཏྟནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་མ་གྒ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་སཱ་ལཱཏི ས་མཱི་པེ ཋི་ཏེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་སཱ་ར་རུ་ཀྑེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡཱིཏི མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ས་ར་ཎཱ་ནི་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢༡. པ་ཉྩ་མེ དུ་ཀྑེ་ཏྟནྟི ཝི་ས་མ་ཁེ་ཏྟཾ. དུ་བྦྷཱུ་མནྟི ཨཱུ་ས་ར་བྷཱུ་མིཾ ལོ་ཎཱུ་པ་ཧ་ཏཾ. ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ནི. པཱུ་ཏཱི་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནི. ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན ཧ་ཏ་ཏྟཱ ནི་རོ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་ནི. ཨ་སཱ་རཱ་དཱ་ནཱིཏི ཨ་ནཱ་དི་ནྣ་སཱ་རཱ་ནི ཨ་ག་ཧི་ཏ་སཱ་རཱ་ནི. ཨ་སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ན ཀོ་ཊྛཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཱ་ནི. སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་ཙ་ལི་ཏཱ་ནི.
༦. པ་ཋ་མ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢༢. ཚ་ཊྛེ ཋཱ་ན་སོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཡྻཱཏི ཁ་ཎེ་ན ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཡྻ. མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩཱཏི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡོ ནཱ་མ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢༣. ས་ཏྟ་མེ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡནྟི ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ གི་ཧི་སཱ་མཱི་ཙི་ཀཱ་ནཱིཏི གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ར་ཎཱ་ནི་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢༧. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡཱ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ནྡཱཏི པུ་ཉྙ་ན་དི་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ན་དི་ཡོ. སུ་ཁ་སྶཱ་ཧཱ་རཱཏི སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ.
༤. པ་ཋ་མ་དེ་ཝ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དེ་ཝ་པ་དཱ་ནཱིཏི དེ་ཝཱ་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ན, དེ་ཝ་སྶ ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་པ་དཱ་ནི. ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ་ཡཱཏི པུ་རི་ཡོ་ད་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཕ་ལ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཊྛེ་ན དེ་ཝཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ.
༨. ཝ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༤. ཨ་ཊྛ་མེ པཱ་རཾ་ག་ནྟྭཱཏི པཱ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ན པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཱ.
༡༠. ན་ནྡི་ཡ་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༦. ད་ས་མེ དི་ཝཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ ར་ཏྟིཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་ཡཱཏི དི་ཝཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ར་ཏྟིཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. དྷ་མྨཱ ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. ས་གཱ་ཐ་ཀ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨ་བྷི་ཨ་ས་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༧. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻོཏི ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻོ, ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན་སྶ ས་ངྑྱཱ ཨ་ཏྠི. བ་ཧུ་བྷེ་ར་ཝནྟི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་བྷེ་ར་ཝཾ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧུ. ས་ཝ་ནྟཱིཏི ས་ནྡ་མཱ་ནཱ. ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་བྷི་ས་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༨. དུ་ཏི་ཡེ ཡ་ཏྠི་མཱ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ སཾ་བྷ་ཛྫེ ཨེ་ཏཱ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨེ་ཀཱི་བྷ་ཝ་ནྟི, ནི་ར་ནྟ་རཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་བྷི་ས་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣༩. ཏ་ཏི་ཡེ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མོཏི པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀོ. ཀུ་ས་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི མ་གྒ་ཀུ་ས་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. བྷཱ་ཝེ་ཏི མ་གྒཾ ཨ་མ་ཏ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་སྶ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. དྷ་མྨ་སཱ་རཱ་དྷི་ག་མོཏི དྷ་མྨ་སཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ དྷ་མྨ་སཱ་རོ, ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨ་སཱ་རཱ་དྷི་ག་མོ, ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཕ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཡེ ར་ཏོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡེ ར་ཏོ.
༤. པ་ཋ་མ་མ་ཧ་དྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ཌྜྷོ ཙེ་ཝ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷོ་གེ་ན མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་གཱ་ཐ་ཀ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
༦. ས་པྤ་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༢. ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤༨. ཚ་ཊྛ་སྶ དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཱ་ནེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སཱ་ས་ནེ ཏ་ནྟི པ་ཝེ་ཎཱི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
༣. དྷ་མྨ་དི་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤༩. ཏ་ཏི་ཡེ དྷ་མྨ་དི་ནྣོཏི ས་ཏྟ་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀོ. བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི དྷ་མྨ་དི་ནྣོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཝི་སཱ་ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི, ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ, ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ, མ་ཧཱ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ཛ་ནཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨེ་ས ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ.
ག་མྦྷཱི་རཱཏི དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་རཱ ས་ལླ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ. ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱཏི ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ད་ཡོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ. སུ་ཉྙ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀཱ ཁ་ཛྫ་ནི་ཀ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ད་ཡོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, དྷ་མྨ་དི་ནྣ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ་ནྡོ་པ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ མོ་ནེ་ཡྻ་པ་ཊི་པ་དཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ ཨི་མེ་སཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཏེ ཀི་ར ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ས་བྦ་བྷཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཝི་ཡ ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན ཁོ ནེ་ཏནྟི ན ཁོ ཨེ་ཏཾ. ན་ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཐ, ཏ་སྨཱ.
༤. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན ཁོ པ་ནེ་ཏནྟི ན ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏཾ. ས་པྤ་ཉྙོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་ཀ་རེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཨ་སྶཱ་ས་ཏཱ་ཡ་སྨཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ. མཱ་རི་སོཏི མ་ར་ཎ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ. མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོཏི མ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་དྷི་མོ་ཙེ་ཧཱིཏི ཋ་པེ་ཧི. ཨ་དྷི་མོ་ཙི་ཏནྟི ཋ་པི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཡ་དི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཨི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཏཾ ཝ་དཱ་མི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་གུ་ཎེ་སུ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ པ་ན མ་གྒེ ཝཱ ཕ་ལེ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི.
༩. པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥༥. ན་ཝ་མེ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ པ་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་པ་ཉྙོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ར་ཏོ པ་ཉྙཱ་བུ་དྡྷི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་པྤ་ཉྙ་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.
༧. མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༡. མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥༨. ས་ཏྟ་མེ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༢.༤) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.