༡༠. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་གྒོ
༡. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧༧. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༡༥) ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༦. ཨ་རི་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༢. ཚ་ཊྛེ བྷཱ་ཝེ་ཐ ནོཏི བྷཱ་ཝེ་ཐ ནུ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སུ དྭཱ་ད་ས་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨེ་སུ. པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱཏི པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱ, ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༧. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༣. ས་ཏྟ་མེ ཨི་ཉྫི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ཕ་ནྡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཙ་ལ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༨. པ་དཱི་པོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༤. ཨ་ཊྛ་མེ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ་པི ཀི་ལ་མ་ཏི ན ཙ་ཀྑཱུ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ་པི ཀི་ལ་མ་ཏི, ཙ་ཀྑཱུ་ནི་པི ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི. དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྨི་ཉྷི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མ་ཏི, ཡ་ནྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཕ་ནྡ་ནྟི ཀི་ལ་མ་ནྟི, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མ་ཏི, ན ཨ་ཀྑཱི་ནི ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཀིཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པ་མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཀཱ་དི་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ‘‘ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ལ་བྦྷ་ནྟེ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་བྷེ་དོ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏོ་ཏི? ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨ་རི་ཡཾ ཝཱ ཧི ཨི་དྡྷིཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་རེ ལ་དྡྷེ ཡཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི, ཛ་ན་པ་དོ ལ་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི. ན་ག་ར་སྶེ་ཝ ཧེ་སོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨེ་ས ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་བྷེ་དོ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཡོ་གི་ནོ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁ་ཉྩེཏི ཨེ་ཏྠ སོ་ཏི ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ནཱ་ག་ཏཾ.
༩. ཝེ་སཱ་ལཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༥. ན་ཝ་མེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ ན་ག་རེ. ཏ་ཉྷི ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཙ ན་ག་རཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་མཱ་ཧ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡནྟི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་རོ་པི་མཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ནཾ. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ན་ནྟི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ན ཀ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡ་སྶ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ ད་ནྟཱ…པེ… མུ་ཏྟ་ནྟི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ན ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟཾ ཝཱ མ་ཎིཾ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ག་རུཾ ཝཱ ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ངྐུ་མཾ ཝཱ ཀ་པྤུ་རཾ ཝཱ ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞཱ་དིཾ ཝཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི སུ་ཙི་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པ་ར་མ་དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཛེ་གུ་ཙྪ་ཨ་སྶི་རི་ཀ་ད་སྶ་ནཾ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་ཙི་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཡེ་པི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སི ཛཱ་ཏཱ ཀེ་སཱ ནཱ་མ, ཏེ་པི ཨ་སུ་བྷཱ ཙེ་ཝ ཨ་སུ་ཙི་ནོ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཙ. སོ ཙ ནེ་སཾ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཙི་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི ག་ནྡྷ་ཏོ་པི ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་པཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ལོ་མཱ་དཱི་ན་མྤཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༠༧) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་བྷ་མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྶཱ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, གུ་ཎཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུནྟི ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏུཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ས་དྡྷེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་མྷི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ མ་ཧ་ཏཱི་ཧི ད་ཎྜ་ཝཱ་གུ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མི་ག་པ་ཀྑི་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ མཱུ་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ ཛཱི་ཝི་ཏཱུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྡ་ས. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ. ཏེ་སུ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནི་ཡ་ཏ་ག་ཏི་ཀཱ སུ་ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ག་ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ག་ཏིཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཧ་ནྡ ནེ་སཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་མི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཱ སཱ་ཏྠི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན, ནོ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ མཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ མ་ཏོ, ཨ་ཛྫ དྭེ…པེ… ཨ་ཛྫ ད་སཱ’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ, སྭཱ་ཧཾ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཀིཾ མེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནེ་ན སུ་ཏེ་ན, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ, ནཱ་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀེ་ནཱ’’ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ’’ཏི. པ་རེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝ་དི་སྶ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཡཾ ‘ས་བྦ་ཉྙཱུ ཨ་ཧཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀིཾ ཨ་ཉྙཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཏ་ཏྲ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝ་ཀྑ་ནྟི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ན ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀོ་ཙི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་ཏཱ་པི ན་ཏྠི, ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་དྡྷཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ནཱ་སྶུ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶུ་དྷཱ་ཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ, ནེ་ཝ ཀོ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝོ་ཀཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རོ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྨི་སྶོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀོ སོ? ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཏཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཾ. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྚཱ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི ཛི་གུ་ཙྪཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ. ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྠཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏེ ས་ཏྠཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི, མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀ་མྤི པ་ན ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་དྷུ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་རི་ཡཱ ནེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རིཾ་སུ, ན ས་མཱ་ད་པེ་སུཾ, ན ས་མ་ནུ་ཉྙཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པ་ན ས་བྦ་མ་ཀཾ་སུ.
པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོཏི ཨི་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་བྦེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་རཱ་མོ དི་སྶ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་ཀོ མ་ནྡོ ཨ་པྤ་ཀོ ཝི་ར་ལོ༹ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཀིཾ དི་སཱ་སུ པ་ཀྐ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི?
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ, སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏུ, ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ད་ས་ཀ་སི་ཎ, ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་པ་བྷེ་དཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནི་བྦཱ་ནོ་རོ་ཧ་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ནྟི, ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏེ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནེ་པི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་སྶ་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ, ཨེ་ས ཀཱ་ལོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ དཱ་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶ ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི. ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི. བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཝཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏོ. ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱཏི ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟ་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏ་ཉྩ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ ས་ནྟཾ ན པ་ཎཱི་ཏཾ, ན ཨེ་ཝཾ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ས་ནྟོ ཝཱ ཨ་པྤ་ཎཱི་ཏོ ཝཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ནི་བྦུ་ཏོ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་རོ, ཨ་ངྒ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྟོ ཙེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱ’’ཏི.
ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ ཙ སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནཱ་སྶ སེ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ, ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞོ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ས་ནྟ་ཏཱ, ཨཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ནྟོ ཙ པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ’’ཏི ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟོ, ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མ་དྷུ་རོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ ཙ ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེཏི ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ. པཱ་པ་ཀེཏི ལཱ་མ་ཀེ. ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ. ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ས་མེ་ཏི, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་སེ. ཨཱུ་ཧ་ཏཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་སུ་ཀྑཱ་ཡ གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་པཱ་ད་པྤ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་དྡྷཾ ཧ་ཏཾ ཨཱུ་ཧ་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ར་ཛ་ཉྩ རེ་ཎུ་ཉྩ. མ་ཧཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོཏི ས་བྦཾ ན་བྷཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ས་ཀ་ལཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཝ་སྶ་ན་ཀ་མེ་གྷོ. སོ ཧི ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ་ཏི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་རཱ་དྷཱ་པེ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱིཏི ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ནེ་ཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨོ་པ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༡༠. ཀི་མི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༦. ད་ས་མེ ཀི་མི་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ན ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ག་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཀཱ་ཡ་ཉྙ་ཏ་རནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་དཱ་མི ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ, ཏེ་སུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཉྙ་ཏ་རནྟི ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རནྟི པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ནྡ་རཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ཀིཾ པ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རོ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་སཱི་སཾ པ་ནེ་ཏཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༤༧) ཨེ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནཱ་མེ་ན ཛྷཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཋ་མ་པ་དེ པཱི་ཏི་སཱི་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ སུ་ཁ་ནྟི ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་དྭ་ཡེ ‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ནཱ་མེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཾ ས་བྦཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཨེ་སཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཧི ཏཾ ཏཾ སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ ‘‘པཱི་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ –
‘‘དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙ. ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི? ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པཱི་ཏིཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༧༢) ‘‘‘དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨི་ཏི ཡ་ཐེ་ཝ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ་པི ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་སྨཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི་ཉྩ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝ ནཱ་མེ་ས ཧོ་ཏི. ན ཧི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
སོ ཡཾ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་བྦཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་བྦཾ ཨཱ་དི, ཏ་སྶཱ་པི ཨི་དཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དྭ་ཡཾ ཨཱ་དི. ཨི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ. པ་ཧཱ་ནནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱཏི ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨ་པ་རཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ཏ་མྤི ཨ་པ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ར་མྤ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཉྩ་སྶ པ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི་ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ. ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨེ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་སཱི་སེ་ན པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྨིཾ པཾ་སུ་པུ་ཉྫོ ཝི་ཡ ཚ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཀི་ལེ་སཱ. ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཀ་ཊ་ར་ཐཱ ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཀེ་ན ས་ཀ་ཊེ་ན ཝཱ ར་ཐེ་ན ཝཱ པཾ་སུ་པུ་ཉྫ་སྶ ཨུ་པ་ཧ་ན་ནཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༧-༩༨༨. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི? ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ས་ཙེ ཧི ཏེ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ‘ཨ་སུ་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ ནོ ས་ཏྠཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཝི་ཧཱ་སཱི’ཏི་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏི, དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ༡.༡༠༧; སཾ. ནི. ༥.༩༧༧) ཨེ་ཝ-ཝཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ནྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྷི ཨ་སྶཱ་སོ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི པ་སྶཱ་སོ ཝཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ནྟ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ‘‘སི་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྶ་སཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཏྟ ཧི སེ་ཁཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ སེ་ཁཱ ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་སེ་ཁཱ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཏེ་སཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝཱ ན ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༣-༡༠. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༩-༩༩༦. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཨི་ཏ་རཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་རཱ་མི་སཱཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཋ་པི་ཡ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ས་ཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་ན་ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶེ་སུ སཱ་ར་ཐི་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་ད་ནཾ ཝཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ན་སྶ ཋི་ཏཱ་ཀཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་ན་ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུ་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ཏེ་སཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ཏེ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝ. ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ པ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ, ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཝི་ཛྫཱ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཝི་མུ་ཏྟི ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛཱ་ནི་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་མཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.