༩. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡. ན་ཝ་མེ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཀོ་ས་མྦི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དཱི་གྷཱི་ཏི་སྶ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན ཧི ཝེ་རེ་ན ཝེ་རཱ་ནི, ས་མྨ་ནྟཱི་དྷ ཀུ་དཱ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི (དྷ. པ. ༥) གཱ་ཐཱ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་ཡ་མེ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟཱ ཁོ ཨི་མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ, ན ཨི་མེ ས་ཀྐཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མེ་ཧི, ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? སོ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི་པི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི.
ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡེཏི ཨི་དཾ ཐེ་རོ ཡ་སྨཱ་སྶ ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ དྭཱི་ཧི, ཨ་ཛྫ ས་ཏེ་ན, ཨ་ཛྫ ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ་ཏི ས་བྦོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱ་རོ ཝི་དི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཙྩ་ཀྑོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ས་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ བཱ་ལ་ཀ་ལོ་ཎ་ཀཱ་ར་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཀ་ལ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནེ ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་མི་ག་དཱ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ས་མྤི ས་ཀ་ལ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ, ཏ་ད་ཝ་ས་རཱི’’ཏི.
བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེཏི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཝཱ་སི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ. བྷ་དྡ་སཱ་ལོ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཀོ མ་ནཱ་པོ ལ་དྡྷ་ཀོ སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ས་མཱི་པེ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཏི་ཏྠོ་གཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ ཡཱུ་ཐེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མེ་ཧི ཧ་ཏྠཱི་ཧཱི’’ཏི? ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན ནི་བྦཱ་པི་ཏ་ས་ནྟཱ་པོ ཝི་ཡ ནི་བྦུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ དེ་ཏི, ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ དེ་ཏི, པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ་ནོ དེ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཧ་ཏྠཱི་པི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་དྡ་ས, ཨེ་ཝཾ པུ་ར་ཏོ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ ཙ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཧ་ཏྠི་ནོ་པི ‘‘མ་ཡཱ ནཱ་མི་ཏ་སཱ་ཁཾ ཨ་ཉྙེ ཁཱ་ད་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝ་སཱ་མི, ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་མ ཏཱ་ཝ ཨཱི་དི་སཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀཱི་དི་སཾ ནུ ཁོ ཧ་ཏྠི་སྶཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ་པི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ས་མེ་ཏི ནོ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨེ་ཏཾ ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ན, ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ;
ས་མེ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ན, ཡ་དེ་ཀོ ར་མ་ཏཱི ཝ་ནེ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༧);
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དི་སཱ་སུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོཏི ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོཏི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཝི་ཙ་ཡ་སོཏི ཝི་ཙ་ཡེ་ན, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙི་ན་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོཏི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཡེ ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ས་ངྑཱ་རོ སོཏི དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་རོ སོ. ཏ་ཏོ་ཛོ སོ ས་ངྑཱ་རོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཏོ སོ ས་ངྑཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ས ཛཱ་ཡ་ཏི. སཱ་པི ཏ་ཎྷཱཏི སཱ དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ. སཱ་པི ཝེ་ད་ནཱཏི སཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ. སོ་པི ཕ་སྶོཏི སོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྥ་སྶོ. སཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི སཱ ཕ་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ.
ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ནཱ་བྷ་ཝི་སྶཾ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨ་ཧཾ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན་པི དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན་པི. ཏ་ཏོ་ཛོ སོ ས་ངྑཱ་རོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་རོ ཏ་ཎྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཡ་སྶ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཡ སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ན་ཝ་མཾ.