༣. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཝ་ནྟཱི་སཱུཏི ཨ་ཝ་ནྟི་ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛེ. ཀུ་ར་ར་གྷ་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. པ་པཱ་ཏེཏི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་པཱ་ཏེ. ཏ་སྶ ཀི་ར པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ པ་སྶཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཏཾ ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཡེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པ་ཉྷེཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀ་མྷི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པ་ཉྷོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་རཱ་ག་ཝི་ནི་བ་དྡྷནྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་མྷི རཱ་གེ་ན ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨོ་ཀ་སཱ་རཱིཏི གེ་ཧ་སཱ་རཱི ཨཱ་ལ་ཡ་སཱ་རཱི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་མྨོ་ཧ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ. ‘‘ཨོ་ཀོ’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི? ས་མྨོ་ཧོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ ཏཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཱ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ག་ཧི་ཏཾ.
ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱུ་པ་ཡ་དི་ཊྛཱུ་པ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨུ་པ་ཡཱ, ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཙ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ, ས་ཏྠུ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏཾ? ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀི་ལེ་སཱ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཧཱི་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, པ་ཉྩ་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཀཾ ཨ་ས་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱཏི རཱུ་པ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ནི་ཀེ་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏཾ. ཝི་སཱ་རོ ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ ཙ ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏེ ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཏི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་སཱ་རེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀེ་ཏ་སཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧཱི་ནཱཏི ཏེ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ‘‘ཨོ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ‘‘ནི་ཀེ་ཏ’’ནྟི? ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ. ས་མཱ་ནེ་པི ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ལ་ཡ་ཊྛེ་ན ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨོ་ཀོཏི ནི་ཙྩ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་གེ་ཧ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་ཀེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པུ་ཎྞ་གེ་ཧེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུ་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁི་ཏེ་སུ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ མ་ནཱ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི པ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོཏི ཏེ་སཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཡཾ དྭི་གུ་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སཱུཏི ཀི་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ. ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ས་ཡཾ ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ ཀཱ་མཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏུ་ཙྪོ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན རི་ཏྟོ ཏུ་ཙྪོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་ར་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཝ་ཊྚཾ པུ་ར་ཏོ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཀཱ་ལོ༹་དཱ་ཏཱ་དཱི་སུ རཱུ་པེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི. སུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཝཾ་ཝེ་ད་ནོ ནཱ་མ; ནཱི་ལ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ས་ཉྙཱ་སུ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙོ ནཱ་མ; པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཝཾ་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ; ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི.
ཨ་པུ་ར་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཝ་ཊྚཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ས་ཧི་ཏཾ མེ, ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་སི་ལི་ཊྛཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ མ་དྷུ་ར་པཱ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷེ་ན ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ཙི་ཏཾ སུ་པྤ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦཾ ཁ་ཎེ་ན ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ མ་ཡཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨི་མ་སྶ ཝཱ་ད་སྶ མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར ཨཱ་ཧི་ཎྜཱ་ཧི. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཐ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཧོ་སི, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.