༡. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ཝ་གྒོ
༡. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་གྒེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་ར་ན་ག་རེ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར མཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སུ་མཱ་རོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ‘‘སུ་སུ་མཱ་ར་གི་ར’’ནྟྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེཏི བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཡ ནཱ་མ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཝ་ནེ. ཏ་དེ་ཝ མི་ག་ག་ཎ་སྶ ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཏཾ ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱཏི ན་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀ་སྶ པི་ཏཱ.
ཛི་ཎྞོཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ. ཝུ་ཌྜྷོཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏོཏི ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏོ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷེ་སུ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡོཏི གི་ལཱ་ན་ཀཱ་ཡོ. ཨི་ད་ཉྷི ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་མྤི ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཏུ་རཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན་སྶ ཛ་རཱ་ཏུ་ར་ཏཱ བྱཱ་དྷཱ་ཏུ་ར་ཏཱ མ་ར་ཎཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཨཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་སོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཏུ་རོ་ཝ, ཨ་བྷི་ཎྷ་རོ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ན་སྶ བྱཱ་དྷཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཱ་ཏ་ངྐོཏི ཨ་བྷི་ཎྷ་རོ་གོ ནི་ར་ནྟ་ར་རོ་གོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་དཱ་ཙི་དེ་ཝ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷཱ་མི, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ནནྟི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ནཾ. ཡེ་སུ ཧི དི་ཊྛེ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱུཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ སཱ་ས་ཏུ. པུ་རི་མ་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི ནཱ་མ. ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ, ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ་ཏི ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ.
ཨཱ་ཏུ་རོ ཧཱ་ཡནྟི ཨཱ་ཏུ་རོ ཧི ཨ་ཡཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ པི་ཡ་ངྒུ་སཱ་མོ་པི ས་མཱ་ནོ ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཏུ་རོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨ་ཎྜཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ དུ་བྦ་ལོ. ཡ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜཾ ཝཱ མ་ཡཱུ་ར་ཎྜཾ ཝཱ གེ་ཎྜུ་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁི་པ་ནྟེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ཀཱ་ཡོ ཀ་ཎྚ་ཀེ་པི ཁཱ་ཎུ་ཀེ་པི པ་ཀྑ་ལི་ཏ་སྶ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཎྜཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོ. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི སུ་ཁུ་མེ་ན ཚ་ཝི་མ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨ་ཎྜ་ཉྷི སཱ་ར་ཏ་ཙེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཾ, ཏེ་ན ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་ད་ཡོ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱུ་སཾ པ་གྒྷ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཚ་ཝི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ བཱ་ལྱཱཏི བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་མ་ཏྠི? བཱ་ལོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, ཏ་སྨཱ.
ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ, ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཨ་ན་ནྟ་རཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་ས་ནྣཱ་ནི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. པ་རི་སུ་དྡྷོཏི ནི་དྡོ་སོ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ས པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ན སེ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏ་སྶ ཙ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་པ་ཉྙཱ ཀི་རེ་སཱ ཐེ་ར་སྶ.
ཀ་ཐ་ཉྷི ནོ སི་ཡཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ལ་དྡྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི? ལ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ དཱི་པེ་ཏི? ས་ཏྠུ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ས་ཏྠུ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཏི་པེ་མཾ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་སྶ མཱ་ཏི་པེ་མཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ད་ནྟི. བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏོ ཧི ནེ་སཾ སི་ནེ་ཧོ. སཱ ཀི་ར ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་ཝ, སོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏི, པི་ཏཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཙཱུ་ལཱ༹་མཱ་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཧ་སྶཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ ཡཾ ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ, ན པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣཱ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༥༧) ཏེ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨི་ཏི སོ ཨི་མཾ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཀ་ཐ་ཉྷི ནོ སི་ཡཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཏེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོཏི ན་སྶི་དྷ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ‘‘ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀོ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ‘‘ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དཱུ་ར་ཏོ་པཱིཏི ཏི་རོ་ར་ཊྛཱ་པི ཏི་རོ་ཛ་ན་པ་དཱ་པི.
ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ཨ་ན་ཡེ ན ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཡེ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨). ས་པྤུ་རི་སཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན སོ་བྷ་ནཱ པུ་རི་སཱ་ཏི ས་པྤུ་རི་སཱ. ས་བྦེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ དྭེ་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ་པི ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ,
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི;
དུ་ཁི་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩ ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཙྩཾ,
ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ས་པྤུ་རི་སཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༨);
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ན ཙ ད་སྶ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱི, སོ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་པི ཨ་དི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ན ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་གོ་ཙ་ར་ཏོ. སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་རི་ཡེ པ་སྶ་ནྟི, ན ཙེ་ཏེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, པི་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཀཱི་དི་སཱ’’ཏི? ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཙ་ར་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཛྫཱ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སོ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏ་སྨཱ ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་སྶ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན? ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏི. ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧). ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ, ཨ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོཏི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན –
‘‘དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྷཱ;
ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ, ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི’’.
ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཔི ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཔི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི,
པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས.༤) –
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘སཾ་ཝ་རོ’’ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏ་མ་སྶ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན (དྷ. ས. ༢༧༧; ཝི་བྷ. ༦༢༨) ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་པེ་ཏཾ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་པི པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ, བྷེ་ད་ཏོ ཙ ད་ས་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་ར་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ. ཡོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡོ ཨེ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ. ཨ་རི་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་སེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ཨེ་སེ་སེ ཨེ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཊྛེ ས་མེ ས་མ་བྷཱ་གེ ཏ་ཛྫཱ་ཏེ ཏ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི.
རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ, སོ ཨ་ཧཾ, ཡོ ཨ་ཧཾ, ཏཾ རཱུ་པ’’ནྟི རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཡཱ ཨ་ཙྩི, སོ ཝ་ཎྞོ. ཡོ ཝ་ཎྞོ, སཱ ཨ་ཙྩཱི་ཏི ཨ་ཙྩི་ཉྩ ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི དི་ཊྛི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱ་ཝ་ནྟཾ རུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཏཾ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་སྨིཾ ག་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ མ་ཎིཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ཡཱིཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏོ, ‘‘ཨ་ཧཾ རཱུ་པཾ, མ་མ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཏཾ རཱུ་པནྟི ཏ་སྶ ཏཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཾ རཱུ་པཾ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ…པེ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ནྣ་ར་ས བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ པ་ཉྩ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏཱ ས་བྦཱ་པི མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོ ཙཱཏི ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཏུ་རོ་ཡེ་ཝ. ཙི་ཏྟཾ པ་ན རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཏུ་རཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏཾ. ནོ ཙ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོཏི ཨི་དྷ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ད་སྶི་ཏོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ སེ་ཁཱ ནེ་ཝ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ པ་ན ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ དེ་ཝ་ད་ཧནྟི དེ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏེ་སཾ མ་ངྒ་ལ་ད་ཧོ, ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོ ཝཱ སོ ད་ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་ག་མོ དེ་ཝ་ད་ཧ་ནྟྭེ་ཝ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཏོ. པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ག་མི་ཀཱཏི པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མཾ ཨ་པ་ར་དི་སཱ་ཡཾ ནི་ཝི་ཊྛཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ. ནི་ཝཱ་སནྟི ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ. ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏོཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཐ. ཀ་སྨཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏི? ཏེ ས་བྷཱ་རེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ས་ནྟི་ཀཾ ན ག་ཙྪ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་བྦྷཱ་རོ ནཱ་མ. ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་སྶ་ཏི, པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་རོ ནཱ་མ. ཨི་མེ་པི བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་མེ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྷཱ་རེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏི.
པ་ཎྜི་ཏོཏི དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ས་ལླཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོཏི ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ པཱ་ཏོ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ག་ཏེ་སུ ས་ཀ་ལཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་རཱ་མེ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ‘‘མཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ དི་སྭཱ པ་རི་བྷ་ཝཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ གི་ལཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཏེ་སཾ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ག་ཙྪ་ཐ ས་པྤུ་རི་སཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏེ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ.
བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཡེ པ་ན ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཏི་ད་ཧ་རཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ རུ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཏེ ག་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ, ས་ཏྠཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ, ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ན་ར་ཏི་ཏྟི་ར་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ས ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ པ་ནེ་ས ས་ཏ་ཝཱ་ར་མྤི ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ར་མྤི ཏཱ་ཝ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ པུ་གྒ་ལོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏོ ཙ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
པ་ཙྩ་སྶོ་སུནྟི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟོ. ཀིཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེཏི ག་ཙྪ་མ་ཎྜ་པ་ཀེ. སོ ཀི་ར ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦོ དྷུ་ཝ་ས་ལི་ལ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏཾ གུ་མྦཾ ཨཱ་རོ་པེ་སུཾ, སོ ཏཾ མ་ཎྜ་པཾ ཚཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ. སཱི་ཏ་ལཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡ་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེ’’ཏི.
ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ག་ཏནྟི ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ར་ཛྫ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ར་ཛྫ་ག་ཏཾ. ཝི་ར་ཛྫནྟི ཨ་ཉྙཾ ར་ཛྫཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་དེ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཝི་དེ་སོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཝུ་ཏྠ་ར་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ར་ཛྫཾ ཝི་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝེ་ར་ཛྫ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱཏི བི་མྦི་སཱ་ར་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཙ་ངྐཱི་ཏཱ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ག་ཧ་པ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སུ་ད་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ. ས་མ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏཱཏི ས་བྷི་ཡ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཝཱི་མཾ་ས་ཀཱཏི ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སི་ནོ. ཀིཾ་ཝཱ་དཱིཏི ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ཀིཾ ལ་དྡྷི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱིཏི ཀིཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི? དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཀཱ་ར་ཎོ. ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ. ‘‘ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ས་ཏྠུ ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནཾ, ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི ར་ཛྫ་ན་ཏོ རཱ་གོ, ཚ་ནྡི་ཡ་ན་ཏོ ཚ་ནྡོ, པི་ཡཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན པེ་མཾ, པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཊྛེ་ན པི་པཱ་སཱ, ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཙཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེཏི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཏ་ཏྲ ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ. ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོཏི ནི་རུ་པ་ཏཱ་པོ. ཨ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི ནི་དྡཱ་ཧོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཝ་ནྟཱི་སཱུཏི ཨ་ཝ་ནྟི་ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛེ. ཀུ་ར་ར་གྷ་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. པ་པཱ་ཏེཏི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་པཱ་ཏེ. ཏ་སྶ ཀི་ར པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ པ་སྶཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཏཾ ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཡེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པ་ཉྷེཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀ་མྷི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པ་ཉྷོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་རཱ་ག་ཝི་ནི་བ་དྡྷནྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་མྷི རཱ་གེ་ན ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨོ་ཀ་སཱ་རཱིཏི གེ་ཧ་སཱ་རཱི ཨཱ་ལ་ཡ་སཱ་རཱི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་མྨོ་ཧ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ. ‘‘ཨོ་ཀོ’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི? ས་མྨོ་ཧོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ ཏཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཱ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ག་ཧི་ཏཾ.
ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱུ་པ་ཡ་དི་ཊྛཱུ་པ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨུ་པ་ཡཱ, ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཙ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ, ས་ཏྠུ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏཾ? ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀི་ལེ་སཱ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཧཱི་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, པ་ཉྩ་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཀཾ ཨ་ས་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱཏི རཱུ་པ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ནི་ཀེ་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏཾ. ཝི་སཱ་རོ ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ ཙ ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏེ ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཏི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་སཱ་རེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀེ་ཏ་སཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧཱི་ནཱཏི ཏེ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ‘‘ཨོ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ‘‘ནི་ཀེ་ཏ’’ནྟི? ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ. ས་མཱ་ནེ་པི ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ལ་ཡ་ཊྛེ་ན ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨོ་ཀོཏི ནི་ཙྩ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་གེ་ཧ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་ཀེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པུ་ཎྞ་གེ་ཧེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུ་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁི་ཏེ་སུ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ མ་ནཱ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི པ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོཏི ཏེ་སཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཡཾ དྭི་གུ་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སཱུཏི ཀི་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ. ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ས་ཡཾ ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ ཀཱ་མཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏུ་ཙྪོ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན རི་ཏྟོ ཏུ་ཙྪོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་ར་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཝ་ཊྚཾ པུ་ར་ཏོ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཀཱ་ལོ༹་དཱ་ཏཱ་དཱི་སུ རཱུ་པེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི. སུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཝཾ་ཝེ་ད་ནོ ནཱ་མ; ནཱི་ལ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ས་ཉྙཱ་སུ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙོ ནཱ་མ; པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཝཾ་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ; ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི.
ཨ་པུ་ར་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཝ་ཊྚཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ས་ཧི་ཏཾ མེ, ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་སི་ལི་ཊྛཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ མ་དྷུ་ར་པཱ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷེ་ན ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ཙི་ཏཾ སུ་པྤ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦཾ ཁ་ཎེ་ན ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ མ་ཡཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨི་མ་སྶ ཝཱ་ད་སྶ མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར ཨཱ་ཧི་ཎྜཱ་ཧི. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཐ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཧོ་སི, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཀྐ་པ་ཉྷེཏི ཙཱུ་ལ༹་ས་ཀྐ་པ་ཉྷེ, མ་ཧཱ་ས་ཀྐ་པ་ཉྷེ་པེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛཱཏི ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཊྛཱ ས་ཏ་ཏ་ནི་ཊྛཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མཱ་དྷིནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཏྠེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ པི་ཡཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ་པི ཙ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ རཱུ་པེ ན་ནྡཱིཏི ཡཱ སཱ རཱུ་པེ བ་ལ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡཱི. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཏཾ ག་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ན པ་ཏྠེ་ཏི. ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ན ‘‘ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ཎེཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནནྟི ག་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནནྟི ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ. རཱུ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘མ་མ རཱུ་པཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ་ཏཾ, དཱ་ནི ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པ་སྶ བྷེ་དཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཛཱཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དཱཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ ཙ. ཙི་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ས་ཝཱཏི ས་ཨུ་ཏྟཱ་སོ. ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱཏི ས་ཝི་གྷཱ་ཏོ ས་དུ་ཀྑོ. ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱཏི སཱ་ལ་ཡོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཏ་སྶ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ན རཱུ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་བྷེ་དཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨི་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མྷི ཀ་ཐཱ་ཝ ཀཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཏཾ. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལ་མིཾ་སུ, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠-༡༡. ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠-༡༡. ད་ས་མེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ནི དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱཏི པ་དེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ད་ས་མེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ནི.
ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.