༥. ཛི་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. པ་ཉྩ་མེ ཛི་ཎྞོཏི ཐེ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ག་རུ་ཀཱ་ནཱིཏི ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཏྟ་སཾ་སི་བྦ་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་གྒ་ལ༹་དཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པ་ཊ་ལཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱིཏི པུ་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཛི་ཎྞོ ཙེ་ཝ ག་རུ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལོ ཙ. ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱིཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཧ་པ་ཏཱི་ཧི དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནཱིཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་མ ཙ ས་ནྟི་ཀེཏི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་སཱ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ན་ནུ ཙ ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཏཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒ་ཉྩེ་ཝ ཛཱ་ཏི་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཉྩ ཨ་ཀཱ་སི, སོ ཏ་སྨིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡེ་ན ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟ་སྶེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ན ཀ་རོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ. ན ཧི ས་ཏྠཱ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ བྷེ་རི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་དྡཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པུ་གྒ་ལཱ ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟཱི་ཏི ན་དཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ནོ གཱ་མ་ནྟ་ཝཱ་སི་ནོ. གཱ་མ་ནྟ་སྨི་ཉྷི ཝ་ས་ནྟོ དཱ་ར་ཀ་ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི, ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ པ་ན གཱ་ཝུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟོ དཱི་པི་བྱ་གྒྷ་སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་སཾ ས་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ས་ཝ་ན་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏཱི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ.
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ. (དྷ. པ. ༣༧༣-༣༧༤);
‘‘པུ་ར་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ་པི, ཨ་པ་རོ ཙེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཏ་ཏྠེ་ཝ ཕཱ་སུ བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ར་མ་ཏོ ཝ་ནེ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ནོ ཨ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ. ཨ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧི ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ལི་བུ་དྡྷོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ བ་ཧུ་སཾ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ པ་ན ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ན ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ ན བ་ཧུ་སཾ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ཨ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧི གཱ་མ་ཏོ དཱུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ‘‘ཡཱ་གུཾ ཝཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་ཙྪཱ་མི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་ནི ཚི་ནྡ་ནྟོ ས་ཡི་ཏ་གོ་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ ཁེ་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ མི་གཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝེ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཝཱ གེ་ཧེ, ནོ གེ་ཧེ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ནོ གེ་ཧེ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷོ ཝི་ཡ པ་ཝེ་དྷ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ས་ལཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ག་མི་སྶཱ་མི, མ་མ ས་ལཱ་ཀཾ ཏུ་མྷེ ག་ཎྷ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ས་ལཱ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཝཱ པ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ‘‘ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ཨ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཏྟཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་ཊེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ པ་ཊི་དེ་ནྟོ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཝི་ཧཱ་རེ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཙ བྷི་ཡྻོ དཱུ་ར་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀཱ ལ་དྡྷཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ལཱ་ཀཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལཱ་བྷ་བྷ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཙེ་ས ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཏཾ ད་སྶ་ནྟི ནུ ཁོ མེ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ད་སྶ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏཾ ནུ ཁོ ད་སྶ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ལཱུ་ཁཾ, ཐོ་ཀཾ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཧུ བ་ཧུ་ཀཾ, སཱི་ཏ་ལཾ ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་ཎྷ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཙ བ་ཧུ་སཾ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ པ་ན ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་བྷི་ཀྑཱ་དཱི་ནི དཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ད་ཝཱ་རཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ན ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀོ གེ་ཧེ, ན གེ་ཧེ’’ཏི ན པུ་ཙྪ་ཏི, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ཀིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི? ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ལི་བུ་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཝི་ཡ ན བ་ཧུ་སཾ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ་ར་ནྟོ མི་སྶ་ཀོ་ད་ནཾ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ནོ ཨ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ. ཨ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ་ར་ཏི, ན སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ པ་ན ན ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ་ར་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི. ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ ཧི བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཨ་པྤི་ཙྪཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.