༥. ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. པ་ཉྩ་མེ པ་སྶ་ཐ ནོཏི པ་སྶ་ཐ ནུ. ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༩) མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རཾ དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ག་མྦྷཱི་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་ཏོ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི.
མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ’’ཏི.
མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི དྷུ་ཏ་ཝཱ་དེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷེ་དཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ’’ཏི.
ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༢) དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ’’ཏི.
པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པུ་ཎྞོ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༦) དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་མྦྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན ནཱ་མ ཨཱ་དི་ཏོ པ་རི་སཾ ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་ནྟེ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ’’ཏི.
ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨུ་པཱ་ལཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢༨) ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪ་ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ’’ཏི.
ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢༣) བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་བྦཱ་པ་རཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི.
དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ན པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོ, ཏེ་ན ནཾ ‘‘ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་རཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀོ་ཧ་ཉྙ་ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པཱ་པི་ཙྪཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཏཾ ཏཾ ནི་ཡཱ་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ པཱ་པི་ཙྪཱ’’ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཙ་ངྐ་མིཾ་སཱུ་ཏི. ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་ཐ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་སྨཱ ཙ་ངྐ་མཱི་ཏི? ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཡཾ, ཡ་དི ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཀིཾ པ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༡). བྷི་ཀྑཱུ པ་ན ས་ཏྠ་རི གཱ་ར་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. པ་ཉྩ་མཾ.