༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. ས་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༥. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨཱ་བྷཱ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ་པི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶཱ་པཱི་ཏི ས་ཧཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སུ་བྷ་དྷཱ་ཏཱུཏི སུ་བྷ་ཀ་སི་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ. ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷོ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.

ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧི ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཧི སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་སུ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་སུ་བྷ་ཉྷི སུ་བྷེ་ན, སུ་བྷ་ཉྩ ཨ་སུ་བྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཨ་སུ་བྷེ ས་ཏི སུ་བྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྩ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་རོ་དྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཁ་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷ་ཉྷི པ་ཊི་ཙྩ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཝ་ཏྟིཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀ་ཐཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ཏྟ་བྦཱཏི ཀ་ཐཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀཱི་དི་སཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི? ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ཏྟ་བྦཱཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་བྦཱ. ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ཏྟ་བྦཱཏི སུ་ཁུ་མ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་བྦཱ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ཏྟ་བྦཱཏི ནི་རོ་དྷོ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མཾ.

༢. ས་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༦. དུ་ཏི་ཡེ ས་ནི་དཱ་ནནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་མེ་ཏཾ, ས་ནི་དཱ་ནོ ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་པི, ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་མྤི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ? ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ངྐ་པྤོ ཨ་པྤ་ནཱ བྱ་པྤ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ རཱུ་པཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༢).

ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཏི དྭེ ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཏཱ་སཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སེ་ས་དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཾ པ་ན ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི.

བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ བྱཱ་པཱ་དོ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ? བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ད་ས་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ ཀོ་པོ པ་ཀོ་པོ…པེ… ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༢).

ཨི་མཾ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཧིཾ་སཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ? ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎི་ནཱ ཝཱ ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ ས་ཏྟེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི. ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧེ་ཋ་ནཱ ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ ཧིཾ་ས་ནཱ ཝི་ཧིཾ་ས་ནཱ རོ་ས་ནཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༢).

ཨི་མཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སེ་ས་མི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏི་ཎ་དཱ་ཡེཏི ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནེ ཨ་ར་ཉྙེ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨ་ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་ནཱ་སཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་དཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཱ, ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཝི་ཡ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་དཱ་ཡེ ཋ་པི་ཏཾ ཏི་ཎུ་ཀྐཾ ཁི་པྤཾ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནི་བྦཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཏེ པཱ་ཎཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ཧི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.

ཝི་ས་མ་ག་ཏནྟི རཱ་ག་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ཉྙཾ. ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱི་གྷཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི. ན ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ནྟོ ན ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱིཏི ན ཨ་ནུ་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ན – ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ.

ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ? ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༢).

ཨི་དྷཱ་པི དུ་ཝི་དྷཱ ཀ་ཐཱ. ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧི ཨི་ཏ་རཱ་པི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧ་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཏཱ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་སུཾ དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ. ཨི་མཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཉྙཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ.

ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ? ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟི མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༢).

ཨི་མཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ ཀ་རུ་ཎཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ? ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༨༢).

ཨི་མཾ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༧. ཏ་ཏི་ཡེ དྷཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ས་ཉྙཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ནོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སཱུཏི ཚ་སུ ས་ཏྠཱ་རེ་སུ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི མ་ཡ་མ་སྨ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དི་ཊྛིཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི དི་ཊྛིཾ པུ་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ སཱ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུ ཙ ནཱ་མ མ་ཧ་ཏཱི དྷཱ་ཏུ, ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ཏིཾ དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱི ཁོ ཨེ་སཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཧཱི་ནཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཧཱི་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ. པ་ཎི་དྷཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཾ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ མ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཧཱི་ནོ པུ་གྒ་ལོཏི ཡ་སྶེ་ཏེ ཧཱི་ནཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦོ སོ པུ་གྒ་ལོ་པི ཧཱི་ནོ ནཱ་མ. ཧཱི་ནཱ ཝཱ་ཙཱཏི ཡཱ ཏ་སྶ ཝཱ་ཙཱ, སཱ་པི ཧཱི་ནཱ. ཧཱི་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི སོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ་པི ཧཱི་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, དེ་སེ་ནྟོ་པི ཧཱི་ན་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི དྭེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟི ཙ. ནི་བྦ་ཏྟི ཧཱི་ན་ཀུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཐཾ? ཏ་སྶ ཧི པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཧཱི་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཝེ་སྶ་སུ་དྡ་ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཎཱི་ཏཱ. དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ པ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ ཧཱི་ནོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སཾ་ས་ནྡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟི. ས་མེ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནི་ར་ནྟ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ཙ་ངྐ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༩. པ་ཉྩ་མེ པ་སྶ་ཐ ནོཏི པ་སྶ་ཐ ནུ. ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༩) མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རཾ དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ག་མྦྷཱི་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་ཏོ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི.

མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ’’ཏི.

མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི དྷུ་ཏ་ཝཱ་དེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷེ་དཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཱ’’ཏི.

ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༢) དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ’’ཏི.

པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པུ་ཎྞོ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༦) དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་མྦྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན ནཱ་མ ཨཱ་དི་ཏོ པ་རི་སཾ ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་ནྟེ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ’’ཏི.

ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨུ་པཱ་ལཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢༨) ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪ་ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ’’ཏི.

ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢༣) བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏི ནཾ ‘‘ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་བྦཱ་པ་རཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི.

དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ན པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོ, ཏེ་ན ནཾ ‘‘ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་རཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀོ་ཧ་ཉྙ་ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པཱ་པི་ཙྪཱ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སོ་པི ཏེ་སཾ ཏཾ ཏཾ ནི་ཡཱ་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ པཱ་པི་ཙྪཱ’’ཏི.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཙ་ངྐ་མིཾ་སཱུ་ཏི. ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་ཐ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་སྨཱ ཙ་ངྐ་མཱི་ཏི? ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཡཾ, ཡ་དི ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཀིཾ པ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༡). བྷི་ཀྑཱུ པ་ན ས་ཏྠ་རི གཱ་ར་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ས་གཱ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠. ཚ་ཊྛེ གཱུ་ཐོ གཱུ་ཐེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱིཏི ས་མུ་དྡ་ནྟ་རེ ཛ་ན་པ་ད་ནྟ་རེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རེ ཋི་ཏོ་པི ཝ་ཎྞེ་ན་པི ག་ནྡྷེ་ན་པི ར་སེ་ན་པི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ས་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི ནི་ར་ནྟ་རོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་ཨུ་པ་མཱ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ ཧཱི་ན་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ས་རི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་ཊཱ, ཁཱི་རཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛོ་པ་མཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ས་རི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.

སཾ་ས་གྒཱཏི ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཏ་ཎྷཱ་སྣེ་ཧེ་ན. ཝ་ན་ཐོ ཛཱ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཚི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཚི་ཛྫ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཛཱི་ཝཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ. ས་ཧཱ་ཝ་སེཏི ས་ཧ་ཝཱ་སཾ ཝ་སེ་ཡྻ. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཨ་སྶ་དྡྷ་སཾ་ས་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༡. ས་ཏྟ་མེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་སྶ་དྡྷེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བུ་དྡྷེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ནི་རོ་ཛཱ ནི་ར་སཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཋི་ཏཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ་པི ཋི་ཏེ་ཧི ཨ་སྶ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་ཡ ཨ་སྶ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ནི་ར་ནྟ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ བྷི་ནྣ་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤི་ནོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི་ཧི, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏཱ སུ་ཏ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏེ་ཧི, ཀུ་སཱི་ཏཱ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ཧི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ བྷ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཀ་མཾ་ས་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སི་ངྒཱ་ལ་ས་དི་སཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ཧི, དུ་པྤ་ཉྙཱ ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྤ་ཉྙཱ ཏཱ་དི་སེ་ཧེ་ཝ དུ་པྤ་ཉྙེ་ཧི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏཱ ས་དྡྷེ་ཧི, ཧི་རི་མ་ནཱ ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལཱ ཧི་རི་མ་ནེ་ཧི, ཨོ་ཏྟ་པྤི་ནོ པཱ་པ་བྷཱི་རུ་ཀཱ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི་ཧི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ སུ་ཏ་དྷ་རཱ ཨཱ་ག་མ་དྷ་རཱ ཏ་ནྟི་པཱ་ལ་ཀཱ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་ཧི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ར་ཀྐ་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཧི, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙེ་ཧི ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཉཱ་ཎེ་ཧི པ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་པི ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨-༡༢. ཨ་སྶ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༢-༡༠༦. ཨ་ཊྛ་མཱ་དཱི་ནི ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་དི་དྷ་མྨེ ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཱ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཏི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན་ཝ་མེ ཨ་ཧི་རི་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ད་ས་མེ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཏ་ཡོ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ དྭེ, དྭཱ་ད་ས་མེ ཀུ་སཱི་ཏ་མཱུ་ལ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. པ་ནྣ་ར་ས ཙེ་ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏི་ཀ་པེ་ཡྻཱ་ལོ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་མཱ་དཱི་ནི.

དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.