༨. ཝ་ངྒཱི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. ཝ་ངྒཱི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཨ་གྒ་ཙེ་ཏི་ཡེ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝ་གོ་ཏ་མ་ཀཱ་དཱི་ནི ཡ་ཀྑ་ནཱ་གཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ནཱ་ནི, ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཏཱ་ནེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤེ་ནཱཏི ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཝཱ་སི་ནཱ ཀ་པྤ་ཏྠེ་རེ་ན. ཨོ་ཧི་ཡྻ་ཀོཏི ཨོ་ཧཱི་ན་ཀོ. ཝི་ཧཱ་ར་པཱ་ལོཏི སོ ཀི་ར ཏ་དཱ ཨ་ཝ་སྶི་ཀོ ཧོ་ཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཱ་ནི ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ན་ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་པཱ་ལོ’’ཏི. ས་མ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ རཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ. ཡཾ མེ པ་རོཏི ཡེ་ན མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་པི མཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ག་ཏཱ.
ཨ་གཱ་ར་སྨཱཏི ཨ་གཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ. ཨ་ན་གཱ་རི་ཡནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎྷ་ཏོཏི ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཏོ མཱ་ར་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ནྟི. ཨུ་གྒ་པུ་ཏྟཱཏི ཨུ་གྒ་ཏཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ རཱ་ཛ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏཱ. ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨི་ནོཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ་ནོ, ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ. ས་ཧ་སྶཾ ཨ་པ་ལཱ་ཡི་ནནྟི ཡེ ཏེ ས་མ་ནྟཱ ས་རེ་ཧི པ་རི་ཀི་རེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཨ་པ་ལཱ་ཡཱི་ནཾ ས་ངྑཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཧ་སྶ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ས་ཧ་སྶཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ. ནེ་ཝ མཾ བྱཱ་དྷ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི མཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨེ ས་མྷི པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠེ ས་ཀེ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་སྶཱ་ས་ས་ཧ་སྶེ ཏཱ་ཝ ས་མ་ནྟཱ ས་རེ་ཧི པ་རི་ཀི་ར་ནྟེ སི་ཀྑི་ཏོ པུ་རི་སོ ད་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ས་རེ ས་རཱི་རེ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པཱ་ཏེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་པི ཨི་སྶཱ་སོ དྭེ ས་རེ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཁི་པ་ཏི, ཨི་མཱ པ་ན ཨི་ཏྠི་ཡོ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ པ་ཉྩ ས་རེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཁི་པ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁི་པ་ནྟི་ཡོ ཨེ་ཏཱ ས་ཙེ་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ ཧོ་ནྟི, ནེ་ཝ མཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ས་ཀྑཱི ཧི མེ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏནྟི མ་ཡཱ ཧི ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཏཾ སུ་ཏཾ. ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཾ མ་གྒནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. སོ ཧི ནི་བྦཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན པ་ན ‘‘མ་གྒ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མེཏི ཏ་སྨིཾ མེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་མ་གྒེ མ་ནོ ནི་ར་ཏོ. པཱ་པི་མཱཏི ཀི་ལེ་སཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. མ་ཙྩཱུཏི་པི ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ན མེ མ་གྒ་མྤི ད་ཀྑ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ མེ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཏ་མ་གྒ་མྤི ན པ་སྶ་སི, ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ར་ཏཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༠. དུ་ཏི་ཡེ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཨ་པ་ར་ཛྫུ ཝཱ ཀཱ་ལེཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ. ཝི་ཧཱ་ར་ག་རུ་ཀོ ཀི་རེ་ས ཐེ་རོ. ཨ་ར་ཏི་ཉྩ ར་ཏི་ཉྩཱཏི སཱ་ས་ནེ ཨ་ར་ཏིཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙ ར་ཏིཾ. ས་བྦ་སོ གེ་ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཉྩ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཧཱ་ཡ. ཝ་ན་ཐནྟི ཀི་ལེ་ས་མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ. ཀུ་ཧི་ཉྩཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ནི་བྦ་ན་ཐོཏི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ནོ. ཨ་ར་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ར་ཏི་ར་ཧི་ཏོ.
པ་ཐ་ཝི་ཉྩ ཝེ་ཧཱ་སནྟི པ་ཐ་ཝི་ཊྛི་ཏ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ, ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཉྩ ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡོ་བྷཱ་སཱ་དི. རཱུ་པ་ག་ཏནྟི རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཛ་ག་ཏོ་ག་དྷནྟི ཛ་ག་ཏི་ཡཱ ཨོ་ག་དྷཾ, ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཛཱི་ཡ་ཏཱིཏི པ་རི་ཛཱི་ར་ཏི. ས་བྦ་མ་ནི་ཙྩནྟི ས་བྦཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཨ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཙ་ར་ནྟི མུ་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨུ་པ་དྷཱི་སཱུཏི ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སུ. ག་དྷི་ཏཱཏི གི་དྡྷཱ. དི་ཊྛ་སུ་ཏེཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛེ རཱུ་པེ, སོ་ཏེ་ན སུ་ཏེ ས་དྡེ. པ་ཊི་གྷེ ཙ མུ་ཏེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྷ་པ་དེ་ན ག་ནྡྷ་ར་སཱ ག་ཧི་ཏཱ, མུ་ཏ་པ་དེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཡོ ཨེ་ཏྠ ན ལི་མྤ་ཏཱིཏི ཡོ ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པེ་ཧི ན ལི་མྤ་ཏི.
ཨ་ཐ ས་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, པུ་ཐཱུ ཛ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷ་མྨཱ ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཨ་ཐ ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ པུ་ཐཱུ ཨ་དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཛ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ ཝ་གྒ་ག་ཏ་སྶ ཀུ་ཧི་ཉྩཱིཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ལེ་ས་ཝ་གྒ་ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ནོ པ་ན དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ཎཱིཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཎཱི་པི ན སི་ཡཱ. ས བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ད་བྦོཏི ད་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ. ཙི་ར་ར་ཏྟ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ནི་པ་ཀོཏི ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་རི་ཎ་ཏ་པ་ཉྙོ. ཨ་པི་ཧཱ་ལཱུཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ. ས་ནྟཾ པ་དནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ མུ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ག་ཏོ མུ་ནི. པ་ཊི་ཙྩ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཀ་ངྑ་ཏི ཀཱ་ལནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པེ་ས་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༡. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ? ན ཨེ་ཏེ་སཾ པཱ་ལི༹, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ, ན པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན པཱ་ལི༹་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པི ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ཏི. གོ་ཏ་མཱཏི གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. མཱ་ན་པ་ཐནྟི མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ མཱ་ན་ས་ཧ་བྷུ་ནོ ཙ དྷ་མྨེ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི་ཧུ་ཝཱཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧུ་ཝཱ, ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་གྒ་ཛི་ནོཏི མ་གྒེ་ན ཛི་ཏ་ཀི་ལེ་སོ. ཀི་ཏྟི་ཉྩ སུ་ཁ་ཉྩཱཏི ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་ཉྩ. ཨ་ཁི་ལོ་དྷ པ་དྷཱ་ན་ཝཱཏི ཨ་ཁི་ལོ ཨི་དྷ པ་དྷཱ་ན་ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཝི་སུ་དྡྷོཏི ཝི་སུ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་སེ་སནྟི ནི་སྶེ་སཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ. ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ནྟ་ཀ་རོཏི ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ. ས་མི་ཏཱ་ཝཱིཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་མི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་མི་ཏཱ་ཝཱི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༢. ཙ་ཏུ་ཏྠེ རཱ་གོཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟི. ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན བཱི་ཛེ་ནྟི, ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཛུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ རཱ་གོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ནི་བྦཱ་པ་ནནྟི རཱ་ག་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་པ་རི་ཡེ་སཱཏི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན. སུ་བྷཾ རཱ་གཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏནྟི རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་ར་ཏོ པ་སྶཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ. མཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ཏོ མཱ པ་སྶ. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཏྱ་ཏྠཱུཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཏེ ཨ་ཏྠུ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧཱིཏི ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཙེ་ཝ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཙ. ཨུ་པ་ས་ནྟོཏི རཱ་གཱ་དི་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ནྟོ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༣. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི, ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ཝཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི, ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙ ཨ་ངྒ་ས་དྡེ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧཱི’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ས་མ་ནུ་ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཱ ཙ. ཝཱ་ཙཱཏི ས་མུ་ལླ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ, ཡཱ ‘‘ཝཱ་ཙཱ གི་རཱ བྱ་པྤ་ཐོ’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༦) ཙ, ‘‘ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༩) ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ. ‘‘ཡཱ པ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཙ ‘‘ཡཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་ཏི…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༦) ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ཏི ཙ, ‘‘ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༤༠) ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, ན སཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཀ་སྨཱ? ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ. སུ་བྷཱ་སི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱཏི ན དུ་ཊྛུ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ན་པ་ཧཱ་ན་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱཏི རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ་སྶཱ ཀཱ་ར་ཎ་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ་སྶཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཝི་ཉྙཱུ་ནནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ. ཏེ་ན ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་སུ བཱ་ལཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ་ཙ་ངྒེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནི་དྡོ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ་ཙ་ངྒ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ. ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་པྤ་ཧཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི. སུ་བྷཱ་སི་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཧཱི་ན་མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨ་ངྒ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ པུ་བྦེ ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མེ་ན པི་སུ་ཎ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཾ མ་ནྟཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ལི་ཀ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི པི་ཡ་ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི ཁོཏི ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ག་མེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ པ་ཊི་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི, ནཱ་མཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི, ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཝཱ་ཙ་མྤི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་ནྟི, ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་པི ཧི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱི ཝཱ་ཙཱ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཙེ་པི མི་ལ་ཀྑུ་བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ གྷ་ཊ་ཙེ་ཊི་ཀཱ་གཱི་ཏི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི མ་གྒ་པ་སྶེ ས་སྶཾ ར་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ སཱི་ཧ་ལ༹་ཙེ་ཊི་ཀཱ་ཡ སཱི་ཧ་ལ༹་ཀེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ གཱི་ཏི་ཀཾ གཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ཏི་སྶོ ནཱ་མ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ བྷི་ཀྑུ པ་དུ་མ་ས་ར་ས་མཱི་པེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ པ་དུ་མ་ས་རེ པ་དུ་མཱ་ནི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ –
‘‘པཱ་ཏོ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏ་ཀོ་ཀ་ན་དཾ, སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ་ན བྷི་ཛྫི་ཡ་ཏེ;
ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ག་ཏཱ ས་ཏྟཱ, ཛ་རཱ་བྷི་ཝེ་གེ་ན མ་དྡི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱི་ཏི་ཀཾ གཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ཙེ་ཊི་ཀཱ་ཡ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ.
བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ས་ཏྟ་ཧི པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ མུ་ས་ལེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི་ཡཱ –
‘‘ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མ་དྡི་ཏཾ ཨེ་ཏཾ, མི་ལཱ་ཏ་ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ;
མ་ར་ཎེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཾ, མ་ཙྩུ་སྶ གྷཱ་ས་མཱ་མི་སཾ.
‘‘ཀི་མཱི་ནཾ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཨེ་ཏཾ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པེ་ན པཱུ་རི་ཏཾ;
ཨ་སུ་ཙི་སྶ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏཾ, ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མཾ ཨི་ད’’ནྟི. –
ཨི་མཾ གཱི་ཏི་ཀཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ས་ཧ པུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཙེ་པི མི་ལ་ཀྑུ་བྷཱ་སཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ གྷ་ཊ་ཙེ་ཊི་ཀཱ་གཱི་ཏི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ་ནཾ, ནོ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ་ན་ནྟི.
སཱ་རུ་པྤཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ཧི. ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝཱིཏི པ་སཾ་སི. ན ཏཱ་པ་ཡེཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ་ན ན ཏཱ་པེ་ཡྻ ན ཝི་བཱ་དྷེ་ཡྻ. པ་རེཏི པ་རེ་ཧི བྷི་ནྡ་ནྟོ ནཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻ ན བཱ་དྷེ་ཡྻ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཐོ་མེ་ཏི. པ་ཊི་ན་ནྡི་ཏཱཏི པི་ཡཱ་ཡི་ཏཱ. ཡཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡཱཏི ཡཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟོ པ་རེ་སཾ པཱ་པཱ་ནི ཨ་པྤི་ཡཱ་ནི ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་རཾ པི་ཡ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི.
ཨ་མ་ཏཱཏི སཱ་དྷུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མ་ཏ་ས་དི་སཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཧ་ཝེ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ར་སཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) ནི་བྦཱ་ནཱ་མ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཏཱ. ཨེ་ས དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ, ཨེ་ས པོ་རཱ་ཎོ དྷ་མྨོ ཙ་རི་ཡཱ པ་ཝེ་ཎཱི. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ན ཏེ ཨ་ལི་ཀཾ བྷཱ་སིཾ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ས་ཙྩེ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ, ཨཱ་ཧུ ས་ནྟོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཀཱི་དི་སེ? ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ, ཡཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་རོ་དྷ་ཀ་རཾ, དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ དྷ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི.
ཁེ་མནྟི ཨ་བྷ་ཡཾ ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཾ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཙེ. ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡ་སྨཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ བུ་དྡྷོ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཁེ་མ་མ་གྒ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཁེ་མཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, སཱ ཝེ ཝཱ་ཙཱ་ན་མུ་ཏྟ་མཱཏི སཱ ཝཱ་ཙཱ ས་བྦ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ སེ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ མ་ནྟཱ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༤. ཚ་ཊྛེ པོ་རི་ཡཱཏི ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ. ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་བ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷཱ་ཡ. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཧི ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ད་ཎྜེ་ན པ་ཧ་ཏ་ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ་ཏོ ས་དྡོ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱཏི ཨ་ནེ་ལཱ་ཡ ཨ་ག་ལཱ་ཡ ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་ཀྑ་ལི་ཏ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ ཙ. ཐེ་ར་སྶ ཧི ཀ་ཐ་ཡ་ཏོ པ་དཾ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ. བྷི་ཀྑུ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ.
སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན་པཱིཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ…པེ… ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༦-༡༠༩༨) ཨེ་ཝཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན་པི དེ་སེ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པཱིཏི ‘‘ཀ་ཏ་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༧༣) ན་ཡེ་ན ཏཱ་ནེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པི བྷཱ་ས་ཏི. ཁ་ནྡྷཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡི་ཝ ནི་གྒྷོ་སོཏི ཡ་ཐཱ མ་དྷུ་རཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ སཱ་ལི༹་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཡཱ ནི་གྒྷོ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ མ་དྷུ་རོ ནི་གྒྷོ་སོ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་དཱི་ར་ཡཱིཏི ས་མུ་དྡ་ཏོ ཨཱུ་མི་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ན་ནྟཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨོ་དྷེ་ནྟཱིཏི ཨོ་ད་ཧ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༥. ས་ཏྟ་མེ ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧུ, ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཙ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ནེ་ས ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཨ་ཊྛ་མཱི་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་བྷེ་དེ་ན ཏི་ཝི་དྷོ, ཏ་སྨཱ སེ་ས་དྭ་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ནྣ་ར་སེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཝ་སྶཾ-ཝུ་ཊྛ-པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི་པི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཝ ནཱ་མཾ. ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནོ ཨེ་ཀཾ་སཾ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏྠ་མྦྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ སི་རིཾ སི་རི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ས་བྦེ ནི་ར་ཝཱ ས་ནྟེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི དི་སྶ་མཱ་ན་པ་ཉྩ་པ་སཱ་དེ་ཧི ནེ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. ཧ་ནྡཱཏི ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ན ཙ མེ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ན ཙ ཀི་ཉྩཱིཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ན-ཀཱ་རོ. ཀིཾ མེ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཐ? ཡ་དི ག་ར་ཧ་ཐ, ཝ་ད་ཐ, ཨི་ཙྪཱ་པེ་མི ཝོ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་ནེ་ཝ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ན མ་ནོ་དྭཱ་རཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཧི དོ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ན མ་ནོ་དྭཱ་རེ. ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ཉྩེ ས་ཡ་ཏོ་པི ཧི ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ནོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཧི ཏ་སྶ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཚ་དྡ་ནྟ་ས་ངྑ་པཱ་ལ་དྷ་མྨ་པཱ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ མ་ནོ་དྭཱ་རཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ན ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧཱ་མ. ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ར་ཀྑེ་ཡྻ ‘མཱ མེ ཨི་དཾ པ་རོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’ཏི. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ‘མཱ མེ ཨི་དཾ པ་རོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’ཏི. པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ‘མཱ མེ ཨི་དཾ པ་རོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’ཏི. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ར་ཀྑེ་ཡྻ ‘‘མཱ མེ ཨི་དཾ པ་རོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༥༨).
ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཧི, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་པུ་བྦ་སྶ. ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་དེ་སི་ཏ་སྶ. པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི པ་ཋ་མ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྪཱ ས་མ་ནུ་ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་ཏི ཐེ་རོ ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ན ས་བྦ་གུ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི ཨི་དཾ ཐེ་རོ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏནྟི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་མྷི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷཾ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ སོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ སོ ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ, དེ་ཝ, ཧོ་ཧི, ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སཱིཏི ས་མྨཱ ན་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཐེ་རོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་ཐེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ.
ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪི་དཱཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙེ་ཝ བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མནྟི ཝི་ཛི་ཏ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ངྒཱ་མཾ, མཱ་ར་བ་ལ་སྶ ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ་པི ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མཾ. ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ར་ཐེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྠཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི སཾ་སཱ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ, ཏཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཾ. པ་ལཱ་པོཏི ཨ་ནྟོ་ཏུ་ཙྪོ དུ་སྶཱི་ལོ. ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནནྟི ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༦. ཨ་ཊྛ་མེ པ་རོ་ས་ཧ་སྶནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཾ. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡནྟི ནི་བྦཱ་ནེ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ. ཨི་སཱི་ནཾ ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོཏི ཝི་པ་སྶི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་སཱི་ནཾ ས་ཏྟ་མ་ཀོ ཨི་སི.
ཀིཾ ནུ ཏེ ཝ་ངྒཱི་སཱཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ. ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ར ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རོ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཏྟོ, ནེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སེ, ན པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, གཱ་ཐཱ བ་ནྡྷ་ནྟོ ཙུ་ཎྞི་ཡ་པ་དཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི, པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨུ་མྨ་གྒ་པ་ཐནྟི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཀི་ལེ་སུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཝ་ཊྚ་པ་ཐ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཐ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་བྷི་ཛྫ ཁི་ལཱ་ནཱིཏི རཱ་ག་ཁི་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ར་སི. ཏཾ པ་སྶ་ཐཱཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟཾ བུ་དྡྷཾ པ་སྶ་ཐ. བ་ནྡྷ་པ་མུ་ཉྩ་ཀ་རནྟི བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཙ་ན་ཀ་རཾ. ཨ་སི་ཏནྟི ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ. བྷཱ་ག་སོ པ་ཝི་བྷ་ཛནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟཾ. པ་ཝི་བྷ་ཛྫཱ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨོ་གྷ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་སྶ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཏ་སྨིཾ ཙ ཨ་མ་ཏེ ཨ་ཀྑཱ་ཏེཏི ཏ་སྨིཾ ཏེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཏེ ཨ་མ་ཏེ. དྷ་མྨ་དྡ་སཱཏི དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶི་ཏཱ་རོ. ཋི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཧཱི་རཱཏི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཊྛི་ཏཱི་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་ནཾ ཝཱ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མ་དྡ་སཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མ་དྡ་ས. ཨ་གྒནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨཾ. ཨ་གྒེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, པ་ཋ་མ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་དྡྷཱ་ནནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཨ་གྒ་དྷ་མྨཾ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ, ཨ་གྒེ ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ས དྷ་མྨོ སུ་དེ་སི་ཏོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཙ པ་མཱ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནུ་སི་ཀྑེཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༧. ན་ཝ་མེ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མོ ཐེ་རོ. སུ་ཙི་ར་སྶེ་ཝཱཏི ཀཱི་ཝ་ཙི་ར་སྶ? དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི. ཚ་དྡ་ནྟ་བྷ་ཝ་ནེ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཧཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ་ཡ. སོ ཧི པ་ཉྙ་ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཡ་ཐེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ གུ་ཎཱ པ་ཏྠ་ཊཱ་ཝ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་གྒ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ནྟི. ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཐེ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་ག་རུ་ཀོ, ཏེ་ན་སྶ སོ པ་པ་ཉྩོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་སི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ – བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་བུ་དྡྷཱ་ས་ན་མྷི ས་ཏྠ་རི ནི་སི་ནྣེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་པ་སྶེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི, ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་པ་སྶེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏེ་སཾ པི་ཊྛི་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི. དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་གྒ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཐེ་རེ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཐེ་རཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ ཝི་ཡ ཙ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ དྷུ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ཧ་རཱ་ཡ་ནྟི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་ཧི དྷུ་རཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ཏེ ཨི་དཱ་ནི དྷུ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ནྟཱ མ་མ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ཧ་རཱ་ཡ་ནྟི, ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ན་པ་དེ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ, ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི.
ཐེ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཚ་དྡ་ནྟ་བྷ་ཝ་ནེ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ཏཱི་རཾ ག་ཏོ. པུ་བྦེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶཱ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ན་ཁེ་ཧི ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ནི་ཏྟི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་སཱ་ཁཱ ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་ཙེ ཧི མ་ཡཾ ‘ཨ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མ, ཐེ་རོ བ་ཧུ་ཉཱ་ཏི་ཀ་གཱ་མཾ ག་ཏོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་དྷོ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟེ་ན ག་མི་སྶ་ཏི, ཝཱ་རེ་ན ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཝཱ་རེ པ་ཏྟེ སེ་སེ་ཧི་པི ན་པྤ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝཱ་རཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཝཱ་རི་ཀ་ནཱ་གོ པཱ་ཏོ་ཝ ཐེ་ར་སྶ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏི, ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི.
མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ནཱ་མ ཙེ་སཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ སེ་ཝཱ་ལོ ཝཱ པ་ཎ་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཕ་ལི་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ སེ་ས་པ་དུ་མ་ཝ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ར་ཏྟ་པ་དུ་མ་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ར་ཏྟ་ཀུ་མུ་ད་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སེ་ཏ་ཀུ་མུ་ད་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སུ་ག་ནྡྷ་ར་ཏྟ་སཱ་ལི་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་ར་སཱ་ནི ཝ་ལླི་ཕ་ལཱ་ནི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠཱ་ར་མེ་ཝ ཨུ་ཙྪུ་ཝ་ནཾ, ཏ་ཏྠ པཱུ་ག་རུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཙྪཱུ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ད་ལི་ཝ་ནཾ, ཡ་ཏོ དུ་ཝེ པ་ཀྐཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཙཱ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎ་ཕ་ལཾ པ་ན་ས་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཛ་མྦུ་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཀ་པི་ཏྠ་ཝ་ན་ནྟི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏ་སྨིཾ ད་ཧེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཕ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀུ་སུ་མཱ་ནཾ པུ་པྥ་ན་ས་མ་ཡེ ཝཱ་ཏོ རེ་ཎུ་ཝ་ཊྚིཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀེ་ན པ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་པ་ཡོ་གྷ་ནི་ཀཱ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་མ་དྷུ ནཱ་མ, ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. མུ་ལཱ༹་ལཾ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. བྷི་སཾ མ་ཧཱ་བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་བྦེ པཱ་ད་གྷ་ཊ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. པོ་ཀྑ་ར་ཊྛཱི་ནི མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི. ཨུ་ཙྪུཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏ་ཏོ ར་སོ པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ སོ་ཎྜི་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀེ་ན པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. པ་ན་ས་ཀ་ད་ལི་ཨ་མྦ་པ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐཱ་ཝ ན་ཏྠི.
ཀེ་ལཱ་ས་པ་བྦ་ཏེ ནཱ་ག་ད་ཏྟོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཝ་ས་ཏི. ཐེ་རོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ན་ཝ་ས་པྤི་པོ་ཀྑ་ར་མ་དྷུ་ཙུ་ཎྞ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི. སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི སུ་ག་ནྡྷ་ས་པྤི་ནཱ ཁཱི་ར་ས་ལཱ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ན་སྶེ་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ཧི མཾ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ཧི དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི.
ནཱ་མ་ཉྩཱཏི ཀ་སྨཱ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏི? ཐེ་ར་ཉྷི ཀེ་ཙི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཀེ་ཙི ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡེ མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘ཀོ ཨེ་ས པ་ཎྜ་ར་སཱི་སོ ཨོ་བྷ་གྒོ གོ་པཱ་ན་སི་ཝ་ངྐོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་དཱུ་སེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་པཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཡེ པ་ན མཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ – ‘ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ཏྠཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ’ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ས་གྒཱུ་པ་གཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་གྒ་མ་གྒཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏི.
བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷོཏི པ་ཋ་མཾ ས་ཏྠཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷི, པ་ཙྪཱ ཐེ་རོ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷོ་ཏི, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏི་བྦ་ནི་ཀྐ་མོཏི བཱ་ལ༹ྷ་ཝཱི་རི་ཡོ. ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནནྟི ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ. ཏེ་ཝི་ཛྫོ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀོ་ཝི་དོཏི ཚ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཙ་ཏ་སྶོ ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཝུ་ཏྟཱ, ཐེ་རོ པ་ན ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ་ཝ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་སཱི་དི. པ་རི་སཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་སི ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ་ཏི? ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ཧི དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི.
ཐེ་རོ ད་ས་བ་ལཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘པུ་བྦཾ ཏཾ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ན’’ནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ – ‘‘མཱ སོ་ཙི་ཏྠ, མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ, བུ་དྡྷཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་བྷི་ཛྫ་ན་ཀཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་མྨ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ཏཱི་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནོ ཀ་ཏུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཡོ ཡཱ་མེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཐེ་ར་སྶ ས་ཧ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ ཧི་མ་ཝ་ཏི ས་བྦ་རུ་ཀྑཱ པུ་པྥེ་ཧི ཙ ཕ་ལེ་ཧི ཙ ཨོ་ན་ཏ་ཝི་ན་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཝཱ་རི་ཀ་ནཱ་གོ ཐེ་ར་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཱ ཐེ་ར་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ? པུ་བྦེ ཨ་ཡྻོ པཱ་ཏོ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, མུ་ཁཾ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨ་ཛྫ པ་ན པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ་པི ན ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཊི་དྭཱ་རཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཐེ་རཾ ནི་སི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ – ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཐེ་རོ’’ཏི སོ་ཎྜཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི. ས་ཀ་ལ་ཧི་མ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཊྛ་ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་སྶ ཀུ་མྦྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་པུ་པྥི་ཏ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ས་ཀྐོ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀཱ དེ་ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ སཱི་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཎྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི, པུ་ན བྲ་ཧྨཱ་ནོ དེ་ཝཱ་ན་ནྟི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཙ་ནྡ་ན་གྷ་ཊི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི, ཙི་ཏ་ཀོ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཙི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡིཾ་སུ. པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཾ་སུ. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི, བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཙི་ཏ་ཀཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་མ་ན་མ་ཀུ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཝ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སཱ་ཝ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཛ་ཏ་བུ་བྦུ་ལ༹་ས་དི་སཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ནི་ཀྑ་མི. ས་ཏྠཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙེ་ཏི་ཡེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནི་དྷེ་སི. ཨ་ཛྫཱ་པི ཀི་ར ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ དྷ་ར་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༨. ད་ས་མེ ས་མ་ནྣེ་ས་ཏཱིཏི པ་རི་ཡེ་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ན་ག་སྶཱཏི པ་བྦ་ཏ་སྶ. མུ་ནིནྟི བུ་དྡྷ་མུ་ནིཾ. དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་ར་གུནྟི དུ་ཀྑ་པཱ་རཾ ག་ཏཾ. ས་མ་ནྣེ་སནྟི ས་མ་ནྣེ་ས་ནྟོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ད་ས་མཾ.
༡༡. ག་གྒ་རཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༩. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཏྱཱ་སྶུ་དནྟི ཏེ ཨ་སྶུ་དཾ. ཨ་སྶུ་ད་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན. ཡ་ས་སཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན. ཝི་ག་ཏ་མ་ལོ་ཝ བྷཱ་ཎུ་མཱཏི ཝི་ག་ཏ་མ་ལོ ཨཱ་དི་ཙྩོ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. ཝ་ངྒཱི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༠. དྭཱ་ད་ས་མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ངྒཱི་སོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. སོ ཀི་ར པུ་བྦེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ སཱ་ཝ་ཀཾ དི་སྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཝཱ་ད་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་དེ ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ ཝ་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ མཱ་ཏི་ཏོ པ་ཉྩ་ཝཱ་ད་ས་ཏཱ་ནི, པི་ཏི་ཏོ པ་ཉྩ་ཝཱ་ད་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ་ད་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཀ་ཉྩ ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཾ ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ མ་ཏཱ་ནཾ སཱི་སཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ཏི.
ཏ་དཱ ཙ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. མཱ་ཎ་ཝོ དི་སྭཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? པུ་ཙྪི. ཏེ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ་པི ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, བྷ་དྡ་ཀཾ ཀི་ར སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཧཾ བ་ཧུ་སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཏུ་མྷེ ཀ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི? ཚ་ཝ་དཱུ་ས་ཀ་སི་པྤ་ནྟི. ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, ཨ་ཡཾ ཀ་ཧཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ མ་ནྟཾ ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ནི་ར་ཡེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, ཝ་ངྒཱི་ས, སུ་ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་མྤི སོ ཏ་ཐེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སཱི་སཾ ད་སྶེ་སི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀི་ལ་མ་སི, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ? ཨཱ་མ བྷོ, གོ་ཏ་མཱ་ཏི. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, ཝ་ངྒཱི་ས, མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙེ་ས ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མ་སྶ ག་ཏིཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. མ་ནྟེ་ན ཛཱ་ནཱ་སི, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི? ཨཱ་མ, ཝ་ངྒཱི་ས, ཨེ་ཀེ་ན མ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནྟེ་ན ཨི་མཾ མ་ནྟཾ དེ་ཐཱ་ཏི. ཨ་མཱུ་ལི་ཀོ, ཝ་ངྒཱི་ས, མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནྟོ་ཏི. དེ་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི. ན ས་ཀྐཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ དཱ་ཏུ་ནྟི. སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སི་པྤཾ ག་ཎྷཱ་མི, ཏ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་མྷེ་ཧི བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཡཱ་ཝ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤ་སྶ པ་ཊི་པཱ་དེ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ‘‘སི་པྤཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. ཝ་ངྒཱི་ས, ཏུ་མྷེ སི་པྤཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཨ་ལོ་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཐ་ཎྜི་ལ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མ་སྶཱ་པི སི་པྤ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཏཱ་ཝ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ. ཀཱ་ཝེ་ཡྻ་མ་ཏྟཱཏི ཀཱ་ཝེ་ཡྻེ་ན ཀ་བྦ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཏྟཱ. ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨི་མཱ་ནི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཡེ ནི་ཡཱ་མ་ག་ཏ་དྡ་སཱཏི ཡེ ནི་ཡཱ་མ་ག་ཏཱ ཙེ་ཝ ནི་ཡཱ་མ་ད་སྶཱ་ཏི ཙ. སྭཱ་ག་ཏནྟི སུ་ཨཱ་ག་མ་ནཾ. ཨི་དྡྷི་པ་ཏྟོ་མྷཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀོ་ཝི་དོཏི ཨི་མི་ནཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. དི་བྦ་སོ་ཏཾ པ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཏྟོ ཨེ་སོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྭཱ་ད་ས་མཾ.
ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཝ་ངྒཱི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.