༣. དེ་ཝ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏེ་ཧི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ས་ཏ་མུ་གྒ་ཡཱུ་སཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཡ་ཏོ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནེ་ན ཙེ་ཝ དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཙ ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ ཀུ་པྤི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨ་ནི་བ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ ས་ཏྠུ་ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ནཱ་ག་ས་མཱ་ལོ ཨུ་པ་ཝཱ་ནོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ སཱ་ག་ཏོ བོ་དྷི མེ་གྷི་ཡོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཝཱ་ན་ཏྠེ་རོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ད་ནཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ནྟི ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཀི་ར ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ནི་དྡྷཱུ་མཾ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ཏཱ་པ་ན་མྤི ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. སོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་དྡྷ་ན་པཱ་ལི༹ཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ན་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ, ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ མཱ་ལཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.

ཀིཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོཏི ཀིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ. ཀིཾ ཨེ་སནྟི ཀིཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ. པཱུ་ཛི་ཏོ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཐེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མཱ་ར་བྷི. གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཾ ག་ཏེ་ན ཀི་ར གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཝ་ཎྞཾ ཧི སུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ལ་དྡྷཱ གི་ལཱ་ནོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཙ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་དྷ་རོ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ. ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་ཀྐ་རེ་ཡྻཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པ་ཙི་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་པ་ཙེ་ཡྻཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ པཱུ་ཛི་ཏོ ས་ཀྐ་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ཙ, ཨི་ཙྩ་སྶ ཏཾ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཧཱ་ཏ་ཝེཏི ཧ་རི་ཏུཾ.

ཕཱ་ཎི་ཏ་སྶ ཙ པུ་ཊནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ཙྪཱ་རི་ཀཾ གུ་ལ༹་པི་ཎྜཾ. སོ ཀི་ར ‘‘ཀིཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨི་ཏོ ཐོ་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨི་དཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཏུཾ དེ་ཐ, ཨི་ཏི ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན བ་ཧི པ་རི་སེ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.

ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཨཱ་བཱ་དྷེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ ‘‘དེ་ཝ་ཧི་ཏེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ དི་ནྣཾ, ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ, ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཀ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟི་ཀཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ད་ས་བ་ལེ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.

ད་ཛྫཱ་ཏི ད་དེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ ཧི ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡ་ཛ་ནྟ་སྶ. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི. ཡོ་ཝེ་དཱིཏི ཡོ ཨ་ཝེ་དི ཨ་ཉྙཱ་སི, ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ཀཱ་སི ‘‘ཡོ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཡོ ཨ་ཝེ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་སྶ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝོ་སི་ཏོ ཝོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཡ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡ་ཛ་ནྟ་སྶ. ཏ་ཏི་ཡཾ.