༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་པྤི་ནཱི་ཏཱི་རེཏི ས་པྤི་ནཱི་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོཏི སོ ཀི་ར པ་ཉྩ་སི་ཁ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ན ནཾ ‘‘ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛ་ནེ་ཏ་སྨིནྟི ཛ་ནི་ཏ་སྨིཾ, པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོཏི ཡེ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ གོ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ར་ནྟི ཏེ་སུ ལོ་ཀེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རཱི་སུ ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ. ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (མ. ནི. ༡.༣༤ ཨཱ་ད་ཡོ) པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི, ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (དཱི. ནི. ༡.༢༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ་ཏི ཨི་མཱ་ཧི ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི, སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གོ ས་ཏྟ ས་དྡྷ་མྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ནྣ་ར་ས་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེཏི སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེཏི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཏོ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ཏེ. ཨ་སྶ་ཏ་རིནྟི ག་དྲ་བྷ་སྶ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཛཱ་ཏཾ. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ གཱ་མཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་ཏྠཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.

པ་ནྟཱ་ནཱིཏི ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་མོ་ཀྑཱཏི ཏཱ་ནི ཙ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སེ་ཝ་མཱ་ནོ ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སེ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཐ ཁོ ད་ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་རེ་ཡྻ. ས་ངྒྷེ ཝ་སེཏི ཏེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ར་ཏིཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ག་དྲ་བྷ་པི་ཊྛེ ར་ཛཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ཙ་རི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སེ་ཡྻ. ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟོ ས་ཏཱི་མཱཏི ཏ་ཏྠ ཙ ཝ་ས་ནྟོ ས་ག་ཝ་ཙ་ཎྜོ གོ་ཎོ ཝི་ཡ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨ་གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སེ་ཡྻ.

ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷེ ཝ་ས་མཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོཏི པི་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ. སེ་ཝེ་ཐ པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནོ་པི དྷུ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཨཱ་དཱི་ནི རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དི་སཾ་ས་ཊྛོ ན ཝ་སེ་ཡྻ, ཙི་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཏཾ པ་ན ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ར་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. བྷ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་ཏོ. ཨ་བྷ་ཡེཏི ནི་བྦཱ་ནེ. ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སེ་ཡྻ.

ཡ་ཏྠ བྷེ་ར་ཝཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཁཱ་ཎུ་ཝ་ལླི་ཨཱ་ད་ཡོ བ་ཧཱུ ཨ་ཏྠི. ས་རཱི་ས་པཱཏི དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་དི་ས་རཱི་ས་པཱ. ནི་སཱི་དི ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུཏི ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི – བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀ་བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ས་རཱི་ས་པེ ཙ ཝི་ཛྫུ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་ད་ནྟཱི་ཏི.

ཛཱ་ཏུ མེ དི་ཊྛནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ. ན ཡི་དཾ ཨི་ཏི་ཧཱི་ཏི་ཧནྟི ཨི་དཾ ཨི་ཏི་ཧ ཨི་ཏི་ཧཱ་ཏི ན ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྨིནྟི ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧི ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི མ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྩཱ་གི་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ.

ད་སཱ ཙ ད་ས་དྷཱ ད་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ད་སཱཏི ད་སེ་ཝ, ད་ས་དྷཱ ད་སཱཏི ས་ཏཾ, ཨ་ཉྙེ ཙ ད་སུ་ཏྟ་རཾ སེ་ཁ་ས་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣཱཏི མ་གྒ་སོ་ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ. ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་གཱ་མི་ནོཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་ཏུཾ ནོ་པི ས་ཀྐོ་མཱིཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ནོ ས་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི བ་ཧུཾ བྲ་ཧྨ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨ་བྷི་བྷཱུ ཙ ས་མྦྷ་ཝོ ཙ. ཏེ་སུ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒོ, ས་མྦྷ་ཝ་ཏྠེ་རོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨ་གྒོ. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཁི་ཡྻ་ནྟཱིཏི, ཀི་ནྣཱ་མེ་ཏཾ ཀི་ནྣཱ་མེ་ཏ་ནྟི? ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་ནྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ནཱ་བྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡེ་ན. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཐེ་རོ པ་ན ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི, སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༣.༡༣) ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སཱིཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ དེ་སི་ཏཱ ནུ ཁོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་བྦེ་སཾ པི་ཡཱ ཨ་སྶ མ་ནཱ་པཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ – ‘‘ས་བྦེ་པི པཱ་ས་ཎྜཱ ས་བྦེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡེ པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་བྦེ་སཾ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ནཱ་པཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐཱཏི ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ. ནི་ཀྐ་མ་ཐཱཏི ནི་ཀྐ་མ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ. ཡུ་ཉྫ་ཐཱཏི པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཐ པ་ར་ཀྐ་མ་ཐ. མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནནྟི མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཱ ནཱ་མ ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཱ, ཏཾ དྷུ་ནཱ་ཐ. ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རནྟི ཛཱ་ཏི་ཉྩ སཾ་སཱ་ར་ཉྩ, ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ སཾ་སཱ་རཾ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི? ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཏཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཕ་རི, ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་བྷཱ་སཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཀི་མི་དཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར’’ནྟི? ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་བྷོ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་སི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི? ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཐེ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི, ས་བྦེ ཨོ་ས་ཊཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཏྠོ་པི ནེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༨༦. པ་ཉྩ་མེ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེཏི ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཀ་ད་མྦ་ན་དཱི་ཏཱི་ར་ཏོ རཱ་ཛ་མཱ་ཏུ་ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ་ན ཐཱུ་པཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧི་ར་ཉྙ་ཝ་ཏི་ཀཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་ར་ཏོ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་མ་གྒོ པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ སཱ་ལ་པ་ནྟི པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁཱ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེ. ཨ་ནྟ་རེ་ན ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ནནྟི མཱུ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པ་པ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ. ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱཏི ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཐ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་ན་སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ ཝཱ་ཙཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨི་ཏོ པ་རཾ ཡཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ, ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ར་ཝིཾ་སུ, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི – ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་པི་ཙ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ན སོ ཨ་ཉྙཱ་སི? ཐེ་རོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ནྟོ་ནི་རོ་དྷེ ཙ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི, ཏེ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ… པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཀ་ཐཾ? ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷེ་སུ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏེ་སུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ད་ས ཙ ཨ་སུ་བྷཱ་ནི སེ་སེ་སུ ཏེ་ར་ས་སུ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཊྛ་སུ པ་ན ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རཱུ་པེ་སཱུ་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཡ་མྤི ཙ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ. ནི་བྦཱ་ན་པུ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མི ས་བྦཱ་པི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་དེ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཉཱ་ཏི་ཛ་ནཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛོ.

ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནྟི, དྭེ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ་པི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནེ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཱ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི.

བྷཱུ་ཏཱཏི ས་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. བ་ལ་པྤ་ཏྟོཏི ད་ས་ཝི་དྷཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ཏྟོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ. སུ་ཁོཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དཱ་སཱིཏི ‘‘ས་ཧ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༢༢༠) ཝུ་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. སོ ཧི ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་ཀོ ཙ བྷིཾ་ས་ན་ཀོ ཙ ཨཱ་སི. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་རཱུ་པེ་ཏེཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ར་གུ་ཎཱུ་པེ་ཏེ. ནཱ་ཧུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོཏི ན ཛཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོ. ཨ་ནེ་ཛོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནེ་ཛོ. ས་ནྟི་མཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་ཙྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨ་ས་ལླཱི་ནེ་ནཱཏི ཨ་ན་ལླཱི་ནེ་ན ཨ་ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ་ན སུ་ཝི་ཀ་སི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ས་ཡཱིཏི ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི, ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟི. ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཀེ་ན་ཙི དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་མོ་ཀྑོ ས་བྦ་སོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ པ་ཛྫོ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་དི་སོ ཛཱ་ཏོ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.

ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ

སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.