༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. བྲ་ཧྨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢. བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཀ་དཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི? བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨོ་ས་དྷ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ལོ་ཀ་པཱ་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡ་པ་ཏྟེ ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶ.
ཨ་དྷི་ག་ཏོཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ. དྷ་མྨོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ. ག་མྦྷཱི་རོཏི ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. དུ་དྡ་སོཏི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ་ཝ དུ་དྡ་སོ དུ་ཀྑེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ, ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ད་ཊྛུཾ. དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ་ཝ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ, ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ. ས་ནྟོཏི ནི་བྦུ་ཏོ. པ་ཎཱི་ཏོཏི ཨ་ཏ་པྤ་ཀོ. ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ཏ་ཀྐེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ. ནི་པུ་ཎོཏི ས་ཎྷོ. པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱཏི ས་ཏྟཱ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨཱ་ལ་ཡཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་པི ཨཱ་ལ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ཧི ཨཱ་ལ་ཡེ་ཧི ར་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ. ཨཱ་ལ་ཡེ་སུ ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ. ཨཱ་ལ་ཡེ་སུ སུ་ཊྛུ མུ་དི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི སུ་ས་ཛྫི་ཏཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་བྷ་རི་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ར་མ་ཏི, ས་མྨུ་དི་ཏོ ཨཱ་མོ་དི་ཏ་པ་མོ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི, སཱ་ཡ་མྤི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་མཱ་ལ་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་ལ་ཡེ་ཧི ས་ཏྟཱ ར་མ་ནྟི, སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ས་མྨུ་དི་ཏཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཝི་དྷཾ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ ཨི་ད’’ནྟི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ སཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཧི ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི ས་མ་ནྟི, ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦེ ཨུ་པ་དྷ་ཡོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦཱ ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ས་བྦེ ཀི་ལེ་ས་རཱ་གཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ, ཕ་ལེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཾ ཝི་ན་ཏི སཾ་སི་བྦ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཝཱ་ན་ཏོ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ, སོ མ་མ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཨ་སྶ, སཱ མ་མ ཝི་ཧེ་སཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཧེ་སཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟེ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཨ་པི་སྶཱུཏི ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སོ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨི་མཱ་པི གཱ་ཐཱ པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ. པ་ཊི་བྷཾ་སཱུཏི པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ཀི་ཙྪེ་ནཱཏི དུ་ཀྑེ་ན, ན དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. པཱ་ར་མཱི་པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་རཱ་ག་ས་དོ་ས་ས་མོ་ཧ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ སཱི་སཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཨ་ཉྫི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་པྤ་དཱི་པཾ པུ་ཏྟཾ མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རི་ནིཾ བྷ་རི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཁ་ནྟི་ཝཱ་དི་ས་དི་སེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ, ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀཱ་སི་ཏུནྟི དེ་སི་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྪེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་ལཾ དེ་སི་ཏུཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དེ་སི་ཏུཾ. ཀོ ཨ་ཏྠོ དེ་སི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? རཱ་ག་དོ་ས་པ་རེ་ཏེ་ཧཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་ཕུ་ཊྛེ་ཧི རཱ་ག་དོ་སཱ་ནུ་ག་ཏེ་ཧི ཝཱ.
པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མིནྟི ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ, ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ. རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ན དི་ཊྛི་རཱ་གེ་ན ཙ ར་ཏྟཱ. ན ད་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ ཀོ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ. ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཊཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ.
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི? ན་ནུ ཨེ་ས མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་སྶཱ་མི –
‘‘ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝེ་སེ་ན, དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ་ནི་དྷ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ཏཱ་ར་ཡི་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༦) –
པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. ཏ་སྶ ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་ཏཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་ཏཱ ཙ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶ – ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཀ་ཉྫི་ཡ་པུ་ཎྞཱ ལཱ་བུ ཝི་ཡ, ཏ་ཀྐ་བྷ་རི་ཏཱ ཙཱ་ཊི ཝི་ཡ, ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་པཱི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ, ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཀྑི་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཙ ཀི་ལེ་ས་བྷ་རི་ཏཱ ཨ་ཏི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ དོ་ས་དུ་ཊྛཱ མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷཱ, ཏེ ཀིཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི.
‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ དྷ་མྨོ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ག་མྦྷཱི་རོ, པ་བྦ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ སཱ་ས་པོ ཝི་ཡ དུ་དྡ་སོ, ས་ཏ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊི་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ. ན་ནུ མ་ཡཱ ཧི ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟེ་ན ཨ་དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ ཀཱ་ཙི པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ མེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧཾ ཝི་ཡ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་ཐ་ཝཱི ན ཀ་མྤི་ཏྠ, པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ན ཀ་མྤི་ཏྠ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟ་སྶཱ་པི ན ཀ་མྤི་ཏྠ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ མེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨི་ཏི མཱ་དི་སེ་ནཱ་པི ཏི་ཀྑ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ. ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ་པི་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མ་མ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ ན་མ་མཱ་ནེ མཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཨི་མེ ཙ ས་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ག་རུ་ཀཱ. ཏེ ‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར དྷ་མྨཾ ན དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ དེ་སཱ་པེ་སི. ས་ནྟོ ཝ་ཏ བྷོ དྷ་མྨོ, པ་ཎཱི་ཏོ ཝ་ཏ བྷོ དྷ་མྨོ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ད་མྤི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི, ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶཱཏི སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ཐེ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་བྲ་ཧྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲ ནཾ ‘‘ས་ཧ་མྤ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ’’ཏི པ་ཊི་ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶཱ’’ཏི. ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོཏི སོ ཀི་ར ཨི་མཾ ས་དྡཾ ཏ་ཐཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི, ཡ་ཐཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡ་སྨིཾ ནཱ་མ ལོ་ཀེ. པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ཏེ་ཧི ད་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏཱ པ་དུ་མཱ་ནི ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶཾ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ར་ཧཱ ན ཨེ་ཀོ, ན དྭེ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི. ས་མ་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོཏི ས་མ་ལེ་ཧི ཚ་ཧི ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོ. ཏེ ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཀ་ཎྚ་ཀེ པ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ, ཝི་སཾ སི་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཙ ས་མ་ལཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡིཾ་སུ. ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏནྟི ཝི་ཝ་རཾ ཨེ་ཏཾ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རནྟི ཨ་མ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལེ་ནཱ་ནུ་བུ་དྡྷནྟི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མ་ལེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟུ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི.
སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོཏི སེ་ལ་མ་ཡེ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནེ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏོ་ཝ. ན ཧི ཏ་སྶ ཋི་ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ གཱི་ཝུ་ཀྑི་པ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱུ་པ་མནྟི ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏཱུ་པ་མཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཋི་ཏོ་ཝ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛ་ན་ཏཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཏྭ་མྤི སུ་མེ་དྷ སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཨ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཧི པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ས་མ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལཱི༹་སུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻུཾ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནེ་ཝ ཁེ་ཏྟཾ ན ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡོ ན ཀུ་ཊི་ཡོ ན ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ པ་ན ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཡེ ཏེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣཱ་པི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ས་རཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ ཨེ་ཝ་སྶ དཱུ་རེ་པི ཋི་ཏཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི སོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༤);
ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནནྟི ཡཱ་ཙ་ནཾ. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ. ཨི་མེ་སཾ ཧི དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ནཱ་མཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི, ཏི་ཎྞཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མྷི རཱ་གཱ་དི་ར་ཛཾ ཨ་པྤཾ, ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ, ཏེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི, ཏེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི, ཏེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏེ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ, ཏེ སྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཡེ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི, སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ, ཏེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཡེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ལི༹ – ‘‘ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ, ཨ་སྶ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, ཀུ་སཱི་ཏོ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ. པ་ཉྙ་ཝཱ, དུ་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ…པེ… པ་ཉྙ་ཝཱ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, དུ་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ན པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི. ལོ་ཀོ་ཏི ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀོ, དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. དྭེ ལོ་ཀཱ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ. ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ. པ་ཉྩ ལོ་ཀཱ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཚ ལོ་ཀཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ས་ཏྟ ལོ་ཀཱ ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ཨ་ཊྛ ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ན་ཝ ལོ་ཀཱ ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ད་ས ལོ་ཀཱ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. དྭཱ་ད་ས ལོ་ཀཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ལོ་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཝ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཀི་ལེ་སཱ ཝ་ཛྫཱ, ས་བྦེ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ཝ་ཛྫཱ, ས་བྦེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ཝ་ཛྫཱ, ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཱ ཝ་ཛྫཱ, ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝ་ཛྫེ ཏི་བྦཱ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀེ ཝ་དྷ་ཀེ. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༢).
ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡནྟི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནེ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ པོ་སི་ཡ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནཱི ཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛྫ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཡཱ་ནི པ་ན ས་མོ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི སྭེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི, ཏཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཨུ་ད་ཀཱ པ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ས་རོ་ག་ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡཱ་ནི ནེ་ཝ པུ་པྥི་སྶ་ནྟི, མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ནི པཱ་ལི༹ཾ ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནི. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནེ་ཡྻོ པ་ད་པ་ར་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཧ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཡྻོ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་མྤི སུ་ཎ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི བྷ་ཎ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི ཝཱ་ཙ་ཡ་ཏོ ན ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ད་པ་ར་མོ (པུ. པ. ༡༤༨-༡༥༡). ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཱ་དི་ས་དི་སཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཛྫ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, སྭེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ནེ་ཡྻོ, མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ད་པ་ར་མོ’’ཏི ཨ་དྡ་སྶ. པ་སྶ་ནྟོ ཙ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་དྡ་ས.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་ད་པ་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ས་བྦེ་པི ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ས་ཏྟེ བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་བྷ་བྦཱ? ཡེ ཏེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨ་བྷ་བྦཱ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ, ཨི་མེ ཏེ ས་ཏྟཱ ཨ་བྷ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟཱ བྷ་བྦཱ? ཡེ ཏེ ས་ཏྟཱ ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན…པེ… ཨི་མེ ཏེ ས་ཏྟཱ བྷ་བྦཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༢༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༥). ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་པི ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ དོ་ས-མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐ-ས་དྡྷཱ-བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་སི.
པ་ཙྩ་བྷཱ་སཱིཏི པ་ཏི་ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་པཱ་རུ་ཏཱཏི ཝི་ཝ་ཊཱ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ ཧི ཨ་མ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དྭཱ་རཾ, སོ མ་ཡཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ ས་དྡྷནྟི ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཾ པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟུ. པ་ཙྪི་མ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎཾ སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མྤི ཨི་མཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ན བྷཱ་སིཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ས་བྦོ ཛ་ནོ ས་དྡྷཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུ, པཱུ་རེ་སྶཱ་མི ཏེ་སཾ ས་ངྐ་པྤ་ནྟི.
ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ, ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཏེ ཙ པ་ན ཏ་སྨིཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི? ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ན་ཉྩ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. གཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ཏི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་དེ་ཝ་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ. དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ མཱ་ར་བྲ་ཧྨེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི. དྭཱི་ཧི དྭཱི་སུ…པེ… ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, སོ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ཏཱུ་ཏི ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏཱ, ཏེ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རནྟི སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཧེ་ཏཾ.
པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘མ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷི་ཝི་སེ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི བ་ཧཱུ བུ་དྡྷཱ’’ཏི, སོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ.
‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ས་དེ་ཝ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; མ. ནི. ༡.༢༨༥) –
ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་སྶ སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ཏ་སྨཱ. མ་ཧ་ཏྟ་མ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏཱཏི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན-སཱ་ས་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ས་ར་ནྟེ་ན. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཀོཏི ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ, ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ནི་སྶ་ཊོ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ཋི་ཏོ. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི པེ་སི་ཏ་ཏྟོ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ. ས་མྨ་དེ་ཝཱཏི ན ཨི་ཎ་ཊྚཱ ན བྷ་ཡ་ཊྚཱ ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཀ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ཡེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟི, ཏེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ནཱ་མ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི སཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སཱིཏི. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་མི ད་སྶི་ཏཱ.
ཀ་ཏ་མཱ པ་ན་སྶ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ པུ་བྦེ་ཝ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཡཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. མ་གྒ་སྶ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་བྷེ་དཱ ཛཱ་ཏི. སཱ མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ. ཏཾ སོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ – ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཝུ་སི་ཏནྟི ཝུ་ཏྠཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠཾ, ཀ་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཱ་ནི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཱ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀོ རུ་ཀྑོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨེ་ཀོ. ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་པ་དཱ་ནནྟི ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཾ, ས་མྤ་ཏྟ་གྷ་རཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མྨ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ནྟོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ. མཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ་ཝ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི.
ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ ནི་ཙྩཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧུ་ཏི་པི་ཎྜཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ བྷཱུ་ཏ་བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་གེ་ཧཾ ཧ་རི་ཏུ་པ་ལི་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ལཱ་ཛཾ ཝ་ན་མཱ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཎྞ་གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ཉྪཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ དྷཱུ་མ་ཀ་ཊ་ཙྪུ ཨ་ཧོ་སི. སཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས་ཧི ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ་ཧི ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི. སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ཡཱ་གུ་ཨུ་ལུ༹་ངྐ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ད་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ན་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཧ་རི་ཏུ་པ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་པཱི་ཋི་ཀཱ ཨ་ཏྠི. སཱ ཏཾ པཱ་ཏིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པཱ་ཡཱ་ས་པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ པི་ཎྜཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཡཱ་ཝ ཀ་པྤ་རཱ ས་པྤི་ནཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, སཱ་ཡ་ཏུ བྷ་ཝཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ཏ་པྤེ་ཏུ བྷ་ཝཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནཱ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏི.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སཱི་ལ་ག་ནྡྷཾ ཚ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ གྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. སཾ་ཝེ་ཛེ་ཡྻནྟི ཙོ་དེ་ཡྻཾ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཡྻཾ. ‘ཨ་ཡཾ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཨུ་ལུ༹་ངྐ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ད་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏུ་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན ཏུ་ལ་ཡ་ནྟཱི ཝི་ཡ, བྷེ་རིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀུ་ཙྪིཾ ཝཱ་དེ་ནྟཱི ཝི་ཡ, ཨ་གྒིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཾ དྷ་མ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏ་བ་ལིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི. ག་ཙྪཱ་མི་སྶཱ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱ ས་གྒ་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
དཱུ་རེ ཨི་ཏོཏི ཨི་མ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ དཱུ་རེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ. ཏ་ཏོ ཧི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་མ་ཏྟཱ སི་ལཱ པཱ་ཏི་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཧོ་ར་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཁེ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ས་བྦ་ཧེ་ཊྛི་མོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཨེ་ཝཾ དཱུ་རེ. ཡ་སྶཱ་ཧུ་ཏིནྟི ཡ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་སི, ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ དཱུ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་པ་ཐནྟི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་པ་ཐོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ན ནེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཐོ ནཱ་མ, ཏཾ བྲ་ཧྨ་པ་ཐཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི ཏྭཾ ཀིཾ ཛ་པྤ་སི ཝི་པྤ་ལ་པ་སི? བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཧི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ན ཨེ་ཏཾ ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ནྡྷཾ གོ་ཡཱུ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, མཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀི་ལ་མ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན སོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་དི་ས་ནྟོ ཨེ་སོ ཧི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎི བྲ་ཧྨ་དེ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་རཱུ་པ་དྷི་ཀོཏི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་མ་གུ་ཎོ་པ་དྷཱི་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏི་དེ་ཝ་པ་ཏྟོཏི དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་པོ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སཱི.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི ཨཱ་ཧུ་ན་པི་ཎྜཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཝེ་ད་གཱུཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཝེ་དེ་ཧི དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ག་ཏོ. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ནཱུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ལེ་པེ་ཧི ཨཱ་ལི་ཏྟོ. གྷཱ་སེ་ས་ནཾ ཨི་རི་ཡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་ཏི.
ན ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ ན པུ་ར་ཏྠ་མ་ཏྠཱིཏི པ་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཾ, པུ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ ཝཱ པུ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱ་གཱ་དི་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ. ཀོ་དྷ་དྷཱུ་མ་ཝི་ག་མཱ ཝི་དྷཱུ་མོ, དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནཱི་གྷོ, ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་པི ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ད་ཎྜོ. ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཏ་སཱ ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཱ ནཱ་མ. ས་ཏྟ པ་ན སེ་ཁཱ ཏ་སཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཐཱ་ཝ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ པ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་ཀྑ་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི. སོ ཏྱཱ་ཧུ་ཏིནྟི སོ ཏེ ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ.
ཝི་སེ་ནི་བྷཱུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ནོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཛོཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ. སུ་སཱི་ལོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སཱི་ལེ་ན སུ་སཱི་ལོ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷེ ཏི་ཎྞཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན བྲ་ཧྨཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. ཨ་ཝ་སཱ་ན་གཱ་ཐཱ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ. པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི ད་ཀྑི་ཎནྟི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. སུ་ཁ་མཱ་ཡ་ཏི་ཀནྟི སུ་ཁཱ་ཡ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ, སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. བ་ཀ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ལཱ་མི་ཀཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཨི་དཾ ནི་ཙྩནྟི ཨི་དཾ ས་ཧ ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. དྷུ་ཝཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དྷུ་ཝནྟི ཐི་རཾ. ས་སྶ་ཏནྟི ས་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཀེ་ཝ་ལནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ས་ཀ་ལཾ. ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཙ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་དཾ ཧི ན ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀོ་ཙི ཛཱ་ཡ་ན་ཀོ ཝཱ ཛཱི་ཡ་ན་ཀོ ཝཱ མཱི་ཡ་ན་ཀོ ཝཱ ཙ་ཝ་ན་ཀོ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏོ ཙ པ་ན་ཉྙནྟི ཨི་ཏོ ས་ཧ་ཀཱ་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཊྛཱ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཙ པ་ན སོ ཨུ་པ་རི ཏི་སྶོ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ས་བྦཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཀ་དཱ པ་ན་སྶ སཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི? པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཧེ་ཊྛུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ཀི་རེ་ས བྲ་ཧྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ པ་ཉྩ་ཀ་པྤ་ས་ཏི་ཀཾ ཨཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རེ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ པ་ཋ་མ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ་སི, ཀཱ་ལེ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ག་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱི ཨ་ནྡྷཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡོ ནཱ་མ. ཝ་ཀྑ་ཏཱིཏི བྷ་ཎ་ཏི. ‘‘ཡ་ཏྲཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་ཡོ་གེ་ན པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ བྲ་ཧྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་གྒ་ཙོ་རོ དྭེ ཏ་ཡོ པ་ཧཱ་རེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ས་ཧཱ་ཡེ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་པི ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཧཱ་རཾ པ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཙ ཨ་སུ་ཀོ ཙ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ནྟ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་དཱ་ནུ་པ་དཾ པེ་ཀྑ་ནྟོ མཾ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི བྷཱི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཡཾ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏི ཛ་ནཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་སེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་མ, ཛཱ་ཏི་ཉྩ ཛ་ར་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ནོ ཝེ་དེ་ཧི ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་ད་གཱུ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟི་མཱ བྲ་ཧྨུ་པ་པ་ཏྟི. ཨ་སྨཱ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི ཛ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཛ་ནཱ ཨ་མྷེ ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ བྲ་ཧྨཱ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ཨ་བྷི་བྷཱུ, ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ད་སོ, ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཨི་སྶ་རོ, ཀ་ཏྟཱ, ནི་མྨཱ་ཏཱ, སེ་ཊྛོ, ས་ཛི་ཏཱ, ཝ་སཱི, པི་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་བྷ་བྱཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ནྟི པི་ཧེ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པྤཾ ཧི ཨེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ཡཾ ཏྭཾ ཨི་དྷ ཏ་ཝ ཨཱ་ཡུཾ ‘‘དཱི་གྷ’’ནྟི མ་ཉྙ་སི, ཨེ་ཏཾ ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ. ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ནི་ར་བྦུ་དཱ་ནནྟི ནི་ར་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནི་ར་བྦུ་དཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡུཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི. ཨ་ན་ནྟ་ད་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ ཧ་མ་སྨཱིཏི, བྷ་ག་ཝཱ, ཏུ་མྷེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ན་ནྟ་ད་སྶཱི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ཐ. ཀིཾ མེ པུ་རཱ་ཎནྟི, ཡ་དི ཏྭཾ ཨ་ན་ནྟ་ད་སྶཱི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་དཾ མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ, ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་རཱ་ཎཾ? ཝ་ཏ་སཱི་ལ་ཝ་ཏྟནྟི སཱི་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་མ་ཧཾ ཝི་ཛ་ཉྙཱཏི ཡཾ ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཏཾ མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཡཾ ཏྭཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – པུ་བྦེ ཀི་རེ་ས ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མྨ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཏ་དཱ ཙ ཀཱ་ལེ་ན་ཀཱ་ལཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རེ པ་ན དི་ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ནྟུཾ, ར་ཏྟིཾ ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊ་སྶ ཨ་གྒ་ཡུ་གེ ཡུ་ཏྟ་བ་ལི་བ་དྡཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་བྦ་ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ་ས་ཉྩ ཏ་དཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་དི་ཝ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦཾ དཱ་རུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ – ཏ་སྨཱ ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, གོ་ཎེ ཙ་ཀྐེ་སུ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ, མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀ་ཊ་ཙྪཱ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ.
ཏཱ་པ་སོ་པི ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ ག་ངྒཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་དྡ་ས ག་ངྒཾ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན པཱུ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ མ་དྷུ་རོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཀི་ལི་སྶ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ’’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རེ ཏཾ ས་ཏྠཾ དི་སྭཱ ‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ མཱ ན་སྶ་ནྟཱུ’ཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རེ ས་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ས་ཧ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ གོ་ཎེ་པི པཱ་ཡེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡེ་སཱིཏི པཱ་ཡེ་སི. ཨ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ག་མྨ་ནཱིཏི གི་མྷེ. ས་མྤ་རེ་ཏེཏི གི་མྷཱ་ཏ་པེ་ན ཕུ་ཊྛེ ཨ་ནུ་ག་ཏེ.
ཨ་པ་ར་སྨི་མྤི ས་མ་ཡེ ཏཱ་པ་སོ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་གཱ་མ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཙོ་རཱ ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་ཝི་ཡོ ཙ ཀ་ར་མ་རེ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. གཱ་ཝོ་པི སུ་ན་ཁཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ་པི མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟི. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡི པ་སྶ་ནྟེ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ མཱ ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཐེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ སེ་ནཾ མཱ་པེ་སི. ཀ་མྨ་ས་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙོ་རཱ དི་སྭཱ, ‘‘རཱ་ཛཱ མ་ཉྙེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝི་ལོ་པཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཡཾ ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི, ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཎི་ཀཱུ་ལ་སྨིནྟི ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ. ག་ཡ྄ཧ་ཀཾ ནཱི་ཡ་མཱ་ནནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ, ཀ་ར་མ་རཾ ནཱི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ.
པུ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་རི་ག་ངྒཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལཾ ཧེ་ཊྛཱ་ག་ངྒཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཀུ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ, ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ, བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་སོ་ཏེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ན་ཙྩ་ནྟཱ གཱ་ཡ་ནྟཱ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ག་ངྒེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་གོ དི་སྭཱ ཀུ་པི་ཏོ ‘‘ཨི་མེ མ་ཡི ས་ཉྙ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ནེ ས་མུ་དྡ་མེ་ཝ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, སུ་སུ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མེ གཱ་ཡ་ནྟཱ ན་ཙྩ་ནྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན བྷ་ཡ་ར་ཝཾ ར་ཝིཾ་སུ, ཀི་ནྣུ ཁོ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཾ དི་སྭཱ, ‘‘མ་ཡི པ་སྶ་ནྟེ ས་ཏྟཱ མཱ ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ད་སྶེ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ བྷཱི་ཏོ ཕ་ཎཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛོ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལུ་དྡེ་ནཱཏི དཱ་རུ་ཎེ་ན. མ་ནུ་སྶ་ཀ་མྱཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ, མ་ནུ་སྶེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པ་ར་སྨི་མྤི ས་མ་ཡེ ཨེ་ས ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀེ་ས་ཝོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་པྤོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཀེ་ས་ཝ་སྶ བ་དྡྷ་ཙ་རོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཏྠ་ཙ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཀེ་ས་ཝོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བ་དྡྷ་ཙ་རོཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, སོ པ་ན ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ས་མྦུ་དྡྷི་མ་ནྟཾ ཝ་ཏི་ནཾ ཨ་མ་ཉྙཱིཏི, ‘‘ས་མྨཱ བུ་དྡྷི་མཱ ཝ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཀ་པྤོ ཏ་ཝ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཧཾ སོ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པི ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཡུ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་པི ཏྭཾ ཛཱ་ནཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷོཏི ཏ་ཐཱ ཧི ཏྭཾ བུ་དྡྷོ, ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏྱཱ་ཡཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི ཡ་སྨཱ ཙ ཏྭཾ བུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ཡཾ ཛ་ལི་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. པ་ཉྩ་མེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ, ‘‘ས་རཱི་ར་ཏོ ཛཱ་ལཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཛཱ་ལཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེཏི ཀ་སྨཱ ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི? ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨུ་པ་རི ནི་སི་ནྣཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛི་ཝེ་དྷཱི ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ, མ་ཡཱ་པེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་སཱ་ནཾ ག་མ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོ ཧི བྲ་ཧྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་བྷ་བྦོ ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ, ཏེ་ན སོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་ཛཱ་ལཱ ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སེ པ་ཀྑ་ནྡཱ, ཏཱ ཙ པ་ན ཚ་བྦ་ཎྞཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཱ་ཝ.
པ་སྶ་སི ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟནྟི ཨི་མ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙ་བྲ་ཧྨ་ས་རཱི་ར་ཝི་མཱ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་བྷ་སྶ་རཾ པ་བྷཾ པ་སྶ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ན མེ, མཱ་རི་ས, སཱ དི་ཊྛཱིཏི ཡཱ མེ་སཱ, ‘‘ཨི་དྷཱ་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་རེ དི་ཊྛི, ན་ཏྠི མེ སཱ. ཀ་ཐཾ ཝ་ཛྫནྟི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་དེ་ཡྻཾ. ནི་ཙྩོ་མྷི ས་སྶ་ཏོཏི ཨི་མ་སྶ ཀི་ར བྲ་ཧྨུ་ནོ ལ་དྡྷི་དི་ཊྛི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཙཱ་ཏི དྭེ དི་ཊྛི་ཡོ. ཏ་ཏྲཱ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ ཙ པ་སྶ་ཏོ ལ་དྡྷི་དི་ཊྛི པ་ཧཱི་ནཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. བྲ་ཧྨཱ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨི་ཏི་སྶ མ་གྒེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི པ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫནྟི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ. ཐེ་རཱ་ན་ཉྷི བྷ་ཎྜ་གཱ་ཧ་ཀ་ད་ཧ་རཱ ཝི་ཡ བྲ་ཧྨཱ་ན་མྤི པཱ་རི་ས་ཛྫཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱཏི ཀ་སྨཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི? ཐེ་རེ ཀི་ར་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པེ་ན ཝི་སྶཱ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ, ཀི་ནྣུ ཁོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཏུ་མྷེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཝ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ཏི? ཏེ་ཝི་ཛྫཱཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྡྷི་པ་ཏྟཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཏྟཱ. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀོ་ཝི་དཱཏི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རེ ཀུ་ས་ལཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. དི་བྦ་སོ་ཏཾ པ་ན ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ བ་ཧཱུ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ས་ཀ་ལཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༧. ཚ་ཊྛེ པ་ཙྩེ་ཀཾ དྭཱ་ར་བཱ་ཧནྟི ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྭཱ་ར་པཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨི་དྡྷོཏི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ས་མི་དྡྷོ. ཕཱི་ཏོཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པུ་པྥེ་ཧི སུ་པུ་པྥི་ཏོ. ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོཏི ཨ་ས་ཧ་ནྟོ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་མྨི་ཏ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཏཾ ‘‘པ་སྶ་སི མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཏ་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཏི ས་ཏ་པ་དཾ རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཏ་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱཏི ཏཱི་ཎི སུ་པ་ཎྞ་རཱུ་པ་ས་ཏཱ་ནི. ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཧཾ་སཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི་ཧཾ་ས་རཱུ་པ་ས་ཏཱ་ནི. བུ་གྒྷཱི་ནི་སཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱཏི བྱ་གྒྷ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ མི་གཱ བྱ་གྒྷཱི་ནི་སཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ བྱ་གྒྷཱི་ནི་སཱ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི, པ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱཏི ཏཱི་ཎི སུ་པ་ཎྞ་པ་ནྟི་ས་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རོ ཧཾ་སཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཧཾ་ས་པ་ནྟི་ས་ཏཱ་ནི. བྱ་གྒྷཱི་ནི་སཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱཏི པ་ཉྩ བྱ་གྒྷཱི་ནི་སཱ པ་ནྟི་ས་ཏཱ་ནི. ཛྷཱ་ཡི་ནོཏི ཛྷཱ་ཡི་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་མཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་བྷཱ་ས་ཡནྟི ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཾ. ཨུ་ཏྟ་ར་སྶཾ དི་སཱ་ཡནྟི ཏཾ ཀི་ར ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཧཾ ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. རཱུ་པེ ར་ཎཾ དི་སྭཱཏི རཱུ་པ་མྷི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དོ་སཾ དི་སྭཱ. ས་དཱ པ་ཝེ་དྷི་ཏནྟི སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ནི་ཙྩཾ པ་ཝེ་དྷི་ཏཾ ཙ་ལི་ཏཾ གྷ་ཊྚི་ཏཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ. ཏ་སྨཱ ན རཱུ་པེ ར་མ་ཏི སུ་མེ་དྷོཏི ཡ་སྨཱ རཱུ་པེ ར་ཎཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དཱ པ་ཝེ་དྷི་ཏ་ཉྩ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་མེ་དྷོ སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོ སོ ས་ཏྠཱ རཱུ་པེ ན ར་མ་ཏཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༨. ས་ཏྟ་མེ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ པ་མི་ན་ནྟོཏི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ ས་མཱ་དྷི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མི་ན་ནྟོ. ཀོ་དྷ་ཝི་དྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་ཡེཏི ཀོ ཨི་དྷ ཝི་དྭཱ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཝི་ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ མི་ན་ནྟོ ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ནི་ཝུ་ཏཾ ཏཾ མ་ཉྙེཏི ཡོ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཏཾ པ་མེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཏཾ ནི་ཝུ་ཏཾ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙཾ མ་ཉྙཱ་མཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཀ་ཏ་མོ་ད་ཀ་ཏི་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཀི་སྶ་ཝནྟི ཀི་སྶ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ནི་པྤ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཏུ་རཱུ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ན་ཝ་མེ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོཏི ‘‘སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱི་ཧི པཱི་ལ༹་ཀཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ. བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་གི་ལཱ་ནོ. ཏུ་རཱུཏི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཏུ་རུ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘མཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝ་རཱ་ཀོ ན་སྶི, ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མི ནཾ ཐེ་རེ་སུ ཙི་ཏྟ་པ་སཱ་ད་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏུ་རཱུ པ་ཙྩེ་ཀ་བྲ་ཧྨཱ’’ཏི. པེ་ས་ལཱཏི པི་ཡ་སཱི་ལཱ. ཀོ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ཀ་བ་ར་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཏེཏི པ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་ཡཱ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ལཱ་ཊེ མ་ཧཱ་ག་ཎྜཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་ཡ པཱི་ལ༹་ཀཱ་ཡ མཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཡཾ ཝ་རཱ་ཀོ, གི་ལ་ཝི་སོ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་སྶ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཋཱ་རཱིཏི ཀུ་ཋཱ་རི་ས་དི་སཱ ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ. ཚི་ནྡ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀ་ནྟ་ཏི. ནི་ནྡི་ཡནྟི ནི་ནྡི་ཏ་བྦཾ དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལཾ. པ་སཾ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏཾ ཝཱ ནི་ནྡ་ཏི ཡོ པ་སཾ་སི་ཡོཏི, ཡོ ཝཱ པ་སཾ་སི་ཏ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཏཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟོ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝ་ཙི་ནཱ་ཏི མུ་ཁེ་ན སོ ཀ་ལིནྟི, སོ ཏཾ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ མུ་ཁེ་ན ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཀ་ལི་ནཱ ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཨ་པ་རཱ་དྷེ་ན སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི. ནི་ནྡི་ཡ་པ་སཾ་སཱ་ཡ ཧི པ་སཾ་སི་ཡ་ནི་ནྡཱ་ཡ ཙ ས་མ་ཀོ་ཝ ཝི་པཱ་ཀོ.
ས་བྦ་སྶཱ་པི ས་ཧཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ས་བྦེ་ན ས་ཀེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ཡོ ཨ་ཀྑེ་སུ དྷ་ན་པ་རཱ་ཛ་ཡོ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ. ཡོ སུ་ག་ཏེ་སཱུཏི ཡོ པ་ན ས་མྨ་གྒ་ཏེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་དུ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་པ་དོ་སོ་ཝ ཏ་ཏོ ཀ་ལི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཀ་ལི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ནི་ར་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ. ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏཱིཏི ཨ་པ་རཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི ནི་ར་བྦུ་དཱ་ནི. པ་ཉྩ ཙཱཏི ཨ་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་ཉྩ ཨ་བྦུ་དཱ་ནི. ཡ་མ་རི་ཡ་ག་ར་ཧཱིཏི ཡཾ ཨ་རི་ཡེ ག་ར་ཧ་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༡. ད་ས་མེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི, ཀོ ཨ་ཡཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཀ་སྨཱ ཙ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ར་ཊྛེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ན་ག་རེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཙཱུ་ལ༹་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ སི་སྶོ. སོ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ནཱ་མ. བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནེ་སཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་སི. ཏེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ ཨི་དྷ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་སྶཱ་མ, མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སི་ཏྭཱ སྭེ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནེ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ན ནེ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་པི ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ, ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རཱ, ཀ་སྨཱ ནོ ན ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི? ཀིཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་ན, ཀིཾ ན པ་སྶ་ཐ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཐེ་རཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ནྟེ, ཨེ་ཏེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི. ཏེ ཁི་པྤཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་དུ་སྶཱ་ནི ཙ སཾ་ཧ་རིཾ་སུ.
ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ར་མ་པྤི་ཙྪཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ན སཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ ཏཾ ལཱ་བྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རཱ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་མེ པ་ཙྩ་ཡཱ ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ན ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ‘‘ཀ་ཐཾ ཧི ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཏ་མེ་ཝ ན་ག་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་མིཾ་སུ. ནཱ་ག་རཱ ཐེ་རེ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི དཱ་ནཾ ས་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ, ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ. ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ཏཾ དི་སྭཱ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ པུ་བྦེ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨི་དཱ་ནི པཱ་པི་ཙྪཱ ཛཱ་ཏཱ, པུ་བྦེ་པི ཨ་པྤི་ཙྪ་ས་ནྟུ་ཊྛ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ས་དི་སཱ མ་ཉྙེ’’ཏི ཐེ་རེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ པུ་བྦེ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ཝི་ཡ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནེ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ’’ནྟི ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ, ‘‘ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ, ཐེ་རེ་སུ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན པ་དུ་མ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ, ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་པི ནཱ་མ ག་ར་ཧ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ ན ནི་སེ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་སྶ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མཱ ཧེ་ཝནྟི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་སི. ཏ་ཏྠ མཱ ཧེ་ཝནྟི མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷ་ཎི. ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀོཏི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་རོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧོ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནོ ཝཱ. པ་ཙྩ་ཡི་ཀོཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནོ.
པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཀྐཱ་མི. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏཾ ཧི ཀ་མྨཾ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ས་ཏོ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ. ས་བྦོ ཀཱ་ཡོ ཕུ་ཊོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏཱ་ཧི པཱི་ལ༹་ཀཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་སྨཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ ན དེ་ཏི, ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ པཱི་ལ༹་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཀ་ལཱ་ཡ་མ་ཏྟི་ཡོཏི ཙ་ཎ་ཀ་མ་ཏྟི་ཡོ. བེ་ལུ་ཝ་ས་ལཱ་ཊུ་ཀ་མ་ཏྟི་ཡོཏི ཏ་རུ་ཎ་བེ་ལུ་ཝ་མ་ཏྟི་ཡོ. (བི་ལླ་མ་ཏྟི་ཡོཏི མ་ཧཱ་བེ་ལུ་ཝ་མ་ཏྟི་ཡོ.) པ་བྷི་ཛྫིཾ་སཱུཏི བྷི་ཛྫིཾ་སུ. ཏཱ་སུ བྷི་ནྣཱ་སུ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་ན་ས་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ པ་ཀྐེ་ན ག་ཏྟེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཝི་ས་གི་ལི་ཏོ མ་ཙྪོ ཝི་ཡ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟེ་སུ ས་ཡི. ཨ་ཐ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘དྷི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ, དྷི ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ, ཨ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ མུ་ཁཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ དྷི-ཀཱ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ ཨེ་ཀ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ པ་ཀྐ་ནྟེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. པ་དུ་མཾ ནི་ར་ཡནྟི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ པ་དུ་མ་ནི་ར་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་མྷི་ཡེ་ཝ པ་ན པ་དུ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩི་ཏ་བྦེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཝཱི་ས་ཏི་ཁཱ་རི་ཀོཏི མཱ་ག་དྷ་ཀེ་ན པ་ཏྠེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྠཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀ་པ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཏྠེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྠཱ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ནི དོ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་དོ་ཎཱ མཱ་ནི་ཀཱ, ཙ་ཏུ་མཱ་ནི་ཀཱ ཁཱ་རཱི, ཏཱ་ཡ ཁཱ་རི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཁཱ་རི་ཀོ. ཏི་ལ་ཝཱ་ཧོཏི མཱ་ག་དྷ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མ་ཏི་ལཱ་ནཾ ཏི་ལ་ས་ཀ་ཊཾ. ཨ་བྦུ་དོ ནི་ར་ཡོཏི ཨ་བྦུ་དོ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ནི་ར་ཡོ ན་ཏྠི. ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནི་ར་བྦུ་དཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་པི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀོ་ཊི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ པ་ཀོ་ཊི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཀོ་ཊི་པ་ཀོ་ཊི ནཱ་མ, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀོ་ཊི་པ་ཀོ་ཊི་ཡོ ན་ཧུ་ཏཾ, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ནི་ནྣ་ཧུ་ཏཾ, ས་ཏཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནི་ནྣ་ཧུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦུ་དཾ, ཏ་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་གུ་ཎཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.