༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོཏི དེ་ཝཱ་ན་ཉྷི ཨ་ངྐེ ནི་བྦ་ཏྟཱ པུ་རི་སཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཨི་ཏྠི་ཡོ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པཱ་ཀ་ཊོ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་སཱ་སནྟི ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ ཝ་སྶེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ད་ས་པུ་རེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ – ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༠). ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶོ་སི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཐ, མཱ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ་ཀ་ཏྠ. ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཨི་དཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩). ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་དཾ བྷི་ཀྑུ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ན ཨ་སྶོ་སི. སོ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་སི, ནོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ མ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་སྨཱ. ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་སཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་པ་ཀཱ་ས་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུ་ཏི. ཡོ ཧི པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཡོ ཝཱ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐོ་ཏི པ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཡོ ཝཱ ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཙ ས་ཀྐོ་ཏི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྷཾ བྷཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙེ་ཝ, ས་ཀྐོ་ཏི ཙ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ་པི པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ སི་ཀྑེ་ཐཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ནི་སྶི་ཏཾ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་མེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ན་སྶ ཙཱཏི ས་མ་ཎེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཏ་བྦཾ ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས་བྷེ་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་མྤི སི་ཀྑེ་ཡྻ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ན་མྤི ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ནཾ. ཏ་མྤི ‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྡྷ་ཏྠཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཙཱཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨི་ཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ, ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་མྤི སཱ་ས་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. དུ་ཏི་ཡེ ཛྷཱ་ཡཱིཏི དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཛྷཱ་ཡཱི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཧ་ད་ཡ་སྶཱ་ནུ་པ་ཏྟིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་སྶཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཝཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཏ་དཱ་ནི་སཾ་སོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཛྷཱ་ཡཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨོ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣-༤. མཱ་གྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཏ་ཏི་ཡེ མཱ་གྷོཏི ས་ཀྐ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སྭེ་ཝ ཝ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝི་སྶ་རི་ཡཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཏྲ་བྷཱུ, ཝ་ཏྲ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་རཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྲ་བྷཱུ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༨༥. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དཱ་མ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. པ་ཉྩ་མེ ན ཏེ་ནཱ་སཱི་ས་ཏེ བྷ་ཝནྟི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཝཾ ན པ་ཏྠེ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་གྒ་ཧོ ནཱ་མེ་ས དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ནྟི མཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏུ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏུ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱུ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟོ མ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ན་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ཏྠི ཀི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཱི་སུ ཀི་ར པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ དོ་སོ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏོ ན་ཏྠི. ཨི་དྷ པ་ན ཨི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀ་རོ་ཏུ, ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་དྷནྟི པ་ཏི་ཊྛཾ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཀཱ་མ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. ཚ་ཊྛེ དུ་ཀྐ་རནྟི ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་རནྟི ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… ས་ཊྛི་པི ཡ་དེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཏཾ དུ་ཀྐ་རཾ. སེ་ཁཱཏི ས་ཏྟ སེ་ཁཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ས་མུ་པེ་ཏཱ. ཋི་ཏ་ཏྟཱཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་རི་པ་ཉྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ ནི་གྒེ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏ་སྶ. ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀེ་པི ཧི པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏུ་ཊྛཱིཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
ཏེ ཚེ་ཏྭཱ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལནྟི ཡེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ, ཏེ དུ་སྶ་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟི. ཡེ ཙ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ན ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཡེ ས་ནྟུ་ཊྛཱ, ཏེ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ན ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཡེ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏྟ སེ་ཁཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. དུ་གྒ་མོཏི ‘‘ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ, ཏེ དུ་སྶ་མཱ་ད་ཧཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟི…པེ… ཡེ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏེ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི’’. ཀིཾ ན ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི? ཨ་ཡཾ པ་ན དུ་གྒ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ས་མོ མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནེ་ཝ དུ་གྒ་མོ ན ཝི་ས་མོ, པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ན་སྶ བ་ཧཱུ པ་རི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝཾ་སི་རཱཏི ཉཱ་ཎ་སི་རེ་ན ཨ་དྷོ་སི་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཏེ ཨ་ན་རི་ཡ་མ་གྒེ པ་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མོ མ་གྒོཏི སྭེ་ཝ མ་གྒོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མོ ཧོ་ཏི. ཝི་ས་མེ ས་མཱཏི ཝི་ས་མེ་པི ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ ས་མཱ་ཡེ་ཝ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨. ས་ཏྟ་མེ ས་མྦཱ་དྷེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦཱ་དྷ་ནྟི དྭེ ས་མྦཱ་དྷཱ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨོ་ཀཱ་སནྟི ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་ཊི་ལཱི་ན་ནི་ས་བྷོཏི པ་ཊི་ལཱི་ན་སེ་ཊྛོ. པ་ཊི་ལཱི་ནོ ནཱ་མ པ་ཧཱི་ན་མཱ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ལཱི་ནོ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༨; མ་ཧཱ་ནི. ༨༧). པ་ཙྩ་ལ་ཏྠཾ་སཱུཏི པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. ས་མྨཱ ཏེཏི ཡེ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, ཏེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཏི མི་སྶ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ཨ་ཊྛ་མེ པུ་རཱ་ཎ་ཏི་ཏྠ་ཀ་རོཏི པུ་བྦེ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ, ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ནཱ་མ ཏཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀོ ས་ཏྠཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ན་ནྡོ, ཝ་ཙྪོ, ཀི་སོ, སཾ་ཀི་ཙྩོ. པུ་རཱ་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན དི་ཊྛིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི? ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ས ཀི་ར ཨུ་པོ་ས་ཐ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་དཱ་སི, ཨ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, པ་ཏི་སྶ་ཡེ ཨ་ཀཱ་སི, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཁ་ཎཱ་པེ་སི, ཨ་ཉྙ་མྤི བ་ཧུཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟོ, སཱ་ས་ན་སྶ པ་ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཝཱི་རི་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཚི་ནྡ སོ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཚི་ནྡཱཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཨཱ་ཎ་ཏྟི. སོ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ. པ་ར་ཀྐ་མྨཱཏི པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་མེཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་པི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་པི. པ་ནུ་དཱཏི ནཱི་ཧ་ར. ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཛྷཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀཱ་མེ ཨ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མུ་ནི ཛྷཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཡི་རཱ ཙེ ཀ་ཡི་རཱ་ཐེ་ནནྟི ཡ་དི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ན ཨོ་ས་ཀྐེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷ་མེ་ནཾ པ་ར་ཀྐ་མེཏི ད་ལ༹ྷཾ ཨེ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. སི་ཐི་ལོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛོཏི སི་ཐི་ལ་ག་ཧི་ཏཱ པ་བྦ་ཛྫཱ. བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཨ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ སེ་ཡྻོཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཧི སཱ་ས་ནེ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་མེ་ཝ. ས་ངྐ་སྶ་རནྟི ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏཾ, ‘‘ཨི་ད་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་ནྡི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. ན་ཝ་མེ ཙ་ནྡི་མཱཏི ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སཱི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦེ་སུ ཁ་ནྡྷ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ. ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱཏི ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཝ. ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཏུ་རི་ཏོ ཝི་ཡ. པ་མུ་ཉྩ་སཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ད་ས་མེ སཱུ་རི་ཡོཏི སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སཱི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ. ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཝེ་རོ་ཙ་ནོ. མ་ཎྜ་ལཱིཏི མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནོ. མཱ, རཱ་ཧུ, གི་ལཱི ཙ་ར་མ་ནྟ་ལི་ཀྑེཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་རཾ སཱུ་རི་ཡཾ, རཱ་ཧུ, མཱ གི་ལཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ས ཏཾ གི་ལ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ, གི་ལ་ཏི. རཱ་ཧུ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ, ཨུ་ཙྩ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, བཱ་ཧ་ནྟ་ར་མ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན ཚ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, སཱི་སཾ ན་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, ན་ལཱ་ཊཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རཾ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, མུ་ཁཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, གྷཱ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ག་མྦྷཱི་རཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི པུ་ཐུ་ལ་ཏོ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. སོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏོ ཏེ་སཾ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནཾ སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ མ་ཧཱ་ན་ར་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཝི་མཱ་ནེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ར་ཝ་ནྟི. སོ པ་ན ཝི་མཱ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཧ་ཏྠེ་ན ཚཱ་དེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཧ་ནུ་ཀ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཝ་ག་ཎྜ་ཀཱ་ར་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་པོ་ལ་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏི. ཝེ་གཾ པ་ན ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ཙེ ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, མ་ཏྠ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝཱ ནཾ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཝི་མཱ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཛཾ མ་མནྟི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཀི་ར དྭེ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཀ་ཐ་ན་དི་ཝ་སེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ཛཾ མ་མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ, པུ་ཏྟོ མ་མ ཨེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.