༢. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོཏི དེ་ཝཱ་ན་ཉྷི ཨ་ངྐེ ནི་བྦ་ཏྟཱ པུ་རི་སཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཨི་ཏྠི་ཡོ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པཱ་ཀ་ཊོ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་སཱ་སནྟི ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ ཝ་སྶེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ད་ས་པུ་རེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ – ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༠). ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶོ་སི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཐ, མཱ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ་ཀ་ཏྠ. ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཨི་དཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩). ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་དཾ བྷི་ཀྑུ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ན ཨ་སྶོ་སི. སོ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་སི, ནོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ མ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་སྨཱ. ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་སཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་པ་ཀཱ་ས་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུ་ཏི. ཡོ ཧི པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཡོ ཝཱ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐོ་ཏི པ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཡོ ཝཱ ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཙ ས་ཀྐོ་ཏི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྷཾ བྷཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙེ་ཝ, ས་ཀྐོ་ཏི ཙ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ་པི པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ སི་ཀྑེ་ཐཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ནི་སྶི་ཏཾ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་མེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ན་སྶ ཙཱཏི ས་མ་ཎེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཏ་བྦཾ ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས་བྷེ་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་མྤི སི་ཀྑེ་ཡྻ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ན་མྤི ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ནཾ. ཏ་མྤི ‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྡྷ་ཏྠཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཙཱཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨི་ཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ, ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་མྤི སཱ་ས་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. དུ་ཏི་ཡེ ཛྷཱ་ཡཱིཏི དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཛྷཱ་ཡཱི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཧ་ད་ཡ་སྶཱ་ནུ་པ་ཏྟིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་སྶཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཝཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཏ་དཱ་ནི་སཾ་སོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཛྷཱ་ཡཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨོ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣-༤. མཱ་གྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཏ་ཏི་ཡེ མཱ་གྷོཏི ས་ཀྐ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སྭེ་ཝ ཝ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝི་སྶ་རི་ཡཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཏྲ་བྷཱུ, ཝ་ཏྲ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་རཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྲ་བྷཱུ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༨༥. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དཱ་མ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. པ་ཉྩ་མེ ན ཏེ་ནཱ་སཱི་ས་ཏེ བྷ་ཝནྟི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཝཾ ན པ་ཏྠེ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་གྒ་ཧོ ནཱ་མེ་ས དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ནྟི མཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏུ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏུ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱུ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟོ མ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ན་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ཏྠི ཀི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཱི་སུ ཀི་ར པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ དོ་སོ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏོ ན་ཏྠི. ཨི་དྷ པ་ན ཨི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀ་རོ་ཏུ, ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་དྷནྟི པ་ཏི་ཊྛཾ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཀཱ་མ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. ཚ་ཊྛེ དུ་ཀྐ་རནྟི ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་རནྟི ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… ས་ཊྛི་པི ཡ་དེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཏཾ དུ་ཀྐ་རཾ. སེ་ཁཱཏི ས་ཏྟ སེ་ཁཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ས་མུ་པེ་ཏཱ. ཋི་ཏ་ཏྟཱཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་རི་པ་ཉྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ ནི་གྒེ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏ་སྶ. ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀེ་པི ཧི པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏུ་ཊྛཱིཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ.
ཏེ ཚེ་ཏྭཱ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལནྟི ཡེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ, ཏེ དུ་སྶ་མཱ་ད་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟི. ཡེ ཙ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ན ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཡེ ས་ནྟུ་ཊྛཱ, ཏེ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ན ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཡེ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏྟ སེ་ཁཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. དུ་གྒ་མོཏི ‘‘ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ, ཏེ དུ་སྶ་མཱ་ད་ཧཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟི…པེ… ཡེ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏེ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི’’. ཀིཾ ན ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི? ཨ་ཡཾ པ་ན དུ་གྒ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ས་མོ མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནེ་ཝ དུ་གྒ་མོ ན ཝི་ས་མོ, པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ན་སྶ བ་ཧཱུ པ་རི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝཾ་སི་རཱཏི ཉཱ་ཎ་སི་རེ་ན ཨ་དྷོ་སི་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཏེ ཨ་ན་རི་ཡ་མ་གྒེ པ་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མོ མ་གྒོཏི སྭེ་ཝ མ་གྒོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མོ ཧོ་ཏི. ཝི་ས་མེ ས་མཱཏི ཝི་ས་མེ་པི ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ ས་མཱ་ཡེ་ཝ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨. ས་ཏྟ་མེ ས་མྦཱ་དྷེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦཱ་དྷ་ནྟི དྭེ ས་མྦཱ་དྷཱ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨོ་ཀཱ་སནྟི ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་ཊི་ལཱི་ན་ནི་ས་བྷོཏི པ་ཊི་ལཱི་ན་སེ་ཊྛོ. པ་ཊི་ལཱི་ནོ ནཱ་མ པ་ཧཱི་ན་མཱ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ལཱི་ནོ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༨; མ་ཧཱ་ནི. ༨༧). པ་ཙྩ་ལ་ཏྠཾ་སཱུཏི པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. ས་མྨཱ ཏེཏི ཡེ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, ཏེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཏི མི་སྶ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ཨ་ཊྛ་མེ པུ་རཱ་ཎ་ཏི་ཏྠ་ཀ་རོཏི པུ་བྦེ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ, ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ནཱ་མ ཏཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀོ ས་ཏྠཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ན་ནྡོ, ཝ་ཙྪོ, ཀི་སོ, སཾ་ཀི་ཙྩོ. པུ་རཱ་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན དི་ཊྛིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི? ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ས ཀི་ར ཨུ་པོ་ས་ཐ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་དཱ་སི, ཨ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, པ་ཏི་སྶ་ཡེ ཨ་ཀཱ་སི, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཁ་ཎཱ་པེ་སི, ཨ་ཉྙ་མྤི བ་ཧུཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟོ, སཱ་ས་ན་སྶ པ་ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཝཱི་རི་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཚི་ནྡ སོ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཚི་ནྡཱཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཨཱ་ཎ་ཏྟི. སོ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ. པ་ར་ཀྐ་མྨཱཏི པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་མེཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་པི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་པི. པ་ནུ་དཱཏི ནཱི་ཧ་ར. ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཛྷཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀཱ་མེ ཨ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མུ་ནི ཛྷཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཡི་རཱ ཙེ ཀ་ཡི་རཱ་ཐེ་ནནྟི ཡ་དི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ན ཨོ་ས་ཀྐེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷ་མེ་ནཾ པ་ར་ཀྐ་མེཏི ད་ལ༹ྷཾ ཨེ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. སི་ཐི་ལོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛོཏི སི་ཐི་ལ་ག་ཧི་ཏཱ པ་བྦ་ཛྫཱ. བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཨ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ སེ་ཡྻོཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཧི སཱ་ས་ནེ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་མེ་ཝ. ས་ངྐ་སྶ་རནྟི ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏཾ, ‘‘ཨི་ད་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་ནྡི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. ན་ཝ་མེ ཙ་ནྡི་མཱཏི ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སཱི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦེ་སུ ཁ་ནྡྷ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ. ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱཏི ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཝ. ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཏུ་རི་ཏོ ཝི་ཡ. པ་མུ་ཉྩ་སཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ད་ས་མེ སཱུ་རི་ཡོཏི སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སཱི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ. ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཝེ་རོ་ཙ་ནོ. མ་ཎྜ་ལཱིཏི མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནོ. མཱ, རཱ་ཧུ, གི་ལཱི ཙ་ར་མ་ནྟ་ལི་ཀྑེཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་རཾ སཱུ་རི་ཡཾ, རཱ་ཧུ, མཱ གི་ལཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ས ཏཾ གི་ལ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ, གི་ལ་ཏི. རཱ་ཧུ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ, ཨུ་ཙྩ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, བཱ་ཧ་ནྟ་ར་མ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན ཚ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, སཱི་སཾ ན་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, ན་ལཱ་ཊཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རཾ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, མུ་ཁཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, གྷཱ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ག་མྦྷཱི་རཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི པུ་ཐུ་ལ་ཏོ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. སོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏོ ཏེ་སཾ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནཾ སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ མ་ཧཱ་ན་ར་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཝི་མཱ་ནེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ར་ཝ་ནྟི. སོ པ་ན ཝི་མཱ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཧ་ཏྠེ་ན ཚཱ་དེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཧ་ནུ་ཀ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཝ་ག་ཎྜ་ཀཱ་ར་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་པོ་ལ་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏི. ཝེ་གཾ པ་ན ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ཙེ ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, མ་ཏྠ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝཱ ནཾ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཝི་མཱ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཛཾ མ་མནྟི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཀི་ར དྭེ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཀ་ཐ་ན་དི་ཝ་སེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ཛཾ མ་མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ, པུ་ཏྟོ མ་མ ཨེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.
༢. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ནྡི་མ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀ་ཙྪེ་ཝཱཏི ཀ་ཙྪེ ཝི་ཡ. ཀ་ཙྪེཏི པ་བྦ་ཏ་ཀ་ཙྪེ་པི ན་དཱི་ཀ་ཙྪེ་པི. ཨེ་ཀོ་དི ནི་པ་ཀཱཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ས་ཏཱཏི ས་ཏི་མ་ནྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་དཱི ནི་པ་ཀཱ ས་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ ཨ་མ་ཀ་སེ པ་བྦ་ཏ་ཀ་ཙྪེ ཝཱ ན་དཱི་ཀ་ཙྪེ ཝཱ མ་གཱ ཝི་ཡ སོ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. པཱ་རནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་མྦུ་ཛོཏི མ་ཙྪོ. ར་ཎ་ཉྫ་ཧཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཉྫ་ཧཱ. ཡེ་པི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ སུ་ཏྟ་ཛཱ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཙྪཱ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཝེ་ཎྜུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. དུ་ཏི་ཡེ ཝེ་ཎྜཱུཏི ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ. པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཡཱཏི པ་རི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་རེཏི སི་ཀྑ་ནྟི. སི་ཊྛི་པ་དེཏི ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་པ་དེ. ཀཱ་ལེ ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟཱཏི ཀཱ་ལེ ཏེ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. ཏ་ཏི་ཡེ དཱི་གྷ་ལ་ཊྛཱིཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ས་བྦེ ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པ་ན་སྶ དཱི་གྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ གོ་ཏ་མཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཝ་ཊནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པེ་སེ་ནྟ་སྶ རུ་ཀྑོ ཝཱ པ་བྦ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཝ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ’’ནྟི. ཨི་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་མ་ཏི་ཙྩ ཨི་རི་ཡ་ཏཱིཏི དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སཱི་ལ་ཝཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. པ་ཉྙཱད་ཡོ་པི མི་སྶ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟཱིཏི ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥-༦. ཙ་ནྡ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. པ་ཉྩ་མེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛེ ཨ་ནཱ་ལ་མྦེཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པ་ཏི་ཊྛེ ཨུ་པ་རི ཨ་ནཱ་ལ་མྦ་ནེ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན་པི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི པེ་སི་ཏ་ཏྟོ. ན་ནྡཱི་རཱ་ག་པ་རི་ཀྑཱི་ཎོཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ན་ནྡཱི་རཱ་གོ. ན་ནྡཱི་རཱ་གོ ནཱ་མ ཏ་ཡོ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, རཱུ་པ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ན་ནྡཱི་རཱ་གེ་ན ཏ་ཡོ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏ་ཡོ ཙ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཧཱི་ནཱ, སོ ག་མྦྷཱི་རེ མ་ཧོ་གྷེ ན སཱི་ད་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ, རཱུ་པ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ, ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ, ན་ནྡཱི་རཱ་གེ་ན ཏ་ཡོ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཏ་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ ན་ཏྠི, སོ ག་མྦྷཱི་རེ ན སཱི་ད་ཏཱི་ཏི་པི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༩༧. ཚ་ཊྛཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སུ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ས་ཏྟ་མེ སུ་བྲ་ཧྨཱཏི སོ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ནྡ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ. ན་ནུ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ་པི རུ་ཀྑོ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏཱ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ་ཏི. ཁི་ཌྜཱ་པ་སུ་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ པ་ན མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན གཱ་ཡི་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ་ཎྚི་ཀ་མཱ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ནྠེ་ནྟི. ཨ་ཐ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཱ་སཾ ནེ་ཝ ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི, ན པུ་པྥཱ་ནི པཱ་ཏེ་ནྟི. ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ག་ཏཱ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སོ་ཀེ་ན རུ་པྤ་མཱ་ནོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏཱ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ ཀི་ཏྟ་ཀོ’’ཏི. སོ – ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་ཏ་རེ་ན སོ་ཀེ་ན རུ་པྤི. སོ – ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ སོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ནི་དྡྷ་མི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཏྲ་སྟནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨི་དནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཙྩནྟི ཙ པ་ད་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, སོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྪེ་སཱུཏི ཨི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཡཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སུ. ཨ་ཐོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏེ་སུ ཙཱཏི ཡཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ དུ་ཀྑེ་སུ ནི་ཙྩཾ མ་མ ཨུ་ཏྲ་སྟཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་མི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ནཱ་ཉྙ་ཏྲ བོ་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་པ་སཱཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ཏ་པོ་གུ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ སོ་ཏྠིཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ པ་ཙྪཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ནྡི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཧི ག་ཧི་ཏེ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཏྟ་ཀོ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་པོ་གུ་ཎཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ‘‘ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨-༡༠. ཀ་ཀུ་དྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོཏི ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཀོ་ལ་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་པུ་ཏྟོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ཏྲཱ་པི ནཾ ཀ་ཀུ་དྷོ བྲ་ཧྨཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ན་ནྡ་སཱིཏི ཏུ་སྶ་སི. ཀིཾ ལ་དྡྷཱཏི ཏུ་ཊྛི ནཱ་མ ཀི་ཉྩི མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀིཾ ཛཱི་ཡི་ཏྠཱཏི ཡ་སྶ ཧི ཀི་ཉྩི མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠུ ཛི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, སོ སོ་ཙ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ར་ཏཱི ནཱ་བྷི་ཀཱི་ར་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་གྷ་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ཛཱ་ཏ་སྶ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ ཋི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནྡཱི་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ. ཨ་གྷནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘དུ་ཀྑཱི སུ་ཁཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཨ་གྷ་ཛཱ་ཏ་སྶ ན་ནྡཱི ཧོ་ཏི, སུ་ཁ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ན་ནྡཱི་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་གྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༡༠༠. ན་ཝ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠༡. ད་ས་མེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་མཱ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨཱ་ཧ. ད་ས་མཾ.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
༣. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡-༢. སི་ཝ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. པ་ཋ་མཾ.
༡༠༣. དུ་ཏི་ཡེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཀྑ་ཙྪི་ནྣོ་ཝ་ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཀྑ་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ཝ་ཛྷཱ་ཡ་ཏི, བ་ལ་ཝ་ཙི་ནྟ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཀྑ་ཙྪི་ནྣོ་ཝཱཏི ཨ་ཀྑ་ཙྪི་ནྣོ ཝི་ཡ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣-༤. སེ་རཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤. ཏ་ཏི་ཡེ དཱ་ཡ་ཀོཏི དཱ་ན་སཱི་ལོ. དཱ་ན་པ་ཏཱིཏི ཡཾ དཱ་ནཾ དེ་མི, ཏ་སྶ པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ དེ་མི, ན དཱ་སོ ན ས་ཧཱ་ཡོ. ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ མ་དྷུ་རཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, པ་རེ་སཾ ཨ་མ་དྷུ་རཾ དེ་ཏི, སོ དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ དཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཡོ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ དེ་ཏི, སོ ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡེ་ན ཏེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི, པ་རེ་སཾ མ་དྷུ་རཾ དེ་ཏི, སོ པ་ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀོ སཱ་མི ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཨ་ཧཾ ‘‘ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཝ་ད་ཏི.
ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུཏི ཏ་སྶ ཀི་ར ར་ཉྙོ སི་ནྡྷ་ཝ་ར་ཊྛཾ སོ་དྷི་ཝཱ་ཀ་ར་ཊྛ་ནྟི དྭེ ར་ཊྛཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ན་ག་རཾ རོ་རུ་ཝཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ. སོ བ་ཧུ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཨཱ་ཡེ་ན དཱ་ནཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་མ་ཙྩེ ཋ་པེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ དཱ་ནཾ དཱི་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི.
ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ. ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པེ པ་ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨེ་ས ནཱ་ལ་ཏྠ. ཀ་པ་ཎཱཏི དུ་གྒ་ཏཱ ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཨ་དྡྷི་ཀཱཏི པ་ཐཱ་ཝི་ནོ. ཝ་ནི་བྦ་ཀཱཏི ཡེ ‘‘ཨི་ཊྛཾ, དི་ནྣཾ, ཀ་ནྟཾ, མ་ནཱ་པཾ, ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ དི་ནྣཾ, ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻ, ག་ཙྪ་ཏུ བྷ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཐོ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡཱ་ཙ་ཀཱཏི ཡེ ‘‘པ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་སྶ དཱ་ནཾ དཱི་ཡི་ཏྠཱཏི པ་ཋ་མ་དྭཱ་ར་སྶ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཨ་ཉྙ་མྤི དྷ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་མ་ཙྩེ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་མ་ཙྩེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ རཱ་ཛི་ཏྠི་ཡོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. མ་མ དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཱིཏི ཡཾ མ་མ དཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ དཱི་ཡི་ཏྠ, ཏཾ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀོ་ཙཱིཏི ཀ་ཏྠ་ཙི. དཱི་གྷ་ར་ཏྟནྟི ཨ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀི་ར ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ དཱ་ནཾ དཱི་ཡི་ཏྠ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༡༠༥. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཛ་ནྟུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦. པ་ཉྩ་མེ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ སཱ་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙ སཱ་ཝ་ཛྫེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹, ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་པ་ལཱཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. མུ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁ་ཁ་རཱ, ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱཏི ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ, དི་ཝ་ས་མྤི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པ་ལཱ་པི་ནོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོཏི ན་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ, ཨི་དྷ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཏྠ པ་མུ་སྶ་ནྟི. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ར་ཧི་ཏཱ, ཙ་ཎྜ་སོ་ཏེ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ་ས་དི་སཱ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, པ་ནྠཱ་རུ་ལ༹ྷ་བཱ་ལ་མི་ག་ས་དི་སཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི སཾ་ཝ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ.
ཛ་ནྟཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧུ ཨུ་པོ་ས་ཐེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ནྣ་ར་སེཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏོ. སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ས་མཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙོ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ས་བྦེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནི་གྒུ་ཎ་སྶ ཨ་གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ གུ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོ པུ་རེ ཨཱ་སུནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོ པུ་རེ ཨཱ་སུནྟི པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་པྤོ་སཱ སུ་བྷ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ་སུ ས་པ་དཱ་ནཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷེ་ན མི་སྶ་ཀ་པི་ཎྜེ་ན ཡཱ་པེ་སུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནི་ཙྪཱཏི ནི་ཏྟ་ཎྷཱ ཧུ་ཏྭཱ.
ཨེ་ཝཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ དུ་པྤོ་སནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་མེ གཱ་མ་ཎི་ཀཱ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ གཱ་མེ གཱ་མ་ཀུ་ཊཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཛ་ནཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ་པི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་མྷི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི. པ་རཱ་གཱ་རེ་སཱུཏི པ་ར་གེ་ཧེ་སུ, ཀུ་ལ་སུ་ཎྷཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཀི་ལེ་ས་མུ་ཙྪཱ་ཡ མུ་ཙྪི་ཏཱ.
ཨེ་ཀ་ཙྩེཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ. ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱཏི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀཱ. ཨ་ནཱ་ཐཱཏི ཨ་པ་ཏི་ཊྛཱ. པེ་ཏཱཏི སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ས་ཀུ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཁ་ཛྫ་ནྟི, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ནེ་སཾ ནཱ་ཐ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ན ར་ཀྑ་ནྟི, ན གོ་པ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ, ཡ་ཐཱ པེ་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧. ཚ་ཊྛེ ཡ་ཏྠཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཀཱ་སེ བྷུ་མྨཾ. ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ག་མ་ནེ་ནཱཏི པ་ད་ག་མ་ནེ་ན. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟནྟི ས་ཏྠཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཉཱ་ཏེ་ཡྻནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཏ་བྦཾ, ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ པུ་ཙྪི་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཀ་ཐི་ཏོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ, ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན དྷ་ནུ་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. དྷ་ནུ་གྒ་ཧོཏི དྷ་ནུ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. སུ་སི་ཀྑི་ཏོཏི ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི དྷ་ནུ་སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏོ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོཏི ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎེ་པི ཝཱ་ལ་གྒཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ. ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོཏི ཀ་ཏ་ས་ར་ཀྑེ་པོ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤོ. ཨ་ས་ནེ་ནཱཏི ཀ་ཎྜེ་ན. ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ སོ ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་ར་ཏྠི་མཱ ས་མུ་དྡཱ པ་ཙྪི་མོཏི ཡ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་ས་མུ་དྡཱ པ་ཙྪི་མ་ས་མུ་དྡོ དཱུ་རེ, ཨེ་ཝཾ མེ དཱུ་རེ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ ཀི་ར པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཋི་ཏོ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, པུ་ན དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏནྟི ཨི་ཙྪཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝཱཏི ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཀི་རེ་ས ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་མྷི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཛ་ཝ་ཏི. ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོཏི ཏ་དཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཝ་སི་ཊྛེ ཨཱ་ཡུ་མྷི ག་མ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱིཏི ཏཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟོ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ མ་ཏོ. སོ པ་ན ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་པྤ་ཏྭཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ. དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ. ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡནྟི པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ར་ཎཾ. ཀ་ལེ༹་ཝ་རེཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེཏི ས་ས་ཉྙེ ས་ཙི་ཏྟེ. ལོ་ཀནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ. པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨི་ཏི – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀེ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་མཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མི་ཏཱ་ཝཱིཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པོ. ནཱ་སཱི་ས་ཏཱིཏི ན པ་ཏྠེ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༡༠༨-༡༠༩. ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ས་ཏྟ་མཾ, ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. སུ་སི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠. ན་ཝ་མེ ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཝ་ཎྞོ ཙ ནཱ་མེ་ས ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐི་ཏོ ཧི མ་ཏྠ་ཀཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སོ ཧི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ. ‘‘ཀིཾ ཏ་སྶ སཱི་ལཾ? གོ་རཱུ་པ་སཱི་ལོ སོ. ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཨ་ཉྙོ སཱི་ལ་ཝཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི ཝཱ? ‘‘པ་ཉྙ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀིཾ པ་ཉྙོ སོ? ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཨ་ཉྙོ པ་ཉྙ་ཝཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི? ཝཱ, ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་བྷཱ་གོ, པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ དེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་དཱ་ར་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གུ་ཎེ་སུ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཧི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཀ་པྤེ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎེ་སུ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ཐེ་རཾ མ་མཱ་ཡ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ གུ་ཎེ་སུ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ མ་མཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ.
ཏ་ཏྠ ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤཱིཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ པི-ཀཱ་རོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་རོ གོ་ཙ་རོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏ་པ་སཱ་ར་ཎཾ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏི. ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི?
ཏ་ཏོ ཐེ་རོ སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་རེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སོ བ་ལ་ཝ་མ་ལློ ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཏྠཱ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ལ་བྷི་སྶཱ་མི ནོ ཨ་ཛྫ, དཱི་པ་དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུཾ ཝི་དྷུ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ནྟ་ར་ཏོ ཙ་ནྡཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི པུ་གྒ་ལ་པ་ལཱ་པེ ཧ་ར་ནྟོ ཀ་སྶ ཧི ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བཱ་ལ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བཱ་ལོ ཧི བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ, དུ་ཊྛོ དོ་ས་ཏཱ་ཡ, མཱུ་ལ༹ྷོ མོ་ཧེ་ན, ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་ཙི་ཏྟོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝ་ཎྞཾ ‘‘ཝ་ཎྞོ’’ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ‘‘ཨ་ཝ་ཎྞེ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་བཱ་ལཱ་ད་ཡོ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་བཱ་ལ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན རུ་ཙྩེ་ཡྻཱཏི བཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ན རུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ན རུ་ཙྩེ་ཡྻ.
ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ལཱ་པེ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ས་ལླེ་སུ ཋི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༤). མ་ཧཱ་པ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲི་དཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༤) – ཀ་ཏ་མཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ? མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ, མ་ཧ་ནྟེ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, བ་ལཱ་ནི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, མ་ཧཱ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ, མ་ཧ་ནྟཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ.
སཱ པ་ན ཐེ་ར་སྶ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏེ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྩ་ཀེ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ.
ཀ་ཏ་མཱ པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ? པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྡྷེ་སུ, (ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ.) པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་མ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སུ, དྷ་མྨེ་སུ ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི-པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི-ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ, བ་ལེ་སུ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ, སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སུ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ དྷ་མྨེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ར་མ་ཏྠེ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ ཏུ་ཊྛི་བ་ཧུ་ལོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ, ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི, ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, བ་ལཱ་ནི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝེ་ད་ཏུ་ཊྛི་པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ.
ཐེ་རོ ཙ ས་ར་དོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཏཾ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ སཱི་ལ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ.
ཀ་ཏ་མཱ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ? ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཁི་པྤཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན…པེ… ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ? ཁི་པྤཾ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ… ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ རཱ་གཾ… དོ་སཾ… མོ་ཧཾ… ཀོ་དྷཾ… ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ… མ་ཀྑཾ… པ་ལཱ༹་སཾ… ཨི་སྶཾ… མ་ཙྪ་རི་ཡཾ… མཱ་ཡཾ… སཱ་ཋེ་ཡྻཾ… ཐ་མྦྷཾ… སཱ་ར་མྦྷཾ… མཱ་ནཾ… ཨ་ཏི་མཱ་ནཾ… མ་དཾ… པ་མཱ་དཾ… ས་བྦེ ཀི་ལེ་སེ… ས་བྦེ དུ་ཙྩ་རི་ཏེ… ས་བྦེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ… ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི, བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ, ཚ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ ཕ་སྶི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ.
ཐེ་རོ ཙ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི.
ཀ་ཏ་མཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ བ་ཧི་མུ་ཁོ ན ར་མ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ, ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ. ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ… མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ… ཀོ་དྷཾ… ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ…པེ… ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ.
ཨ་པྤི་ཙྪོཏི ས་ནྟ་གུ་ཎ་ནི་གུ་ཧ་ན་ཏཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨེ་ཏཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ནྟུ་ཊྛོཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ནྟོ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཝི་ཝི་ཏྟོཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ་ན་ནྟི, ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི. ཨ་སཾ་ས་ཊྛོཏི ད་སྶ་ན་སཾ་ས་གྒོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ ས་མུ་ལླ་པ་ན་སཾ་ས་གྒོ པ་རི་བྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཏི, ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི སཾ་ས་གྒེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ སཾ་ས་གྒོ རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་སི་ཀཱ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, སོ ས་བྦོ་པི ཐེ་ར་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ.
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷི་ཀྑུ ག་མ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ནི་ས་ཛྫཾ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ སེ་ཡྻཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི མ་ཉྩེ པི་ཊྛིཾ ན པ་སཱ་རེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ཏྟཱཏི ཨོ་དྷུ་ན་ན་ཝ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, སྭེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཝ་ད་ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཁ་མ་ཏི. ཨེ་ཀོ ཧི པ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ན པ་ར་སྶ་པི ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི, ས་ཡཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་པི སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་རོ – ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀ་ཎྞོ ཨོ་ལ་མྦ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཊྛཱ་སི.
‘‘ཏ་ད་ཧུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་ནྟོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ;
སོ་པི མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི. (མི. པ. ༦.༤.༨) –
ཨཱ་ཧ.
ཙོ་ད་ཀོཏི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ དེ་ཏི.
པཱ་པ་ག་ར་ཧཱིཏི པཱ་པ་པུ་གྒ་ལེ ན པ་སྶེ, ན ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎེ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་པི ན ཝ་སེ་ཡྻཾ.
‘‘མཱ མེ ཀ་དཱ་ཙི པཱ་པི་ཙྪོ, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ;
ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ད་རོ, ས་མེ་ཏོ ཨ་ཧུ ཀ་ཏྠ་ཙཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལེ་པི ག་ར་ཧ་ཏི, ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ རཱ་ག་ཝ་སི་ཀེ་ན དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སི་ཀེ་ན ན ཧོ་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པྤ་ནྣོ རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་དྷ་མྨེ་པི ག་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ‘‘པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཎྞ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ཀ་ཏེ – ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཀ་ཐེ་ཏུ ཀིཾ པ་ན ཏེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀིཾ སོ ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི? ཀོ་ཙི པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ཏཱུ་ཏི ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ཨ་ཀུ་པྤཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཛི་ན་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ལ་ཉྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཙ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཙ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ བྷུ་མ་ཊྛ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ སཱི་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཎྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ སུ་སཱི་མོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹ཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ག་ཙྪཱ་མི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ, ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི, སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ སུ་སཱི་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨུ་ཙྩཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཧཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཙཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ. ཏ་སྶཱ ཀི་ར དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ནཱི་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ནཱི་ལཾ, པཱི་ཏ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱི་ཏ་ཀཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཨོ་དཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཙྩོ་དཱ་ཏ་ནྟི, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི. ཏེ་ནེ་ཝ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མཱཏི ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པ་མཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷོཏི སུ་ནྡ་རོ. ཛཱ་ཏི་མཱཏི ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོཏི དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན སུ་ཊྛུ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ. པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟོཏི ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལེ ཋ་པི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཎི ཝི་ཡ ས་བྦཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་རོ་ཙི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ནི་ཀྑནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ. ཏ་ཉྷི གྷ་ཊྚ་ན་མ་ཛྫ་ན་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི. ཛ་མྦོ་ན་དནྟི མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་དི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་ཕ་ལ་ར་སེ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛེ སུ་ཝ་ཎྞ་ངྐུ་རཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ན སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. ད་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁ་སུ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྤ་ཧ་ཊྛནྟི སུ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེ པ་ཙི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧ་ཊྛཾ. དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེ (མ. ནི. ༣.༣༥༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ.
ཝི་དྡྷེཏི དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ. དེ་ཝེཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ. ན་བྷཾ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ནོཏི ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྷི་ལ་ངྒྷ་ནྟོ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. སོ་ར་ཏོཏི སོ་ར་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ད་ནྟོཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ. ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞཱ་བྷ་ཏོཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཝ་ཎྞོ. ས་ཏྠཱ ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཝ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༧༡) ན་ཡེ་ན ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཏི ཐེ་རོ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལཾ པ་ཏྠེ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ནེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཏྠེ་ཏི, དི་ཝ་ས་ས་ངྑེ་པཾ ཝེ་ཏ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ པ་ན པ་ཏྠེ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི མ་ར་ཎཾ, ནཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི ཛཱི་ཝི་ཏཾ;
ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་མི, ནི་བྦི་སཾ བྷ་ཏ་ཀོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༡༠༠༡-༡༠༠༢); ན་ཝ་མཾ;
༡༠. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡. ད་ས་མེ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི ཏེ ཀི་ར ཀ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་མྷཱ’’ཏི ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ་མ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཧི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཚི་ནྡི་ཏ་མཱ་རི་ཏེཏི ཚི་ནྡི་ཏེ ཙ མཱ་རི་ཏེ ཙ. ཧ་ཏ་ཛཱ་ནཱི་སཱུཏི པོ་ཐ་ནེ ཙ དྷ་ན་ཛཱ་ནཱི་སུ ཙ. པུ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་མྤི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ས་ངྑེ་པ་ཏོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས ཝེ ཝི་སྶཱ་ས་མཱ་ཙི་ཀྑཱིཏི སོ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་པཱ་པཱ་ན་མྤི ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ མཱ་ན་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཾ པཱུ་ཛ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཏ་པེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ་ན. སུ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟོཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པི་ཧི་ཏོ ཝཱ. ཛེ་གུ་ཙྪཱིཏི ཏ་པེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ཀོ. ནི་པ་ཀོཏི པ་ཎྜི་ཏོ. ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སུ་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མེ་ན སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ. ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མོ ནཱ་མ ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཡུ་ཏྟོ ཙ ས་བྦ་ཝཱ་རི་དྷུ་ཏོ ཙ ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཕུ་ཊོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི ཝཱ་རི་ཏ་ས་བྦ་ཨུ་ད་ཀོ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྦ་སཱི་ཏོ་ད་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཀི་ར སཱི་ཏོ་ད་ཀེ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན ཝ་ལ་ཉྫེ་ཏི. ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཡུ་ཏྟོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཡུ་ཏོ. ས་བྦ་ཝཱ་རི་དྷུ་ཏོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན དྷུ་ཏ་པཱ་པོ. ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཕུ་ཊོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛོ. དི་ཊྛཾ སུ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཀྑནྟི དི་ཊྛཾ ‘‘དི་ཊྛཾ མེ’’ཏི སུ་ཏཾ ‘‘སུ་ཏཾ མེ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ, ན ནི་གུ་ཧ་ནྟོ. ན ཧི ནཱུ་ན ཀི་བྦི་སཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་ཏྠཱ ཀི་བྦི་ས་ཀཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.
ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡེཏི སོ ཀི་ར ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝ་ད་ཏི. པ་ཀུ་དྷ་ཀོ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནོཏི པ་ཀུ་དྷོ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ. ནི་ག་ཎྛོཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ. མ་ཀྑ་ལི་པཱུ་ར་ཎཱ་སེཏི མ་ཀྑ་ལི ཙ པཱུ་ར་ཎོ ཙ. སཱ་མ་ཉྙ་པྤ་ཏྟཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཱ. ན ཧི ནཱུ་ན ཏེཏི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི ན དཱུ་རེ, ཏེ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀེ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྩ་བྷཱ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ཀོ ཨི་མེ་སཾ ན་གྒ་ནི་སྶི་རི་ཀཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཏི་ཨ་བྷཱ་སཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཙ་རི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཧ ཙ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན. ཚ་ཝོ སི་གཱ་ལོཏི ལཱ་མ་ཀོ ཀཱ་ལ་སི་གཱ་ལོ. ཀོ་ཏྠུ་ཀོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ངྐ་སྶ་རཱ་ཙཱ་རོཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ན ས་ཏཾ ས་རི་ཀྑོཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ས་དི་སོ ན ཧོ་ཏི, ཀིཾ ཏྭཾ ཀཱ་ལ་སི་གཱ་ལ་ས་དི་སེ ཏི་ཏྠི་ཡེ སཱི་ཧེ ཀ་རོ་སཱི་ཏི?
ཨ་ནྭཱ་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ནཾ མུ་ཁེ་ན ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་ནུ་ཨཱ་ཝི་སི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྭཱ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟཱ. པཱ་ལ་ཡཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀི་ཡནྟི པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱ་ལ་ཡ་ནྟཱ. ཏེ ཀི་ར ‘‘ནྷཱ་པི་ཏ་པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཡཾ ཀེ་སེ ལུ་ཉྩ་ནྟི. ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན་གྒཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ན་ཁཱ ཝི་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི ཧ་ཏྠེ་སུ ཝཱ. ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཎྚ་ཀ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི ཀ་པྤེ་ནྟི. རཱུ་པེ ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི རཱུ་པེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནོཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་མཱ. མཱ་ཏི་ཡཱཏི མ་ཙྩཱ, ཏེ ཝེ མ་ཙྩཱ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ. ཡེ ཙ་ནྟ་ལི་ཀྑ་སྨིཾ པ་བྷཱ་ས་ཝ་ཎྞཱཏི ཡེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ནྡོ་བྷཱ་ས་སཱུ་རི་ཡོ་བྷཱ་ས་ས་ཉྫྷཱ་རཱ་ག་ཨི་ནྡ་དྷ་ནུ་ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་བྷཱ་ས་ཝ་ཎྞཱ. ས་བྦེ་ཝ ཏེ ཏེཏི ས་བྦེ་ཝ ཏེ ཏ་ཡཱ. ན་མུ་ཙཱིཏི མཱ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨཱ་མི་སཾ་ཝ མ་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་དྷཱ་ཡ ཁི་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ བ་ལི༹་ས་ལ་གྒཾ ཨཱ་མི་སཾ ཁི་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ པ་སཾ་ས་མཱ་ནེ་ན ཨེ་ཏེ རཱུ་པཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་དྷཱ་ཡ ཁི་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
མཱ་ཎ་ཝ་གཱ་མི་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. རཱ་ཛ་ག་ཧཱི་ཡཱ་ནནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧ་པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ. སེ་ཏོཏི ཀེ་ལཱ་སོ. ཨ་གྷ་གཱ་མི་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མཱི་ནཾ. ཨུ་ད་དྷི་ནནྟི ཨུ་ད་ཀ་ནི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཱི་ཡཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལོ སེ་ཊྛོ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཀེ་ལཱ་སོ, ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཙྩོ, ཨུ་ད་ཀ་ནི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་དྡོ, ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ནྡོ, ཨེ་ཝཾ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷོ སེ་ཊྛོ་ཏི. ད་ས་མཾ.
ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.