༥. སཱ་ནུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༩. པ་ཉྩ་མེ ཡ་ཀྑེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར ཏ་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ད་ཡ་ཝཱ་ཏོ རུ་ཛ་ཏི, ཀཱ་སོ ཝཱ བཱ་དྷ་ཏཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི པ་ཙྩཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ར་བྷ་ཉྙེ པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཏྟི་ཡཱ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཛཱ་ཏཱ. སཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན དི་ནྣ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ལ་ཛྫཱ ས་གཱ་ར་ཝཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཙ ནཾ མ་ཉྙ་ནྟི. སཱ་མ་ཎེ་རེ གཱ་ར་ཝེ་ན ཏཾ ཡ་ཀྑི་ནིཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཱ་དཱི་སུ ‘‘སཱ་ནུ་མཱ་ཏཱ སཱ་ནུ་མཱ་ཏཱ’’ཏི ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ དེ་ནྟི. མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་པི ཡ་ཀྑཱ ཏཾ དི་སྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡ པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་པཱི་ལི༹་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀེ་ས་ན་ཁོ ཀི་ལི་ཊྛ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏུ གྷ་རཾ ག་ཏོ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཝཱ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་སི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི? སོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་དྡྷཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨོ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ་པི ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི, ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ – ‘‘ཏི་ཊྛ, ཏཱ་ཏ, ཡཱ་ཝ ཏེ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་མི, ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཏེ མ་ནཱ་པཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རོ? ཀི་ཉྩི བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘མཱ ཧེ་ཝ ཁོ མེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ལ་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ཝི་བྦྷ་མ་ནེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཁེ་ལེ༹་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཀྑེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་བྷཱ་སཱིཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱཏི མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་མཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྟ་མི་ཡཱ་པི ན་ཝ་མི་ཡཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་ནུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏེ་ར་སི་ཡཱ་པི པཱ་ཊི་པ་དེ་པི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒ་སུ་ས་མཱ་ག་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒེ་ཧི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ག་ཏཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ན ཏེ ཧི ཡ་ཀྑཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱིཏི ན ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑཱ ཀི་ལ་མེ་ནྟི.
པུ་ན ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིནྟི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ པ་ར་མྨུ་ཁེ ཝཱ. པ་མུ་ཏྱ་ཏྠཱིཏི པ་མུ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཨུ་པྤ་ཙྩཱ་པཱིཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་པི. ས་ཙེ་པི ས་ཀུ་ཎོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་སི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ མུ་ཉྩི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་སི, མཱ་ཏཱ ཀེ་སེ པ་ཀི་རི་ཡ ཨ་སྶ་ས་ནྟཱི པ་སྶ་ས་ནྟཱི རོ་ད་ཏི. སོ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན ག་ཧི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ པཱི་ཋེ ནི་སི་ནྣོ. མཱ་ཏཱ མེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན་མྷི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ, མཱ་ཏཱ་པི མེ ཨ་སྶ་ས་ནྟཱི པ་སྶ་ས་ནྟཱི རོ་ད་ཏི, ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ མ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མྨཱཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཀཱ་མེ ཙ་ཛི་ཏྭཱ་ནཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ. པུ་ན་རཱ་ག་ཙྪ་ཏེཏི ཝི་བྦྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. པུ་ན ཛཱི་ཝཾ མ་ཏོ ཧི སོཏི ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟོ་པི སོ མ་ཏ་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི རོ་ད་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཀི་ར ཨུ་ཎྷ་ཊྛེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྶ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡཱ་མ་སེཏི – ‘‘ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཐ, བྷ་དྡཾ ཏེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཡཾ ཏྭཾ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡ་ཀྑེ་ན པཱ་པི་ཏོ, ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་སྶ མ་ཡཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡཱ་མ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡཱ་མ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. པུ་ན ཌ་ཡ྄ཧི་ཏུ་མི་ཙྪ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ གྷ་རཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པུ་ན མ་ཧཱ་ཌཱ་ཧ་ས་དི་སེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཌ་ཡ྄ཧི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ མཱ་ཏ་རི ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཏི ཝ་སྶོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ་མྷི ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏཾ ཏཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. པ་ཉྩ་མཾ.