༣. ས་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ས་ཏྟི་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་ཏྟི་ཡཱཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཁཱ་རཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་མ་ཊྛོཏི པ་ཧ་ཏོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི པ་ཧཱ་རཱ ཨོ་མ་ཊྛོ ཨུ་མྨ་ཊྛོ མ་ཊྛོ ཝི་མ་ཊྛོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རི ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ དི་ནྣ་པ་ཧཱ་རོ ཨོ་མ་ཊྛོ ནཱ་མ; ཧེ་ཊྛཱ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ དི་ནྣོ ཨུ་མྨ་ཊྛོ ནཱ་མ; ཨ་གྒ་ལ༹་སཱུ་ཙི ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏོ མ་ཊྛོ ནཱ་མ; སེ་སོ ས་བྦོ་པི ཝི་མ་ཊྛོ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨོ་མ་ཊྛོ ག་ཧི་ཏོ. སོ ཧི ས་བྦ་དཱ་རུ་ཎོ དུ་རུ་དྡྷ་ར་ས་ལློ དུ་ཏྟི་ཀི་ཙྪོ ཨ་ནྟོ་དོ་སོ ཨ་ནྟོ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཎ་མུ་ཁཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི མ་ཉྩེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་སི་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, མ་ར་ཎཾ ཝཱ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. པ་རི་བྦ་ཛེཏི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཏི? ཡ་ཐཱ ས་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་མ་ཊྛོ པུ་རི་སོ ས་ལླུ་བྦ་ཧ་ན-ཝ་ཎ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་མ་རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ཨི་མཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ ཏཱ་ཝ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ, ཨ་ཏྠཾ པ་ན པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་པི ཧེ་སཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་གོ མ་གྒེ་ན ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏ་མེ་ཝ ཨོ་པ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་རི་མཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཕུ་ས་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ནཱ་ཕུ་ས་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཀ་མྨཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན ཕུ་ས་ཏི, ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཕུ་ས་ནྟཾ ཀ་མྨཾ ན ཕུ་ས་ཏི. ཀ་མྨ་ཉྷི ནཱ་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་རི་ཡ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཕུ་སེཏི ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ནྟཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཕུ་ས་ཏི, ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཕུ་ས་ཏི. ཀ་མྨ་ཉྷི ཀ་རོ་ཏོ ཀ་རི་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཕུ་ས་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་པ་དོ་སི་ནནྟི ཡ་སྨཱ ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏི, ཕུ་ས་ནྟ་ཉྩ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཡོ ‘‘ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ ན་ར་སྶ དུ་སྶ་ཏི, སུ་དྡྷ་སྶ པོ་ས་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་པ་དོ་སཱི པུ་གྒ་ལོ, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ནྟ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏི, ཝི་པཱ་ཀོ ཝཱ ཕུ་ས་ཏི. སོ ཧི པ་ར་སྶ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཝཱ མཱ ཝཱ, ཨ་ཏྟཱ པ་ནཱ་ནེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཋ་པི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཏ་མེ་ཝ བཱ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི པཱ་པཾ, སུ་ཁུ་མོ ར་ཛོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ་ཝ ཁི་ཏྟོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཛ་ཊཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ སཾ་སི་བྦ་ན་ཊྛེ་ན ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཁཱ་ཛཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཛ་ཊཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཛ་ཊཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་པ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ས་ཀ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ-པ་ར་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན-བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ བ་ཧི་ཛ་ཊཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཛ་ཊཱ་ཡ ཛ་ཊི་ཏཱ པ་ཛཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝེ་ལུ༹་ཛ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཨཱ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཱ་ཡ ས་བྦཱ་པི ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཛཱ ཛ་ཊི་ཏཱ ཝི་ན་དྡྷཱ, སཾ་སི་བྦི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ཛ་ཊི་ཏཱ, ཏཾ ཏཾ གོ་ཏ་མ པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི. གོ་ཏ་མཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཀོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊནྟི ཨི་མཾ ཨེ་ཝཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཛ་ཊཾ ཀོ ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏུཾ ཀོ ས་མ་ཏྠོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཛ་ཊཱ་ཝི་ཛ་ཊ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏོ སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ན ‘‘ཨ་ཉྙཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཛ་ཊཱ་ཝི་ཛ་ཊ་ཀ་སྶ ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཏྠ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ན་རོཏི ས་ཏྟོ. ས་པ་ཉྙོཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝཱ. ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡནྟི ས་མཱ་དྷི་ཉྩེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ན་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ་མཱ་ནོ. ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྷི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ནི་པ་ཀོཏི ནེ་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་རཱ་པི་ཏཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་པ་ཉྙཱ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པ་ཉྷཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཱ ཛཱ་ཏི་པ་ཉྙཱ, དུ་ཏི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡཱ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ.
སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊནྟི སོ ཨི་མེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སུ་ནི་སི་ཏཾ ས་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་སི་ལཱ་ཡཾ སུ་ནི་སི་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠཾ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་པ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཡྻ ས་ཉྪི་ནྡེ་ཡྻ ས་མྤ་དཱ་ལེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སེ་ཁ་བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡེ་སནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཛ་ཊཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཛ་ཊཱ་ཡ ཝི་ཛ་ཊ་ནོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ. པ་ཊི་གྷཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ, རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་བྷ་ཝོ. ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི བྷ་ཝ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠེ་སཱ ཚི་ཛྫ་ཏེ ཛ་ཊཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་སཱ ཛ་ཊཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཚི་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. མ་ནོ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཡ་ཏོ ཡ་ཏོཏི པཱ་པ་ཏོ ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏོ ཝཱ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ མ་ནོ, ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱ. ས ས་བྦ་ཏོཏི སོ ས་བྦ་ཏོ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི, མ་ནོ ནཱ་མ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་ཏྠི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་མྤི, ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ན་མ་སྶཱ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན མ་ནོ སཾ་ཡ་ཏ་ཏྟ་མཱ་ག་ཏནྟི, ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ས་བྦ་ཏོ མ་ནོ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ’’ཏི, ཀ་ཏ་རཾ ཏཾ མ་ནོ, ཡཾ ཏཾ ས་བྦ་ཏོ ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ. མ་ནོ སཾ་ཡ་ཏ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཡཾ མ་ནོ ཡ་ཏྠ སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ མ་ནོ ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཙ པཱ་པ་ཀནྟི ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཀ་ཏཱ་ཝཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ. ཨ་ཧཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་ཝཱ་སི་ནཱི, སཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨ་ཧཾ ནི་སཱི་དཱ་མི, མ་མ པ་ཏྟོ, མ་མ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝོ་ཧཱ་རཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ’ཏི མ་ཉྙཱ་མི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཏྟུ་པ་ལ་དྡྷི་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏི ནུ ཁོ’’ཏི ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི.
སཱ་མ་ཉྙནྟི ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ. ཀུ་ས་ལོཏི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལོ. ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཾ ཧི་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་མཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཁ་ནྡྷཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཏྟོ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ན ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཡ་དི དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ན ཝ་ད་ཏི, མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནུ ཁོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪི. ཏ་ཏྠ མཱ་ནཾ ནུ ཁོཏི སོ བྷི་ཀྑུ མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་དེ་ཡྻ ནུ ཁོ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ས་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ན་ཝ་ཝི་དྷོ་པི མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཊི་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ཝི་དྷ་མི་ཏཱ. མཱ་ན་ག་ནྠ་སྶཱཏི མཱ་ནཱ ཙ ག་ནྠཱ ཙ ཨ་སྶ. མ་ཉྙ་ཏནྟི མ་ཉྙ་ནཾ. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཏ་ཎྷཱ-དི་ཊྛི-མཱ་ན-མ་ཉྙ་ནཾ སོ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཛྫོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ པུ་ཊྛུནྟི པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མཱུཏི ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ. དི་ཝཱ་ར་ཏྟིནྟི དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟི་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠེ་ཝ པ་ཛྫ་ལི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ. ཨེ་སཱ ཨཱ་བྷཱཏི ཨེ་སཱ བུ་དྡྷཱ་བྷཱ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ན སཱ་ཏི? ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏུ པཱི་ཏི་ཨཱ་ལོ་ཀོ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ལོ་ཀོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཨཱ་ལོ་ཀོ ཝཱ, ས་བྦོ་པི བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་ལོ་ཀོ བུ་དྡྷཱ་བྷཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་བྦ་སེ་ཊྛཱ ཨ་ས་དི་སཱ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ས་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཀུ་ཏོ ས་རཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨི་མེ སཾ་སཱ་ར་ས་རཱ ཀུ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཀིཾ ཨཱ་ག་མྨ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན གཱ་དྷ་ཏཱིཏི ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཏོཏི ཨ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ཧ་དྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཾ མུ་ཏྟ་སཱ་རཱ་དི མ་ཧ་ནྟཾ དྷ་ན་མེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི མ་ཧཱ་བྷོ་གོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི པ་ཏྠེ་ནྟི པི་ཧེ་ནྟི. ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ. ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏེ་སཱུཏི ནཱ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐེ་སུ. བྷ་ཝ་སོ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རཱི་སཱུཏི ཝ་ཊྚ་སོ་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ར་ནྟེ་སུ. ཨ་ནུ་སྶུ་ཀཱཏི ཨ་ཝཱ་ཝ་ཊཱ. ཨ་གཱ་རནྟི མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཾ. ཝི་རཱ་ཛི་ཡཱཏི ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐནྟི ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཧི ཨི་དྷ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ན་ཝ་དྭཱ་རནྟི ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི ན་ཝ་དྭཱ་རཾ. པུ་ཎྞནྟི ཨ་སུ་ཙི་པཱུ་རཾ. ལོ་བྷེ་ན སཾ་ཡུ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ ཡཱ་ཏྲཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཀ་ཐཾ ནི་གྒ་མ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ མུ་ཏྟི པ་རི་མུ་ཏྟི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ན་དྡྷིནྟི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ, པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཀོ་དྷོ, ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ བ་ལ་ཝ་ཀོ་དྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ར་ཏྟནྟི ‘‘ཚེ་ཏྭཱ ན་དྡྷི ཝ་ར་ཏྟ་ཉྩ, ས་ནྡཱ་ནཾ ས་ཧ་ནུ་ཀྐ་མ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ (དྷ. པ. ༣༩༨; སུ. ནི. ༦༢༧) ཏ་ཎྷཱ ཝ་ར་ཏྟཱ, དི་ཊྛི ས་ནྡཱ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན པཱ་ལི༹་ནི་དྡི་ཊྛེ ཀི་ལེ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ‘‘ཝ་ར་ཏྟཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ར་ཏྟ་ཉྩ ཚེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྪཱ ལོ་བྷནྟི ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ ཨི་ཙྪ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་ཙྪཱ, ལུ་བྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་བྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ དུ་བྦ་ལཱ ཨི་ཙྪཱ, ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ བ་ལ་ཝཱ ལོ་བྷོ. ཨ་ལ་དྡྷ་པ་ཏྠ་ནཱ ཝཱ ཨི་ཙྪཱ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ལོ་བྷོ. ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ. ཨ་བྦུ་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷནྟི ཨེ་ཎི་མི་ག་སྶ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཛ་ངྒྷཾ. ཀི་སནྟི ཨ་ཐཱུ་ལཾ ས་མ་ས་རཱི་རཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཏ་པེ་ན མི་ལཱ་ཏཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་བྲཱུ་ཧི་ཏ་ས་རཱི་ར་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་རནྟི ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟཾ. ཨ་པྤཱ་ཧཱ་རནྟི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ མི་ཏཱ་ཧཱ་རཾ, ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ. ཨ་ལོ་ལུ་པནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝཱ ཨེ་ས. སཱི་ཧཾ་ཝེ་ཀ་ཙ་རཾ ནཱ་གནྟི ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ སཱི་ཧཾ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙ་རཾ ནཱ་གཾ ཝི་ཡ. ག་ཎ་ཝཱ་སི་ནོ ཧི པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. པ་ཝེ་དི་ཏཱཏི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནཱ་མ་རཱུ་པེ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏཾ, མ་ནེ་ན ནཱ་མཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི པ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ བྷུ་མྨཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ད་ས་མཾ.
ས་ཏྟི་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.