༣. ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པི་སི་ནཱ་རཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ མ་ཎྜ་ལ་པ་དེ་སེ. བ་ལི་ཧ་ར་ཎེཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བ་ལིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ བ་ལི་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏཱུཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱི་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༥. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ དྷ་མྨེ་སུ. སི་ཡཾ་སཱུཏི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི ཝི་སི་ཊྛེ དྷ་མྨེ, ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཨི་ད་མྤི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སྭེ་ཝ བྷུ་མྨཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙེ་ཝ ནཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡོ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ད་མི་ནཱ་པཱིཏི ཏཾ ཏུ་མྷེ ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཙ མི་ཙྪཱ རོ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཡོ དྷ་མྨོ ཡོ ཝི་ན་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ.
༣༧. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཁོ ས་མེ་ཏཱིཏི ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ག་ཧི་ཏཱ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝཱ མི་ཙྪཱ རོ་པེ་ཐ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོཏི སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ དྷ་ནི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ རོ་པི་ཏེ་པི ཧི ནི་བྦུ་ཏིཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཝི་ཛ་ཡཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཀི་རེ་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ – ‘‘ས་མུ་དྡྷོ ས་མུ་དྡྷོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི དྷ་ནི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་མུ་དྡྷོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་མུ་དྡོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཡཾ ལོ་ཎ་སཱ་ག་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མ, ཏུ་མྷེ པ་ན ནོ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་ས་ཀཱ, བྱ་ཉྫ་ན་ག་ཝེ་ས་ཀཱ, ག་ཙྪ་ཐ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་གུ་ཎ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ བྱ་ཉྫ་ནཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཐཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཝི་ན་ཡཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ. སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནི་པི སི་ཐི་ལཱ་དཱི་ནཾ དྷ་ནི་ཏཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀུ་པྤ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཝི་ཝཱ་དོ ཀ་སྨཱ? ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ. ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏི་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཡཾ ‘ཀཱ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཧི ནེ་སཾ ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༩. ན ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་རི་ཏ་བྦནྟི ན ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ‘‘ན་ལཱ་ཊེ ཏེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ པི་ལ༹་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ན་ལཱ་ཊེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཾ པི་ལ༹་ཀཾ པ་སྶ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ལཱ་ཊེ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ག་ཎྜཾ ན པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཨ་ད་ལ༹ྷ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ནཱ་དཱ་ན་དི་ཊྛཱི སུཾ་སུ་མཱ་རཾ ཧ་ད་ཡེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཙ་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཎ་གྷ་ཊྚི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི. སུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱིཏི ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ ཨ་ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀ་དཱ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཝཱ་རེ ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྠ, ས་ཎི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི ས་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཝི་ཧེ་སཱཏི བ་ཧུཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ. ས་ཀྐོ་མཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀ་དཱ ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ས་རཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ས་ཎི་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ར་ཐཱ’’ཏི བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ སཱ་རི་ཏོ ས་རི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙི་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལཾ ཋི་ཏ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, སོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ.
༤༠. ཝ་ཙཱི་སཾ་ཧཱ་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ས་ཉྩཱ་རོ. ཨི་མེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་མཱུ་སཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻ, ཏུ་མྷེ ཨི་མེ་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མཱུ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་པ་ལཱ༹་སོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་རཱ་དྷ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏཾ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་མཱ་ནོ ག་ར་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏཾ ས་ཏྠཱ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་མཱ་ནོ ནི་ནྡེ་ཡྻ ཨ་མྷེ་ཏི. ཨེ་ཏཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏཾ ཀ་ལ་ཧ་བྷ་ཎྜ་ན་དྷ་མྨཾ.
ཏ་ཉྩེཏི ཏཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ. ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱཏི མ་ཡཱ ཨེ་ཏེ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྙ་ཏྟི ཀ་ཏཱ, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ. ཏཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧེ་ས ཨ་གྒི ཨུ་ཊྛཱ་སི, ཀོ ཨེ་ཏ་མ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི ཧི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སོ ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཀོ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ས ན ཀ་རོ་ཏི. དྷ་མྨོ པ་ནེ་ཏྠ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ, ཏ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ཨ་ཉྙོ ཙ་སྶ ཀོ་ཙི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ ཝཱ་དོ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཝཱ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.