༡. དེ་ཝ་ད་ཧ་ཝ་གྒོ
༡. དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ད་ཧཾ ནཱ་མཱཏི དེ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཧོ་སི པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་ནྣཱ, སཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ད་ཧ་ཏྟཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཧ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ སོ་པི ནི་ག་མོ དེ་ཝ་ད་ཧ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ནི་ག་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལུ་མྦི་ནི་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་དི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཧུ་ཝ་མྷེ་ཝ མ་ཡནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ལི་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡེ ཧི ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཧུ་ཝ་མྷཱ’’ཏི་པི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཀ་ཐཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཙཱུ་ལ༹་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷེ (མ. ནི. ༡.༡༧༩-༡༨༠) མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ས་ཙྩེ ས་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ ས་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀ་ལླནྟི ན ཡུ་ཏྟཾ.
༣. གཱ་ལ༹ྷཱུ་པ་ལེ་པ་ནེ་ནཱཏི བ་ཧ་ལཱུ་པ་ལེ་པ་ནེ་ན, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ས་ར་ཉྫི་ཏེ་ན, ན པ་ན ཁ་ལི་ཡཱ ལི་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ. ཨེ་ས་ནི་ཡཱཏི ཨེ་ས་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་མ་སོ ན་ནྟ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ་པི. ཨེ་སེ་ཡྻཱཏི ག་མྦྷཱི་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་སེ་ཡྻ. ཨ་ག་ད་ངྒཱ་རནྟི ཛྷཱ་མ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་སྶ ཝཱ ཙུ་ཎྞཾ. ཨོ་ད་ཧེ་ཡྻཱཏི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཨ་རོ་གོཏི་ཨཱ་དི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༢༡༣) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷ་སྶ ཧི ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མེ་སཾ ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ ཨ་ཧུ་ཝ་མྷཱ ཝཱ ནོ ཝཱ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ར་མྷཱ ཝཱ ནོ ཝཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ པཱ་པཾ ཀ་ར་མྷཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ སི་ཡཱ. ཝ་ཎ་མུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཀ་ནྟ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ནོ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝཱ ནི་ཛྫི་ཎྞེ ས་བྦ་མེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ སི་ཡཱ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠཱ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ.
༤. ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏེ ས་ལླེ ཨ་ཝི་དྡྷོ་ཝ ‘‘ཝི་དྡྷོ་སི མ་ཡཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝི་དྡྷོ་སྨཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ས་བྦ་མེ་ཏཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ས་ལློ་པ་མཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་བྦ་ལོ སུ་ན་ཁོ མི་གཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ་དཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟཱ ནི་ག་ཎྛོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དཱི་མཱ་ཧཾ་སུ.
༥. ཨ་ཐ ནེ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནནྟི ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ. ཀཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་ཏྠ་རི ས་དྡྷཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཝཱ་དི་མྷི ས་ཏྠ་རི ཀཱ ས་དྡྷཱ. ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝཱ་དཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ ས་དྡྷཱ, སཱ ཀ་ཏ་མཱ? ཀིཾ བྷཱུ་ཏ་ཏྠཱ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠཱ, བྷཱུ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀནྟི ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཧཱ་རནྟི པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཀ་ཝཱ་དཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཐ ས་དྡྷཾ, ས་བྦ་དུ་བྦ་ལཱ ཨེ་སཱ’’ཏི ས་དྡྷཱ་ཚེ་ད་ཀ་ཝཱ་དཾ ནཱ་མ ད་སྶེ་ཏི.
༦. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན. ས་མྨོ་ཧཱཏི ས་མྨོ་ཧེ་ན. ཝི་པ་ཙྩེ་ཐཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་དྡ་ཧ་ཐ, ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པ་ཡོ་གེ་ན. པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན. ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི དུ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཾ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. ཝི་པ་རཱི་ཏཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི པ་རི་པ་ཀྐེ ནི་པྥ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨ་པ་རི་པ་ཀྐེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ – ཡཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཀ་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཀ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཀ་ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཏཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཏཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཀུ་ས་ལ་མྤི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མྤི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ཀི་ར དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་ར་མྷི ན་ཀྑ་ཏྟེ ས་ངྒྷུ་ཊྛེ སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཛྫ ཀ་སི་སྶ་སི, དྭེ ཙ གོ་ཎེ ན་ངྒ་ལ་ཉྩ ལ་བྷི་སྶ་སི. ཀིཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶ་སི, ཀ་སི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཀིཾ མེ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན, ཀ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི? ཏེ་ན ཧི ཡེ གོ་ཎེ ཨི་ཙྪ་སི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སཱ་ཧཱི་ཏི. སོ ཀ་སི་ཏུཾ ག་ཏོ. ཏཾ དི་ཝ་སཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ པུ་ཎྞཾ དི་སྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ཀ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. པུ་ཎྞོ ཀ་སིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ད་ཏྭཱ མུ་ཁོ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི.
སཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཨ་ག་མཱ་སི. པུ་ཎྞོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. སཱ་པི བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི པཱ་ཏོ་ཝ ཏེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཡི་ཏྠ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི་ཡཱ མེ ཨུ་སྶཱུ་རོ ཛཱ་ཏོ, མཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི སཱ་མཱི’’ཏི. བྷ་དྡ་ཀཾ ཏེ བྷ་དྡེ ཀ་ཏཾ, མ་ཡཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཏོ་ཝ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ཉྩ དི་ནྣཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱ་ནེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི པ་རི་བྷུ་ཏྟོ, ཨ་ཛྫ ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏ་ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ མ་ཡཾ བྷཱ་གི་ནོ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སི. ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སོ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཊྛི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ས་བྦཾ ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ རཱ་སིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀ་སྶ་ཙི ན་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝ་ཏྠུ – ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀཱ་ལ༹་ཝེ་ལི༹་ཡོ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏོ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ པ་ཎྞ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུཾ པ་ཙི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཐེ་རོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷི, སེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཧོ་སི. ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལི༹་ཡོ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟོ ཙཱུ་ལ༹་ཀཾ ལ་བྷི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལི༹་ཡ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛི་ཙྪ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལི༹་ཡོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཏ་དཱ ཙ རཱ་ཛཱ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཛཱི་ཝ་སཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ པུ་རི་སཾ ཨ་དྡ་ས. པུ་རི་སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཨ་ཀཱ་སི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མེ བྷུ་ཉྫ་ན་བྷ་ཏྟཾ པ་ཧི་ཎ་ཐ དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཧ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན་ག་རེ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཙཱ་རེ་སུཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལི༹་ཡ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ, སཱ པུ་རི་ས་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷ་ས་ནྣ་དྡྷཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི. བ་ཧི་ན་ག་རེ ཏཱ་ལེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠོ དཱི་གྷ་ཏཱ་ལོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་ན ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏི་ཊྛ ཏི་ཊྛ བྷ་ཀྑོ་སི མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ཧཾ ཏ་ཝ བྷ་ཀྑོ, རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ ཨ་ཧ་ནྟི. ཀ་ཏྠ ག་ཙྪ་སཱི་ཏི. ཛཱི་ཝ་སཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀ་ནྟི. མ་མ་པི ཨེ་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. ཨཱ་མ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ‘‘དཱི་གྷ་ཏཱ་ལ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཀཱ་ལཱི༹ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ལ་མཱུ་ལེ ས་ཏྟ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ ཏྭཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. སཱ ‘‘དཱི་གྷ་ཏཱ་ལ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཀཱ་ལཱི༹ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟཱི ཨ་ག་མཱ་སི.
སུ་མ་ན་དེ་ཝོ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མེ ནི་སི་ནྣོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཡ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, པ་ཀྐོ་ས་ཐ ན’’ནྟི སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ ‘‘ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཕ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛཱི་ཝ་སཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣ་པུ་རི་སོ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་ཏྠི་ཕ་སྶོ་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ཌཾ་སི, སཱ ཨ་སི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱུ་ལ༹ཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏཱ. རཱ་ཛཱ བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི? ཙཱུ་ལ༹་ས་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ན་ཏྠི དེ་ཝཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ པ་ཏིཾ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ དྷ་ན་སེ་ཊྛིཾ ཨ་ཀཱ་སི. མ་ལླི་ཀཱ་ཡ་པི དེ་ཝི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ པ་ན ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཐེ་རི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏ་སྶ མ་ཉྩ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་དཱ་སི, ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཧཱ་ན་ར་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ན་ནྡོཔི གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པ་ཎྞཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ མཾ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྶ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་གོ་ཎ་སྶ ཛི་ཝ྄ཧཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ཐ་སྶ ཛི་ཝ྄ཧཱ མཱུ་ལེ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཏཱ, སོ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི. ན་ནྡོ་པི ཡ་ཀྑོ ཨ་ཉྙེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ སཱི་སེ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི པ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཌ་ཡ྄ཧཱ་མི ཌ་ཡ྄ཧཱ་མཱི་ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ བྷཱུ་མིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
ཡཾ པ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀེ་པི ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, སོ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ནེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ན ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི, ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀོ, སོ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་གུ་ཎོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ, མ་གྒ་ཀ་མྨཾ པ་ན པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ལ་ཧུཾ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཏྟཱ་ཏི.
༨. བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཾ. ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཾ. ས་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ས་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨི་མེ་སཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷེ ས་ཏི. ཨ་ཕ་ལོཏི ནི་པྥ་ལོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ཕ་ལ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ན་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དཱཏི པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ་དཱ ཙ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ ཙ. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཝཱ་དཱ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ ཏཾ ཝཱ་དཾ སོ་སེ་ནྟཱ མི་ལཱ་པེ་ནྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ད་ས གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༩. ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུཏི ནི་ཡ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ. པཱ་པ་ས་ངྒ་ཏི་ཀཱཏི པཱ་པ་ནི་ཡ་ཏི་ནོ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏཱུཏི ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ.
༡༠. ཨེ་ཝཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཕ་ལ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཙ ས་ཕ་ལ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་དྡྷ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ. དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ན་དྷི་བྷཱུ་ཏོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏཾ ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མྤི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་མ. ཡེ པ་ན སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝཱ, ཏེ དུ་ཀྑེ་ན ན ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ནྟི ནཱ་མ. ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་སྨི་ཉྷི ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཐེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ཡོ ཨི་སྶ་ར་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟོ པི་ཏུ་ཨ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ གྷ་རེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཙྩེ་སུ པ་ཀཱ་སི་ཏེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶ་སི ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནཱི་ཏོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཀེ་སེ་སུ ཨོ་ཧཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ པ་ན མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏེ་ལ་མ་ཀྑི་ཏེ་ན སཱི་སེ་ན པུ་ན་དི་ཝ་སེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པེ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་ཀྐཱ་རོ. ཡོ དཱ་སི་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ར་ཛ་ཏ་མུ་དྡི་ཀ་མྤི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ གོ་ར་ཀ་པི་ཡ་ངྒུ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ས་རཱི་རཾ ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ན’’ནྟི ནཱི་ཏོ ཁུ་ར་གྒེ ཝཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ན ཨ་ན་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་མ.
དྷ་མྨི་ཀཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཁཾ. ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་མུ་ཙྪ་ནཱ་ཡ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ. དྷ་མྨི་ཀ་ཉྷི སུ་ཁཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མཱི་ཏི ན ཏ་ཏྠ གེ་དྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷ་ཏོ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཝཱ ‘‘ཨི་ད་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པ་ཏྟ་ནྟ་རེ པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨི་མ་སྶཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ. དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ. སཱ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དུ་ཀྑ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ. ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་གྒེ་ན ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་དྷཱ་ནེ་ན མེ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ཏ་སྶ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཀཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ. སོ ཡ་སྶ ཧི ཁྭཱ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – སོ པུ་གྒ་ལོ ཡ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་ར་པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཾ ཏ་ཏྠ པ་ད་ཧ་ཏི, མ་གྒ་པ་དྷཱ་ནེ་ན པ་ད་ཧ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ.
༡༡. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོཏི བ་ཧ་ལ་ཙྪ་ནྡོ. ཏི་བྦཱ་པེ་ཀྑོཏི བ་ཧ་ལ་པ་ཏྠ་ནོ. ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ནྟིཾ. ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིནྟི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་མཱ་ནཾ. སཾ་ཧ་ས་ནྟིནྟི སི་ཏཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ – ཨེ་ཀོ ཧི པུ་རི་སོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ར་ཏྟོ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ གྷ་རེ ཝཱ་སེ་ཏི. སཱ ཏཾ ཨ་ཏི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ སེ་ཝ་ཏི. སོ ‘‘ནཱུ་ན ཨ་ཧཾ ཨ་སྶཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ན ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ས་ཀྐཱ་རཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. སཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. སོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཀྐ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཏེ་ཝ, གྷ་རེ མེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻ, ནཱི་ཧ་རཱ་མི ན’’ནྟི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མཱ པུ་ན གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ན་ཊ་ན་ཙྩ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ, སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་རི་ས་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ར་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ལ་ཡོ. གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ གྷ་རེ ཝ་སཱ་པ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཀཱ་ལོ. ཏ་སྶཱ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པི་ཏྟ་པ་ཀོ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱི ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ. ས་ཀྐཱ་རེ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་པི པུ་ན ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ པི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ སེ་སཱ་ནཾ པ་ཀོ་པ་ཝ་སེ་ན པུ་ན སཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ. པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏེ ནཱ་ཧཾ དཱ་སོ ན ཀ་མྨ་ཀ་རོ, ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཝི་ཙ་རིཾ, ཀོ མེ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ, ཚི་ཛྫ ཝཱ བྷི་ཛྫ ཝཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཐི་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཾ. ན་ཊ་ན་ཙྩ་ཀཱ་དཱི་ཧི ན་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དོ་མ་ན་སྶཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ པི་ཏྟ་པ་ཀོ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘‘མུ་ཙྩི་སྶཱ་མི ཝ་ཏ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཧཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་མཱ ‘‘པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ ན་ཏྠེ་ཏ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ པ་ད་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཝཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༢. ཡ་ཐཱ སུ་ཁཾ ཁོ མེ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཡེ་ན སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མི ཏེ་ན, མེ ཝི་ཧ་ར་ཏོ. པ་ད་ཧ་ཏོཏི པེ་སེ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ, སུ་ཁུ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ས་པྤཱ་ཡཱ, ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣཱ་ནི ཐཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ སུ་སཱ་ན་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཧི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྷཱི་ཏོ ཡོ་གཱི ད་ཊྛ་བྦོ, ཝ་ངྐ་ཀུ་ཊི་ལ་ཛི་མྷ་ཏེ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ངྐ་ཀུ་ཊི་ལ་ཛི་མྷ་ཙི་ཏྟཾ, དྭེ ཨ་ལཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ, ཏེ་ཛ་ནཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་ཉྫི་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ, ན་མ་ན་ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ, ཨུ་སྶུ་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་ངྐ་ཀུ་ཊི་ལ་ཛི་མྷ་ཏེ་ཛ་ནཾ ཀ་ཉྫི་ཀ་ཏེ་ལེ་ན སི་ནེ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ལཱ་ཏེ་སུ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ན་མ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ངྐ་ཀུ་ཊི་ལ་ཛི་མྷ་ཙི་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་ཡ སི་ནེ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨུ་སུ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏེ་ན ཏེ་ཛ་ནེ་ན ས་པ་ཏྟཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཏ་ཐཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀི་ལེ་ས་ག་ཎཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དི་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ནི་རོ་དྷ་ཝ་ར་ཏ་ལ་ག་ཏ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་བྷི་ཀྑུ་ནོ, དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨི་མཱ་སུ ཝཱ དྭཱི་སུ ཀ་ཐི་ཏཱ་སུ ཨི་ཏ་རཱ་པི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ པ་ན ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ས་ཧཱ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་པི ཝཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ, ཨ་ད་སྶི་ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་དེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་རི་བྦ་ཛུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཎཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ལོ་ཀེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ. ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནྟོཏི ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༦.༦༡) ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀ་པྤོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཀ་པྤོ་ཏི ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀ་པྤཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤོ ཙ དི་ཊྛི་ཀ་པྤོ ཙཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ར་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནོ. ཏེ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ཏཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཛ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་ཡོཏི དི་ཊྛི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི, དི་ཊྛི་དཱི་པ་ཀཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཉྙཱིཏི ས་ཉྙཱ་ས་མ་ངྒཱི. ཨ་རོ་གོཏི ནི་ཙྩོ. ཨི་ཏྠེ་ཀེཏི ཨི་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ, ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏོ ཝཱ པ་ན ས་ཏྟ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏོཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ. ཨུ་ཙྪེ་དནྟི ཨུ་པ་ཙྪེ་དཾ. ཝི་ནཱ་སནྟི ཨ་ད་སྶ་ནཾ. ཝི་བྷ་ཝནྟི བྷ་ཝ་ཝི་ག་མཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟཾ ཝཱཏི ས་ཉྙཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ནྟཾ. ཏཱི་ཎི ཧོ་ནྟཱིཏི ས་ཉྙཱི ཨ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ནྟ་ཨ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི.
༢༢. རཱུ་པིཾ ཝཱཏི ཀ་ར་ཛ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ རཱུ་པིཾ. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷཱི ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཀྐཱི ཨུ་བྷོ་པི རཱུ་པཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་རཱུ་པིནྟི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ སེ་ས་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཏ་ཀྐི་ཀཱ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཊྛི པ་ན མི་སྶ་ཀ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཏ་ཀྐ་གཱ་ཧེ་ནེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཋ་མ་དི་ཊྛི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཊྛི ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རེ་ན, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཊྛི སུ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཊྛི ཝི་པུ་ལ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏཾ ཝཱ པ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏནྟི ས་ཉྙཱི་ཏི་པ་དེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ས་ཉྙཱ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཀེ་ཙི ཧི ཨེ་ཏཱ ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ས་ཉྙཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ པ་ན ཨེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟི་ཎྞེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀོ དཱི་གྷ་ཝཱ་པིཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཀོ ཏ་ཏོ པ་རཾ མ་ཧཱ་གཱ་མཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀེཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཡི་དནྟི ཏཾ ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ད་སྶ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཱ ཝཱ པ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཡཱ ཝཱ པ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ‘‘ཡ་དི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ. པ་རི་སུ་དྡྷཱཏི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ. པ་ར་མཱཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ. ཨ་གྒཱཏི སེ་ཊྛཱ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ས་དི་སཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏ་སྶོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཡ་དི ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རོ ཙ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རོ ཙ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི. ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རོ ཧི པུ་རི་མཱ་ཧི ཚ་ཧི་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ངྑ་ཏནྟི ཏཾ ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷིཾ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀནྟི ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ. ཨ་ཏྠི ཁོ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཏྠེ་ཏ་ནྟི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཁོ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶཱི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶཱི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་དུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༣. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ་སུ. རཱུ་པིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟཱིཏི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟི. ས་ཉྙཱ རོ་གོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཊྛེ་ན རོ་གོ, ས་དོ་ས་ཊྛེ་ན ག་ཎྜོ, ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ས་ལླཾ. ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ ག་ཏིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏིཾ, ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ག་ཏིཾ, ཙ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙུ་ཏིཾ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ. ཀཱ་མ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པཾ ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, སེ་སེ པ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ནཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཉྷོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་པི རཱུ་པཾ, ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝེ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཙེ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་སི, ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཀྑི་དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་པི ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་སཱ་པི ག་ཙྪ་ཏི, གོ་ཝི་སཱ་ཎ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ དྭེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.
༢༤. ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་ཊྛ་སུ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ་སུ བྷུ་མྨཾ. ཨི་དྷཱ་པི རཱུ་པིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ས་ཉྙཱ ས་མྨོ་ཧོཏི ནི་སྶ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མེ་ས ས་མྨོ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡོ ཧི ཀི་ཉྩི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་ཉྙཱི ཨེ་སོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནཱཏི དི་ཊྛ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན སུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ས་ཉྙཱ་པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དནྟི པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. བྱ་ས་ནཾ ཧེ་ཏནྟི ཝི་ནཱ་སོ ཧེ་ས, ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ས་ཉྙཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཉྷི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྑཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་བྦ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ན ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་བྦནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཧི ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཡི་དནྟི ཏཾ ཨི་དཾ ཨེ་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ.
༢༥. ཏ་ཏྲཱཏི ས་ཏྟ་སུ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དེ་སུ བྷུ་མྨཾ. ཨུ་དྡྷཾ ས་རནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སཾ་སཱ་ར་ཝཱ་དོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་ཝཱ་དཾ ས་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི ལ་གྒ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨཱ་ས་ཏྟ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཎྷཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ མ་ཉྙེཏི ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ ཝི་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཝཱ་ཎི་ཛ་ས་དི་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡ་བྷ་ཡཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཡཱ. ཏེ ཧི ཡ་ཐེ་ཝ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ག་ཎྜུ་པྤཱ་དོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ཡཱ པ་ཐ་ཝིཾ ན ཁཱ་ད་ཏི ‘མཱ པ་ཐ་ཝཱི ཁི་ཡཱི’ཏི, ཀོ་ནྟོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི ‘མཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨོ་སཱི་དཱི’ཏི, ཀི་ཀཱི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ སེ་ཏི ‘མཱ ཨ་མྦྷཱ ཨུ་ནྡྲི་ཡཱི’ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨི་ཀོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ན ཙ་ར་ཏི ‘མཱ ལོ་ཀོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫཱི’ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི’’. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཛེ་གུ་ཙྪཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡཾ པ་རི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ. སཱ ག་དྡུ་ལ་བ་དྡྷོཏི ད་ཎྜ་ཀེ ར་ཛྫུཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སུ་ན་ཁོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝི་མེཏི ཨེ་ཏྠ ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་མྦྷོ ཝི་ཡ ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ, སཱ ཝི་ཡ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ, ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ དི་ཊྛི, ར་ཛྫུ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ, ག་དྡུ་ལེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ ཁཱི་ལེ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་སུ་ན་ཁ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ དི་ཊྛི་ད་ཎྜ་ཀེ པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ཡེ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༦. ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན་པི པ་ཉྩེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ནི་ག་མེ་ནྟེ་ན་པི པ་ཉྩེ་ཝ ནི་ག་མི་ཏཱ་ནི, བྷཱ་ཛེ་ནྟེ་ན པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི བྷཱ་ཛི་ཏཱ་ནི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀུ་ཧིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ པ་ཝི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༧. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀེ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་བྦ་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་མྤི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏོ ཨ་མ་རོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ་ན ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ.
ན་ནུ ཙེ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ལཱ་བྷཱི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི ས་པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཏཾ ཀ་སི་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དོ ཏི་རི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་དོ ཏ་ཀྐི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱིཏི ནི་ར་ནྟ་ར་སུ་ཁཱི. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ལཱ་བྷཱི་ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཏ་ཀྐཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ལཱ་བྷི་ནོ ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཀུ་ལེ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ. ཏ་ཀྐི་སྶ པ་ན ཨི་དྷ སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་ནོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱིཏི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ལཱ་བྷི་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶ ཏ་ཀྐི་སྶེ་ཝ ཙ སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཱ ཨི་དྷ ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ དི་ཊྛི. ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་སྶ, པུ་བྦེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་མེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ. ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ, ཏ་ཀྐི་ནོ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ-ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
༢༨. ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛུ་དྡྷཱ་རཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཉཱ་ཎཾ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏནྟི པ་བྷ་སྶ་རཾ. ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡ་སྨི་མྤི ཧོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སཱ་ས་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ནྟཱིཏི མ་ཡ་མི་དཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་པི ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱ་པི ཏཾ ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་དུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ, སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ, པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ དྭཱ་ས་ཊྛི་པི དི་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༣༠. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱཏི པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན. ཀཱ་མ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱི་ཏིནྟི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡ་པཱི་ཏིཾ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཛྷཱ་ན་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ན ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ནི་རུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁཾ, ནི་རཱ་མི་ས་སུ་ཁ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི – ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དོ་མ་ན་སྶནྟི ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཀ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ.
པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ པཱི་ཏཱིཏི སཱ ཨེ་ཝ ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡ་པཱི་ཏི. ཡཾ ཚཱ་ཡཱ ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ཛ་ཧ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཚཱ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཏ་པོ ན་ཏྠི. ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཏ་པོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཚཱ་ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི.
༣༡. ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ.
༣༢. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝེ་ད་ནཾ.
༣༣. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ནི་གྒ་ཧ་ཎོ ཨ་ཧ་མ་སྨི. ནི་བྦཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ན་ནུ ཙ མ་གྒ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ སུ་ཀྑཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་མཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིནྟི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷ་མྤི པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིནྟི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་སྶ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དནྟི ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ས་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་དཾ. ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ.
‘‘ཡ་ཏྠ ཨཱ་པོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི, ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡོ ན གཱ་དྷ་ཏི;
ཨ་ཏོ ས་རཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཝ་ཊྚཾ ན ཝ་ཏྟ་ཏི;
ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༧) –
ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ.
‘‘ཀ་ཏྠ ཨཱ་པོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི, ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡོ ན གཱ་དྷ་ཏི;
ཀ་ཏྠ དཱི་གྷ་ཉྩ ར་སྶ་ཉྩ, ཨ་ཎུཾ ཐཱུ་ལཾ སུ་བྷཱ་སུ་བྷཾ;
ཀ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༡.༤༩༨);
ཏ་ཏྲ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི –
‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ན་ནྟཾ ས་བྦ་ཏོ པ་བྷ’’ནྟི –
ཨེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཚ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མོ་ཀྑོཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པི་སི་ནཱ་རཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ མ་ཎྜ་ལ་པ་དེ་སེ. བ་ལི་ཧ་ར་ཎེཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བ་ལིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ བ་ལི་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏཱུཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱི་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༥. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ དྷ་མྨེ་སུ. སི་ཡཾ་སཱུཏི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི ཝི་སི་ཊྛེ དྷ་མྨེ, ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཨི་ད་མྤི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སྭེ་ཝ བྷུ་མྨཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙེ་ཝ ནཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡོ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ད་མི་ནཱ་པཱིཏི ཏཾ ཏུ་མྷེ ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཙ མི་ཙྪཱ རོ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཡོ དྷ་མྨོ ཡོ ཝི་ན་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ.
༣༧. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཁོ ས་མེ་ཏཱིཏི ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ག་ཧི་ཏཱ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝཱ མི་ཙྪཱ རོ་པེ་ཐ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོཏི སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ དྷ་ནི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ རོ་པི་ཏེ་པི ཧི ནི་བྦུ་ཏིཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཝི་ཛ་ཡཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཀི་རེ་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ – ‘‘ས་མུ་དྡྷོ ས་མུ་དྡྷོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི དྷ་ནི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་མུ་དྡྷོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་མུ་དྡོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཡཾ ལོ་ཎ་སཱ་ག་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མ, ཏུ་མྷེ པ་ན ནོ ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་ས་ཀཱ, བྱ་ཉྫ་ན་ག་ཝེ་ས་ཀཱ, ག་ཙྪ་ཐ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་གུ་ཎ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ བྱ་ཉྫ་ནཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཐཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཝི་ན་ཡཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ. སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནི་པི སི་ཐི་ལཱ་དཱི་ནཾ དྷ་ནི་ཏཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀུ་པྤ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཝི་ཝཱ་དོ ཀ་སྨཱ? ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ. ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏི་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཡཾ ‘ཀཱ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཧི ནེ་སཾ ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༩. ན ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་རི་ཏ་བྦནྟི ན ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ‘‘ན་ལཱ་ཊེ ཏེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ པི་ལ༹་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ན་ལཱ་ཊེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཾ པི་ལ༹་ཀཾ པ་སྶ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ལཱ་ཊེ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ག་ཎྜཾ ན པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཨ་ད་ལ༹ྷ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ནཱ་དཱ་ན་དི་ཊྛཱི སུཾ་སུ་མཱ་རཾ ཧ་ད་ཡེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཙ་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཎ་གྷ་ཊྚི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི. སུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱིཏི ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ ཨ་ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀ་དཱ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཝཱ་རེ ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྠ, ས་ཎི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི ས་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཝི་ཧེ་སཱཏི བ་ཧུཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ. ས་ཀྐོ་མཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀ་དཱ ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ས་རཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ས་ཎི་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ར་ཐཱ’’ཏི བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ སཱ་རི་ཏོ ས་རི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙི་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལཾ ཋི་ཏ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, སོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ.
༤༠. ཝ་ཙཱི་སཾ་ཧཱ་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ས་ཉྩཱ་རོ. ཨི་མེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་མཱུ་སཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻ, ཏུ་མྷེ ཨི་མེ་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མཱུ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་པ་ལཱ༹་སོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་རཱ་དྷ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏཾ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་མཱ་ནོ ག་ར་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏཾ ས་ཏྠཱ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་མཱ་ནོ ནི་ནྡེ་ཡྻ ཨ་མྷེ་ཏི. ཨེ་ཏཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏཾ ཀ་ལ་ཧ་བྷ་ཎྜ་ན་དྷ་མྨཾ.
ཏ་ཉྩེཏི ཏཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ. ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱཏི མ་ཡཱ ཨེ་ཏེ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྙ་ཏྟི ཀ་ཏཱ, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ. ཏཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧེ་ས ཨ་གྒི ཨུ་ཊྛཱ་སི, ཀོ ཨེ་ཏ་མ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི ཧི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སོ ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཀོ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ས ན ཀ་རོ་ཏི. དྷ་མྨོ པ་ནེ་ཏྠ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ, ཏ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ཨ་ཉྙོ ཙ་སྶ ཀོ་ཙི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ ཝཱ་དོ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཝཱ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཀི་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. སཱ་མ་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སཱ་མ་གཱ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་མ་གཱ་མེཏི སཱ་མཱ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ གཱ་མེ. ཨ་དྷུ་ནཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོཏི ས་མྤ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏོ. དྭེ་དྷི་ཀ་ཛཱ་ཏཱཏི དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཛཱ་ཏཱ དྭེ་བྷཱ་ག་ཛཱ་ཏཱ. བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་སུ བྷ་ཎྜ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀ་ལ་ཧོ, ཏཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་དྡྷི་ཏཾ ཀ་ལ་ཧོ, ‘‘ན ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ. ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱཏི ཝི་ཏུ་ཛྫ་ནྟཱ. ས་ཧི་ཏཾ མེཏི མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ནི་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི མ་ཡཱ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཙ་ར. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱཏི ཨ་ཐ མ་ཡཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཝཱ་ད་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་ཧི. ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི. ཝ་དྷོ་ཡེ་ཝཱཏི མ་ར་ཎ་མེ་ཝ.
ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟི་ཡེ་སཱུཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ. ནི་བྦི་ནྣ་རཱུ་པཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཝི་ར་ཏྟ་རཱུ་པཱཏི ཝི་ག་ཏ་པེ་མཱ. པ་ཊི་ཝཱ་ན་རཱུ་པཱཏི ཏེ་སཾ ནི་པ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཙ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ནི་བྦི་ནྣ་ཝི་ར་ཏྟ་པ་ཊི་ཝཱ་ན་རཱུ་པེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེཏི དུ་ཀྐ་ཐི་ཏེ. དུ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི དུ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ. བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པེཏི བྷི་ནྣ་པ་ཏི་ཊྛེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ་ཝ ནེ་སཾ པ་ཏི་ཊྛེ་ན ཐཱུ་པོ, སོ པ་ན བྷི་ནྣོ མ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པེ’’ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎེཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ.
ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ནཱ་ལ༹་ནྡ་ཝཱ་སི་ཀོ, སོ ཀ་སྨཱ པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏོ་ཏི. སོ ཀི་ར ཨུ་པཱ་ལི་ནཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩེ་ན ད་ས་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི བྷཱ་སི་ཏེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཚ་ཌྜེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཾ་སུ, སོ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཙ ‘‘མ་མ ལ་དྡྷི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ, མ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ན་ཊྛཱ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ནོ མཱ ཨ་པཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ‘མ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’ནྟི ཝ་ཀྑཱ་མི, ན ས་དྡ་ཧི་སྶ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ དྭེ་པི ཛ་ནེ ན ཨེ་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཡྻཾ, ཏེ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ སཱ་ས་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ དུ་བྦ་ལཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་སྶ་ཏ་ནྟི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. ཨ་པ་རོ་པི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ དྭེ་པི ཛ་ནེ ཨེ་ཀ་ལ་དྡྷི་ཀེ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ནཱ་ནཱ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཀ་སྶཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་ར་མཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི? ཨེ་ཀོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི་ཏི? ས་སྶ་ཏ་ནྟི. ཨ་པ་རོ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཨ་ཧཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་སེ ཙེ་ཝ པ་རི་བྷཱ་སེ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན དྭེ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་སུ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ གི་ཧཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་ཏྠཱ ཧི ཏེ་སཾ ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཡཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ནྟི མེ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་ཝཱ་དཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷ་ར་མཱ་ནོ་པི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༨༠; དཱི. ནི. ༢.༡༨༧) ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་ཀེ དེ་སི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི (ཨ. ནི. ༤.༤༢) ཙ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡོ ཝོ མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦).
༤༢. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟེ ཀི་ར ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏེ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ས་ཏྠཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་ཝཱ་དོ ཛཱ་ཏོ, ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ, ཀཱི་དི་སོ ནུ ཁོ ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ས་ཏྠཱ ཙ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་མ་གཱ་མོ, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨུ་ཛུ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, སོ ཨི་མཾ སཱ་ས་ནཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏནྟི ཀ་ཐཱ་མཱུ་ལཾ, མཱུ་ལ་ཉྷི པཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༡.༤);
ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀིཾ པ་ནི་མི་ནཱ བྷ་ག་ཝཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ་ཏི? ནོ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ དི་ཝཱ ན་ཝ ཝཱ་རེ ར་ཏྟིཾ ན་ཝ ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. དི་ཝ་ས་སྶ པ་ན ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ས་མཱ་ནོ་པི ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷུ་དྡྷཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཝཱ་དོ ཀ་ཐཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༡) ཝི་ཡ ཧི དྭཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཝི་ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཐ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏཱ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ མི་ཏྟཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་བྦེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཡཾ བ་ཧཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟི. དྷ་མྨཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཝ ཨ་དྷ་མྨཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ ཨ་དྷ་མྨཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཝཱ་དོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཧོ་ཏི.
༤༣. ཨ་བྷི་ཉྙཱ དེ་སི་ཏཱཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ. པ་ཏི་སྶ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛ་ཏཱ་ཡ དུ་རཱ་ས་ད་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཛཱི་ཝེ ཝཱ ཨ་དྷི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཝཱཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཛཱི་ཝེཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ – ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨུ་ལླ་པ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༢༨༧) ན་ཡེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཚ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ སོ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་དྷི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ པ་ར་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སུ་པྤ་ཛ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནྟེ་ན ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་ལླ་པ་ཏི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡོ ཀོ་ཙི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷེ་ན, ཡོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀི་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ལཱ་བྷེ་ན, ཡྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་མི, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ར་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སུ་པྤ་ཛ་ཧོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
མ་གྒེ ཝཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ས་བྦ་སོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ན་ཏྠི ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒཾ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ མ་ནུ་སྶཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟི. སོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ནི་སཱི་ད་ཐ, ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ནཱ་མ. སོ དུ་ཏི་ཡཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཙེ་ཝ ཕ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་མ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གཱ་མེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཀེ་ན་ཙི, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པུ་བྦེ་ཝ ཐེ་རེ་ན པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀ་ནྟི. ཏེ པུ་པྥ་མ་ཎྜ་པཾ པུ་པྥ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨ་ཀྑི་པི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་པི་དྷཱ་ནཱ་དིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ, ཀ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་ཐེ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. དུ་ཀྐ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟེ་ན, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཀ་ཐེ་སི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ན ཨེ་སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ, ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ནཱ་མེ་ས, ན ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནི་ཏྠ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཐེ་རོ་ཏི. ཏེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གཱ་མེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཙ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཐ. ཀ་ཏ་ར་མ་གྒེ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཀིཾ ཝོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ན དི་ཊྛ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏཾ ཝཱ, ཧོ་ཏུ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ཡཱ་ཝ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ས་གྒོ་པི མ་གྒོ་པི ཝཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཨ་པ་རོ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི – ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ ཨུ་དྡྷ་ནེ་སུ ཏཱི་ཎི ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ལླེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ད་ཎྜ་ཀེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཡཱ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཚཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, སཱ མུ་ཁ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ལཱ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷཱུ་ཏ་པཱ་པོ ནཱ་མེ་ས ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི – ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཏྠུཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ནྠི་ཏ་བྦཾ. མ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི, ཝི་ལཱི་ནེ ཨུ་པ་རི ཕེ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. སོ ཕེ་ཎོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝོ ཨ་མ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
༤༤. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཚ་ཡི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི གཱ་ར་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡོ ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི དྷ་ར་མཱ་ནེ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཡཱ་ཏི, ས་ཏྠ་རི ཨ་ནུ་པཱ་ཧ་ནེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནོ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ནཱི་ཙེ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ཨུ་ཙྩེ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ས་ནྟེ ཨུ་པ་རི ཝ་ས་ཏི, ས་ཏྠུ ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་བྷོ ཨཾ་སེ པཱ་རུ་པ་ཏི, ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཝཱ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྠུ་ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སི, ན ཨི་དཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་བུ་དྡྷ་སྶ ནཱ་མ ལ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏཱུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏི, ཀིཾ བུ་དྡྷོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཝ་ད་སཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ས་ངྒྷུ་ཊྛེ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ས་ལླ་པེ་ནྟོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི ན དྷཱ་རེ་ཏི, ‘‘ཀིཾ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏི, དྷ་མྨོ དྷ་མྨོ་ཏི ཝ་ད་སི, ཀིཾ དྷ་མྨོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཝུ་ཌྜྷེ བྷི་ཀྑཱུ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི, དུ་སྶ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་བྷོ ཨཾ་སེ པཱ་རུ་པ་ཏི, ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ལ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷོ་ཏི ཝ་ད་སི, ཀིཾ ས་ངྒྷོ, མི་ག་ས་ངྒྷོ ཨ་ཛ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ནཱ་མ. ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྨི་མྤི ཧི ཨ་གཱ་ར་ཝེ ཀ་ཏེ ས་ངྒྷེ ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ. བཱ་ཧི་དྡྷཱཏི པ་ར་སྨིཾ ཝཱ པ་ར་སྶ པ་རི་སཱ་ཡ ཝཱ.
༤༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡཾ ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཝཱ་དོ ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཡཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཝི་ཝཱ་དོ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ སོ ཝི་ཝཱ་དོ ཡེ་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ཏྟ ཁོ པ་ནི་མེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་མེ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐཱ. ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ. ས་མ་ཐཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ས་མ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ…པེ… ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀོཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་མ་ཐཱ དཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ – ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཏཱ་ཝ དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡོ ཝི་ཝཱ་དོ, ཨི་དཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཡོ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ ཙ, ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ཉྩ ཝི་བྷ་ངྒེ དྭེ་ཏི ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ, ཨི་དཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ དྭཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨ་མཱ་ནཾ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝཱ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ག་ཎེ་ན ཝཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་མྨ་ཏ་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ས་མྨ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་མཱ་ནེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཡཱ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ དྷ་མྨ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ, ཝི་ན་ཡ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ, པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒི་ཝ་སེ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ས་མེ་ཏ་བྦ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་མེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ས་མ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཡོ ཙ ཝི་ཝ་ད་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཝི་ཝ་ད་ཏི, ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མེ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ནེ་ཝ་མྤི ན ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ན མ་ཡཾ ས་ཀྐོ་མ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུ’’ནྟི ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ས་ངྒྷོ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཏེ་ན གུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཝི་ཝ་ཊ་ཀ་ས་ཀ་ཎྞ་ཛ་པྤ་ཀེ་སུ ཏཱི་སུ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཏེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. ཡཾ པ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ དྭཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨ་མཱ་ནཾ ཡོ ཙ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ས་ཙེ ཀཱ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨུ་བྷོ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ, ས་ཙེ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཡ་དཱ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་སྶ ས་ངྒྷོ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི. དི་ནྣེ པ་ན ས་ཏི་ཝི་ན་ཡེ པུ་ན ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ན རུ་ཧ་ཏི.
ཡ་དཱ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏེ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ‘‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ – ‘‘ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ པུ་ན ཨ་ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཙ་སྶ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི. དི་ནྣེ པ་ན ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡེ པུ་ན ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཀ་སྶ་ཙི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ན རུ་ཧ་ཏི.
ཡ་དཱ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཱ་མ་ནྟེ་ན ཝཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏོ པཱ་པུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པཱ་པི་ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ – ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ ཚི་ནྣ་མཱུ་ལོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་སྶ ནཱ་ས་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཏ་སྶ པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི.
ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཙ. ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མོ ན་ཏྠི. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཏཱ་ཝ ཡོ ཙ དེ་སེ་ཏི, ཡ་སྶ ཙ དེ་སེ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ག་ཎ་སྶ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པ་ནྣོ’’ཏི ཙ, ཨཱ་མ ‘‘པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཡཱ་ཙ་ནཱ པ་ཊི་ཉྙཱ, པ་རི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ.
དྭེ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ པ་ན བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རཱ་པ་ནེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཡ་དཱ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཙ ས་མྨ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཧི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སུ་པ་ག་ཏཱ ‘‘ན མེ ཏཾ ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་མྨཾ པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ན ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ནྟི, ནི་དྡ་མྤི ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ་ས་མྤི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫ་ཉྩ གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི. ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀེ་ན ས་མ་ཐེ་ན ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཐཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ…པེ… ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀོ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༨༥) ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པི་སྶ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ.
༤༧. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ དྷ་མྨོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཨ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཚ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཚ བ་ལཱ་ནི ཨ་ཊྛ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ན་ཝ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཙཱ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ངྐ་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷ་མྨོ.
ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་ཉྩ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་དྷ་མྨཾ ‘‘དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ དྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་པི ཨ་དྷ་མྨཾ ‘‘དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ དོ་ས་ཝི་ན་ཡོ མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡོ སཾ་ཝ་རོ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི སཱི་མ་ས་མྤ་ཏི པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ཏྟི…པེ… པ་རི་ས་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ‘‘ཝི་ན་ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟི.
དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི ས་མ་ནུ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦཱཏི དྷ་མྨ་ར་ཛྫུ ཨ་ནུ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཉཱ་ཎེ་ན གྷཾ་སི་ཏ་བྦཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི ‘‘ཨི་ཏི ཁོ ཝ་ཙྪ ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ད་ས དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༡༩༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཡོ ཝཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨོ་ཏི ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ས་མེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ ས་མེ་ཏི, ‘‘དྷ་མྨོ དྷ་མྨོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ་ཝ, ཝི་ན་ཡོ ཝི་ན་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡོ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཝ’’. ཏ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཨི་དྷ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ པ་ན ན ཀི་སྨི་ཉྩི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
༤༨. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཡ་སྨཱ དྭཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་དཱ་ནི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ ཝཱ་རེ པ་ཏྟེ་པི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་ཏ་རཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༩. ཨི་དཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཝ་སེ་ས་ས་མ་ཐེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཱ་མ་ནྟེ་ན ཝཱཏི དྭེ སཱ་མ་ནྟཱ་ནི ཁ་ནྡྷ་སཱ་མ་ནྟ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ-པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ-པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ-དུ་ཀྐ་ཊ-དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཁ་ནྡྷཾ ཁ་ནྡྷ་སཱ་མ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, སེ་སཱ་ནཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་སཱ་མ་ནྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཱ་མ་ནྟཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱཏི ས་ར་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ.
༥༠. བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟནྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ, པ་ར་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནནྟི ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎེ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ.
༥༢. ད་ཝཱཏི ས་ཧ་སཱ. ར་ཝཱཏི ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་པུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་མྨེ་ན ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཧོ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་པུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༥༣. ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི གཱུ་ཐཾ ཝཱ མུ་ཏྟཾ ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནཾ དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ བཱ་དྷ་ཏི, ཏི་ཎེ་ཧི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ སུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་སྶ པ་ན་སྶ སོ ག་ནྡྷོ ན བཱ་དྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མཱུ་ལཱ་ནུ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ པ་མཱ་ཎཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫནྟི ཐཱུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཉྩ. གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི གི་ཧཱི་ནཾ ཧཱི་ནེ་ན ཁུཾ་ས་ན་ཝ་མྦྷ་ན་དྷ་མྨི་ཀ་པ་ཊི་སྶ་ཝེ་སུ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ ན ཀི་ཉྩི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ན་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༤. ཚ་ཡི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ལ་ཧ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཨུ་པ་རི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ག་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༤༩༨-༥༠༠) པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཎུནྟི ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. ཐཱུ་ལནྟི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སཱ་མ་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨ་དྷི་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧཱི་ཏི མཱ་ནེ་ན བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ.
༥༦. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏྠ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ – ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ, ཏེ་ནི་མེ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ཧ་ནྡ ནེ་སཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ…པེ… ཏ་སྶ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ པ་སྶ་ཏི – ‘‘ཨི་མེ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ ཝི་སེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟི, ཏཾ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ‘‘དྷ་མྨཾ དེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༨. ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཝ་ཊྚཱ་མི་ས-ཀཱ་མཱ་མི་ས-ལོ་ཀཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཏ་ནྣི་ནྣོ ཏ་གྒ་རུ་ཀོ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་རོ. ཏ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཱིཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་བྷཱ་གཱ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ. སཾ་སེ་ཡྻཱཏི ཀ་ཐེ་ཡྻ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧི ཁོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ. ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་སེ་ཧི ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི, གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པཾ་སུ་ཀུ་ལི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘སྭེ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ལཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨ་ཛྫཱ་པི ཝོ བ་ཧཱུ་ནཾ དི་ནྣ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཨི་དྷ ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ནྟི. སཱ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྠཱ’’ཏི? ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི? ཨཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ ཨེ་དི་སཱ, ནི་ཙྩ་མྤི ཨེ་དི་སཱ’’ཏི? ས་དྡྷཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཙྩ་མྤི ཨེ་དི་སཱ, ཏེ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ པཾ་སུ་ཀུ་ལི་ཀཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, དི་ཝ་སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་མྤི ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ སཱི་སཾ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་རཾ ཕཱ་ལི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༩. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷིཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཀི་ལེ་ས་སི་ཉྩ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་སུ ཧེ་ཊྛི་མཱ་སུ ཚ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ ཏ་ནྣི་ནྣ་སྶ ཏ་གྒ་རུ་ནོ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་སྶ. སེ པ་ཝུ་ཏྟེཏི ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ. ཚ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་མི་ས་བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཏི་ཏ་པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༠. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ ནི་གྷཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭེ་དྷཱ བྷི་ནྣཱཏི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི ཁུ་དྡ་ཀཱ མུ་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཏྟཱ ཛ་ཏུ་ནཱ ཝཱ སི་ལེ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. མ་ཧ་ནྟཾ པ་ན ཀུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. སེ བྷི་ནྣེཏི ཏཾ བྷི་ནྣཾ. ཨུ་པ་རི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཧེ་ཊྛཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི དྭེ་དྷཱ་བྷི་ནྣཱ སེ་ལཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༡. ཨི་དཱ་ནི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ ཙ ནི་གྷཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སེ ཝ་ནྟེཏི ཏཾ ཝ་ནྟཾ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཧེ་ཊྛཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ནྟ་ས་དི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༢. ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནི་གྷཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སེ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལེཏི སོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ. ཨུ་པ་རི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཧེ་ཊྛཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི མཱུ་ལ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༣. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནཱཏི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ་པི ནི་གྷཾ་སོ ཀ་ཐི་ཏོ, སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ་པི ན ཀ་ཐི་ཏོ. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ནི་གྷཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ ནི་གྷཾ་སེ ཀ་ཐི་ཏེ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ་པི ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་ཐི་ཏེ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏུ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་ཐཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི. ཡ་ད་གྒེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱ་པི ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཝི་སཾ ནཱ་མ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་མྤི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་མྤི ཝི་ས་མེ་ཝ. ན ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན་པི ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༦༤. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་ས་མ་ཎེ་ན. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དེ་ནཱཏི སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་ས་དོ་སོ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ཙ བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཙ རུ་པྤ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི. ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཀ་རཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱཏི སོ་སེ་ཡྻ མི་ལཱ་པེ་ཡྻ. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སནྟི ས་ག་ཧ་ཎ་སེ་སཾ, ཨུ་པཱ་དི་ཏ་བྦཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ ཨི་དྷ ཨུ་པཱ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ལ་ཉྩ ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཏེ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ. ར་ཛོ་སཱུ་ཀནྟི ར་ཛོ ཙ ཝཱི་ཧི་སུ་ཀཱ་དི ཙ སཱུ་ཀཾ. ཨ་སུ ཙ ཝི་ས་དོ་སོཏི སོ ཙ ཝི་ས་དོ་སོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཡཱ སཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཡོ ཝི་ས་དོ་སོ ཙ, ཏེ་ན ཨུ་བྷ་ཡེ་ན. པུ་ཐུ་ཏྟནྟི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ས་ལླུ་དྡྷཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་ས་དོ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཝ་ཎེ པུ་ཐུ་ཏྟཾ ག་ཏེ མ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ག་རུ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༥. ས་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏི པ་ཉྙཱ་ག་ཏི་ཀཱ. ལོ་ཀི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. ཨ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ.
ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀཱ་རཱིཏི པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་རཱི. ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ནི་རུ་པ་དྷཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ ནི་རུ་པ་དྷི ཧོ་ཏི, ནི་རུ་པཱ་དཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ ས་ངྑ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་དྷི་སྨིནྟི ཀཱ་མུ་པ་དྷི་སྨིཾ. ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡཾ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ སེ་ཝི་ཏུཾ, ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཀཱ་མཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་པི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་པི. ཏུ་ཙྪཱཏི ནི་ཙྩ་སཱ་ར་དྷུ་ཝ་སཱ་ར་ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ རི་ཏྟཱ, ན པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ཏུ་ཙྪ་མུ་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ མུ་ཊྛི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི, སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏུ་ཙྪོ. མུ་སཱཏི ནཱ་ས་ན་ཀཱ. མོ་ས་དྷ་མྨཱཏི ན་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཙ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ སུ་པི་ན་ཀེ དི་ཊྛཱ ཝི་ཡ ན་སྶ་ནྟི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མོ་ས་དྷ་མྨཱ’’ཏི, མཱ་ཡཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ མཱ་ཡཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཎཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, བ་ད་རི་པ་ཎྞཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་པི ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘མཱ་ཡཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་པི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟཱ ཝ་ཉྩེ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཉྩ་ན་ཀ་ཊྛེ་ན་པི ‘‘མཱ་ཡཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. བཱ་ལ་ལཱ་པ་ནནྟི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཧི་ར་ཉྙཾ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝཾ བཱ་ལཱ་ནཾ ལཱ་པ་ན་ཏོ བཱ་ལ་ལཱ་པ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཀཱ་མཱཏི མཱ་ནུ་ས་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱཏི མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ ཙ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ. ཡེ་ཧི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ས་ཉྷི ཨུ་པ་རི མཱ་རོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
མཱ་ར་སྶེ་ས ཝི་ས་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ ཙོ་ལ༹་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཙོ་ལ༹་ཝི་ས་ཡོ, པ་ཎྜ་སྶ ཝི་ས་ཡོ པ་ཎྜ་ཝི་ས་ཡོ, སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ས་ཡོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡེ་ཧི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི མཱ་རོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མཱ་ར་སྶེ་ས ཝི་ས་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ པ་ན ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ནི་ཝཱ་པ་བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ནྟོ མཱ་རོ ག་ཙྪ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཏེ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི མཱ་རོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མཱ་ར་སྶེ་ས ནི་ཝཱ་པོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཡ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, སོ ཧ་ཏྠི་གོ་ཙ་རོ ཨ་སྶ་གོ་ཙ་རོ ཨ་ཛ་གོ་ཙ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡེ་ཧི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་སུ མཱ་རོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མཱ་ར་སྶེ་ས གོ་ཙ་རོཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ. མཱ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – དུ་ཝི་དྷེ ཏཱ་ཝ ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཱ་ར་མྦྷོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏུ, བྱཱ་པཱ་དོ ཀ་ཐཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? མ་མཱ་ཡི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཙྪི་ནྣེ་པི སོ་ཙ་ནྟི, ཨ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟེ་པི སོ་ཙ་ནྟི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་ངྐི་ནོ་པི སོ་ཙ་ནྟི, ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶཱཏི ཏེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ. ཝ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ག་མ་ས་ནྡྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ མ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ལོ་ཀནྟི ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ མ་ན་སཱཏི ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་པ་རི་ཏྟནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ. པ་མཱ་ཎནྟི་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི པ་ན ཨེ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཾ ན ཧོ་ཏི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི ས་བྦཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོཏི ཀཱ་མ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ་ན ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཾ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ. ས་མྤ་སཱ་དེ ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ ས་མྤ་སཱ་དོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་མྤ་སཱ་དོ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྤ་སཱ་དོ ཙ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སུ ཡེ་ནི་མེ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཡཱ ས་བྦ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་སཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ ཡེ་ནི་མེ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི, ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྣི་སཱི་ད་ནྟི, ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཝཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་སྶ པ་ར་ལོ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ལེ་པ་པི་ཎྜེ ལ་གྒ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་པ་ཊི་ལ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་སཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་མྤ་སཱ་དོ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ས་མྤ་སཱ་དེ ས་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྤ་སཱ་དོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ.
ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏ་སྨིཾ ས་མྤ་སཱ་དེ ས་ཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི, ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. སོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན མེ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་སྶ ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཏ་ཏོ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏ་མཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་རཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ པུ་རི་སོ ‘‘ཝ་ན་མ་ཧིཾ་སཾ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ས་ཙེ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཏི, ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཏོ་སེ་སྶ་ཏི, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ས་གོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་མི་གེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཛཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ པུ་རི་ས་སྶ ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་སཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཝ་ན་མ་ཧིཾ་ས་གྷཱ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ – ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ནི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཾ, མ་ཧིཾ་སཾ གྷཱ་ཏེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ས་གོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་མི་གེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཛཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡོ་ཛ་ནཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱུ་པ་གཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀནྟི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ. ཡེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱུ་པ་གནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ནེ་ཉྫ་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏཾ ཨ་སྶ, ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. ཡཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱུ་པ་ག་ཏཾ ཨ་སྶ, ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ནྣཱ་མ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ‘‘པུ་ཉྙཾ ཙེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, པུ་ཉྙཱུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་པུ་ཉྙཾ ཙེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི, ཨ་པུ་ཉྙུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཙེ ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨཱ་ནེ་ཉྫཱུ་པ་གཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་པྤཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ས་པྤཱ་ཡཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་སྶེ་ཝ, ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶཱ་པི ས་པྤཱ་ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཨཱ་ནེ་ཉྫེ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨོ་ས་ཀྐ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.