༢. ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ (པ་ཊི. མ. ༣.༤) ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏྠེ་རེ་སུ ཧི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨི་དྡྷི་མཱ་ཏི གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ་ཏི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ་ཏི, ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ་ཏི, རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏོ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཏེ ཏེ གུ་ཎཱ པཱ་ཀ་ཊཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ. ཀ་སྨཱ? པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཧི གུ་ཎཱ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྷཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ག་མེ་སི. ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ ཝ་ཎྞེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ས་བྷཱ་ག་པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏི, ཏ་སྶཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏོཏི དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྲི་དཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ – ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ? མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ, མ་ཧ་ནྟེ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, བ་ལཱ་ནི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ, མ་ཧ་ནྟཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ. པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་མ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སུ, དྷ་མྨེ་སུ, ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ, པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི-པ་ཉྙཱ-ཝི་མུ་ཏྟི-ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ, བ་ལེ་སུ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ, སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སུ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ དྷ་མྨེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་ར་མ་ཏྠེ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝེ་ད་བ་ཧུ་ལོ ཏུ་ཊྛི་བ་ཧུ་ལོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ, ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ. ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, བ་ལཱ་ནི, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ, ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཝེ་ད་ཏུ་ཊྛི་པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཁི་པྤཾ… ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྙཱ, ས་ངྑཱ་རཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན…པེ… ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ. རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ, ཁི་པྤཾ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ, ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ རཱ་གཾ, དོ་སཾ, མོ་ཧཾ, ཀོ་དྷཾ, ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ, མ་ཀྑཾ, པ་ལཱ༹་སཾ, ཨི་སྶཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མཱ་ཡཾ, སཱ་ཋེ་ཡྻཾ, ཐ་མྦྷཾ, སཱ་ར་མྦྷཾ, མཱ་ནཾ, ཨ་ཏི་མཱ་ནཾ, མ་དཾ, པ་མཱ་དཾ, ས་བྦེ ཀི་ལེ་སེ, ས་བྦེ དུ་ཙྩ་རི་ཏེ, ས་བྦེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ, ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ, ཚ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ པ་སྶི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ས་བ་ཧུ་ལོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོ བ་ཧི་མུ་ཁོ ན ར་མ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ, ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ. ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཾ ཨ་པྤ་དཱ་ལི་ཏ་པུ་བྦཾ དོ་ས་ཀྑ་ནྡྷཾ, མོ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷཾ, ཀོ་དྷཾ, ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ…པེ… ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་དཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཱ.
ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ པ་ན ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་ཏ་རོ. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རཾ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟོ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རཾ ནི་པྤ་དེ་སཾ ས་མྨ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཝཱ་ཡ་མི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ ཀི་ར པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷེ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཙ ཨ་ཉྙོ སཱ་ཝ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཡཱ པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ ཝེ་ལུ༹་ཡ་ཊྛིཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ཊཾ ཝེ་ལུ༹ཾ དི་སྭཱ ཛ་ཊཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ པ་པ་ཉྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ཡ་ཊྛིཾ མཱུ་ལེ ཙ ཨ་གྒེ ཙ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, སོ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཊྛིཾ པ་ན སཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཛུཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་རོ ཙ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝེ་ཎུཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙེ ས་མྤ་ཏྟཾ ཡ་ཊྛིཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, སཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཛུཾ ཝཱ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཏྠེ་ན ཝེ་ཎུ་ཛ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་རཱ ཙེ་ཝ ཨུ་ཛཱུ ཙ ཡ་ཊྛི་ཡོ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨ་ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཊྛི་ཡོ པ་ན སཱ་རཱ ཙེ་ཝ ཨུ་ཛཱུ ཙ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏ་ལེ་ཎ་དྭཱ་རེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ནྟེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ད་ས་བ་ལཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ནྣ་ར་ས་མེ དི་ཝ་སེ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཊྛི ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཡཱ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏྲ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་དཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༩༤. པ་ཋ་མེ ཛྷཱ་ནེཏི ཡེ པ་ཋ་མེ ཛྷཱ་ནེ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ དྷ་མྨཱ. ཏྱཱ་སྶཱཏི ཏེ ཨ་སྶ. ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཉཱ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཐེ་རོ ཧི ཏེ དྷ་མྨེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཙཱ་རོ, ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པཱི་ཏི, སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་ཁཾ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཉྙཱ, ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཚ་ནྡོ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ, པ་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨ་ནུ་ན་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་ན་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཉཱ་ཎ་བ་ཧུ་ཏཱ ཙ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལ་གྒཾ ན ས་ཀྐཱ ཕུ་སི་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝཱ ཋི་ཏི ཝཱ བྷ་ངྒོ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི པ་ན དྭེ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝཱ ཋི་ཏི ཝཱ བྷ་ངྒོ ཝཱ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཛཱ་ནི་ཏུཾ. དྭེ པ་ན ཕ་སྶཱ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝཱ ས་ཉྙཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་བ་ཧུ་ཏཱ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་ཐཾ? མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ སོ་ལ༹་ས དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཐེ་རེ་ན ཧི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན་སྶ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཋཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, བྷེ་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ བྷེ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི.
ཨ་ནུ་པཱ་ཡོཏི རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ན་པཱ་ཡོཏི པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་པ་ག་ཏོ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ཨ་བ་དྡྷོ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝཱ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ནཱཏི ནི་མྨ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན. ཙེ་ཏ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ཏ་ཏྠ དྭེ མ་རི་ཡཱ་དཱ ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཙ. ས་ཙེ ཧི་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ སོ་ལ༹་ས དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཏེ་ན ཀ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་སུ པ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ་པི ན ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་མ་རི་ཡཱ་དཱ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ སོ་ལ༹་ས དྷ་མྨེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ནཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་རི་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཏེ པ་ན་སྶ སོ་ལ༹་ས དྷ་མྨེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་པི ན་ཏྠི.
ཨ་པ་རཱ་པི དྭེ མ་རི་ཡཱ་དཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཙ. ཏཱ་སུ ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ སུ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་རོ ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱཏི ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ན་ན་སྶ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་ཡེ་ཝ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་སཱ་དོ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི སུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་ད་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ. པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ནཱ་བྷོ་གོཏི ཡོ སོ ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ སུ་ཁ’’ནྟི ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་བྷོ་གོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ནཱ་བྷོ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ.
༩༥. ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱིཏི ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ དྷ་མྨེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཀ་ལཱ་པ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱིཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི དི་སྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཝཱ་རོ་པི ཨ་ཏྠི, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཝཱ་རོ་པི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཝཱ་རོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ, ནི་རོ་དྷཾ པ་ན ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠ་སྶ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི སཱི་སཾ ཧོ་ཏི, ནི་རོ་དྷ་སྶ ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི གཱུ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི སཱི་སཾ ཧོ་ཏི, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི གཱུ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ཏི. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཐེ་རཱ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. ཏེ དྷ་མྨེཏི ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ, ཧེ་ཊྛཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝཱ. ཏེ་པི ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༩༧. ཝ་སི་པྤ་ཏོཏི ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཾ པ་ཏྟོ. པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོཏི ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ. ཨོ་ར་སོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨོ་ར་སོ, མུ་ཁེ་ན པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏོ, དྷ་མྨེ་ན པ་ན ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཛོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་ཡ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ, ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་ཏོ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི པ་དེ་ན ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, དྭཱི་ཧི་པི. ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་ཝཱ་དི་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ དི་ཊྛེ དི་ཊྛཾ མེ་ཏི ཝ་ད་ཏི, སཱ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་ཝཱ་དི་ཏཱ ནཱ་མ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ པ་ན་སྶ ས་བྦོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ཀྐཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷོཏི ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧོ་ཐ, ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ.
༩༩. ཨ་བ་ལནྟི དུ་བྦ་ལཾ. ཝི་རཱ་གུ་ནནྟི ཝི་ག་ཙྪ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀནྟི ཨ་སྶཱ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨུ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱཏི་པི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཙི་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ, ཏཱ་ཧི ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ, ཏཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཏཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཁ་ཡེ་ན ཝི་རཱ་གེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ.
༡༠༠. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་རི་པཱ་ཙ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་དྷཱ་ཏུ. ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪིནྟི ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ན ཨུ་པ་ག་མིཾ. ན ཙ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏནྟི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཱ སེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ. ཏེ་པི ཧི ནི་སྶི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ན ཙ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ སེ་ས་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་པི ཨ་ཏྟ་ཏོ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪི་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏ་པ་དེ པ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་མྤི བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏ་པ་དེ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༡༠༡. རཱུ་པེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྭི་དྷཱ ཀ་རོ་ཐ, ཨུ་པ་རི ཚ་ནྡོ་ཝཱ་རེ ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶ་ཐ, ན་ཡི་དཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ས་བྦ་མྤི ཏཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི. ཚ་ནྡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡོ. རཱ་གོཏི སྭེ་ཝ ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གོ. ན་ནྡཱིཏི སྭེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ནྡཱི. ཏ་ཎྷཱཏི སྭེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༠༢. ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧ་ངྐཱ་རོ མཱ་ནོ, མ་མ་ངྐཱ་རོ ཏ་ཎྷཱ, སྭེ་ཝ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? བྷི་ཀྑཱུ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཾ ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ན་ནྟི་པི་སྶ ནཱ་མཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝོ་ཧཱ་རཱ པ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡོ པ་རེ་སཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨི་མེ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ནི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་རཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷི་ནྟི ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་མེ པ་ན ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཀི་ནྟི ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཀ་དཱ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཀ་ཏྠ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཀ་ཏ་མེ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༨) ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏྠ ཧི ཀིཾ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏནྟི ཨ་དྷི་ག་མ་པུ་ཙྪཱ, ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ. ཀི་ནྟི ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏནྟི ཨུ་པཱ་ཡ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ, ཀིཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཐཱ ཀིཾ རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་རཱུ་པེ, ཀིཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཏི. ཀ་དཱ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏནྟི ཀཱ་ལ་པུ་ཙྪཱ, པུ་བྦ་ཎྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཏྠ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏནྟི ཨོ་ཀཱ་ས་པུ་ཙྪཱ, ཀི་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ, ཀིཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ མ་ཎྜ་པེ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱཏི པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པུ་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏ་ར་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱིཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ, པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ཙེ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ན སོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཝ ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཀིཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི? ཡོ ཧི ཡེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏོ དྷ་མྨོ, སོ ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ མེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཀི་ནྟི ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀིཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ ཀེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཏི? ཡོ ཧི ཡ་སྶཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, སོ ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ མེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་དཱ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀིཾ པུ་བྦ་ཎྷེ, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ’’ཏི? ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཀཱ་ལོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ མེ ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཏྠ ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀིཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ’’ཏི? ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཀཱ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ མེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀིཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི? ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི.
ས་ཙེ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ མེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶཱ’’ཏི? ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་དྷ་མྨོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ནཱ་མཱ་ཧཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧི ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཀུ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མཱ་ནི ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ཡ་དི ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ.
ཡ་དི པ་ན་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཛཱ་ག་རི་ཡ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ལ་གྒོ ཨཱ་ཀཱ་སེ པཱ་ཎི་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ངྒོ་ད་ཀཾ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ ཙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༩༦) ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ས་ཀྐཱ་རོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ས་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དི་སཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནཱ་མ ཨ་ས་ནི་ཡཱ་པི མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ད་ཧ་ར་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ནྷཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ན་དཱི་མུ་ཁ་དྭཱ་རེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཀུ་མྦྷཱི་ལོ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་དཱ ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཙ་ནྡ་མུ་ཁ་ཏི་སྶ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ པ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ དུ་བྦ་ལ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་པྤོ ཝི་ཡ པཱ་དེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཐེ་རོ སི་ལཱ་ཐ་མྦྷོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ? ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ་ཏི. སུ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་སི ནོ ཏི་སྶཱ་ཏི? ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ཨ་ཏི་སཱུ་རོ ཧོ་ཏི ནི་བྦྷ་ཡོ. སོ ར་ཉྫ་ནཱི་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦོ. ཝ་ས་བྷ་རཱ་ཛཱ་པི ཧི ཨེ་ཀཾ ཐེ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་མཱ་ནོ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཾ མ་དྡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཁེ་ལོ༹ ཙ་ལི, ཏ་ཏོ ཐེ་ར་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཧི ར་ས་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ སུ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, དི་བྦེ་སུ་པི ར་སེ་སུ ནི་ཀ་ནྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙ་སྶ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་བྷཱི་རཱུ ཨ་ཙྪ་མྦྷཱི ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ནི་སཱི་ད་ཏི, དི་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི ནི་ཀ་ནྟིཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ནྣ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མ་ནྟཱ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པེ་སི་ཏཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨནྟི ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨནྟི པཱ་པ་པུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ. ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏ་བྦཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་ཋ་མཾ དེ་སེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ ཝཱ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ཀུ་ལ་དྭ་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པཱུ་ཛཱ་ར་ཧོ. ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ.
མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ ཝཱ ཝེ་སྶ་ཀུ་ལཱ ཝཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ཀུ་ལ་ཏྟ་ཡཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཀུ་ལཱ. ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱཏི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི ས་མྤ་ནྣ་ཀུ་ལཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཀུ་ལཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ ཧི པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷོ་གོ་པི ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་གོ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
༡༠༦. ཡ་ས་སྶཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ. ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏཱཏི ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟ་ས་རཱ ཝི་ཡ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་སུ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱཏི ཨ་པྤ་པ་རི་ཝཱ་རཱ.
༡༠༧. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོཏི ས་མཱ་དི་ནྣ་ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒོ. སེ་ས་དྷུ་ཏ་ངྒེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སུ་ཏྟེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཝེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏེ་ར་ས ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༡༠༨. ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱཏི ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ, ནི་ཏྟ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ནི་ཏྟ་ཎྷ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ, ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་རོ་དྷ་ཝཱ་རེ ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཝ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ སཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་ཝཱ་རོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ན ཀ་ཉྩི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཀ་ཉྩི པུ་གྒ་ལཾ ཏཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ན ཀུ་ཧི་ཉྩི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཨོ་ཀཱ་སེ ན མ་ཉྙ་ཏི. ན ཀེ་ན་ཙི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཀེ་ན་ཙི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་པི ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ན མ་ཉྙ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རནྟི ཨ་ཉྙཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཝ་དཱ་མི, སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཝཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ན ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀ་སྨཱ? སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.
༡༡༣. མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཨ་ངྒཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ན ག་ཧི་ཏཱ.
༡༡༤. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༡༥. ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝཱ་རེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
༡༡༧. ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷནྟི ས་དུ་ཀྑཾ. ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ཧི ཡོ ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ས་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཀ་ཐཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་པི ཧི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ བྷ་ཝ་ལོ་བྷོ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ནཱ་མ, ཀུ་ས་ལཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ནཱ་མ, ས་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷནྟི ཨ་དུ་ཀྑཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨ་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀོ ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ ཝི་ཡ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, བྷ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ན་མེ་ཝ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི ནཱ་མ.
༡༡༩. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པེ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཀེ ན ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? ཡེ ཏཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཀྐ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ན ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི ནཱ་མ. ཡེ པ་ན ཏ་ཀྐ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ས་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏུ, ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་མྤི ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ པུ་ན དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ཡནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ. ཨུ་པ་དྡ་ཝོཏི ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀཱ་རོ. ཨུ་པ་ས་གྒོཏི ཨུ་པ་ས་ཊྛཱ་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་གྒ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏཱ ཙོ་རཱ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སཱི་ནཾ པེ་སེ་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གཱ་མཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་དྷ ནོ ཙོ་རཱ ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཧེ་ཡྻུ’’ནྟི ཧ་ཏྠ་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་དཱི་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཱ གུ་མྦ་ནྟ་རཱ་ནི པ་ཝི་ས་ནྟི, ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀེ མ་དྡ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཙོ་རེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ‘‘ཏུ་ཙྪ་ཀ་སཱ་ས་ནཾ ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝཾ ཝི་ལུ་མྤེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སུ གྷཱ་ཏི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་གྒིཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛ་ཙྪཱ་ཡ་བྷི་ཏྟི་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་གྒི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི ན་ཊྛཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ཊྛཱ་ཀཱ་རོ ལ་གྒ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་མ.
ན་ལཱ༹་གཱ་རཱཏི ན་ལེ༹་ཧི པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ ཨ་གཱ་རཱ, སེ་ས་ས་མྦྷཱ་རཱ པ་ནེ་ཏྠ རུ་ཀྑ་མ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏི་ཎཱ་གཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི བཱ་ལ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. བཱ་ལོ ཧི ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ ར་ཛྫཾ ཝཱ ཨུ་པ་ར་ཛྫཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སེ ཝི་དྷ་ཝཱ་པུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་དྷུ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཨི་སྶ་རེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ནྟེ གཱ་མེ པ་ཧ་ར་ནྟོ དཱ་མ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་ག་མེ་པི ཛ་ན་པ་དེ་པི པ་ཧ་ར་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ གེ་ཧཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཁེ་མ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི དུ་ལླ་བྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ་པི དྭེ བཱ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི. ཨི་ཏི ཀོ་ས་མྦི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་པཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཀ་རེ་ཡྻ་ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
༡༢༥. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ, ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. ས་བྦཱ་པི ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཉྩ་པི ཁ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཏེ་སཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ནི་རོ་དྷ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་གྒ་མ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ. ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ.
པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡཾ སུ་ཉྙ་ཏོ ནི་སྶ་ཏྟ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་པི པུ་རི་མཱ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཧེ་སཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཝ་ཏྠུ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་སེ་ན མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་གྒ་མ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
སུ་ཁ་དྷཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ཉྩ ཏཾ ནི་སྶ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི སུ་ཁ་དྷཱ་ཏུ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, པ་ཙྪི་མཱ དྭེ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་རི་ཀྑཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, སེ་སཱ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་སུ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་པི ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་གྒ་མ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྭེ་དྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ (མ. ནི. ༡.༢༠༦) ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༡༨༢) ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཱ་པི ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་གྒ་མ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ, པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༡༨༢) ན་ཡེ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཱ་པི ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་གྒ་མ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ས་ངྑ་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ས་ངྑ་ཏཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ. ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མཱ་པི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་གྒ་མ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༡༢༦. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཙ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཙ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཚ, རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཚ. ཨི་དྷཱ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ.
ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དནྟི་ཨཱ་དི མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
༡༢༧. ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཙ ཨ་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོཏི མ་གྒ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རནྟི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་མྤི. ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ནི་ཙྩོ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ. ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཧི སོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ན ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ དི་ཝ་སཾ ས་ནྟ་ཏྟོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ ཝི་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༡, ༢༢) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ཏོ གཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠིཾ པ་རི་ཏྟཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ, ཙོ་ཀྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ གཱུ་ཐཾ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶཱ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཡ་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཧི ཡཾ ཡཾ ནི་ཙྩཾ སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི.
༡༢༨. མཱ་ཏ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་ནི་ཀཱ་ཝ མཱ་ཏཱ, ཛ་ན་ཀོ པི་ཏཱ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཙེ་པི ཧི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་མྤི ཀོ་ཙི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨི་མཾ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི, ནེ་ཝ སོ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ཐཱ་པི ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ན གྷཱ་ཏེ་སྶ་སི, སཱི་སཾ ཏེ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སཱི་ས་མེ་ཝ་སྶ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ན ཙ སོ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཡྻ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཙ བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སཱ་ཝ་ཛྫོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་བ་ལོ ཙ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཡོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་ལི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཀ་མྨེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༥༨).
ཏ་ཏྠ ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཀ་མྨེ་ན. ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན. ཝོ་ཧ་ར་ནྟོཏི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ, ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་པེ་ནྟོ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ན་ནུ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, མཱ་དི་སོ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝཱི་ཙི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་ཏ་ལོ, ཀིཾ ཨ་ཧཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན. ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨི་མཾ ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཝོ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡཱ་ནི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ –
ཀ་མྨ་ཏོ དྭཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝ, ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ;
པཱ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཏོ ཏཱ་ཝ – ཨེ་ཏྠ ཧི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི ཀ་ཉྩ་ན་ཐཱུ་པེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ་པི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, བྷཱ་རི་ཡཾ པ་ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ངྒཱ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཙོ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་མཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ་པི ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ མ་ནུ་སྶོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝཱ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་རེ་ནྟོ ཕུ་ས་ཏེ་ཝ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐ་དྭ་ཡེ. ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི, ན ཡ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ. ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རེ ཝཱ ཝི་སེ ཝཱ དི་ནྣེ་པི ཡ་དི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན་ཏྠི. ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏ་པ་གྒྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་རཱི་ར་སྶ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ལོ་ཧི་ཏཾ ས་མོ་ས་ར་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཝི་དྡྷ་སི་ལ་ཏོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་ནྟཾ པ་ཧ་རི, ཕ་ར་སུ་ནཱ པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ པཱ་དོ ཨ་ནྟོ་ལོ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཡེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟི, བོ་དྷིཾ ཚི་ནྡ་ནྟི དྷཱ་ཏུ་མྷི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ. ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ན ཐཱུ་པཾ ཝཱ པ་ཊི་མཾ ཝཱ བཱ་དྷ་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ནཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ཧི ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལ་མྤི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ པ་ན བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ བོ་དྷི་གྷ་རཾ བཱ་དྷ་ཏི, ཏཾ གེ་ཧ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, བོ་དྷི་ཨ་ཏྠ་ཉྷི གེ་ཧཾ, ན གེ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི. ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ དྷཱ་ཏུ ནི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི་སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བོ་དྷི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཨོ་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་སཱ་ཁཾ ཝཱ པཱུ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ ཝི་ཡ པུ་ཉྙ་མྤི ཧོ་ཏི.
ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷེ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཝི་སུཾ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན-ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧ་སྶ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟ་སྶ བྷེ་དོ ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ. ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བྷེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ཏོ ཨཱུ་ན་པ་རི་སཱ་ཡཾ. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ན་ཝ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཡོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ.
ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ནྣ་མེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པཱ་ལི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ན་ཝ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙ. ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡). ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
དྭཱ་ར་ཏོཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. པུ་རི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ནྟི, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ས་ཎྛ་ཧ་ནྟེ ཧི ཀ་པྤེ ཀ་པྤ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི སྭེ་ཝ ཀ་པྤོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛྫ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, སྭེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ན་ཏྠི. སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
པཱ་ཀ་ཏོཏི ཡེ་ན ཙ པ་ཉྩ་པེ’ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ‘‘ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ, ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ངྒྷ་སྶ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཙ ས་ཙེ པི་ཏཱ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ, ནོ ཝཱ ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་གྷཱ་ཏོ, དྭཱི་སུ་པི སཱི་ལེ་ན ཝཱ དུ་སྶཱི་ལེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ནེ་སུ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. མཱ་ཏཱ ཧི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ནཱི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ཙ པུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི པུ་རི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་བྦེ་ས་མྤི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ པ་ན ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི, ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་བྦེ་པི ཏེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ’’ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཉྙཾ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༩. ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཏཱི་ཎི ཧི ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. སཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མྦོ་དྷི་ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཀ་མྤ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་མོ་ར་པ་རི་ཏྟ་དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཎཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟ་སྶ པ་ན པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ནེ་ཡྻཾ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ནེ་ཡྻཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཡྻཾ ནེ་ཡྻ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ, ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི, ཡ་ས་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི, མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏཱི་ཏི. ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི.
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨ་པུ་རེ ཨ་པ་ཙྪཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ བོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ཏི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྤ་ནེ་ནེ་ཝ ཁེ་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཙྪཱ་ཏི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཧི ཋི་ཏཱ་སུ བུ་དྡྷཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ པ་ན ཛཱ་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ.
ཏཱི་ཎི ཧི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི. པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. པ་ཊི་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཊི་པ་དཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ཨེ་སོ བྷི་ཀྑུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཏི ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་རི་ཀཱ་པི ཀ་དཱ་ཙི བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤཱ. ཨི་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི, སཱ་ས་ན་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི པ་མཱ་ཎཾ.
པ་ཎྜི་ཏོ ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཏྟ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི, སོ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི, སོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་དཱ པ་ན སཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྪཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཙ་ཀྐ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ད་སུ་ཏྟ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི དྭི་ནྣ་མྤི གཱ་ཐཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྷི་ཡ་པུ་ཙྪཱ (སུ. ནི. ས་བྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ) ཝི་ཡ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་པུ་ཙྪཱ (སུ. ནི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) ཝི་ཡ ཙ. ཨེ་ཏཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ.
དྭཱི་སུ པ་ན པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཋི་ཏེ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་རི་ཝཱ་ར་ཁ་ནྡྷ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཋི་ཏེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ་པི ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་པ་བྦ་ཛྫ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཋི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ལི་ངྒ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ པ་ན ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི.
ཏཱི་ཎི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཧོ་སི, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ཀི་ར ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ནཱ་ག་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་མེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ ཨ་ནྟ་རཱ ན ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི, ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་སྶ་ནྟི.
ཏ་ཏོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་ཏཱ ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཛྫ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ དཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ཙྪི་སྶ་ཏི, སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་ཡ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཏཱ་སུ པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ན ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཙ་རི་མཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ, ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༡-༡༧༤).
ཡ་དི ཙ དྭེ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཝི་ཧཱ་རེ དྭི་ནྣཾ ཙེ་ཏི་ཡཱ་ན་མྤི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ན ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་པི བ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀོ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི སོ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཝཱ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. བ་ཧཱུ་སུ ཙ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ ལཱ་བྷཱི པུ་ཉྙ་ཝཱ’’ཏི ཝི་ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ མི་ལི་ནྡ་ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛེ་ན ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི (མི. པ. ༥.༡.༡) –
‘‘ཏ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. དེ་སེ་ནྟཱ ཙ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ནྟི, ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐེ་ནྟི, སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ ཙ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི? ཨེ་ཀེ་ན་པི ཏཱ་ཝ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ན ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, དྭི་ནྣཾ པ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨོ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཙ དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སུ་ཁཾ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ ཙ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྠ མེ ཀཱ་ར་ཎཾ བྲཱུ་ཧི, ཡ་ཐཱ་ཧཾ ནི་སྶཾ་ས་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི.
ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ལེ་ཡྻ ཀ་མྤེ་ཡྻ ན་མེ་ཡྻ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ ཝི་དྷ་མེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་རི་ས་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཨ་བྷི་རཱུ་ལ༹ྷེ སཱ ནཱ་ཝཱ ས་མུ་པཱ་དི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཡེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཀི་ས་ཐཱུ་ལེ་ན ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ན, སོ ཏཾ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧེ་ཡྻ. ཨ་པི་ནུ སཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཝཱ དྭི་ནྣ་མྤི དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཏི? ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཙ་ལེ་ཡྻ ཀ་མྤེ་ཡྻ ན་མེ་ཡྻ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ ཝི་དྷ་མེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨོ་སཱི་དེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ལེ་ཡྻ…པེ… ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛ པུ་རི་སོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཚཱ་དེ་ནྟཾ ཡཱ་ཝ་ཀ་ཎྛ་མ་བྷི་པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ, སོ དྷཱ་ཏོ པཱི་ཎི་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ནི་ར་ནྟ་རོ ཏ་ནྡི་ཀ་ཏོ ཨ་ནོ་ན་མི་ཏ་ད་ཎྜ་ཛཱ་ཏོ པུ་ན་དེ་ཝ ཏ་ཏྟ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨ་པི་ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ སུ་ཁི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི? ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཀིཾ བྷུ་ཏྟོ་ཝ མ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི …པེ… ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་ཀ་ཊཱ ར་ཏ་ན་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ ཡཱ་ཝ མུ་ཁ་ས་མཱ. ཨེ་ཀ་སྨཱ ས་ཀ་ཊ་ཏོ ར་ཏ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཀ་ཊེ ཨཱ་ཀི་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་པི་ནུ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀ་ཊཾ དྭི་ནྣ་མྤི ས་ཀ་ཊཱ་ནཾ ར་ཏ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཏི? ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་བྷི་པི ཏ་སྶ ཕ་ལེ་ཡྻ, ཨ་རཱ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་མི་པི ཏ་སྶ ཨོ་པ་ཏེ་ཡྻ, ཨ་ཀྑོ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་ར་ཏ་ན་བྷཱ་རེ་ན ས་ཀ་ཊཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་པི་ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷ་བ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཡ ཨོ་སཱ་རི་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭི་ནྣཾ བ་ལ་ཝཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཨ་གྒོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཛེ་ཊྛོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སེ་ཊྛོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཝི་སི་ཊྛོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་མོ བུ་དྡྷོ་ཏི, པ་ཝ་རོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨ་ས་མོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨ་ས་མ་ས་མོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷོ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་ད་མྤི ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ཁོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀ་ཏི ཨེ་སཱ, ཡཾ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ? མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཡཾ ལོ་ཀེ མ་ཧ་ནྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ནྟཱི, སཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ. སཱ་ག་རོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. སི་ནེ་རུ གི་རི་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ཀཱ་སོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ས་ཀྐོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. མཱ་རོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. བྲ་ཧྨཱ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཡ་ཏྠ ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཀ་ཐི་ཏོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ཉྷོ ཨོ་པ་མྨེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹. ཧེ་ཊྛཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ད་ས་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི་པི, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝཱ་རི་ཏེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦེ པུ་བྦཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཙ་རི་མཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་དྷཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ པ་ན ཏཾ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ ཝཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. དྭཱི་སུ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཙ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, སོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཐ. ཨི་ཏི ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
༡༣༠. ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –
ཨི་མཱ་ནི ཧི པ་ཎི་དྷཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏི པ་ཎི་དྷཱ་ན་མྤི ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཏོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོ ཙ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ་ཝ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ.
ཡཾ ཨི་ཏྠཱི རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་སོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཙ ཨ་དྷི་ཀོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཉྩ ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི པ་ཊི་སི་དྡྷཱ་ནི.
ན་ནུ ཙ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ, ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་མྤི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ན་ཏྠི? ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ པུ་རི་སོ བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ནོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ. བྲ་ཧྨ་ཏྟ་ནྟི ཧི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨི་ཏྠཱི ཙ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ, པུ་རི་སོ པ་ན ཏ་ཏྠ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་མཱ་ནེ་པི ཙེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒཱ་བྷཱ་ཝེ པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ནོ, ན ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཱ, ཏ་སྨཱ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ.
༡༣༡. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ ནི་མྦ་བཱི་ཛ་ཀོ་སཱ་ཏ་ཀཱི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨ་སཱ་ཏཾ ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་ཝི་པཱ་ཀཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ཙྪུ་བཱི་ཛ་སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་རཾ སཱ་དུ་ར་ས་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ན ཨ་སཱ་ཏཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ན ཨ་མ་དྷུ་རཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་དི་སཾ ཝ་པ་ཏེ བཱི་ཛཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཧ་ར་ཏེ ཕ་ལཾ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༦);
ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མ་ངྒཱིཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ. ཡཱ་ཝ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཾ ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་སཱ ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ. ཝི་པཱ་ཀ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་ཝ པ་ན ས་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་ར་ཡོ, ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི, དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ནཱ་མ. སཱ ཙ་ལ་ཏི སེ་སཱ ནི་ཙྩ་ལཱ. ནི་ར་ཡེ ཧི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི ནི་ར་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཙ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ་པི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – སོ་ཎ་གི་རི་པཱ་དེ ཀི་ར ཨ་ཙེ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, ཏ་སྶ པི་ཏཱ སུ་ན་ཁ་ཛཱི་ཝི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ་པི སཾ་ཝ་རེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘མཱ ན་སྶི ཛ་ར་ཀོ’’ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶ གི་ལཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་སྶ ནི་ར་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, སོ་ཎ་གི་རི་པཱ་ད་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ སུ་ན་ཁཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. སོ མ་ཧཱ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ – ‘‘ཝཱ་རེ་ཧི, ཏཱ་ཏ སོ་ཎ, ཝཱ་རེ་ཧི, ཏཱ་ཏ སོ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ཏི. ན པ་སྶ་སི ཏཱ་ཏཱ་ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་ས་སྶ པི་ཏཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ’སྶ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎེ་སུ ཏ་ལ་ས་ནྠ་ར་ཎ་པཱུ་ཛཾ ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛ་ཉྩ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ མ་ཉྩེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་ར-པཱུ་ཛཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ ‘ཨ་ཡཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ དུ་གྒ་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པཱུ་ཛཾ དི་སྭཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, ན་ནྡ་ན་ཝ་ན-ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན-མི་སྶ་ཀ་ཝ་ན-ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ན་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ‘‘ཨ་པེ་ཐ ཨ་པེ་ཐ སོ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀི་མི་དཾ ཐེ་རཱ་ཏི? ཨེ་ཏཱ ཏེ, ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ས་གྒོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ ས་མ་ངྒི་ཏཱ་སུ ཨི་དྷ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་སུ་ཏྟཾ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ས་སྶི་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནཱ་མཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཧ་ནྡ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ.
ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏྭནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ –
ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཁོ ཨི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཚ ཨི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀོཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚོཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་དཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་དཱ་སོཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡ་སྨཱ ཙ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་ར་སེ་ན་མ་དྡ་ནཱ ཡོ་དྷཱ ས་ངྒཱ་མ་ཏཱུ་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་པ་ཏྟེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་སེ་ན་མ་དྡ་ནཱ ཡོ་གི་ནོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཛ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་མ་ཏ་དུ་ནྡུ་བྷཱིཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཡ་སྨཱ ཙ ཡ་ཐཱ ས་ངྒཱ་མ་ཡོ་དྷཱ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཛ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གི་ནོ་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཛ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡོཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨི་སི་གི་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨི་སི་གི་ལི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨི་སི་གི་ལི་སྶ ཨི་སི་གི་ལཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝེ་བྷཱ་རོ ན ཝེ་བྷཱ་རོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་བྦ་ཏེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་སི་གི་ལི་སྶ ཨི་སི་གི་ལི་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.
པ་ཝི་ས་ནྟཱ དི་སྶ་ནྟི པ་ཝི་ཊྛཱ ན དི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ག་བྦྷེ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ དྭེ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་མེ ཨི་སཱིཏི ཨི་མེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི.
ཀ་དཱ པ་ན ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཁེ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ལཱ་ཛཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ པུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཏྠེ་སི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཁ་ཎེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་མེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ དི་སྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི, ཏ་སྶཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ་ཝ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དི་སྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི, སེ་སཱ ག་བྦྷ་མ་ལཾ ནི་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་དུ་མ་སྶ་རེ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སི –
‘‘ས་རོ་རུ་ཧཾ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་ས་པ་ཏྟ་ཛཾ, སུ་པུ་པྥི་ཏཾ བྷ་མ་ར་ག་ཎཱ་ནུ་ཙི་ཎྞཾ;
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་དཱ ཙ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨི་སི་གི་ལཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
༡༣༥. ཡེ ས་ཏྟ་སཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཊྛོ ཨུ་པ་རི་ཊྛོ ཏ་ག་ར་སི་ཁཱི ཡ་ས་སྶཱི སུ་ད་སྶ་ནོ པི་ཡ་ད་སྶཱི ག་ནྡྷཱ་རོ པི་ཎྜོ་ལོ ཨུ་པཱ་ས་བྷོ ནཱི་ཏོ ཏ་ཐོ སུ་ཏ་ཝཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཏེ་ར་ས་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་ན ནཱ་མཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཡེ ས་ཏྟ་སཱ་རཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་སཱ་རཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ནཱི་གྷཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑཱ. ནི་རཱ་སཱཏི ནི་ཏྟ་ཎྷཱ.
དྭེ ཛཱ་ལི་ནོཏི ཙཱུ་ལ༹་ཛཱ་ལི མ་ཧཱ་ཛཱ་ལཱི་ཏི དྭེ ཛཱ་ལི་ནཱ་མ་ཀཱ. ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་སྶ ནཱ་མ་མེ་ཝ. པ་སྶི ཛ་ཧི ཨུ་པ་དྷི་དུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་སྶི ནཱ་མ སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ, དུ་ཀྑ་སྶ པ་ན མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་དྷིཾ ཛ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཐུ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི་པི ཨེ་ཀ་སྶ ནཱ་མ་མེ་ཝ.